نقش ازدواج در بهداشت روانی و ضرورت مشاوره در ازدواج

از نظر بهداشت روانی ، افرادی كه در ازدواج خود موفق بوده اند ، كمتر دچار بیماریهای روانی می شوند. بنابراین ازدواج می تواند عامل مهمی برای پرهیز از خطا و سببی برای سلامت تن و روان باشد به طوری كه در بین كسانی كه به بیمارستانهای روانپزشكی مراجعه می كنند افراد مجرد بیشتر به چشم می خورند.

افراد مجرد ، زنان بیوه و كسانی كه متاركه كرده اند در مقایسه با اشخاص متأهل بیشتر دچار مرگ و میرهای زودرس می شوند و این موضوع در مورد كلیه ی ملل و در تمام ساختارهای اجتماعی صادق است.این اظهار نظرها دلالت بر آن دارد كه ازدواج و تأهل اثر مهمی بر وضع روانی و سبك زندگی انسان دارد و افراد متأهل در مقایسه با افراد مجرد از تعادل روانی بالاتری برخوردار هستند.

همچنین تحقیقات نشان داده است كه میزان افسردگی افراد مجرد بیشتر از افراد متأهل است.

خصوصیات ازدواج موفق:

همان طور كه ذكر شد، ازدواج بر سلامت روانی افراد در كلیه ی ملل و جوامع با هر ساختاری تاثیر مثبتی دارد ولی نه هر ازدواجی ، بلكه همچنان تاكید شد ازدواجی كه با موفقیت همراه باشد.

پیامبر گرامی اسلام نیز همسر خوب و شایسته را بزرگترین نعمت زندگی دانسته اند، نه هر همسری را. بنابراین ازدواجهای موفق مشوق رشد و شكوفایی اشخاص است ولی ازدواج هایی كه با موفقیت همراه نباشد با مشكلات فراوان از قبیل ناكام كردن، تعارض و تنها گذاشتن طرفین توأم خواهد شد . وقتی هم تعارض زناشوئی شروع می شود، زن و شوهر به خاطر بی اطلاعی از مكانیسم های خانواده و ندانم كاری به مشكل دامن می زنند.

درباره ی خصوصیات ازدواج موفق ملاك ها و مشخصات مختلفی ارائه شده است. دكتر ”اسپرجیون“ روانپزشك معروف انگلیسی معتقد است ازدواج موفق باید چهار نیاز اساسی انسان را برآورده سازد:

-1  تامین كننده ی نیازهای جنسی باشد.

از زمان های خیلی دور همواره این سؤال بین روان شناسان خانواده مطرح بوده است که آیا شباهت ها باعث به وجود آمدن ازدواج موفق می شود یا تفاوت ها ؟ پژوهش های به عمل آمده نشان می هد که با ثبات ترین ازدواج ها آنهایی هستند که زن و شوهر بیشترین شباهت ها را با هم داشته اند. استفن وایت معتقد است:« با توجه به بررسی های بالینی، شباهت های اخلاقی و شخصیتی زن و شوهر روی موفقیت ازدواج آنها نقش تعیین کننده ای دارد،» میزان بی ثباتی و طلاق در زوج های به هم شبیه، کمتر مشاهده می شود. با توجه به نتایج به دست آمده، نداشتن شباهت با بی ثباتی و طلاق همراه است. بعضی از روان شناسان شباهت های موجود بین زوجین را در حکم سپرده بانکی تلقی می کنند و اشاره می کنند اگر میزان سپرده بانکی شما رقم بزرگی باشد و میزان بدهی بانکی شما کم باشد در آن صورت در مقابل بحران های اقتصادی بهتر می توانید مقاومت کنید و به نحو احسن می توانید احساس امنیت نمایید، ولی اگر میزان بدهی های شما نسبت به سپرده بانکی کم باشد به همان نسبت احتمال این که دچار مشکل شوید زیاد خواهد بود. این تشبیه نشان می دهد که هر قدر تشابه بین زوجین بیشتر باشد به همان نسبت احتمال این که دچار بحران شوند زیاد خواهد شد.

1 - زوج های موفق خواسته ها و انتظارات خود را به صراحت می گویند. زوج های موفق قبل از ازدواج، توقعاتی که از یکدیگر دارند مطرح می کنند، اگر توافق اساسی با هم ندارند (برای مثال مرد فرزند می خواهد ولی خانم مخالف است)، می توانند به شروع و یا خاتمه ازدواج به طور جدی فکر کنند. بعد از ازدواج، زوج های موفق به طور منظم در مورد توقعات و انتظاراتشان با هم صحبت می کنند و اگر اختلافی پیش آمد، آن را به زمان دیگری موکول می کنند تا همدیگر را درک کنند و به توافق برسند.

بخش اجتماعی _مدیر کل دفتر هماهنگی و ساماندهی سازمان ملی جوانان گفت: بر اساس تفاهم نامه بین سازمان ملی جوانان و وزارت علوم، این وزارتخانه موظف شده مهارتهای همسر گزینی و همسرداری و مباحث خانواده را در محتوای متون آموزشی خود قرار دهد.

علیرضا مختاری در گفتگو با خبرنگار مهر، آموزش و آگاهی را در طرحهای سازمان ملی جوانان محوری ترین موضوع دانست و افزود: به دستگاه های که متولی امور جوانان هستند، وظایفی براساس قوانین، مقررات و مصوبات در قالب تفاهم نامه ارسال شده است.

این مقام مسئول در سازمان ملی جوانان افزود: وزارت ارشاد متعهد شده با تولیداتی در عرصه فرهنگ و هنر به ترویج سنت ازدواج و تصحیح باورهای ازدواج اقدام کند. همچنین وزارت آموزش و پرورش قرار است با هدف رسیدن به خانواده ای بالنده و پایدار در محتوای دروس بازنگری کند.

مختاری ادامه داد: بر اساس توافق انجام شده با وزارت آموزش و پرورش مهارتهای همسر گزینی و همسرداری و مباحث خانواده در محتوای متون آموزشی این وزارتخانه در ارائه به دانش آموزان قرار می گیرد.

وی به برنامه های سازمان ملی جوانان در هفته ازدواج اشاره کرد و گفت: ستاد سازمان ملی جوانان در این هفته، هر دستگاهی را ملزم به اجرای اقداماتی ویژه کرده است که از بارزترین این اقدامات می توان به برگزاری جلسات اولیا و مربیان توسط وزارت آموزش و پرورش و صادر نشدن هیچ حکم طلاقی در روز ملی ازدواج توسط وزارت دادگستری اشاره کرد.

وی ادامه داد: سازمان تبلیغات اسلامی هم با ترغیب ائمه جماعات، جلساتی را به صورت گفتمانهای دینی برگزار می کند

آزمایش ایدز قبل از ازدواج

براساس آمارهای جهانی، از هر 10 نفر آلوده به ویروس ایدز در جهان، 9 نفر از ناقل بودن خود بی‌اطلاع‌ اند. بنابراین پیشنهاد معاونت اجتماعی سازمان بهزیستی مبنی بر اجباری كردن آزمایش ایدز پیش از ازدواج بی‌جا نیست. اما از آنجا كه صحبت درباره بیماری ایدز در ایران هنوز تابوست، مسئولان درباره اجباری كردن این آزمون اختلاف‌ نظر دارند. وزارت بهداشت، كمیته مبارزه با ایدز و سازمان انتقال خون به‌ شدت با این اقدام مخالفت كرده‌اند و این كار را فاقد ارزش علمی و اجتماعی می ‌دانند.

دكتر گویا، رئیس مركز مدیریت بیماری‌های وزارت بهداشت، می ‌گوید: «تست قبل از ازدواج ایدز در هیچ‌ جای دنیا انجام نمی‌شود. ما باید سطح آموزش همگانی را به‌ حدی برسانیم كه افراد با سابقه رفتارهای پرخطر داوطلبانه برای آزمایش ایدز مراجعه كنند.»

گروهی از مخالفان هزینه سنگین این قبیل آزمون‌ها را علت مخالفت خود ذكر می‌ كنند و گروهی دیگر بار روانی تحمیل ‌شده بر زوج‌ها را. اما شاید با رایگان كردن آزمایش ایدز قبل از ازدواج و محرمانه نگه‌ داشتن نتایج بتوان از بار روانی این اقدام كاست.

نقش ازدواج در سلامت روان جوانان

چنانكه پیشتر اشاره شد ،ازدواج  یك امر طبیعی و فطری و یكی از نیازهای ناگزیر بشر است. كسی كه به این نیاز طبیعی پشت كند بدون تردید، احساس كمبود خواهد كرد وچون برخلاف فطرت حركت می كند، به دشواری ها و مشكلات جسمی وروانی برخورد می نماید. بی شك ، یكی از مهمترین عوامل فشارهای روانی و استرس های رو به افزایش در دنیای امروز كه گریبانگیر بسیاری از جوانان است، عدم ازدواج به موقع آنان است.

دختران و پسران جوان ، درفراز و نشیب زندگی ، به محیطی امن و پایگاهی عاطفی نیازمندند و بهترین فردی را كه می توانند برای تأمین این نیاز، برگزینند، همسراست. دختر و پسر جوان به وسیله ی ازدواج ، دركنار یكدیگر از آرامش ، امنیت و سلامت روان برخوردارمی گردند.

خداوند متعال در این باره می فرماید:

" و از نشانه های او این كه ، همسرانی از جنس خودتان برای شما آفرید تا دركنارآنان آرامش یابید، در میانتان موّدت و رحمت قرار داد . در این نشانه هایی است برای گروهی كه تفكر می كنند".

رسول گرامی اسلام – صلی الله علیه وآله – نیز ، ازدواج را عامل ایجاد اخلا ق نیكو د رفرد می داند و می فرماید:

" مردان وزنان بی همسر خود را به ازدواج یكدیگر درآورید ، چرا كه خداوند اخلاق آنان را نیكو می سازد" .

امروزه ، پژوهش های جامعه شناسان و روان شناسان نیز، حاكی از ارتباط مثبت سلامت روان و ازدواج است. درهمین زمینه ، مطالعات اداره بهداشت عمومی امریكا درسال 1980 نشان می دهد كه بین سلامت روانی  و ازدواج ، ارتباط معنی داری وجود دارد. افراد متأهل درمقایسه با افراد مجرد در وضعیت بهتری از سلامت روانی قرار دارند. نشانه های نوروتیكی درمقایسه ، كمتر در آنها دیده می شود و درصد كمتری از آنها دربیمارستان های روانی بستری اند. همین فواید ازدواج و تشكیل خانواده ، یعنی ایجاد اخلاق نیكو در افراد ،  سلامت  و بهداشت روانی ، انس ، آرامش ، مودت ورحمت است كه خانواده را بین دیگر نهادها ی اجتماعی ، ناهمانند و منحصر به فرد ساخته است به طوری كه  از آن به عنوان ریشه ای ترین نهاد اجتماعی یاد می شود.

نقش ازدواج و تشكیل خانواده درسلامت جامعه

از عشقتان زندان نسازید

خانواده مهم‌ترین نهاد اجتماعی و کوچک‌ترین هسته جامعه است که از زن و مرد و فرزندان آنان تشکیل می‌شود. اساس و رکن اصلی خانواده (به عنوان زیربنای جامعه)، ازدواج است. بدین ترتیب، ازدواج، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین حادثه زندگی هر انسان است، به طوری که احساس موفقیت و یا شکست هر یک از زوجین می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد. به همین جهت، ازدواج باید بر پایه اصولی صحیح صورت گیرد تا موجبات رشد و شکوفایی افراد و در نتیجه جامعه را فراهم آورد. پس بر هر دختر و پسری لازم است که قبل از ازدواج در مورد انتخاب همسر آینده خود اطلاعات کافی کسب کند و سپس اقدام به ازدواج نماید.

تفاهم ، محور زندگی

تفاهم عبارت است از: همدیگر را فهمیدن و علّت رفتارهای همدیگر را درک کردن و به دیگری در سلیقه‌ها و باورها و رفتارهای شخصی‌اش حق دادن. در زندگی برای رسیدن به تفاهم باید عوامل و شرایطی مهیا باشد که قبل از ادواج، زن و مرد با توجه و عنایت کافی به آنها تفاهم هر چه بیشتر را در زندگی فراهم آورند. زن و مرد باید تفاوت‌های فردی (که حاصل عوامل ارثی، محیطی و رشد در طول زمان است) یکدیگر را درک کنند ، زبان یکدیگر را بفهمند ، تفاوت در سلیقه‌ها را بشناسند و در عین تلاش برای خودسازی و تکامل، یکدیگر را همان گونه که هستند بپذیرند. از جلوه‌های تفاهم می‌توان به روحیه مهرورزی و گذشت، حُسن خلق، بردباری، گفتگو، انتقاد دلسوزانه و مُدارا اشاره کرد.

اصول هفتگانه تفاهم

از كلیات چنین رویدادی كه بگذریم، ازدواج همواره حامل بارهای شادی بخشی از گل، میهمانی، سرور، جشن، زیبایی و تازگی بوده است. به نظر، خبر خوشحال كننده ای می رسد اما در بطن واقعیت های موجود جامعه ما این كالسكه مزین و شادی بخش چگونه از كوچه پس كوچه های درهم، گاه نه چندان شناخته شده و نه چندان مفروش شهر ما می گذرد. تب بالای مشكلات اجتماعی، اقتصادی و تعارض های فرهنگی آنقدر بوده است كه ازدواج در مبارك ترین وجه موجود خود ظاهر شود. اولین و آخرین نسخه ای كه بتواند نسل حجیم جوان را به سرمنزل آرامش و رفاه برساند. در بدو امر چنین دیدی به ازدواج می تواند خیال همه را راحت كند. هر طبقه و رتبه ای به سهم خود مقدمات آن را فراهم می كند. حال از اندك جلوه های مجلل و افسانه ای كه بگذریم تا ازدواج های گروهی، دانشجویی، مسافرتی و یا حتی با تقدیم یك شاخه گل و نبات. هرچه باشد بهتر از این است كه پسرها و دخترهایمان روی نیمكت پارك ها بنشینند و یا همدیگر را در خیابانها ببینند یا حتی در كریدور و حیاط دانشگاه ها به هم صحبتی بپردازند!
از سوی دیگر روند فرزندسالاری موجود، نسخه ناقصی از برداشت مصرف گرایی است كه اینبار در تربیت فرزندانمان به صورت هر آنچه خواست به او بدهید، نمود پیدا كرده است. به طبع، كمترین خلاقیت در برخورد با نیازهای آنان وجود دارد اما ربط این پدیده به ازدواج هم در ختم اولین روابط و نگاه ها به ازدواج حلول پیدا می كند.این مقدمه، خود چكیده ای گذرا از اتفاقاتی است كه از ارتباط عاطفی انسانها گرفته تا مسائل اقتصادی و اجتماعی و تا رسم ازدواج در حال تكرار است. اما ازدواج در حقیقت یك نسخه نیست. ازدواج میوه درختی است كه سالها در ساز و كار رشد و تكوین قرار داشته، سرانجام به این بالندگی رسیده است كه تمام تجربیات و داشته های خود را متبلور كند و از آن بهره ببرد. این روند البته از راه های متفاوتی می گذرد. مهم آن است كه به همان سخن آغازین افلاطون می رسیم:
علم زندگی

هدف از آموزش مهارتهاي زندگي ارتقاِء سازگاري فرد ابتدا با خودش سپس با ديگران و

محيطي است كه در آن زندگي مي كند.

اين مهارتها به ما مي آموزدكه در طول زندگي به ويژه در موقعيت هاي پر خطر چگونه

عاقلانه و صحيح رفتار كنيم .

اهداف مهارتهاي زندگي

بخشي از اهداف مهارتهاي زندگي عبارت است از:

تقويت اعتماد به نفس

تقويت روحيه ي مشاركت وهمكاري

رشد و تقويت عواطف انساني

ايجاد روحيه ي مقاومت در برابر تبليغات مسموم

كمك به شناسايي وبيان احساسا ت

تامين سلامتمهارتهاي ارتباطي

ساختن يك شهروند متعادل ومقبول اجتماع

تقويت روحيه ي همزيستي مسالمت آميز

ارتقاء سازگاري فرد باخودش با ديگران و محيط زندگيش

ویژگی های شخصیتی

در خواستگاری دروغ نگویید

اگر کسی به خاطر مال و جمال ازدواج کند طبق روایت ممکن است خدای متعال مال و جمال به او بدهد و ممکن هم هست که ندهد اما اگر چنانچه برای تقوا و عفاف قدم بگذارد و ازدواج بکند. خدای متعال به او مال هم خواهد داد جمال هم خواهد داد ممکن است کسی بگوید که جمال در چشم شما در نگاه شماست. اگر انسانی کسی را که خیلی جمیل هم نباشد دوست داشت او را جمیل می بیند، وقتی کسی را دوست نداشت هر چقدر هم جمیل باشد به نظر او جمیل نمی آید» (مقام معظم رهبری خطبه عقد 13/10/1377)

قاضی دادگاه خانواده هر چه به دو نامزد بیشتر دقت می کرد آنها را متناسب می دید. هر دو دارای مدرک کارشناسی بودند. پسر دارای حقوق کافی بود و خانواده هر دو اهل یک شهر و از نظر اقتصادی متوسط بودند. هر دو، جوانان سالم و برازنده ای بودند ولی عصبانیت آنها به اندازه ای بود که قادر به بخشیدن یکدیگر و فراموش کردن آنچه گذشته است نمی شدند. دختر قبل از ازدواج با مردی عقد ازدواج نموده ولی به دلیل اعتیاد مرد از وی جدا شده بود او به جهت عدم رابطه زناشویی نام شوهر اول را از شناسنامه و حذف و بدون اینکه به این شوهر بگوید که سابقه ازدواج قبلی دارد با او عقد نموده بود. در مجلس عقدکنان چند نفر از بستگان این شوهر از آشنایان خانواده شوهر سابق بوده و موضوع را به اطلاع خانواده شوهر رسانده بودند و مجلس عقد بعد از اجرای صیغه شرعی و ثبت نکاح بهم ریخته بود. دختر نیز مدعی بود که خانواده پسر به خانواده او گفته اند برای پسرشان خانه ای خریداری می کنند در حالی که معلوم شده تنها قادر هستند پیش پرداخت اجاره خانه را به پسرشان بدهند.

واقعیت این بود که پسر بقدری دختر را دوست داشت که اگر پیش از اینکه دیگران به او بگویند از موضوع ازدواج سابق خبردار می شد از این ازدواج صرفنظر نمی کرد و دختر نیز از نظر اقتصادی و خانوادگی می توانست در خانه استیجاری زندگی کند ولی هر دو از آنچه که از آنها پنهان مانده بود به قدری برآشفته بودند که اعتمادشان به یکدیگر مخدوش شده و دیوارهای فرو ریخته تفاهم در عصبانیت قادر به ترمیم نبود. اینجاست که باید گفت ای کاش از اول هر دو حقیقت را به یکدیگر گفته بودند

خواستگاری در قانون ایران

هفت خوان وام های ازدواج

"سمیه . ن"، روایت خود را اینچنین شرح می دهد: من نامه ای با امضای شخص رییس جمهور و دستور معاون اجرایی ایشان آقای سعید لو مبنی بر دریافت وام بدون ضامن نزد مسوولان یکی از صندوق های اعتباری بردم که با بی اعتنایی آنها مواجه شدم.وی می افزاید: درخواست وام 5 میلیون تومانی به 500 هزار تومان کاهش یافت و مسوولان صندوق بازنشستگی اظهار داشتند که پرداخت وام بدون ضامن اصلا امکان ندارد حتی با امضای رییس جمهور!  

***

دختر و پسر جوان در حالی که یک پوشه قطور حاوی مدارک را در دست دارند در سالن انتظار یکی از بانک ها مشغول طی مراحل اداری دریافت وام ازدواج هستند. متصدی باجه به آنها یادآور می شود که گواهی ضمانت عروس خانم فاقد توضیحات کافی به عنوان یک ضمانتنامه است. آقا داماد با کمی عصبانیت می گوید سه روز است از کار و زندگی افتاده ایم...

موکول شدن قضیه به یک روز دیگر برایش خیلی سنگین است اما چاره ای نیست بانک، ضمانت های محکم می خواهد (کارمند دولت و یا دارای پروانه کسب و...) و کسانی که نتوانند یا نخواهند به آن تن دهند باید وام یک میلیونی را فراموش کنند.

وام های بی بازگشت

این گوشه ای از ماجرای اعطای وام به زوج های جوان است. بانک ها و موسسات مالی که در این عرصه کار می کنند تقریبا تمامشان با بوروکراسی اداری آزار دهنده حاضر به پرداخت وام به زوج های جوان هستند.

الهام، سخنگوی دولت می گوید: چاره ای نیست چرا که دیوانسالاری کهنه و قدیمی بانک ها مانع جدی در این راه محسوب می شود اما نباید یک سویه به قضاوت نشست. بانکها مدعی اند که در گذشته زوجهایی پس از دریافت وام به بهانه های مختلف از بازگرداندن آن خودداری کرده اند.

ازدواج هم مدیریت می خواهد

ازدواج ناموفق هزار و یک دلیل دارد که شاید پشت همه آنها، یک عامل مشترک وجود داشته باشد. مدیریت بد ازدواج! شاید برای خیلی از افراد، ازدواج شانسی باشد که پیش می آید و قدم به قدم آنها را به خوشبختی یا بدبختی نزدیک تر می کند. اما حقیقت این است که ما در تمام مراحل ازدواج، انتخاب می کنیم و درست به همین دلیل مدیریت این انتخاب ها اهمیت دارد.

 کسانی که دوران نامزدی را فرصتی برای تفریح و خوشگذرانی می دانند و کسانی که در مواجهه با مشکلات ازدواج واکنشی مثل سازش، انکار و بی توجهی نشان می دهند، همان کسانی هستند که مقوله مدیریت در ازدواج را جدی نمی گیرند. از نظر آنها کسب یک شناخت کلی در مرحله خواستگاری یا نامزدی کافیست و بقیه شناخت را به زندگی مشترک موکول می کنند.

وقتی ما بدانیم در دوره نامزدی و ازدواج مان باید چه کارهایی را انجام دهیم، چه می خواهیم و قرار است به چه هدفی دست پیدا کنیم، می توانیم بقیه مسیر را برنامه ریزی کنیم.

مثلا کسی که فکر می کند در دوران نامزدی باید طرف مقابل را بشناسد و در صورت نیاز نامزدی خود را با او بهم بزند، در هر مرحله از نامزدی با حواس جمع و چشمان باز طرف مقابل را غربال می کند.

 اما در مقابل، کسی که فکر می کند دوران نامزدی مقدمه ازدواج است و بی برو برگرد باید با کسی که نامزد شده، زندگی کند، بیشتر از آنکه در پی شناخت نقاط ضعف و قوت طرف مقابلش باشد، سعی می کند با او به تفاهم برسد و تمام تمرکز خود را بر سازش با این فرد می گذارد ولو این که این تفاهم و سازش به قیمت نادیده گرفتن خواسته های خود یا چشم پوشی از نقاط ضعف طرف مقابل تمام شود.

بنابراین قدم اول شناخت است. در مرحله بعد، شما باید بدانید که از ازدواج تان چه انتظاری دارید. دنبال سر و سامان گرفتن هستید؟ پی یک همراه می گردید؟ دنبال آزادی های یک شخص متاهل هستید یا صرفا چون همه باید یک روزی ازدواج کنند، ازدواج می کنید؟

تعیین این هدف به شما کمک می کند تا قدم های بعدی تان را بشناسید. این قدم ها شامل تحلیل رفتار طرف مقابل، تعیین شرط و شروط ازدواج و حتی تعیین شرایط کلی زندگی آینده شما می شود. مثلا اگر شما قصد داشته باشید که با ازدواج از تنهایی در آیید، قطعا نیازمند کسی هستید که وقت زیادی را با شما صرف کند. اما اگر هدفتان از ازدواج پیدا کردن کسی است که شریک کارتان باشد و بتواند در رسیدن شما به درجات موفقیت همراهی تان کند، انتخاب کسی با موقعیت شغلی شما اولویت پیدا می کند.