1. امر به معروف و نهي از منكر

در قرآن كريم و منابع روايي ما از اين اصل به عنوان يكي از مهم ترين فرايض، بلكه برترين فريضه ياد شده كه در صورت فراهم شدن شرط بر همگان واجب است.

امام حسين (عليه السلام) در ضمن بيان انگيزه هاي قيام خويش به اين امر مهم اشاره مي كند و مي فرمايد: «اريد أن آمر بالمعروف و أنهي عن المنكر».

2. اصلاح

جامعه اي كه دچار انحطاط شده و از ملاك هاي ارزشي فاصله بگيرد، دچار فساداست. خصوصاً جامعه اي كه در رأس قدرت افرادي باشند كه خود از جامع ترين مظاهر فساد از هر حيث باشند، چنين جامعه اي نياز به اصلاح دارد و بر آگاهان و دلسوزان جامعه خصوصاً ائمه دين واجب و فرض است كه ساكت ننشينند و به اين امر مهم قيام كنند. حركت امام حسين (عليه السلام) از نوع همين حركت اصلاح گرانه بود و خود در سخن معروف خويش به آن اشاره مي كند، آن جا كه مي فرمايد: «انّما خرجت لطلب الاصلاح في اُمه جدّي».

3. جهاد

در عصر امام حسين (عليه السلام) مردم گرفتار حكومت ظالم و فاسدي شده بودند كه براي مقدسات ديني و اسلام و مسلمانان حرمتي قائل نبود و اسلام در چنين شرايطي در معرض نابودي بود. امام حسين (عليه السلام) قيام بر چنين حكومتي را واجب مي ديد و با امتناع ازبيعت با يزيد به مكه رفت و از آن جا به كوفه عزيمت كرد تا شيعيان را در جهاد بر ضد ستم رهبري كند.

خود حضرت در ديداري كه با فرزدق در مسير كوفه داشت، ضمن برشمردن فسادهاي حكومت امويان و تعطيل حدود الهي و رواج مي خواري و غارت اموال مردم فرمود: «من سزاوارترين كسي هستم كه به ياري دين خدا برخيزم و شريعت مطهر او را عزيز بدارم و در راه او جهاد كنم تا كلام الهي برترين شود».

4. عدالت خواهي

پيام عاشورا دعوت از انسان ها براي تلاش در راه اقامه عدل و قسط است، زيرا بدون حيات اجتماعي مبتني بر عدل همه ارزش ها تباه مي شود و زمينه مرگ دستورهاي ديني و آيين الهي فراهم مي آيد.

امام حسين (عليه السلام) در يكي از سخنراني هاي خويش با استناد به فرمايش حضرت رسول (ص) كه قيام عليه سلطه جابرانه را لازم مي شمارد، خود را شايسته ترين فرد براي قيام جهت تغيير حكومت و ساختار سياسي معرفي مي كند.

اين هدف در سخن ياران امام (عليه السلام) نيز ديده مي شود، مسلم بن عقيل پس ازدستگيري خطاب به ابن زياد فرمود:

 «ما آمده ايم تا به عدالت فرمان دهيم و به حكم قرآن فرا بخوانيم».

5. عزت خواهي

امام حسين (عليه السلام) مرگ در راه مبارزه با ستم و عدوان را سعادت مي داند و زندگي دركنار ستمگران را مايه ننگ و ذلت مي شمرد: «لا أري الموت الاّ سعاده والحياه مع الظالمين الاّ بَرَماً».

6. هجرت

قرآن كريم از مهاجران به عظمت ياد مي كنند. در تاريخ اسلام نيز مهاجران به حبشه و يثرب موقعيت و احترام داشتند و هجرت يك ارزش مكتبي به حساب مي آمد وروي همين حساب مبدأ تاريخ قرار گرفت.

در نهضت عاشورا نيز امام حسين (عليه السلام) براي مقابله با حكومت جور، براي امر به معروف و نهي از منكر و در راه احياي دين دست به هجرت زد و مدينه را به قصد مكّه و مكّه را به سمت عراق پشت سر نهاد، حضرت هنگام خروج از مدينه آيه «فخرج منها خائفاً يترقّب قال رب نجّني من القوم الظالمين» را تلاوت كرد كه به هجرت حضرت موسي (عليه السلام) از ظلم و ستم فرعون مربوط مي شود.