مُد چیست؟

امروزه مُد (mode)، به یکی از معضلات فرهنگی جامعه دینی ما تبدیل شده است. تیپ های مختلف از کشورهای غربی به سرعت وارد جامعه می شود و برخی گروه های جامعه به ویژه جوانان و نوجوانان با شور و شوق خاصی آن را می پذیرند. دامنه گسترش این حرکت به حدی است که همه جنبه های زندگی افراد از رنگ لباس گرفته تا بلند و کوتاه کردن مو، مکالمات روزمره و حتی سبک زندگی را در بر می گیرد.

به راستی مد چیست؟ از دید مدگرایی از دیدگاه دین امری ارزشمند است یا ضدارزش؟ اخلاقی است یا غیراخلاقی؟

به طورکلی (مد) از نظر لغوی به معنب سلیقه، اُسلوب، روش، شیوه، رسم، موافق رسم و باب روز است». ولی از نظر اصطلاحی یک پدیده اجتماعی است که به دلایل مختلف در یک زمان معین رواج پیدا می کند. به عبارت دیگر، (مد) به الگوی رایجی گفته می شود که در یک مقطع زمانی برخی آن را می پذیرند. مسئله مُد از دو جنبه قابل بررسی است: 1. جنبه مادی و از نشانه های آن مانند: اتومبیل، لوازم منزل و پوشاک. 2. جنبه غیرمادی: از نمونه های این نوع مدگرایی رفتارها، نحوه زندگی، نوع نگرش و نظراتی است که در یک دوره زمانی پدیدار می شود.

پیام متن:

مُد به الگوی رایجی گفته می شود که در یک مقطع زمانی عموم افراد جامعه آن را می پذیرند و دو جنبه مادی و غیرمادی دارد.

انواع مُد از نظر فرهنگ دینی

مد و مدگرایی، نه ارزش است و نه ضدارزش و گرایش به مُد نیز هم می تواند مثبت و اخلاقی باشد و هم منفی و غیراخلاقی. از آن جا که در فرهنگ دینی ما هرگونه پدیده جدید، با معیارها و ارزش های دینی مبین اسلام سنجیده و پذیرفته می شود، اگر گونه ای از مد، با هنجارها و ارزش های دینی جامعه مغایر باشد، ضدارزش به شمار می رود. به عنوان مثال: مدهایی که از فرهنگ بیگانه و الگوهای ساخته و هدایت شده غرب سرزمین های غیرمسلمان تقلید می شوند، از این دسته اند که البته هدف سازندگان آنها تخریب ارزش ها و سنت های دینی جامعه است. در مقابل، اگر مدها با هنجارها و ارزش های ملی - مذهبی کشور هماهنگ و همخوان باشند، نه تنها ضدارزش نیستند، بلکه ارزش مند و تحسین برانگیز هم هستند. این نوع مُدها در ابتدا بر اساس علاقه و انتخاب خود مردم پدید می آید. سپس به صورت عادت برای آنها در می آید و هر اندازه با باورهای سنتی، فرهنگی و دینی جامعه هم سویی داشته باشد، سریع تر جای خود را میان فرهنگ مردم باز می کند و به یک نماد فرهنگی تبدیل می شود. برای مثال، چادر مشکی، ابتدا در جامعه به صورت مُد رواج پیدا کرد و پس از اندک زمانی با پذیرش عمومی، به یک نماد ارزشمند فرهنگی تبدیل و ماندگار شد. شاید در اصطلاح مدیست ها هیچ گاه دِمُده* (the mode) نشود.

* دِمُده شدن، یعنی کهنه شدن.

وضعیت «نماد چفیه» نیز همین گونه است. این نماد ارزشی را ابتدا رزمندگان دلاور بسیجی در جبهه ها مد کردند، ولی پس از استفاده مُدام مقام معظم رهبری در دیدارهای مردمی و جلسه های عمومی و مشاهده مردم از رسانه ملی، عموم مردم با اخلاص و حزب اللهی ایران به پیروی از آن بزگوار، آن را به عنوان یک نماد ارزشمند فرهنگ جبهه پذیرفتند و یاد و خاطره سلحشوری رزمندگان اسلام را با این حرکت گرامی می دارند. حتی امروزه نوجوانان و جوانانی که دوره جبهه و جنگ را درک نکرده اند، در همایش های ملی (راهپیمایی ها) چفیه را به دوش دارند.

بنابراین، مُدگرایی روی آوردن به تازگی و نوآور فطری است که گریزی از آن نیست. بخشی از پیشرفت فرد و اجتماع نیز در گرو نوآوری ها و ابتکار عمل و از شکوفایی استعدادهای نهفته آدمی نشئت می گیرد. در دین پویا و جاودان نیز به موضوع تازگی و نوگرایی افراد سفارش و اهتمام شده است. رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم می فرماید: «لباس نو بپوش و نیک نام بزی».

باز روایت می کنند: روزی حضرت علی علیه السلام دو جامه خرید، جامه بهتر و زیباتر را به غلام جوان خویش داد و به اد فرمود: «تو جوانی و مانند دیگر جوانان به تجمل و زیبایی رغبت بسیار داری».

مطلب زیر به نقل از وبلاگ زمبور؛ بسیار جالب و کاربردی است. نکته ی مهم این است که کاش می نشستیم و با خود فکر می کردیم و راه های کاربردی و تجربی برای اصلاح الگوی مصرف را جمع می کردیم و به هم یاد می دادیم. این طوری حتما آقا خوشحال می شوند. وقتی فکر می کنم می بینم تقریبا هیچ زمینه ای نیست که ما در آن اسراف نکنیم. از زمان و فضا و مکان و امکانات و نیروی انسانی و استعداد بگیر تا آب و برق و نان و انرژی! بخوانید…

خانه ما ازنظراتلاف انرژی نمونه ای درجهان است. با کمترین دیوار و بیشترین پنجره هایی که حالا پس از۳۰ سال ازساختش، انگار که وجود ندارند و بجای ذخیره، انرژی را هدرمی دهند. البته این مسأله همانقدر که درزمستانها گرما را هدرمی دهد؛ درتابستانها استفاده ازکولرراکم می کند. اما امان اززمستانها. اولین سالی که به این خانه رفته بودیم؛ با وجود روشن بودن بخاری تا آخرین درجه، خانه گرم نمی شد. ازسال بعد تصمیم گرفتیم، فکری برای این مشکل بکنیم. راه حلی ساده و بسیار کم هزینه، مصرف گاز درخانه مارا نصف و گرمایش را دو برابر کرد. اینکار و چند تجربه مفید دیگر را دراختیار شما می گذارم. شما هم با نوشتن تجربه هایی دیگر دربخش نظرات، مطلب را پربارترکنید.

ساختن پنجره های دولایه : پنجره ها را اندازه گرفتیم و به مقدار لازم نایلون عریض کشاورزی شفاف + چسب نواری پهن خریدیم. نایلونها را یک لایه کرده و دهانه پنجره های بزرگ خانه را با آن پوشاندیم. هزینه نایلون و چسب درآن زمان، حدود ۴ هزار تومان و صرفه جویی گازسوبسید دار درسال اول حدود ۲۰ هزار تومان شد.

باقیمانده چسب نواری : درب اصلی و پنجره هایی را که بازوبسته می شوند نمی توان دائم بست. درزهای این پنجره ها و درب اصلی خانه را با چسب نواری پهن پوشاندیم. حتی درز زیر دری را که باز و بسته می شد، با چسب دو طرفه پوشاندیم و پتویی جلوی در آویزان کردیم. با این کارها حتی درسرمای ۲۷- دو سال پیش، خانه ما گرمای را حفظ کرده و لوله های آب یخ نزد.

باقیمانده نایلون : دریچه های کولر را با تکه های نایلون باقیمانده و چسب نواری پهن باید پوشاندیم. بیش از۳۰ درصد گرمای خانه ازطریق دریچه های کولر هدرمی رود. این اولین، مهمترین و ساده ترین راه صرفه جویی درمصرف انرژی است.