رشد عقلي و فكري انسان بعــد از رشد جسمي ايجاد مي شود و بتدريج در طول زندگي رو به تكامل مي رود، ولي به طور ميانگين بلوغ رواني دو تا چهار سال بعد از بلوغ جسمي ايجاد مي شود.
    كسي كه ازدواج مي كند، بايد از بلوغ اجتماعي نيز برخوردار باشد.
    رشد اجتماعي با رشد عاطفي و عقلي رابطه نزديكي دارد. فردي كه به اين مرحله از رشد رسيده باشد مي داند كه چگونه با ديگران برخورد كند و از همه مهمتر اين كه مي داند افراد خانواده چه انتظاراتي از او دارند و چه وظايفي به عهده اوست. او مي تواند از خانواده خود فاصله بگيرد و از نظر عاطفي و فكري به آنها وابسته نباشد،‌مي تواند هم به خود و هم به ديگران احترام بگذارد و مي تواند خود را به جاي همسرش گذاشته و فكر و احساس او را درك كند.
    علا‌وه بر بلوغ جنسي، رواني و اجتماعي ، پسري كه تصميم مي گيرد ازدواج كند بايد از توان اقتصادي كافي براي اداره معقول زندگي خود و همسر و فرزندان آينده اش برخوردار باشد. عامل ديگر، وجود انگيزه براي ازدواج است. هرگز نبايد كسي را كه علا‌قه اي به ازدواج ندارد به زور يا از روي مصلحت وادار به ازدواج كرد. بسياري از انتخاب ها يك طرفه است،‌مثل خريد كردن اما ازدواج انتخابي است كه در آن هر دو طرف بايد انتخاب كنند.
    پدر و مادر بايد فرزند خود را در امر ازدواج آزاد گذاشته، نظر خود را تحميل نكنند؛ تنها به عنوان ارشاد و راهنمايي مصلحت او را گوشزد نمايند. اغلب كساني كه به اجبار به ازدواج تــن مي دهند، علا‌قه اي به استحكام زندگي زناشويي ندارند. يكي از اصول مهم در ازدواج، تصميم دختر و پسر است. اما در بسياري از موارد خانواده و اطرافيان به جاي دختـر و پســـــر تصميم مي گيرند،‌ البته پدر و مادر و بزرگان خانواده مي توانند با راهنمايي هاي خود تأثير مثبتي در تصميم گيري فرزندان خود داشته باشند.