قدمت داستان اسراف و تضییع به قدمت تاریخ بشریت است، داستانی قدیمی که در عین حال جاری و به روز است. در تمام ادیان الهی به آن اشاراتی شده و از جمله در کلام ا... مجید آمده است: " کلوا و اشربوا و لاتسرفوا ".

ولی از آنجا که بنی آدم نیازمند تذکر دائمی است، رهبران وارسته هر از چند گاهی ناچار به گوشزد و ذکر مجدد آن هستند. از آن جمله رهبر معظم انقلاب اسلامی در بیانات سال جدید خواستار برنامه ریزی و حرکت جدی در جهت اصلاح الگوی مصرف شدند

جالب است بدانید اصلاح الگوی مصرف در سطح بین المللی حرکت جدیدی است، به نحوی که نظریه پردازان بزرگ ترین اقتصاد دنیا یعنی آمریکا، دم از اصلاح الگوی زندگی آمریکایی که برپایه مصرف هر چه بیشتر استوار است، می زنند. تشویق به مصرف بیشتر جزو اصول پذیرفته شده اقتصاد آمریکا و اصولاً کشورهای صنعتی ( به جز ژاپن که دارای پشتوانه فرهنگی شرقی است) است.‌ اما کار به جایی رسیده که این کشورها هم اکنون چاره ای جز بازنگری در این اصل کلیدی نظام سرمایه داری نمی بینند .

مقوله بهبود و توسعه روش ها، شیوه ها و الگو های تخصیص منابع،‌ میدان جدید کارزاری خواهد بود که،‌ هر ملتی که در آن کارآمدتر عمل نماید، آینده ای روشن تر خواهد داشت.‌ در غیر این صورت آینده ای ناخوشایند به همراه فقر و وابستگی نتیجه انتخاب راه اسراف کاران و ضایع کنندگان منابع خواهد بود .

1-وضعيت فعلي مصرف انرژي در ايران بسيار نامطلوب است و اينك همه كارشناسان بخش انرژي بر اين مسئله اتفاق نظر نظر دارند. در اين رابطه مقايسه ميزان مصرف انرژي ( حدود 4.2 ميليون بشكه معادل نفت‌خام در روز) با ساير شاخص‌هاي اقتصادي كشور اين مسئله را بخوبي انعكاس مي‌دهد. مهمترين شاخص جهت مقايسه وضعيت مصرف انرژي در كشورهاي مختلف شاخص شد انرژي است كه ميزان كل انرژي مصرفي به ازاء هر هزاردلار توليد ناخالص داخلي را منعكس مي كند  

  جدول زير اين شاخص را در ايران و چند كشور در حال توسعه مورد مقايسه قرارداده است و همانگونه كه ملاحظه ميشود شاخص شدت انرژي ايران حدود سه برابر متوسط جهان بوده و حتي از اقتصادهاي مشابه نيز بسيار بدتر است و اين مسئله اهميت و ضرورت سياست‌هاي كنترل مصرف را بخوبي آشكار مي‌نمايد و يكي از معضلات جدي كشور است كه رهبري هم در پيام سال نو خود قويا بر اصلاح آن تاكيد كرده‌اند .
2- ارزش انرژي مصرفي كشور كه در فوق به آن اشاره شد در قيمت‌هاي فعلي نفت ) حدود 50 دلار در بشكه) بيش از 77 ميليارد دلار در سال است. ارزش مستقيم يك صرفه‌جوئي 20 درصدي در آن كه در يك برنامه 2 تا سه ساله، به شرحي كه خواهد آمد قابل تحقق است، بيش از 15 ميليارد دلار در سال خواهد بود و البته پتانسيل صرفه‌جوئي بسيار بيشتر از آن است . ‌
كشورهاي صنعتي غرب پس وقوع بحران‌ها يا شوك‌هاي اول و دوم نفتي در سال‌هاي 1973 و 1978 در دهه هفتاد ميلادي، با تاسيس آژانس بين‌المللي انرژي، سياست‌هاي گسترده‌اي را براي جلوگيري از بحران‌هاي آتي بكار گرفتند كه كنترل مصرف و مديريت تقاضا در همه بخش‌هاي مصرف كننده انرژي، همواره در سرلوحه اين سياست ها قرارداشته است و طي سي و چند سال گذشته نيز بدون وقفه ادامه داشته است. نتيجه اين سياست‌ها كنترل مصرف انرژي و تغيير مسير شاخص ش�دت انرژي بوده بطوري كه حتي در بعضي از سال‌هاي دهه 1980 رشد اقتصادي اين كشورها با كاهش ميزان مصرف انرژي همراه بوده است و اينك دست‌آوردها و تجربيات اين كشورها در اختيار است

كارشناسان كشورمان در سال های اخیر به منظور مصرف بهینه انرژی آمارهای بسیاری ارائه كرده اند كه تنها توجه به برخی از آن ها می تواند اهمیت اصلاح الگوی مصرف و فرهنگ سازی در این زمینه را نشان دهد.جالب است بدانیم «ایرانیان یك درصد جمعیت جهان را تشكیل می دهند اما 2 درصد فرآورده های نفتی را مصرف می كنند» و یا «در ایران در مقایسه با میانگین جهانی 4 تا 5 برابر بیشتر سوخت مصرف می شود» و یا این كه «رشد مصرف انرژی در كشور ما طی 10 سال گذشته 3 برابر نرخ جهان بوده است

همه ما می دانیم كه برخورداری از رفاه و آسایش در زندگی حق تمام افراد جامعه است و رسیدن به این مهم میسر نیست مگر فرد فرد ما شیوه های «درست مصرف كردن» را بیاموزیم و خانواده ها در آموزش فرهنگ صحیح مصرف به فرزندان خود بكوشند .

مصرف گرایی نشانه تشخص نیست

یك جامعه شناس عقیده دارد: «مصرف گرایی» یكی از ضعف های فرهنگی عصر حاضر است و این كه تصور شود مصرف زدگی و اسراف نشانه اشرافی گری و برتری اقتصادی خواهد بود، اشتباهی محض است .

« حسینی» می گوید: ساخت استخر و جكوزی در منزل، استفاده از لوسترها و چلچراغ های مجلل و چندین شعله و شومینه های بزرگ نه تنها «ارزش» نیست بلكه ضد ارزش هایی هستند كه تنها ثمره آن ها مصرف بیش از حد انرژی است .

مشكل ما «بد مصرف كردن» است !

یك كارشناس علوم اجتماعی عنوان می كند: مصرف صحیح به معنای «كم مصرف كردن» نیست بلكه به معنای «استفاده مناسب و به جا» از منابع مختلف است.«اكرمی» تصریح می كند: شاید مردم جامعه ما در بیشتر موارد زیاد مصرف نكنند بلكه بد مصرف كنند به عنوان مثال مصرف لبنیات و ماهی در كشور ما كمتر از میانگین جهانی است اما در مصرف نوشابه و شكر و استفاده از لوازم آرایشی در زمره كشورهای پر مصرف هستیم !

یك سوم مصرف برق كشور مربوط به مصارف خانگی است !

یك كارشناس مطالعات خانواده می گوید: مطابق آمار یك سوم مصرف برق كشور مربوط به مصارف خانگی است و زنان نقش مهمی در كنترل و كاهش مصرف بی رویه این انرژی دارند .

آیت‌الله العظمى ناصر مکارم شیرازى در دیدار مسئولان دفاتر فرهنگى و دینى وزارت نیرو و مدیران صنایع آب و برق قم گفت: قطع یک ساعت آب و برق مشکلات زیادى براى مردم فراهم می‌آورد و عزیزان ما در تمام سطوح وزارت نیرو باید توجه ویژه‌اى به این امر داشته باشند.

مراجع عظام تقلید قم بر صرفه جویى در مصرف آب و برق تأکید کردند و اسراف در استفاده از سرمایه‌هاى ملى را حرام دانستند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانى دولت و به نقل از روابط عمومي شركت آب و فاضلاب استان قم، آیت‌الله العظمى ناصر مکارم شیرازى در دیدار مسئولان دفاتر فرهنگى و دینى وزارت نیرو و مدیران صنایع آب و برق قم گفت: قطع یک ساعت آب و برق مشکلات زیادى براى مردم فراهم می‌آورد و عزیزان ما در تمام سطوح وزارت نیرو باید توجه ویژه‌اى به این امر داشته باشند.

وى با اشاره به مشکلات خشکسالى در تأمین آب و برق گفت: باید این فرهنگ را در جامعه نهادینه کنیم که می‌توانیم با صرفه جویى بر مشکلات فائق آییم.
این مرجع تقلید تأکید کرد: باید از هر گونه اسراف کارى در مصرف آب و برق شرعاً خوددارى کنیم.
وى ادامه داد: در صورت عدم صرفه جویى کشور دچار مشکلاتى خواهد شد که این مشکلات را به اصل نظام و مذهب سرایت می‌دهند، پس لازم است براى محکم کردن پایه‌هاى نظام به مسئله صرفه جویى و پرهیز از اسراف وفادار باشیم.
آیت الله حسین نورى همدانى نیز صرفه جویى در مصرف آب و برق را لازم و ضرورى دانست و با اشاره به تاکید اسلام به مسئله صرفه جویى تصریح کرد: زیاده روى و اسراف در مصرف آب و برق حرام و خیانت به ملت است.
وى آب و برق را جزو سرمایه‌هاى ملى کشور دانست و گفت‌: این سرمایه‌ها براى تمام ملت ایران است و هر کس که در مصرف این سرمایه ها اسراف کند در اصل به همه ملت ایران خیانت کرده است.
آیت الله نورى همدانى با توصیه مردم به استفاده بهینه از آب و برق اظهار داشت: باید رسانه‌ها مخصوصا صدا و سیما در نهادینه کردن فرهنگ صرفه جویى تلاش کنند و مردم را به استفاده صحیح تشویق نمایند.
وى خواستار ارائه آموزش‌هاى لازم در زمینه صرفه‌جویى به مردم شد و خاطر نشان کرد: با توجه به اهمیت آب و برق در جامعه باید مردم به صرفه جویى و استفاده صحیح از این مایه حیاتى عادت کنند.
آیت الله جعفر سبحانى نیز با اشاره به اهمیت آب براى زندگى بشر گفت: آبادانى در گرو حیات و حیات نیز به آب وابسته است و اگر آب وجود نداشته باشد، حیات از زمین برچیده می‌شود.
وى با بیان این که قطرات باران همانند طلا و نقره است که بر زمین فرود می‌آید، خاطر نشان کرد: باید از این نعمت خدادادى به بهترین نحو حفاظت کنیم و با چنگ و دندان از هدر رفتن آن جلوگیرى کنیم.
این مرجع تقلید، قرن حاضر را قرن جنگ بر سر آب دانست و اظهار داشت: باید براى توجه همگانى به اهمیت آب روزى را به نام روز ملى آب نامگذارى کنیم و رسانه‌ها از جمله صدا و سیما به موضوع آب بپردازند تا مردم بیشتر به اهمیت آب توجه کنند.
وى افزود: بنده پیشنهاد می‌کنم اول ماه نیسان که مصادف است با 25 فروردین و از قدیم مورد توجه مردم بوده است و براى آب وبارش باران در این ماه اهمیت زیادى قائل می‌شدند، به نام روز آب معرفى گردد.

آمار سال 1386 برق كشور نشان مي‌دهد كه در آن سال حدود 204 ميليارد كيلووات ساعت برق توليد شده است و از اين مقدار حدود 156 ميليارد كيلووات ساعت فروش رفته است. تفاوت اين دو رقم 48 ميليارد كيلووات ساعت است كه بيانگر حدود23.53درصد تلفات است .

يكي از بخش‌هايي كه بايد در اين زمينه مورد توجه قرار گيرد، توليد، توزيع و مصرف برق كشور، بعنوان يكي از پرهزينه‌ترين و فراگير‌ترين بخش انرژي كشور است .

آمار سال 1386 برق كشور نشان مي‌دهد كه در آن سال حدود 204 ميليارد كيلووات ساعت برق توليد شده است و از اين مقدار حدود 156 ميليارد كيلووات ساعت فروش رفته است. تفاوت اين دو رقم 48 ميليارد كيلووات ساعت است كه بيانگر حدود23.53درصد تلفات است .

دريك مديريت نسبتاً مناسب، درصد تلفات نبايستي در كل شبكه بيش‌از 10 درصد باشد. از اين نمونه در كشور ما نيز ديده مي‌شود بطوريكه در استان اصفهان تلفات حدود 8.5 درصد بوده است و در استان سيستان و بلوچستان كه در سال‌هاي قبل از وضع بسيار نا‌مطلوبي برخوردار بود، در سال 1386 با يك مديريت صحيح، تلفات به زير 10 درصد رسيد در حاليكه تلفات برق در استان خوزستان حدود 37 درصد و در شهر اهواز حدود 42 درصد بوده است و مجموع كشور در سال 1386تلفات 23.53 درصدي را نشان مي‌داد  

آمار سال 1386 برق كشور نشان مي‌دهد كه در آن سال حدود 204 ميليارد كيلووات ساعت برق توليد شده است و از اين مقدار حدود 156 ميليارد كيلووات ساعت فروش رفته است. تفاوت اين دو رقم 48 ميليارد كيلووات ساعت است كه بيانگر حدود23.53درصد تلفات است .

حال اگر اين مديريت اعمال شده در استان سيستان و بلوچستان به كل كشور تسري داده شود و متوسط تلفات كشور در برق به حداكثر ده درصد برسد (بايد توجه داشت كه هيچ زماني نمي‌شود تلفات را در شبكه صفر كرد و طبيعت بالاخره مقاومت را در جاي‌جاي شبكه قرار داده است و درصدي از تلفات كه بستگي به عوامل متعدد دارد بديهي است) از 48 ميليارد كيلووات ساعت تلفات برق درشبكه (در سال 1386) حداقل 27.6 ميليارد كيلووات ساعت بدون مصرف هرگونه انرژي پايه (گاز طبيعي گازوئيل يا مازوت) و يا ايجاد نيروگاه جديد و سرمايه‌گذاري براي آن، قابل فروش خواهد شد. البته بايد اذعان كرد كه اصلاح شبكه نياز به صرف هزينه‌هاي مناسب خود دارد كه لازم است به آن توجه شود ولي از طرف ديگر بايد دقت داشت كه درآمد ناشي از فروش 27.6 ميليارد كيلووات ساعت برق حاصل از حذف تلفات (13.53 درصد) به قيمت 773 ريالي كه در قانون بودجه سال 1387 منظور شده است، بالغ بر21.335ميليارد ريال خواهد شد كه از محل آن هزينه اصلاحات شبكه (به‌خصوص شبكه توزيع) مستهلك خواهد شد. لازم به توضيح است كه كاهش اين حجم از تلفات نياز به زمان منطقي خودش را دارد زيرا در سال‌‌‌‌‌هاي اول امكان كاهش سالانه تا 3 درصد با هزينه بسيار كمتري نسبت به توسعه مقدور است ولي بعد از گذشت 3 سال كاهش يك درصد در سال، با هزينه بالاتري امكان‌پذير خواهد بود

رهبر انقلاب اسلامي در پيامي به مناسبت آغاز سال نو، سال جديد را سالي مهم خواندند و با ابراز اميدواري درباره غلبه قدرت ايماني ملت ايران بر همه حوادث و تحولات اين سال، افزودند: با توجه به اهميت "حياتي و اساسيِ مصرف مدبرانه و عاقلانه منابع كشور"، سال جديد را در همه زمينه ها و امور، سال اصلاح الگوي مصرف مي دانم. اهميت و سبب اين نامگذاري را زماني در مي يابيم که ميزان مصرف در ايران را با کشور هاي ديگر مطالعه، مقايسه و مورد بررسي قرار دهيم .
بر اساس گزارش، موسسه «مارکت اوراکل» ايران از نظر ارائه بنزين ارزان سومين کشور و از نظر ميزان يارانه پرداختي به اين کالا نخستين کشور در ميان کشورهاي جهان است و بيش از 36 درصد کل مصرف بنزين خاورميانه در سال 2007 در ايران مصرف ‌گرديده است. متوسط مصرف سوخت خودروهاي بنزيني در كشورمان حدود 11 ليتر در روز است در حالي که متوسط مصرف سوخت در كشورهاي ديگر نظير آلمان و ژاپن 5/2، در انگليس 5/3، در فرانسه 9/1، در كانادا 5/6 و در كشور آمريكا 3/7 ليتر در روز است

  هر 10 سال يك بار ميزان مصرف سوخت در ايران 2 برابر مي‌شود اما اين نرخ رشد در مقياس جهاني يك تا 2 درصد بيشتر نيست و ميزان سوخت مصرفي جهان در حدود هر 50 سال يك بار 2 برابر مي‌شود. يعني ايران در مقايسه با ميانگين جهاني 4 تا 5 برابر بيشتر سوخت مصرف مي‌كند. هم‌اكنون 9 درصد سوخت جهان در ايران و توسط تنها يك درصد جمعيت جهان مصرف مي‌شود. و هر ساله بيش از 38درصد از بودجه سالانه دولت ايران به يارانه بنزين اختصاص مي‌يابد در حالي که در صورت مصرف استاندارد، ايران مي‌تواند يکي از صادر کنندگان بنزين باشد .
سرانه مصرف نان در ايران به گفته معاون وزير بازرگاني حدود 160 كيلوگرم در سال است كه نسبت به كشورهاي اروپايي نظير فرانسه كه 56 كيلوگرم و در آلمان 70 كيلوگرم در سال است بيش از 2 تا 3 برابر است. و به اذعان رئيس کميسيون برنامه و بودجه مجلس يارانه نان طي پنج سال اخير به طور متوسط سالانه بيش از 30 درصد رشد داشته است و در سال جاري اين رقم بالغ بر 26 هزار ميليارد ريال است و ادامه اين روند طي 10 سال آينده با رشد متوسط 15 درصد بدون در نظر گرفتن افزايش يارانه قيمت نان ، ميزان يارانه پرداختي به 600 هزار ميليارد ريال خواهد رسيد .
براساس گزارش صندوق بين‌المللي پول، ايران دومين کشور جهان از نظر پرداخت يارانه انرژي با رقم 37 ميليارد دلار مي‌باشد .مصرف سرانه انرژي در ايران به ازاي هر نفر بيش از 5 برابر مصرف سرانه كشوري مانند اندونزي با 225 ميليون نفر جمعيت، 2 برابر چين با يك ميليارد و 300 ميليون نفر جمعيت و 4 برابر كشور هند با يك ميليارد و 122 ميليون نفر جمعيت است كه با مقايسه شاخص شدت مصرف انرژى در ايران با بسيارى از كشورهاى جهان ، شاهد وضعيت ناهنجار بهره بردارى انرژى هستيم .
در بخش ساختمان و مسكن ايران براساس آمار و ارقام منتشره، متوسط مصرف انرژي به ازاي هر مترمربع در ايران 6/2 برابر متوسط مصرف در كشورهاي صنعتي است كه در بعضي از شهرهاي كشورمان، اين رقم به حدود 4 برابر مي رسد

پس از سخنان مقام معظم رهبری در پیام نوروزی خود و متعاقب آن در سخنرانی ابتدای سال در صحن حرم رضوی در زمینه اصلاح الگوی مصرف ، جامعه ایرانی با موجی از تحلیلها و نظرات در این زمینه روبرو شده است.مقام معظم رهبری در پیام نوروزی خود فرمودند:با توجه به ا"همیت حیاتی و اساسیِ مصرف مدبرانه و عاقلانه منابع كشور"، سال جدید را در همه زمینه ها و امور، سال اصلاح الگوی مصرف می دانم. این سخنان باعث شد که دولت،رسانه ها و نخبگان به جنب و جوش درآیند و به سرعت خود را برای پاسخگویی و برنامه ریزی اجرایی مهیا کنند.اصلاح الگوی مصرف حوزه های مختلفی را مانند نان،آب،برق،انرژی،بنزین و ... را در بر می گیرد که بررسی تمام ابعاد آن در یک نوشتار امکان پذیر نیست. البته هم اکنون از سوی مجریان و سیاست گذاران راهکارهای ضربتی و سریعی مانند افزایش قیمت بنزین و یا کاهش محسوس سهمیه ها پیشنهاد می گردد.به نظر می رسد قبل از تصمیم گیری باید دلایل و اقعی اسراف در بنزین را در کشور ادراک کرد

در این نوشتار به اختصار به دلایل اصلی عدم بهینگی و ضعیت مصرف بنزین در کشور پرداخته و راهکارهای اصلاح آن را تجزیه و تحلیل می کنیم .

وضعیت مصرف بنزین در سالهای اخیر :

بنا بر گزارش موسسه «مارکت اوراکل» ایران از نظر ارائه بنزین ارزان سومین کشور و از نظر میزان یارانه پرداختی به این کالا نخستین کشور در میان کشورهای جهان است و بیش از 36درصد کل مصرف بنزین خاورمیانه در سال 2007در ایران مصرف ‌گردیده است. متوسط مصرف سوخت خودروهای بنزینی در كشورمان حدود 11 لیتر در روز است در حالی که

موضوع اصلاح الگوى مصرف مطرح شده از سوى مقام معظم رهبرى نیز با بحث هدفمندسازى یارانه‌ها ارتباط تنگاتنگ دارد. بحث قیمت‌گذارى این اقلام و روش‌هاى هدفمندسازى یارانه آنها به مرور به یک بحث فرسایشى تبدیل شده است و همه گروه‌هاى سیاسى کشور در تلاشند تا نظریات و روش مورد نظر خود را به کرسى اجرا بنشانند.

اما در این میان یک بحث اساسى مطلقاً مغفول مانده است و آن پیش نیازهاى اجرایى هدفمندسازى یارانه‌ها است که بتواند بستر اجرا و تحقق موفقیت‌آمیز آنها را فراهم سازد. اجرایى ساختن این پیش نیازها که در رابطه مستقیم با اصلاح الگوى مصرف نیز قرار دارد، خواهد توانست سریعاً بر مصرف بسیارى از کالاهاى مهم نظیر آب، برق و گاز تأثیر فورى داشته باشد.

با توجه به اقتصاد یارانه‌زده ایران و عادت‌هاى مصرفى مردم ما به دلیل یارانه‌هاى پرحجم و بسیار غلط در طول سال‌ها، الگوهاى مصرف مردم ما بغایت از الگوهاى منطقى و اقتصادى دور شده است.

الگوى مصرف نادرست امروزى ما ناشى از دوعلت اصلى است: الف _ قیمت‌هاى یارانه‌اى و نادرست و ب_ روش‌ها و ساز و کار مصرف نادرست.

بخشى از الگوهاى غلط مصرف حاصل قیمت‌هاى نادرست و کاذب اقلام یارانه‌اى است که متأسفانه مصرف نامتعادل و مسرفانه‌اى را در طول سال‌ها در کشور ما شکل داده که با تصحیح قیمتها، الگوهاى مصرف مى‌تواند سریعاً به مسیر درست و اقتصادى هدایت شوند.

بخش دیگر الگوهاى مصرفى جامعه ما نتیجه روش‌ها و ساز و کارهایى است که چندان در کنترل مصرف کننده نیست و به عبارتى به وى تحمیل شده است.

این ساز و کارهاى نادرست و اجبارى که متأسفانه حاصل عملکرد دولت‌ها و شهرداری‌ها در طول سال‌هاست، مردم را خواسته یا ناخواسته در مسیر مصرف بیشتر قرار مى‌دهد و براى اصلاح الگوى مصرف بایستى به تصحیح آنها همت گماشت.

نمونه‌هاى اجبار به مصرف و پرداخت هزینه‌هاى تحمیلى و ناخواسته در زندگى ما کم نیست. یکى از مهمترین این موارد نظام ساختمان در کشور ماست که متأسفانه مصرف ناخواسته‌اى را به بسیارى از مردم ما تحمیل مى‌کند و با این وضعیت اصلاح مصرف و صرفه‌جویى امکان‌پذیر نیست.

نام گذاری سال 88 به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف بهانه خوبی شد تا رشد مصرف و مصرف های بی رویه را به بررسی بنشینیم و این بار در این گزارش فرهنگ مصرف گرایی و علت رواج آن در جامعه كنونی را مورد بررسی قرار خواهیم داد .

پس بخار پزت كجاست؟  

ما نسل سومی هستیم، هنوز وارد مرز بین دهه سوم و چهارم زندگی خود هم نشده ایم اما همین قدر به خاطر داریم كه تغییرات شگرفی در شكل ظاهری زندگی ها اتفاق افتاده است. حدود 2 دهه پیش هنگامی كه یك زوج زندگی خود را شروع می كردند و بستگان و آشنایان برای شادباش به خانه این تازه عروس و داماد قدم می گذاشتند، همه چیز حكایت از یك زندگی ساده داشت. وسایل زندگی آن قدر اندك و ضروری بود كه گاه می توانستی همه آن ها را در یك وانت بار كوچك خلاصه كنی .

یكی از شهروندان در این باره می گوید: تجملات مردم را بیچاره كرده است، امروزه من اگر دختر یا پسرم را با این اوضاع به خانه بخت بفرستم مورد تمسخر این و آن قرار می گیرند چرا كه این روزها وسایل زندگی یك زوج جوان حتی از وسایل زندگی پدر و مادرهایشان كامل تر است !

« رضایی» علت رواج مصرف گرایی در جامعه را فیلم ها و سریال های تلویزیونی می داند و می افزاید: وقتی تقریبا در تمام فیلم و سریال ها، زوج های جوان، در آغاز زندگی خود همه وسایل زندگی را دارند، فرزند من هم گمان می كند این موضوع طبیعی است و چنین خواسته ای را از من خواهد داشت .

فرزند این شخص كه در كنارش حضور دارد این طور می گوید: من هم می دانم اغلب لوازم در خانه ام بدون استفاده خواهد ماند و یا حداقل خیلی كم مورد استفاده قرار می گیرد اما اگر از آن وسایل تهیه نكنم به نوعی باعث كسر شأن من خواهد شد .

« زهرا» می افزاید: به عنوان مثال در جهیزیه ای كه خریداری كردم یك عدد پلوپز وجود دارد كه چند كاره است و می تواند عملیات پخت كیك و بخارپزی را هم انجام دهد اما اگر دستگاه بخارپز جداگانه تهیه نكنم، تمام فامیل و دوستانم می پرسند پس بخارپزت كجاست؟ !

واكنش و برخورد بخشي، سليقه‌اي و غيركارشناسي با مقوله اصلاح الگوي مصرف اين نگراني را افزايش داده كه اين مقوله از هدف و نيت واقعي خود منحرف شده و بيش از آنكه سرآغاز تحول بزرگ اقتصادي و فرهنگي در كشور شود، صرفا هزينه‌هاي كشور را بدون دربرداشتن نتايج واقعي افزايش دهد

افراط و تفريط همواره از آفت‌هاي اقتصاد ايران قلمداد مي‌شود. تسري اين مسئله به مقوله اصلاح الگوي مصرف اين نگراني را دامن زده كه عملا اين سياست راهبردي از همان ابتدا خلع‌سلاح شود و به سرنوشت ديگر سياست‌هاي راهبردي كلان و توسعه‌اي كشور دچار گردد .

طيف وسيعي از واكنش‌ها، آنقدر دامنه و حوزه اين سياست را وسيع و گسترده مي‌بينند كه عملا با پيچيده كردن موضوع و گم شدن در مسيرهاي انحرافي، زمينه‌هاي اجراي آن را از همان ابتدا از بين مي‌برند. از سوي ديگر، طيفي ديگر موضوع را آنقدر محدود و كوچك مي‌نگرند و آن‌را به حوزه‌هاي كوچك و جزئي تقليل مي‌دهند كه ارزش و اهميت مسئله را زير سؤال مي‌برند .

واقعيت اين است كه اصلاح الگوي مصرف مقوله‌اي بسيار وسيع و گسترده است كه در حوزه‌هاي اجتماعي و اقتصادي و همچنين در ابعاد مختلف زندگي مردم و بخش‌هاي اقتصادي و مديريتي عملياتي مي‌شود .

لازمه اجراي اين سياست راهبردي، در گام اول شناخت موضوع و پي بردن به اهميت و جايگاه مصرف در توسعه اقتصادي و رفاه عمومي است. اصلاح الگوي مصرف به معناي مصرف‌نكردن نيست بلكه بهينه‌شدن مصرف با لحاظ مجموع شرايط و توانمندي‌هاي اقتصادي كشور است .

از منظر ادبيات اقتصادي، مصرف بالا و در عين حال اقتصادي و درست لازمه توسعه و رشد اقتصادي است. بدون مصرف، بخش‌هاي توليد و عرضه كالا و خدمات موضوعيت و حيات ندارد و با ضعف توليد بيكاري و فقر دامنگير كشور مي‌شود . بنابراين در كنار تشويق توليد بايد بازاريابي و زمينه‌هاي مصرف كالاهاي توليد شده را نيز تشويق كرد .

البته بايد توجه كرد كه توليد نيز بايد اقتصادي و منطقي باشد. توليد منطقي و اقتصادي، بازار مصرف خود را نيز پيدا مي‌كند. بنابراين الزام اول، درك اين واقعيت است كه اصلاح الگوي مصرف در خلأ و بدون توجه به توليد و عرضه صورت نمي‌گيرد؛ چه‌بسا در برخي بخش‌ها با هدف كمك به اقتصاد ملي بايد مصرف بيشتر را تشويق كرد