ابزار نظر سنجی

سیاست‌های كلی «اقتصاد مقاومتی» از سوی رهبر معظم انقلاب به رؤسای قوای سه گانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ شد. این سیاست‌ها یكی از مؤلفه‌های مهم و اساسی استحكام ساخت درون است. در گفت‌وگو با دكتر لطف‌الله فروزنده، استاد دانشگاه به بررسی چرایی تدوین و ابلاغ سیاست‌های كلی و نیز نسبت سیاست‌های كلی اقتصاد مقاومتی با سند چشم‌انداز ۲۰ساله پرداختیم:

بقيه در ادامه مطلب..

حضرت آیت الله العظمی امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) با ابلاغ سیاست‌های کلی «اقتصاد مقاومتی» بر اساس بند یک اصل 110 قانون اساسی که پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام تعیین شده است، تأکید کردند: پیروی از الگوی علمی و بومی برآمده از فرهنگ انقلابی و اسلامی، عامل شکست و عقب نشینی دشمن در جنگ تحمیلی اقتصادی علیه ملت ایران خواهد شد، همچنین اقتصاد مقاومتی خواهد توانست در بحران‌های رو به افزایش جهانی، الگویی الهام‌بخش از نظام اقتصادی اسلام را عینیت بخشد و زمینه و فرصت مناسب را برای نقش آفرینی مردم و فعالان اقتصادی در تحقق حماسه اقتصادی فراهم کند.

متن ابلاغیه رهبر معظم انقلاب به رؤسای قوای سه گانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام به شرح زیر است:

بسم‌اللّه الرحمن الرحیم

ایران اسلامی با استعدادهای سرشار معنوی و مادی و ذخائر و منابع غنی و متنوع و زیرساخت‌های گسترده و مهم‌تر از همه، برخورداری از نیروی انسانی متعهد و کارآمد و دارای عزم راسخ برای پیشرفت، اگر از الگوی اقتصادی بومی و علمی برآمده از فرهنگ انقلابی و اسلامی که همان اقتصاد مقاومتی است، پیروی کند نه تنها بر همه‌ مشکلات اقتصادی فائق می‌آید و دشمن را که با تحمیل یک جنگ اقتصادی تمام عیار در برابر این ملت بزرگ صف‌آرایی کرده، به شکست و عقب‌نشینی وا می‌دارد، بلکه خواهد توانست در جهانی که مخاطرات و بی‌اطمینانی‌های ناشی از تحولات خارج از اختیار، مانند بحران‌های مالی، اقتصادی، سیاسی و … در آن رو به افزایش است، با حفظ دستاوردهای کشور در زمینه‌های مختلف و تداوم پیشرفت و تحقق آرمان‌ها و اصول قانون اساسی و سند چشم‌انداز بیست ساله، اقتصاد متکی به دانش و فناوری، عدالت بنیان، درون‌زا و برون‌گرا، پویا و پیشرو را محقق سازد و الگوئی الهام‌بخش از نظام اقتصادی اسلام را عینیت بخشد.

اکنون با مداقه لازم و پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام، سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی که در ادامه و تکمیل سیاست‌های گذشته، خصوصاً سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی و با چنین نگاهی تدوین شده و راهبرد حرکت صحیح اقتصاد کشور به سوی این اهداف عالی است، ابلاغ می‌گردد.

لازم است قوای کشور بی‌درنگ و با زمان‌بندی مشخص، اقدام به اجرای آن کنند و با تهیه قوانین و مقررات لازم و تدوین نقشه راه برای عرصه‌های مختلف، زمینه و فرصت مناسب برای نقش‌آفرینی مردم و همه فعالان اقتصادی را در این جهاد مقدس فراهم آورند تا به فضل الهی حماسه‌ اقتصادی ملت بزرگ ایران نیز همچون حماسه سیاسی در برابر چشم جهانیان رخ نماید. از خداوند متعال توفیق همگان را در این امر مهم خواستارم.

سیّدعلی خامنه‌ای

29/ بهمن ماه/ 1392

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

بقيه در ادامه مطلب....

نویسنده: منصور ملکی

بررسی وضعیت اقتصادی کشور نشان می‌دهد که به طور قطع مهم‌ترین چالش فعلی رسیدگی عاجل و البته هوشمندانه به مسائل اقتصادی کشور است. هم‌زمانی در مشکلات درون‌زای اقتصاد (که عمدتاً ناشی از قرار گرفتن در دوره‌ی گذار اصلاحات ساختاری و هدفمندسازی یارانه‌هاست) با فشارهای بیرونی (که ناشی از تحریم‌های روزافزون غرب علیه ایران است) وضعیت ملتهبی را برای اقتصاد ایران به وجود آورده است.

این شرایط را تا حدودی می‌توان به وضعیت اقتصادی دوران جنگ تشبیه کرد. در دوران دفاع مقدس، وضعیت اقتصادی کشور بیانگر وجود هم‌زمان مشکلات داخلی اقتصاد در اثر کاهش درآمدهای نفتی، افزایش هزینه‌های دفاعی و خسارت‌های ناشی از جنگ‌ با مشکلات و فشارهای بیرونی بوده است. نحوه‌ی مدیریت اقتصادی کشور در دوره‌ی جنگ می‌تواند به نوعی تجلی‌کننده‌ی روح اقتصاد مقاومتیباشد؛ البته تحلیل و بررسی شرایط اقتصادی دوران دفاع مقدس و نوع مدیریت آن دوره موضوع این نوشتار نیست، بلکه غرض آن است که شرایط فعلی مدیریت کلان اقتصادی کشور همچون مدیریت در دوران جنگ است که همواره می‌بایست بر اساس برنامه‌های دشمن و شناخت هجمه‌های بیرونی نگاهی هم به مشکلات درون‌زای اقتصاد داشت که در نتیجه‌ی راهبردی که در این وضعیت باید حاکم بر مدیریت اقتصاد شود، همان راهبرد اقتصاد مقاومتی است.

اقتصاد مقاومتی، همچنان که از بیانات مقام معظم رهبری استنتاج می‌شود، در یک فضای تعامل جهانی، که نظام اسلامی در تقابل و نبرد با نظام استکبار یا با تعبیر معظم‌له «سلطه‌ی اهریمنی» قرار دارد،[1] موضوعیت خواهد داشت. وجود چنین تضاد و تقابلی ذاتیِ نظام اسلامی و نظام استکبار است و تا زمانی که مسیر انقلاب بر محوریت اندیشه‌ی امام (رحمت الله علیه) و با وجود ولایت فقیه حرکت می‌کند، نمی‌توان انتظار رفتارهای بی‌غرض و دوستانه از سلطه‌ی اهریمنی داشت. لذا این شرایط اقتضا می‌کند که دشمن از هر روشی برای تضعیف کشور بهره گیرد که در حال حاضر، اصلی‌ترین استراتژی دشمن فشار اقتصادی به منظور ایجاد فاصله بین مردم و حاکمیت و امکان استفاده از حربه‌ی تحریم برای استفاده‌ی سیاسی حداکثری از این گونه فشارها می‌باشد.

در کنار این هجمه‌های بیرونی، برای وارد کردن فشار اقتصادی به کشور، مواجه با دوره‌ای از اصلاحات ساختاری در اقتصاد هستیم. تجربه‌ی همه‌ی کشورها نشان می‌دهد اصلاحات بزرگ اقتصادی همواره با هزینه‌ها و مشکلاتی همراه بوده است. طبیعی است که نمی‌توان این دوران گذار را بدون هزینه گذراند، اما می‌توان تا جایی که ممکن است هزینه‌ها را تقلیل و آلام اقتصادی مردم را نیز تسکین داد.

در این شرایط، کارآمدترین راهبرد در تقابل با سلطه و فشار دشمن و از طرف دیگر مشکلات داخلی اقتصاد هم‌زمان با اصلاحات ساختاری، پیگیری راهبرد اقتصادی مقاومتی است. لزوم تبیین مفهوماقتصاد مقاومتی هم از بیانات و خواسته‌های مقام معظم رهبری از دانشگاهیان روشن است[2] و هم اینکه با توجه به شرایط واقعی و عینی حاکم بر اقتصاد ایران در مواجهه با فشارهای روزافزون دشمن و مسائل درون‌زای اقتصاد، امکان تصور راهکار بدیلی نیز وجود ندارد.

در اینجا، بدون آنکه بخواهیم وارد فضای نقد سیاست‌های اقتصادی دولت‌ شویم، تنها نگاهی خواهیم داشت به مهم‌ترین نقاط ضعف و قوت فعلی اقتصاد و در ادامه، با توجه به تهدیدهای بیرونی و مجموعه فرصت‌های ممکن پیش رو، که کشور با آن مواجه است، سعی خواهیم نمود برخی از راهبردها و برنامه‌های پیشنهادی را که در چارچوب نظری اقتصاد مقاومتی طراحی می‌شود، پیشنهاد نماییم.

بررسی وضعیت جاری: نقاط قوت و ضعف اقتصاد

نقاط قوت:

- وجود انگیزه‌های انقلابی و دینی مردم و امکان به میدان آوردن این انگیزه‌ها به عرصه‌ی اقتصاد.

-وجود درآمدهای نفتی (هرچند حصول به این درآمدها با نوسانات و عدم اطمینان‌هایی مواجه است).

-وجود سرمایه‌های سرگردان و خرد در دست مردم، که تلاش دارند این سرمایه را در بهترین مسیرهای سودآوری قرار دهند.

-وجود نخبگان دانشگاهی متعهد و جوانان پرانگیزه برای فعالیت‌های جهادی.

نقاط ضعف:‌

- بالا بودن هزینه‌های دولت و مصرف‌گرایی در سطح بالای جامعه (آسیب‌پذیری از داخل).

- وابستگی تولید به خارج و عدم استقلال در زنجیره‌ی تولید (آسیب‌پذیری از بیرون).

- بالا رفتن سطح نقدینگی و تورم افسار گسیخته.

- کارآمدی اندک فرآیندهای سیاست‌گذاری و نظام بوروکراتیک.

- وابستگی بودجه‌ای به نفت و بالا بودن هزینه‌های دولت (به ویژه در نتیجه‌ی سیاست پرداخت نقدی).

تهدیدها و فرصت‌های اقتصاد کشور

تهدیدها:

- افزایش فشارها و تحریم‌های اقتصادی به ویژه در آستانه‌ی انتخابات.

- افزایش تنش در سطح سران قوا و انتقال این تنش به جامعه و بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی.

- تصمیم‌های پیش‌بینی‌نشده‌ی دولت در ماه‌های پایانی و افزایش تنش‌های و بی‌ثباتی اقتصادی (مانند اجرای فاز دوم طرح هدفمندی).

فرصت:

- انتخاب یک دولت اصول‌گرا، که ملتزم به سیاست‌گذاری‌های منسجم و علمی و ثبات‌بخشی به وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور باشد.

- بروز مشکلات و بحران‌های اقتصادی در کشورهای غربی و تمرکز آن‌ها بر مشکلات خود.

- رویکرد و نگاه عمیق و بلندمدت مقام معظم رهبری در مدیریت فرآیند رشد و توسعه‌ی اقتصادی کشور و ابلاغ سیاست‌های اقتصادی مورد نیاز.

ارائه‌ی راهبردهای پیشنهادی در چارچوب نظری اقتصاد مقاومتی

با توجه به تحلیل مختصری که از وضعیت اقتصاد کشور و نقاط قوت و ضعف آن برشمردیم و با توجه به تهدیدها و فرصت‌هایی که در مقابل داریم، می‌توان مجموعه‌ای از استراتژی‌هایی را که مبتنی بر چارچوب مفهومی اقتصاد مقاومتی است ارائه کرد. البته ذکر این نکته ضروری است و از آن روی ادعا می‌شود که چارچوب مفهومی این راهبردها اقتصاد مقاومتی است که ما در نقاط قوت نظام و نیز فرصت‌هایی را که پیش‌رو داریم به مؤلفه‌هایی اشاره و تأکید داریم که مقوم و تکیه‌گاه راهبرد اقتصاد مقاومتی هستند. به طور مثال، در نقاط قوت به دو موضوع اشاره شده است؛ یکی امکان استفاده از انگیزه‌های دینی و انقلابی مردم در عرصه‌ی اقتصاد و دیگری وجود نخبگان دانشگاهی و جوانانی پرانگیزه است که حاضرند در راه اعتلای نظام اسلامی همچون شهید احمدی‌روشن تمام وجود خود را فدا کنند. همچنین وقتی در بیان فرصت‌های ممکن که می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد به مواردی چون نگاه بلندمدت و راهبردی مقام معظم رهبری به مقولات اقتصادی اشاره می‌کنیم، همه حاکی از آن است که آنچه اقتصاد ما را مقاومتی می‌کند، تنها رجوع مفهومی و عملی به ریشه‌های ناب انقلاب و نظام اسلامی از طرف مردم، نهادهای مرتبط و سیاست‌گذار است. به بیان دیگر، بدون توسل و استفاده از همان انگیزه‌ها و سرمایه‌هایی که باعث پیروزی انقلاب و 8 سال جنگ تحمیلی شد، نمی‌توان به اقتصاد مقاومتی واقعی و سیستم اقتصادی متناسب با نظام اسلامی دست یافت.

انگیزه‌های دینی مردم، جوانان متعهد و خلاق و نعمت ولایت، همان گونه که سرنوشت انقلاب و جنگ تحمیلی را رقم زد، در این برهه نیز تنها راه برون‌رفت از چالش‌های اقتصادی و پیروزی در نبرد و هجمه‌ی اقتصادی سلطه‌ی استکبار است. لذا به نظر می‌رسد در تبیین اقتصاد مقاومتی اگر در پارادایم نظام اسلامی نیندیشیم و از عواملی چون انگیزه‌های ریشه‌دار مذهبی مردم، جوانان پرعزم با روحیه‌ی جهادی و وجود نعمت ولایت به عنوان هدایتگر نظام بهره نبریم، نمود و عینیتی از اقتصاد مقاومتی نخواهیم دید.

مجموعه‌ای از راهبردها و برنامه‌هایی را که می‌توان با توجه به چشم‌انداز مسائل موجود اقتصاد ارائه کرد، در ادامه مطرح می‌کنیم. راهبردهای پیشنهادی در چارچوب مفهومی اقتصاد مقاومتی بدین شرح است:

راهبرد 1: تبیین و تفسیر معطوف به طراحی برنامه تا سطوح عملیاتی در رویه‌های سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی اقتصاد مبتنی بر خط‌مشی‌گذاری اقتصادی مقام معظم رهبری.

- برنامه

1. طراحی چارچوب قوانین بودجه و برنامه‌های توسعه‌ی 5ساله مبتنی بر سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری.

2. تلاش برای تحقق شعارهای اقتصادی هر سال که از طرف مقام معظم رهبری عنوان می‌شود.

3. پیگیری و اجرای سیاست‌های اصلاحی اصل 44 در جهت حضور پررنگ بخش غیردولتی در اقتصاد.

راهبرد 2: به‌کارگیری پتانسیل‌های مردمی به منظور بسیج آحاد مردم در جهت تحقق اهداف عملیاتی اقتصاد مقاومتی همچون ترغیب به فعالیت‌های مولد، افزایش انگیزه‌ی کار و تولید و اصلاح الگوی مصرف.

- برنامه

1. فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای گسترده برای ایجاد فرهنگ کار و تولید و مذموم نشان دادن فعالیت‌های سفته‌بازانه و سودجویی‌های غیرتولیدی.

2. استفاده از نهادهای مردمی و انقلابی چون بسیج و پایگاه‌های مردمی و دیگر نهادهای مذهبی جهت گسترش فرهنگ تولید و دوری از اسراف و مصرف‌زدگی.

راهبرد 3: اصلاح فرآیند هدفمندی یارانه‌ها با هدف برآوردن اهداف اولیه و کاهش بار سنگین مالی فعلی.

- برنامه

1. استفاده از انگیزه‌های دینی مردم جهت اعلام آمادگی برای انصراف از دریافت نقدی گروه‌های بی‌نیاز مالی.

2. اصلاح و بهینه کردن بانک‌های اطلاعاتی جهت مشخص کردن وضعیت مالی دهک‌ها و حذف گروه‌هایی که نیازمند دریافت نقدی نیستند.

3. حرکت به سمت حمایت‌های غیرنقدی چون گسترش بیمه‌های اجتماعی و برنامه‌های سلامت.

راهبرد 4: اصلاح نهادها و فرآیندهای سیاست‌گذاری اقتصادی دولت با هدف کارآمدی سیاست‌ها و کاهش اندازه‌ی دولت.

- برنامه

1. احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به منظور پیگیری این راهبرد.

2. کاهش هزینه‌های دولت تا حد امکان و واگذاری تصدی‌های غیرحاکمیتی.

3. اعمال نظم پولی و مالی در زمینه‌ی اتخاذ سیاست‌های پولی و تنظیم بودجه‌های سالیانه برای کنترل نقدینگی و کاهش تورم.

4. تلاش به منظور قطع وابستگی بودجه‌ی جاری به نفت و استفاده‌ی بهینه از سایر درآمدها همچون مالیات.

راهبرد 5: حرکت به منظور استفاده‌ی کارآمدتر از ظرفیت‌های علمی جوانان و نخبگان علمی جهت رفع نیازمندی‌های علمی و فنی در صنایع مختلف و غلبه بر تحریم‌ها.

- برنامه

1. توجه و گسترش مراکز علم و فناوری در جهت ایجاد زمینه‌ها و ساختارهای اقتصاد دانش‌بنیان.

2. حمایت کامل مادی و معنوی از نخبگان دانشگاهی که علاقه‌مند به حرکت در مسیر جهاد علمی و خودکفایی هستند.

پی ‏نوشت‏ها:

[1]. «دشمنى وجود دارد در دنیا که می‌خواهد با فشار اقتصادى و با تحریم و با این کارهایى که شماها می‌دانید، سلطه‌ى اهریمنى خودش را برگرداند به این کشور»، (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از کارآفرینان سراسر کشور).

[2]. «با زبان دانشگاهى، همین ایده‌ى اقتصاد مقاومتى را تبیین کنید، حدودش را مشخص کنید؛ یعنى آن اقتصادى که در شرایط فشار، در شرایط تحریم، در شرایط دشمنى‌ها و خصومت‌هاى شدید می‌تواند تضمین‌کننده‌ى رشد و شکوفایى یک کشور باشد»، (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار دانشجویان، 1391).

منبع: برهان

نویسنده: رضا اسدی

لزوم توجه به مسئله‌ی اقتصاد مقاومتی مهم‌ترین مسئله‌ای است که ریاست‌جمهوری آینده باید به آن توجه کند. مهم‌ترین مسئله از این بابت است که با توجه به تنگ‌تر شدن دامنه‌ی تحریم‌ها، فشارهای واردشده بر مردم و توجه دشمن بر مسئله‌ی اقتصاد این مسئله را به مهم‌ترین مسئله‌ی اقتصادی کشور تبدیل کرده است. البته باید توجه داشت که اقتصاد مقاومتی به معنی اقتصادی که برای دوران گذار است نیست، بلکه دولت باید به فکر ایجاد فعالیت‌ها و مناسباتی باشد که کشور را در هر شرایط آماده برای رشد و بالندگی قرار دهد. بر این اساس، بر محک سخنان نامزدهای ریاست‌جمهوری ابتدا به شاخصه‌های اقتصاد مقاومتی از دیدگاه مقام معظم رهبری می‌پردازیم و در ادامه، نظرات کاندیداها را بر اساس آن بیان می‌کنیم.

مطابق با دیدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی در خصوص اقتصاد مقاومتی، شاخصه‌های زیر را می‌توان به عنوان یک اقتصاد مقاوم استخراج نمود.

1. ثبات نظری و عملی در برنامه‌ها، به این معنا که از تغییرات نظری و عملی در سطح اقتصاد جهانی، رویکرد ما تغییر نکند؛ یعنی اگر اقتصاد جهانی رکود پیدا کرد، این اقتصاد بتواند خود را از رکود خارج کند و مسئله‌ی دیگر این است که از لحاظ نظری در صورت تغییر در نظرات اقتصادی، این تئوری تغییر نکند. البته باید توجه داشت که عدم تغییر به معنی جمود نیست، بلکه به معنای عدم وابستگی و وادادگی است.[1]

2. اقتصاد مقاومتى معنایش این است که بتواند در مقابل تهدیدهای خارجی و ترفندهای دشمن نیز مقاوم باشد و آسیب نبیند. برای رسیدن به چنین اقتصادی، باید تهدیدهای دشمنان را شناسایی کرد و متناسب با آن برنامه‌ریزی کرد.[2]

3. برای تحقق اقتصاد مقاومتی، باید از تمامی ظرفیت‌های مردمی استفاده کرد. گسترش نقش مردم در اقتصاد از الزامات تحقق اقتصاد مقاومتی است. اگر اقتصاد دولتی باشد و از ظرفیت مردمی بهره‌ نبرد، اساساً قدرت خود را از دست داده است. گسترش دخالت مردم در اقتصاد نیازمند مبارزه با مفاسد اقتصادی، گسترش نظام مالیاتی، خصوصی‌سازی و اجرایی‌سازی سیاست‌های کلی اصل 44 و... است.[3]

4. حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه‌ی ایرانی بعد دیگر اقتصاد مقاومتی است. اگر اقتصاد بخواهد مقاوم باشد، نباید از نظر تولید مشکل خاصی داشته باشد.

5. مدیریت منابع ارزی برای تعامل با جهان خارج نیز از ملزومات دیگر اقتصاد مقاومتی است. اقتصاد مقاومتی به معنای اقتصاد بسته نیست، بلکه اقتصادی است که وابسته نیست، ولی با جهان تعامل دارد. برای کاهش نوسانات اقتصادی باید منابع ارزی را مدیریت کرد.[4]

6. مسئله‌ی دیگر مدیریت مصرف است. برای رشد اقتصاد داخلی باید ابتدا فرهنگ درست مصرف کردن گسترده شود. در مرحله‌ی بعد، فرهنگ درست مصرف کردن از محصولات ایرانی و داخلی الگو قرار گیرد تا به استحکام پایه‌های اقتصاد کمک کند.

7. کاهش وابستگی به نفت از الزامات تحقق اقتصاد مقاومتی است. برای این کار، باید نقش مردم را گسترش داد و نظام مالیاتی را گسترده‌تر کرد و به حمایت از تولید ملی توجه کرد و گسترش داد و از ظرفیت‌هایی چون اقتصاد دانش‌بنیان و صنایع جدید استفاده کرد. به بیانی کاهش وابستگی به نفت به معنی ایجاد ظرفیت‌ها و باورسازی این ظرفیت‌ها در سایر حوزه‌های اقتصادی.[5]

در نظر داشتن مؤلفه‌ها و شاخصه‌های اقتصاد مقاومتی سبب می‌شود که در برنامه‌ریزی‌های اقتصادی رویه‌ی ثابتی اتخاذ شود و علاوه بر رفع نقاط ضعف اقتصاد کشور و آمادگی اقتصاد برای شرایط آتی، زمینه‌ی رشد و توسعه‌ی پایدار ایجاد شود؛ اما در صورت عدم ایجاد تفاهم در زمینه‌ی مبانی اقتصاد مقاومتی، ثبات در برنامه‌ریزی ایجاد نمی‌شود و جهت‌گیری‌های کلان اقتصادی در مدت کوتاهی تغییر می‌کند و نه تنها اقتصاد کشور در برابر شرایط مختلف و تحریم‌ها مقاوم نمی‌شود، بلکه زمینه‌های رشد و پیشرفت در حالت عادی نیز ایجاد نخواهد شد. لذا ضروری است که ریاست‌جمهور آینده نگاه دقیق و کاملی نسبت به مسئله‌ی اقتصاد مقاومتی و رویکرد رهبری در این مورد داشته باشد.

تحلیل دیدگاه نامزدها در مورد شاخصه‌های اقتصاد مقاومتی

در نخستین محور، که بحث ثبات عملی و نظری است، باید گفت که تقریباً تمامی نامزدها بر بحث ثبات در سیاست‌ها در حوزه‌ی عمل اعتقاد دارند و اینکه نباید جهت‌گیری کلان اقتصادی در کوتاه‌مدت تغییر کند و این ضربه‌های بسیاری را بر کشور وارد می‌کند؛ اما نقطه‌ی دیگر این بحث ثبات نظری است. باید مشخص شود که برنامه‌هایی که قرار است ثبات عملی را در پی داشته باشند از چه گفتمان و نظری برخواسته است که متأسفانه جز تعدادی از نامزدها، که گفتمان انقلاب اسلامی را راه نجات کشور می‌دانند، بقیه اشاره‌ی چندانی به این بحث در عمل نداشته‌اند و احتمالاً در تغییر نظرات و نظام‌های اقتصادی جهان، دچار تغییر و تحول خواهند شد.

مسئله‌ی بعد مقاومت در برابر تهدیدهاست. تقریباً تمامی نامزدها بر این بحث که باید ساختار اقتصادی را مقاوم کرد و نقاط ضعف را برطرف ساخت تا کشور در برابر تهدید مقاوم باشند، مشترک هستند؛ اما وجه تمایز در میان این افراد آن است که برخی با سیاست تعامل و سازش به دنبال برداشتن تحریم‌ها هستند؛ حال آنکه مطابق با بیان رهبری، اگر قرار است تحریم برداشته شود، باید در پی این باشد که آمریکا بفهمد که تحریم‌ها بی‌اثر شده‌اند نه آنکه ما امتیاز بدهیم تا تحریم‌ها برداشته شود. بر این اساس کسی که فکر می‌کند با تعامل تحریم‌ها برداشته می‌شود، به دنبال ایجاد مقاومت در برابر تهدیدهای احتمالی نیست و این مسئله کشور را دچار مشکل می‌کند.

استفاده از ظرفیت‌های مردمی در قالب عدالت اقتصادی، مبارزه با فساد اقتصادی و خصوصی‌سازی و... از جمله ویژگی‌های اقتصاد مقاومتی است که بسیاری از نامزدها بر این مسئله توجه داشته‌اند؛ اما مسئله در این است که برخی پیشرفت را مقدم بر عدالت می‌دانند و برخی دیگر، عدالت را مقدم بر پیشرفت نمی‌دانند، بلکه عدالت را عامل پیشرفت می‌دانند. متأسفانه این عده که پیشرفت را مقدم بر عدالت می‌دانند تصور می‌کنند که نظریه‌های اقتصادی نیز مؤید حرف آن‌هاست، حال آنکه مطابق با برخی از نظریات رفاه، من جمله رالز، توجه به عدالت اقتصادی و گروه‌های کم‌درآمد رشد اقتصادی را بیشتر می‌کند. بحث بر اثبات یا رد نظری نیست، اما از نظر اسلامی مطمئناً عدالت مقدم و عامل پیشرفت است که بسیاری به آن توجه ندارند. همچنین عدم توجه به مبارزه با فساد اقتصادی در کنار اصلاح ساختار نظام اداری و مدیریتی از جمله‌ی ایرادهایی است که برخی از کاندیداها به آن اشاره نکرده و بسط نداده‌اند.

خوشبختانه کاندیداها در خصوص حمایت از تولید ملی و کاهش وابستگی به نفت و مدیریت منابع ارزی سخنان خوبی گفته‌اند و در طرح و برنامه‌های خود قرار داده‌اند، اما باید توجه کرد که این سخن‌ها و بازگرداندن مردم به اقتصاد و گسترش عدالت و حمایت از تولید بدون برداشتن موانعی من جمله مفاسد اقتصادی، اصلاح نظام اداری و اقتصادی و برداشت صحیح از عدالت میسر نیست و تمامی ظرفیت‌های کشور فعال نمی‌شود. بر این اساس، رئیس‌جمهور آینده باید توجه داشته باشد که بدون برداشتن این موانع، سیاست‌های اقتصادی محکوم به شکست و کمک به اغنیا خواهند بود.

اما متأسفانه تقریباً هیچ نامزدی به بحث مدیریت مصرف و نقش مردم در مدیریت مصرف توجه نداشته است. البته شاید این به دلیل آن باشد که بحث‌ها بیشتر در خصوص وظیفه‌ی دولت و نقش آن در اقتصاد است، اما باید تذکر داد که افرادی که به بازگرداندن نقش مردم در اقتصاد اعتقاد دارند باید توجه کنند که مردم در صورتی در اقتصاد نقش خوبی خواهند داشت که فهم صحیحی از اقتصاد داشته باشند و بدون ایجاد درک صحیح از اقتصاد، تحقق اهداف فوق میسر نخواهد بود. بر این اساس، باید برنامه‌ی مدونی در خصوص ایجاد فهم اقتصاد در درون مردم داشته باشند تا زمینه‌ی واگذاری اقتصاد به مردم مهیا شود.

در مجموع، باید بیان کرد که تحقق اهداف اقتصادی و مقاومت اقتصادی در گرو درک صحیح از اقتصاد کشور و مناسبات اقتصادی آن در کنار فهم فضای جهانی و اقتضائات اقتصاد مقاومتی است. بر این اساس، بسیاری از کاندیداها فهم مناسبی از اقتضائات اقتصاد مقاومتی ندارند و تصور می‌کنند که اقتصاد مقاومتی اقتصادی است که نقطه ضعف نداشته باشد. بلکه اقتصاد مقاومتی اقتصادی است که نه تنها نقطه ضعف ندارد، بلکه در شرایط مختلف نیز ایستادگی دارد و این نیازمند بهره‌گیری از نظامی اسلامی و گفتمانی انقلابی برای تحقق چنین هدفی است.

پی‌نوشت‌ها:

[1]. بیانات در دیدار کارگران و فعالان بخش تولید کشور، 7 اردیبهشت 1392.

[2]. بیانات در حرم مطهر رضوی، 1 فروردین 1392.

[3]. بیانات در دیدار رئیس‌جمهوری و اعضاى هیئت دولت،‌ 2 شهریور 1391.

[4]. بیانات در دیدار رئیس‌جمهوری و اعضاى هیئت دولت، ‌2 شهریور 1391.

[5]. بیانات در دیدار کارگزاران نظام، 3 مرداد 1391.

منبع: سایت برهان

1. مقدمه

با ظهور انقلاب اسلامي، شكل جديدي ازحكومت در دنيا پديدار شد كه بناي سازگاري با قطب قدرت استكبار را نداشته و به مبارزه با استكبار پرداخت. ظهور چنين حكومتي آن هم درمنطقه خاورميانه كه ازلحاظ اقتصادي و ژئوپليتيكي داراي اهميت بسيار زياد است، باعث شد كه نظام استكبار جهاني با تمام قوا به مبارزه با انقلاب برخيزد.

با پايان يافتن جنگ و عدم پيروزي استكبار در زمينه هاي نظامي، تهاجمات به عرصه‌هاي ديگركشيده شد. يكي از اين عرصه‌ها كه خصوصاً در سالهاي اخير با تهاجمات گسترده همراه بوده است، "عرصه اقتصادي" است. بنابراين خود انقلاب اسلامي مكلف به نوآوري و نظريه‌پردازي و الگو‌‌سازي در عرصه‌هاي جديد اقتصادي است. هركشوري كه علم استكبار‌ستيزي را برپاكند، نيازمند چنين الگوهايي است. يكي ازاين مفاهيم "اقتصاد مقاومتي" است.

بقيه در ادامه مطلب...