گام اول
كمی تأمل ! انتخاب همسر،مسابقه دو نیست آهسته گام بردارید.
(( روزی شخصی در خدمت درویشی گفت : در این راه ، در هر قدمی هزار چاه است . درویش گفت : راه نرفته ، نشان راه مده كه چاه دركنار راه است نه در میان راه ، هر كه از راه به در رود در میان چاه افتد ))1
می خواهم از رخدادی با شما صحبت كنم كه اكثریت قریب به اتفاق ما انسانها بالاخره یك روزی با آن روبرو می شویم ، بله . ازدواج ؛ پدیده ای بسیار عمومی امّا بسیار مهم : از این جنبه كه تغییرات زیادی را در زندگی ایجاد می كند و تبعات زیادی بر این پدیده مترتب است .
ابتدا از شما سؤالی می كنم ، ازدواج خوب است یا بد ؟ اگر درست حدس زده باشم خواهید گفت : (( بستگی دارد با چه كسی ازدواج كنید )) خیلی ها عیناً پاسخ شما را می دهند ، به اعتقاد اكثر مردم خوبی و بدی ازدواج تا حد زیادی بستگی به این دارد كه با چه كسی ازدواج كنید ، البته اعتقاد من كمی فرق می كند ، معتقدم ازدواج ذاتاً خوب است اما این انتخابها هستند كه مناسب یا نامناسبند و پس از انتخاب همسر ، رفتارهای پس از ازدواج هستند كه مناسب یا نامناسبند . اما ما در این كتاب فقط دربارهء موضوع اول صحبت می كنیم . (( انتخاب )) البته در باره فلسفه، ضرورت و پیامدهای ازدواج در فصل آینده بحثهای مختصری با هم خواهیم داشت اما مدار اصلی بحث ما در این كتاب (( انتخاب )) است . یعنی با چه كسی ازدواج كنید تا اینكه یك زندگی خوب ، با صفا و آرامی را شروع كنید.
در اطراف ما زنان و مردان زیادی هستند كه زندگی تلخی را می گذرانند به این دلیل كه همسر نامناسبی دارند ، همسرشان كسی نیست كه به وی احترام بگذارد ، نیازهای او را درك كند ، خوش خلق و خوش رفتار باشد ، ازدواجی كه می توانست برای اینها فرصتی برای رشد و بالندگی باشد همچون جهنم نقدی شده كه در آن می سوزند و می سازند كه یا از ترس آبرو یا بخاطر فرزندان و یا … آن را تحمل می كنند اما قلباً تعلق خاطری به پیوندشان ندارند و تنها از سر درماندگی و ناچاری به ادامه این وضعیت رقت بار و تأسف آور تن می دهند .
همسر گزینی دری از بهشت یا جهنم دنیا را برای انسان باز می كند .

اگر زوجین فاقد مهارتهای ارتباطی ضروری برای حل مشكلاتشان باشند، حتی كوچكترین مشكل نیز حل ناشدنی‌خواهد شد.امروزه بسیاری از ازدواجها قبل از تشكیل و یا مدت كوتاهی بعد از آن متلاشی می‌شوند. درك اینكه چرا این ازدواج‌ها شكست می‌خورند می‌تواند راه‌حلی باشد كه مراقب باشید ازدواج خودتان شكست نخورد.
بعضی از عواملی كه در شكست ازدواجها مشاركت دارند شامل مسائل مالی و دیگر شرایط ازدواج است. همه ی این مسائل می‌تواند در یك ازدواج سالم و پایدار هم وجود داشته باشد اما اگر آنها به طور صحیح و درست مورد رسیدگی قرار نگیرند، می‌توانند منجر به شكست ازدواج شوند.
ارتباط ، نقش اساسی در موفقیت ازدواج دارد. بدون ارتباط صحیح، حل تعارض و كشمكش‌ها مشكل‌ساز می‌شوند.

اگر زوجین فاقد مهارتهای ارتباطی ضروری برای حل مشكلات‌شان باشند، حتی كوچكترین مشكل نیز حل ناشدنی خواهد شد.
ارتباطات به واسطه ی فرصت دادن به همسران برای مشاركت در نگرانی‌ها و علایق، امیدها و آرزوهای یكدیگر، موجب رشد و شكوفا شدن روابط زوجین می‌شود. بدون سهیم شدن در این موارد زوجین رشد نخواهند كرد و تا حد امكان به یكدیگر نزدیك نخواهند شد. اگر یك یا هر دو همسر فاقد مهارتهای ارتباطی مؤثر باشند، این برای حل و فصل بحث‌هایشان مشكل‌ساز می‌شود چرا كه زوجین قادر نیستند تا نقطه نظرات یكدیگر را درك كنند.

در ازدواج‌هایی كه تاكنون دچار مشكل بوده‌اند، هر یك از زوجین باید تلاش كنند تا برای بهبود و نجات زندگی‌شان متعهد شوند كه روی مهارتهای ارتباطی‌شان كار كنند. نبود تكنیك‌های مؤثر ارتباطی می‌تواند به شكست در ازدواج منجر شود. عشق ممكن است همواره پیروز شود اما زمانی كه نگرانیهای مهمی وجود دارد حتی عشق نیز نمی‌تواند به تنهایی برای حفظ ازدواج كافی باشد.

 نگرانی‌های مالی ممكن است خودشان علت شكست ازدواج نباشند اما تنش‌ها و تعارضاتی كه این نگرانی‌ها ایجاد می‌كنند، اغلب در شكست ازدواج مقصر هستند. نگرانی‌های مالی می‌تواند بار سنگینی را تحمیل كند و زمانی كه یك زوج تلاش زیادی را برای برآوردن تعهدات مالی‌شان می‌كند، می‌تواند فشار بسیار زیادی را احساس كند. این فشارها ممكن است برای تخریب ازدواج سالم به طرق دیگر كافی باشد. اگر یك همسر در زندگی به مسائل مالی مشغول شود، ممكن است شروع به كوتاهی كردن از دیگر جنبه‌های زندگی كند. این رفتارهای مسامحه‌آمیز بر همسر تأثیر گذاشته و موجب می‌شود كه وی احساس تنهایی و بی‌مهری نماید. این امر می‌تواند برای ازدواج آسیب‌زا شود. اغلب یكی از زوجین به واسطه ی مسایل مالی تحلیل خواهد رفت و این نیز می‌تواند برای ازدواج مخرب باشد.

 در بسیاری از کشورهای عربی، وضعیت طلاق، خیانت همسران، فحشا، روابط پیش از ازدواج ، قتل ناموسی، روابط نامشروع با استاندارهای غربی و با آمارهای کشورهایی مانند برزیل برابری می‌کند كه این وضعیت، نگرانی های زیادی را در میان خانواده‌های سنتی برانگیخته است. یکی از ایرادهای اساسی علمای سلفی به شیعیان، حلال بودن ازدواج موقت، حرام ندانستن هنرهای سمعی و بصری و پیکرتراشی و مواردی از این قبیل، نزد شیعیان بوده است.

 خشونت‌های افراطی سلفی‌های تکفیری از یکسو و نیازهای اساسی عصر حاضر، باعث شده است که علمای سنی در مصر، اردن، یمن ، مراکش و عربستان در یک عقب‌نشینی آشکار در این موضوعات، شیعیان را تائید كنند. البته فقه مالکی تا حدودی در این‌گونه مسائل، میانه‌رو‌تر از فقه حنبلی بوده است، به طوری که قانون جدید خانواده در مراکش، در یک کمیته پانزده نفره، متشکل از علمای آن کشور پس از تعدیلات و اصلاحات، تصویب و در امور و جایگاه زنان تا حدودی به فقه شیعی نزدیک شد، اما به تازگی و سرانجام پس از قرن‌ها، مجمع فقهی اسلامی (اهل سنت)، وابسته به هماهنگ‌کننده امور شرعی جهان اسلام نیز موضوع اصلی هجدهمین گردهمایی خود در مکه را به مسئله ازدواج موقت (ازدواج مسیار و ازدواج به شرط طلاق) اختصاص داد و موضوع تعیین یا تغییر جنسیت را برای نخستین بار در تاریخ فقه اهل سنت، مورد بررسی قرار داد.

يك پسر جوان براي شروع ازدواج بايد علاوه بر داشتن شغل خوب و درآمد كافي سند ششدانگ منزل مسكوني هم به نامش خورد. و خودرويي شيك زيرپايش بوده باشد! و دختر خانم هم بايد حداقل 5 برابر قيمت تمام دارايي هاي شوهر مهريه داشته باشد و آنچنان جهيزيه اي با خود به خانه بخت بياورد كه با دارايي هاي شوهر برابر مي كند!

انتظارات و توقعات فوق چندان با اغراق همراه نيست .حال اگر كسي ندارد ، تكليفش جداست اما سطح فرهنگي جامعه ما چنين انتظاري از دختر و پسر جوان دارد كه ريشه بسياري از مشكلات قبل، هنگام و پس از ازدواج محسوب مي شود.

لحظه اي ديگر مطالب فوق را مرور كنيم و از خود بپرسيم اگر چنين امكاناتي براي زوج هاي جوان فراهم شود آيا خواسته هاي مادي آنها تمام خواهد شد ! عروس چنين خانواده اي مي تواند نرفتن به حداقل سه سفر خارجي را ملاك بي محبتي شوهرش تلقي كند و آغاز اختلافي باشد كه در نهايت مي تواند به طلاق و جدايي ختم شود. و در مقابل هم بي احترامي فرضي خانواده عروس مي تواند مستمسكي براي لجبازي و كينه جويي دامادي شود كه آن نيز پايان تلخي كمتر از جدايي ندارد!

به توجيه اشتباه ديگري كه سبب اختلاف مي شود توجه كنيد. عروس خانم به آقا داماد مي گويد به هر اندازه اي كه دوستم داري بايد براي عروسي من تالار مجلل اجاره كني !! در اين شرايط سخت داماد بخت برگشته اگر بگويد دوستت دارم كه بايد زير بار سنگين تهيه تالار مجلل هم برود و اگر غير از اين باشد كه ...

 واقعا اگر جوانان ما در ابتدا با چنين امكاناتي زندگي جديد خود را آغاز كنند ديگر خواسته هاي جديد مادي نخواهند داشت زندگي آرام خود را ادامه خواهند داد آيا چنين جواني با چنين امكاناتي به دنبال كار و تلاش خستگي ناپذير خواهد رفت ؟

واقعا هدف ازدواج چيست ؟ آيا داشتن خانه ، ماشين و شغل هدف اصلي زندگي است اگر هدف زندگي به داشتن خانه و غذا و خودرو است كه اين نيازها هم در خانه پدري براي دختران و پسران جوان فراهم بود در حاليكه به تعبير اسلام در ازدواج شخصيت انسان كامل مي شود و زوج ها پوشاننده و برطرف كننده معايب همديگر خواهند شد و با ازدواج است كه به تكامل مي رسند.

آسیب شناسی ازدواج دیرهنگام

 

تاخیرهای جبران ناپذیر

سن ازدواج یكی از شاخصه‌های مهم برای ارزیابی میزان سلامت و بهداشت جسمی و روانی افراد یك جامعه محسوب می‌شود. در كشور ما كه هنجارهای دینی نزد عموم مردم از مطلوبیت خاصی برخوردار است و جوانان بخش غالب جمعیت را تشكیل می‌دهند ، این ارزیابی در حوزه اخلاق اجتماعی و روحیه جمعی نیز مطرح می‌شود.

قرآن كریم بلوغ را سن ازدواج می‌داند و از آن با تعبیر بلوغ نكاح یاد می‌كند. روایات ائمه و تفاسیر مختلف نیز بر همین موضوع صحه می‌گذارند؛ به طوری كه شیخ طوسی سن ازدواج را سن توانایی جنسی و رغبت به تاهل می‌داند. یعنی سن ازدواج، سن تمایل است و چنین برمی‌آید كه در صورت نیاز اگر ترك آن موجب گناه ‌شود، ازدواج واجب می‌شود. اما در جوامع امروزی سن ازدواج از سن بلوغ جسمی فاصله گرفته است و این شروع بسیاری از مشکلات است.

جوامع غربی این خلا زمانی یا در حقیقت دوره بحرانی را با روابط آزاد جنسی كه پشتوانه قانونی دارد، می‌پوشانند اما جامعه دینی ما چنین راهكاری را برنمی‌تابد. بالطبع در چنین شرایطی، آشكار شدن آسیب‌های دوره بحرانی ناگزیر است چرا كه نه می‌توان مطابق راهكار دینی، سن ازدواج را به دوران بلوغ نزدیك كرد و نه شرایط فرهنگی و اجتماعی دنیای معاصر اجازه می‌دهد جامعه در شرایطی سالم افزایش سن ازدواج را تاب بیاورد.

زنش بده ، خوب می شه

ازدواج سلامت روانی جوانان را تضمین می کند

در قدیم الایام و در بعضی خانواده ها ، برای کسی که مشکلی داشت ،نسخه ی شیرین ازدواج می پیچیدند و می گفتند

زن بگیرد یا شوهر کند خوب می شود .هر چند خیلی از آن مشکلات حل نمی شد و این تفکر اشتباه بود که کسی که مثلا به خاطر مشکلی غش می کند با ازدواج درمان شود اما با خواندن این خبر در برنا به یاد همان حرف قدیمی های خودمان افتادم و اینکه گویی ازدواج بر بعضی دردها واقعا دواست. نظر شما چیست؟

***

یک جامعه شناس معتقد است: از دیدگاه جامعه شناسان ازدواج دختران و پسران به آرامش، امنیت و سلامت روان، امید به آینده، منزلت اجتماعی و طول عمر بیشتر منجر می شود.  

امان الله قرایی مقدم جامعه شناس و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت معلم در گفت و گو با برنا در خصوص نقش ازدواج در سلامت جوانان  گفت: ازدواج از لحاظ بهداشت روانی تاثیر بسیار زیادی دارد و یک امر طبیعی است و یکی از نیازهای اصلی و اساسی جوانان است.

کسی که ازدواج نکند و به این امر توجه نکند به تدریج احساس کمبود خواهد کرد و به مشکلات جسمی و روانی و استرس های رو به افزایش امروزه که گریبانگیر بسیاری از جوانان است ،دچار خواهد شد.

وی با بیان این که عدم ازدواج به موقع در جوانان آنها را در زندگی آینده دچار مشکلات می کند ،گفت: جوانان با ازدواج به موقع و درک مقابل در رویارویی با مسائل زندگی کمتر دچار مشکل خواهند شد.  

سن در ازدواج از دو نظر دارای اهمیت است - 1     :از نظر روانی - 2    از نظر فیزیولوژیكی .

1) جنبه روانی: انسان در فرایند رشد از نظر روانی در سنین مختلف دارای ویژگی های متفاوت می باشد. روان شناسی كودك با روان شناسی نوجوان، جوان و پیر متفاوت است. خصوصیات روانی یك نوجوان با ویژگی های روانی یك فرد سالخورده در اكثر زمینه ها قابل مقایسه نیست. بنابراین ازدواج یك مرد پنجاه یا شصت ساله با یك دختر 18 ساله به دلیل تفاوت فاز روانی به سعادت و خوشبختی نمی انجامد. دیر یا زود به علت عدم ارضای نیازهای روانی، این عروس جوان با دلمردگی به انتظار مرگ شوهر كهنسال خود روزشماری می نماید؛ یا خواهان طلاق می شود. از سوی دیگر این مرد كهنسال برای ارضای نیازهای همسر جوانش مجبور به تظاهر به جوانی و رفتارهای نامناسب با سن خود می شود و در نتیجه او نیز از مسیر طبیعی زندگی خارج می گردد و از نظر اجتماعی زبانزد خاص و عام می شود. و در مجالس و محافل ممكن است همسرش را با فرزندش اشتباه بگیرند و همه جا مجبور است وضعیت خود را توجیه كند. او برای كسب رضایت همسرش ،  چنانچه ثروتمند باشد به خریدن جواهرات و لباس های گران قیمت و خانه و اتومبیل متوسل می شود و چنانچه عالم باشد كتاب ها و آثار خود را به او تقدیم می كند؛ ولی هیچیك از اینها او را ارضا نمی نماید. عكس این حالت یعنی ازدواج زن پیر با مرد جوان نیز همین وضع را خواهد داشت. بنابراین كسانی كه قصد ازدواج دارند نباید تحت تأثیر پول، مقام اجتماعی، مقام علمی و سایر امتیازهای ارزشمند، سن همسر آینده خود را نادیده بگیرند.

2) جنبه فیزیولوژیكی: علاوه بر جنبه های روانی، ارضای غرائز جنسی خود مسئله مهمی است. پیرمردی كه توانایی عمل جنسی او كاهش یافته و ازدواج وی با یك همسر جوان بیشتر جنبه ی صحبت و دیدار دارد، قادر نیست به غرایز جنسی همسر خود پاسخ دهد. به قول سعدی " نزن جوان را تیری بر پهلو ، به كه پیری !".  واقعیت امر چنین است جوانی كه در كنار پیری نیاز به ارضای غرائز جنسی دارد (و او توانایی این كار را ندارد ) جز ملال و سرخوردگی در ازدواج چیز دیگری نصیبش نمی شود. بنابراین چنین ازدواجی به هیچ وجه فرجام خوبی نخواهد داشت و پایانش فساد و انحراف یا دلمردگی و آرزوی نجات از این بحران خواهد بود.  

سن مناسب برای ازدواج

سن ازدواج در شرایط جغرافیایی و اقلیمی مختلف متفاوت است؛ معمولاً در مناطق گرم، سن بلوغ و ازدواج پایین تر و در مناطق سرد و كوهستانی بالاتر است. مهم نیست كه فرد در چه سنی بالغ می شود؛ آنچه مهم است این است كه دختر و پسر احساس كنند كه از نظر فیزیولوژیكی و روانی نیاز به ازدواج دارند. تشخیص زمان مناسب ازدواج از سوی دختر و پسر تازه بالغ مشكل است . در این مورد راهنمایی پدر و مادر و مشاوره با مشاور خانواده ضروری است. معمولاً چون دختران از نظر رشد بدنی و روانی از پسران جلوترند و رشد آنان سریعتر است ، زودتر بالغ و برای ازدواج آماده می شوند. به همین علت در اسلام سن تكلیف دختران 9 و پسران 15 سال می باشد.

سن ازدواج و پیگرد قانونی

سن ازدواج برای دختران(4)

برای مطالعه ی قسمت قبل اینجا کلیک کنید.

ضمانت اجرای تخلف از سن ازدواج

در قانون مدنی فراز و نشیب های تاریخی فراوان در راستای سن ازدواج واقع شده و قانون دراین باره تغییراتی کرده است که البته همه ی آنها به نحوی به یکدیگر نزدیک هستند .

همانطور که گفتیم این تغییرات در ماده 1041 ق.م که مختص سن ازدواج است  به اجمال به این صورت واقع شد:

ماده 1041 ق.م (قبل از اصلاح ): " نکاح اناث قبل از رسیدن به سن 15 سال تمام و نکاح ذکور قبل از رسیدن به سن 18 سال ممنوع است معذالک در مواردی که مصا لحی اقتضا کند با پیشنهاد مدعی العموم و تصویب محکمه ممکن است استثنائا معافیت از شرط سن اعطا شود  ولی در هر حال این معافیت نمی تواند به اناثی داده شود که کمتر از 13 سال تمام دارند  . ...."

ماده 1041 ق.م (اصلاحی مورخ 61/10/8 ) نکاح قبل از بلوغ ممنوع است تبصره :عقد نکاح قبل از بلوغ با اجاز ه ولی صحیح است بشرط رعایت مصلحت مولی علیه ( پسر یا دختر).

ماده 1041 ق.م (اصلاحی مصوب 79/9/27) عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن 13 سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به 15 سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح .

 به نظر می رسد مفاد هر سه ماده به نحوی به هم نزدیک بوده و بیانگر یک مطلب است ،اینکه مسلما ازدواج قبل از سن بلوغ ممنوع وازدواج درپایین تر از سن مقرر درهر سه  قانون با اذن ولی و تشخیص دادگاه میسر است که البته در مورد ماده مذکور قبل از اصلاح در صورت مصلحت نمی تواند این سن از 13 سال برای دختران کمتر باشد و در واقع تنها تفاوت، در  سن قانونی برای ازدواج بود که در قبل از اصلاح ، سن دختر 15 سال تمام و در اصلاحی سال 61  بدون در نظر گرفتن سن خاصی سن بلوغ سن ازدواج بود و در عین حال ازدواج در قبل از سن بلوغ را با اذن ولی اجازه می داد که در واقع تبصره ماده اصلاحی آنچه در اصل ماده ممنوع بود ، مباح می دانست اینجا بود که ماده 1041 باتغییراتی در سال 79 به این ابهام خاتمه داد  ودراین ماده ، سن 13 سال سن ازدواج و ازدواج قبل از این سن به اجاز ه ولی منوط شد .

بنابراین اگر چه  ماده 1041 در مصوبه سال 79 به نحوی تکلیف را روشن ساخت  و سن قانونی ازدواج را تعیین کرد ، بدین معنا که از یک سو  نکاح خردسالان را جایز ندانسته و از سوی دیگر  برای ازدواج در پایین تر از این سن (13 سال ) نیز  سختگیری نکرده است و تنها  اجازه ولی و مصلحت دادگاه را کافی دانسته امابه ضمانت اجرای برای تخلف از شرط بلوغ تصریح و اشاره ای  نکرده است، لذا قانونگذار در ماده 3 قانون راجع به ازدواج ، ضمانت اجرای جزایی وکیفری برای این موضوع مقرر کرده است تاتوجه واهمیت  این موضوع را گوشزد کند  :

ازدواج كنيد تا پولدار شويد!

5 تاثير مثبت در ازدواج

زندگى ، تلاشى براى روياندن بذر وجود و شكوفاندن غنچه فطرت در مزرعه حيات است .

آرامش روح ، در زندگى آميخته به معنويت و خداجويى است .

زندگى هشياران ، انديشه درباره سرمايه و سود ماندگار و نتيجه اخروى است ، سرمايه شان اميد و ايمان و سودشان ، آرامش روح و روان است .

آيا حيف نيست كه زندگى بگذرد ، بى آنكه به بلوغ انسانى برسيم ؟

ازدواج ، سازنده و رشد دهنده است و روح تعاون و احساس مسئوليت را بر مى انگيزد وخداوند به  اقدام كنندگان به ازدواج ، وعده ي توسعه رزق مي دهد . در اين مقاله قصد داريم با آوردن مقدمه اي كوتاه ، به تاثيرات مثبت ازدواج ، كه راهي جهت رسيدن به بلوغ انساني است اشاره كنيم :

1- آرامش :

ازدواج ، مايه ي آرامش فكرى و روحى جوان و احساس شخصيت و اعتماد به نفس مى شود و او را از بى عارى و بيكارى و بى برنامگى و نااميدى مى رهاند و جلوى برخى گناهان را مى گيرد و موجب صيانت روحى و اخلاقى جوان مى شود. پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله ) نيز فرموده است :

من تزوج فقد احرز نصف دينه فليتق الله فى النصف الباقى (1) :

هر كس ازدواج كند ، نيمى از دين خود را نگه داشته است ، پس در نيمه باقى مانده ، از خداوند پروا كند و تقوا بورزد.

وقتى اصل ازدواج تا اين حد مهم ، كارساز ، گناه سوز ، مصلحت آفرين و مفسده زداست ، كمك به آن نيز اهميت مى يابد و براى پدر و مادر، تلاش در اين راه و فراهم كردن مقدمات و زمينه ي آن ، يك تكليف محسوب مى شود و زدودن موانع و برطرف كردن دشواري هاى ازدواج ، و ترويج آسان سازى ازدواج و آسان گيرى در اين زمينه به عنوان يك فرهنگ عمومى ، وظيفه به شمار مى آيد.

2- تلاش معاش :

لطفا با انگیزه ازدواج کنید

در این مقاله قصد داریم با نگاهی اجمالی ، فلسفه و اهداف ازدواج را به زبانی دیگر مورد بررسی قرار دهیم :

ازدواج همه ابعاد وجودی انسان را به محك فرا می خواند . تا قبل از ازدواج عوامل آزماینده خصوصیات حقیقی افراد ، بسیار كم است اما به هنگام ازدواج به یكباره صحنه تغییر می كند . آنقدر عوامل آزماینده در این مرحله زیاد است كه كمتر بعدی از ابعاد وجودی انسان خارج از آزمایش قرار می گیرد .

ازدواج بهره گیری از تمتع جنسی ، دوری از تنهایی و … نیز هست اما در پس پرده و در اعماق آن ، یك مرحله مهمی برای رشد یافتن انسان است ، آن قدر كه ازدواج می تواند انسان را رشد دهد . كمتر مسئله ای این خاصیت را دارد .

ازدواج به خاطر مشكلات و مسائلی كه دارد می تواند توانائی های انسان را محك بزند و انسان به واسطه همین مشكلات و مسائل ، تمرین تواناتر شدن را انجام می دهد ، برخی از افراد كه از مشكلات هراس دارند به این نكته توجه نمی كنند كه بایستی وارد میدان مشكلات شد تا كه آبدیده شد .

تعریف های متفاوتی كه از ازدواج می شود بستگی به نوع دیدی است كه نسبت به ازدواج وجود دارد . بعنوان مثال فرض كنید كه در یك باشگاه بدنسازی هستید ، انواع وزنه ها ، دمبل ها ، بارفیكس ها ، دستگا ههای مختلف ورزشی و … وجود دارند كه هر كدامشان برای یك عضو بدن و تقویت آن و كل مجموعه برای بدنسازی و تقویت كل بدن خاصیت و كاربرد دارد ، حال كسی كه با اشتیاق و میل و رغبت و علاقه به ورزش بدنسازی به آن باشگاه رفته باشد هر چه موارد تمرین و ورزش و دستگاه ها و ابزار آلات بیشتر باشد ، خوشحال تر است چرا كه می داند بهتر می تواند تمرین كند و رشد كند و با انجام چند تمرین ممكن است خسته شود اما بی حوصله نمی شود . اما اگر كسی دیگر با اجبار یا اكراه و از سربی حوصلگی به همان باشگاه رفته باشد و مشتاقانه قصد ورزش و تمرین را نداشته باشد با اولین تمرین وزنه ها ، نه تنها خسته می شود كه بی حوصله هم می شود و ناراحتی خود را به روشهای مختلف ابراز می كند .

تفاوت این دو فرد چیست ؟

تفاوت واضح است یكی برای تمرین و رشد كردن آمده و دیگری با اجبار یا اكراه وارد زمین باشگاه شده است . زندگی و ازدواج نیز همین طور است . برای كسانی كه بخواهند در ابعاد مختلف رشد كنند ، از این زمین و میدان گاه جای بهتری پیدا نمی شود و موارد تمرین و رشد بسیار زیاد است ، اما برای كسی كه حال و حوصله ی تمرین كردن و قوی شدن و رشد كردن را ندارد ، ازدواج گرچه آغازی شیرین دارد ، اما ادامه ی خسته كننده ای را خواهد داشت .

یك روانشناس با بیان اینكه برخی افراد كه هیچ تخصصی در زمینه روان شناسی ازدواج ندارند با ارائه نظرات نادرست موجب سر خوردگی جوانان و ترس آنها از ازدواج می شوند، گفت: باید از سنین راهنمایی و دبیرستان آموزش های ازدواج برای جوانان مطرح شود.

افسانه نیكراد گفت: در دنیای كنونی دلایل مختلفی برای تأخیر ازدواج جوانان مطرح است از جمله می توان به ادامه تحصیل، مسائل اقتصادی مانند بیكاری، كمبود امكانات رفاهی برای یك زندگی جدید و ناتوانی در تأمین نیازهای اقتصادی اشاره كرد.

وی با اشاره به عدم گرایش برخی از جوانان به ازدواج حتی در سنین بالا اظهار داشت: این امر دلایل مختلفی دارد مانند عدم بلوغ فكری، ترس از مسئولیت پذیری و دلایل شخصیتی مانند وسواس در انتخاب، موجب عدم گرایش برخی از جوانان به ازدواج می شود.

این مشاور ازدواج و خانواده حمایت بیش از حد والدین از فرزندان را موجب عدم مسئولیت پذیری آنها دانست و ادامه داد: عدم مسئولیت پذیری جوانان، آنها را از ازدواج ترسانده و موجب بی میلی آنها به ازدواج می شود.

● از سنین كودكی باید فرزندان را مسئولیت پذیر تربیت كرد

این روانشناس در خصوص دلایل فرهنگی تأخیر ازدواج جوانان گفت: باید تلاش شود تا از سنین كودكی برای مسئولیت پذیری و بلوغ فكری فرزندان، آموزش های لازم از طریق فیلم، كتاب های آموزشی و سخنرانی افراد متخصص، ارائه شود.

نیكراد با بیان اینكه برخی از افراد كه هیچ تخصصی در زمینه روان شناسی ازدواج ندارند با ارائه نظرات نادرست موجب سر خوردگی جوانان و ترس آنها از ازدواج می شوند، بیان كرد: باید از سنین راهنمایی و دبیرستان آموزش های ازدواج برای جوانان مطرح شود تا آنها را با روش انتخاب درست در ازدواج آشنا كنیم.

وی با ابراز تأسف از عدم ارائه الگوهای صحیح ازدواج به جوانان خاطر نشا ن كرد: برخی از وسایل ارتباط جمعی مانند اینترنت و ماهواره مسائلی را در جامعه رواج می دهند كه با آئین و رسوم ایرانی مطابقت ندارد، از این رو جوانان دچار دوگانگی می شوند.

● ازدواج فامیلی به دلیل آشنایی بیشتر خانواده ها با موفقیت بیشتری همراه است

این مشاور ازدواج و خانواده با بیان اینكه آشنایی قبل از ازدواج ضروری است، عنوان كرد: آشنایی قبل از ازدواج باید در چارچوب خانواه ها صورت بگیرد و این امر با دوستی تفاوت بسیاری دارد.

این روانشناس در خصوص ازدواج فامیلی گفت: این ازدواج اگر به لحاظ ژنتیك با مشكل مواجه نشود به دلیل آشنایی خانواده ها با یكدیگر و تطابق آنها به لحاظ فرهنگی، اجتماعی و آداب و رسوم می تواند موفق باشد.

نیكراد ازدواج دانشجویی را یك فرصت مناسب برای آشنایی صحیح جوانان با یكدیگر دانست و تصریح كرد: ازدواج دانشجویی باید به دور از احساس، هیجان و با شناخت كامل جوانان از یكدیگر انجام شود.

این روانشناس با بیان اینكه انتشار معیارهای مناسب ازدواج از صدا و سیما گرایش جوانان به ازدواج را افزایش می دهد گفت: باید تلاش كنیم تا با گنجاندن این معیارها در فیلم ها و سریال های تلویزیون انگیزه ازدواج را در بین جوانان جامعه افزایش دهیم.

ازدواج یکی از مراحل مهم در زندگی انسان به شمار می‌رود. نتایج اطلاعات متعددی که در مورد ازدواج انجام شده بر اهمیت آن در سلامت جسمانی و روان شناختی تأکیده کرده‌اند. در دهه‌های اخیر توجه بسیاری از پژوهشگران و متخصصان بالینی و خانواده به کیفیت روابط زناشویی ، رضایت زوجین و تأثیر آن در سلامت خانواده جلب شده است. بطور کلی آنچه در مباحث روانشناسی ازدواج مورد توجه است بررسی عوامل مؤثر بر ازدواج و عوامل ارتقاء دهنده شرایط کیفی ازدواج است که مباحثی چون نقش عوامل مادی ، فرهنگی ، روانی ، شخصیتی را بر تصمیم گیری ازدواج و رضایت ازدواج را در بر می‌گیرد.
● تاریخچه روانشناسی ازدواج
ازدواج به عنوان یکی از رویدادهای مهم مرحله انتقال به بزرگسالی مقوله‌ای بسیار پیچیده است. شروع مطالعه علمی و دقیق در این مورد به سال ۱۹۳۰ بر می‌گردد، که بطور گسترده‌تر در سال ۱۹۵۰ تغییراتی عمیق در پروژهشهای مربوط به آن صورت گرفت. اولین تحقیق منتشر شده در مورد روانشناسی ازدواج اثر ترمن و همکارانش بود. آنها تلاش کردند به این سؤال پاسخ دهند که چه تفاوتهایی می‌تواند بین ازدواج موفق و نا‌موفق داشته باشد.
● مباحث روانشناسی ازدواج
بطور کلی می‌توان گفت در روانشناسی ازدواج دو دسته مبحث کلی مورد توجه است. یک دسته مباحثی است که به شرایط قبل از ازدواج و در واقع به مرحله تصمیم گیری برای ازدواج می‌شود، در دسته دیگر مطالبی را شامل می‌شود که به مراحل حین ازدواج و بعد از ازدواج مربوط هستند. در زیر به برخی از آنها می‌پردازیم.
● تصمیم گیری برای ازدواج
در این مرحله تلاش می‌شود سؤالاتی از این قبیل پاسخ داده شود که یک فرد چگونه می‌تواند زوج مناسبی برای خود انتخاب کند؟ در انتخاب زوج چه اولویتهایی را مد نظر قرار دهد؟ آیا شرایط مادی مهمتر هستند یا شرایط خانوادگی و فرهنگی؟ عوامل شخصیتی تا چه اندازه می‌تواند ازدواج موفقی را پیش بینی کند؟ آیا تناسب و همانندی در صفات شخصیتی مهمتر است یا مکمل بودن این خصوصیات؟ چگونه می‌توان فهمید دو نفر از لحاظ شخصیتی چقدر با یکدیگر تناسب دارند و غیره. روانشناسی ازدواج تلاش کرده با انجام تحقیقاتی به سؤالات فوق پاسخهای مناسب ارائه داده و نتایج یافته‌های خود را در فرآیند مشاوره ازدواج در اختیار افراد قرار دهد.

امروزه از حدود 25میلیون جوان کشور ، بیش از 9میلیون نفر از آنها در سنین بین  24 – 20 سال می باشند و بر اساس همین آمارها 12 میلیون جوان مجرد در کشور نیز وجود دارند که همه آنها خواسته های مشروع و قانونی خود را طلب می کنند .

از طرفی اگر میانگین سن ازدواج درکشور را بر طبق آمارهای ارائه شده حدود 22سال برای دختران و 26 سال برای پسران در نظر بگیریم (که البته این سن در بعضی از  استان ها مانند تهران بسیار بالاتر است) و در کنارِ باورها و اعتقادات نادرست فرهنگی مربوط به ازدواج بگذاریم ، کم کم به عمق فاجعه ای می رسیم که رسیدگی به آن در شرایط کنونی دیر می باشد چه رسد به تعلل بیشتر در این خصوص.متاسفانه سن بلوغ جنسی در کودکان بر خلاف گذشته ، روز به روز کاهش پیدا می کند و امروزه فرزندان ما در سنین حدود 12 سالگی در معرض تحریکات جنسی بوده و بلوغ جنسی آنها آغاز می شود.

حال این نوجوانان و جوانان بعد از حدود 15-10 سال بعد که می خواهند ازدواج نمایند باید چه زجر زیادی بکشند تا به گناه نیافتند و اگر هم نخواهند خویشتن داری نمایند چه عواقبی گریبان گیر او و جامعه خواهد شد.

هر روز که می گذرد کشور به مرز بحران اجتماعی در این خصوص نزدیک می شود که ابعاد اقتصادی، فرهنگی و حتی امنیتی و سیاسی آن نگران کننده می شود.

همچنان که در مقاله قبل ذکر شد حدود 12 میلیون جوان مجرد در کشور وجود دارند و اگر سن ازدواج آنان را بین 29 -20 سال در نظر بگیریم و معوقه های افراد در انتظار ازدواج از سال های گذشته را نیز به آن اضافه کنیم در طی 10 سال حدود 5/11 میلیون واقعه ازدواج باید داشته باشیم و اوج نیاز به ازدواج ها در 5 سال اول(91 – 87) می باشد که به طور میانگین حدود 1 میلیون و ششصد هزار واقعه ازدواج باید صورت گیرد. هم اکنون طبق نظر سنجی های به عمل آمده اولین مانع ازدواج از نظر جوانان مشکلات مالی و اشتغال بیان شده است و خانواده ها شاید منتظر فرجی هستند که این دو مانع رفع شده و شرایط تسهیلات ازدواج جوانان فراهم شود.

اگر کمی دقت شود اشتغال یک مشکل مزمن جامعه ما بوده و با توجه به شرایط اقتصادی کشور، حجم بالای ورودی های سنین 24 – 20 ساله (از مدرسه و سربازی و یا فارغ التحصیلی از دانشگاه ها) به بازار کار و احساس نیاز خانم ها (به خصوص مجردین) به کار، امیدی برای اصلاح اشتغال در چند سال آینده به نظر نمی رسد و از طرفی اگر دولت برای هر فرد مجرد فقط 1 میلیون تومان هم در نظر بگیرد ، رقم بسیار بالایی را از بودجه جامعه به خود اختصاص خواهد داد ( 10 × 12 تومان) حال سؤال اساسی اینجاست، به 6 میلیون دختر و 6 میلیون پسر که رودرروی هم قرار گرفته اند و به صورت فطری یکی از نیازها و دغدغه های ذهنی آنها ارتباط با یک شریک از جنس مخالف خود می باشد ، تا کی می توان گفت که تقوی الهی را پیشه کنید و از نگاه ها و رفتارهای حرام پرهیز کنید؟ جوانی که هجمه های سنگینی از تحریکات جنسی به انحاء مختلف بر او وارد می شود و روز به روز سن بلوغ جنسی او کاهش پیدا می کند ، از او انتظار داریم تا چند سال این مقاومت را بخرج دهد.

هم اکنون وقفه ی زمانی بین سن بلوغ جنسی و سن ازدواج حداقل 10 سال است که هر سال نیز همین حداقل، رو به افزایش می باشد. متأسفانه آمار روابط دختر و پسر همه روزه روبه افزایش است و اتفاقات غیر مرسومی در بین آنها در حال شکل گیری است و کسانی که خویشتن داری می کنند عوارض روانی تجرد گریبانگیر آنها می شود مگر متوکلین علی الله.

زنگ های خطر این عرصه به صدا درآمده است تنها فکر ازدواج ، در جوان اتفاقات میمونی را ایجاد می کند که بسیاری از آسیب های اجتماعی را کاهش می دهد. کم کم روند فکری استقلال جوان را سمت و سوق می دهد و در نهایت بخشی از هویت جوان شکل می گیرد و جوانی که مجبور می شود به هر دلیل ازدواج را از ذهن خود بیرون کند ، سیر انحراف او هموارتر می شود.

لذا اگر برخلاف اعتقادات و فرهنگ و رسوم خود ارتباطات غیر شرعی و غیر قانونی با جنس مخالف خود برقرار کرد ، تازه استرس های روانی او را تحت فشار قرار داده تا بین اعتقادات فکری و روش رفتاری یکی را انتخاب کند و شما فکر می کنید او کدامیک را انتخاب می کند؟

آمارها نشان می دهد که در اکثریت موارد جوانان خواستار تداوم ارتباط بیشتر می باشند ولی برای خلاصی از استرس به افکار و اعتقادات و عرفان های جدید روی می آورند.

همیشه سؤال اساسی اینجانب در برابر کسانی که مشکلات مالی و اشتغال را مانع اصلی ازدواج می دانند این است که اگر این مشکلات رفع نشود ( که حداقل در چشم انداز کوتاه مدت رفع آنها متصور نیست. برای این خیل عظیم جمعیت جوان مجرد چه باید کرد و در برابر نیاز او چه پاسخی باید داد؟

امروزه شعار زیبایی تحت عنوان ازدواج به هنگام، آگاهانه، آسان و پایدار مطرح شده است . اگر مسیر یک ازدواج در ذیل این عناوین طی شده و همه آنها با هم دیده شود ، انتظار بر این است که در آینده از نسبت میزان طلاق هم کاسته شود و گرنه اگر صرفاً از دریچه ورودی به ازدواج نگاه کرده و آن را وسعت دهیم به همان نسبت طلاق های کشور نیز افزایش یافته و شاید می توان گفت که اثرات مخرب طلاق به مراتب بیشتر از مجردی خواهد بود.

هم اکنون خانواده ها (به خصوص مادران) خوشبختی دختران خود را فقط قبولی در کنکور و کسب مدارک آموزش عالی می بینند و تمامی شرایط مالی و تسهیلات خانواده را در جهت تحقق این منظور قرار می دهند و به علت های مختلف ( بی انگیزه شدن پسران به علت بیکاری، پایین بودن سطح درآمد فارغ التحصیلان دانشگاهی، وجود سربازی و فاصله در توالی درسن خواندن پسران ، انجام امور خارج از منزل توسط پسران و ...) درصد های بالایی از سهم رشته های مختلف دانشگاهی مربوط به جمعیت زنان می باشد (که این آمار در بعضی از رشته ها تا بالای 90% می باشد) لذا از این به بعد شاهد افزایش نسبت فارغ التحصیلان زن به مرد خواهیم بود که این مطلب خود عوارض اجتماعی زیادی به همراه دارد که منظور این مقاله نمی باشد ولی دیده می شود که دختران از سن 18 سالگی به بعد به علت حضور در کلاس های متعدد و داشتن امتحانات مختلف برای طی این مسیر از انجام ازدواج شانه خالی می کنند و مادران برای اینکه مبادا حواس دخترانشان پرت شود ، دورادور درخواست خواستگاران را رد می کنند و حتی کارهای روزمره ای که به طور معمول در خانواده ها توسط ماردان به دختران خود آموزش می دادند تا آنان را برای همسر داری آماده نمایند نیز متوقف می شود و این دختر فقط باید هیچ فکر دیگری به غیر از درس خواندن نداشته باشد .