هم چنان که در مقالات قبل ذکر شد به نظر اینجانب بخش عمده موانع ازدواج برخلاف باور عمومی که معتقد است مربوط به مشکلات اقتصادی و اشتغال است، ناشی از مسائل فرهنگی است، زیرا امروزه در تحقیقات متعدد مشخص شده است فردی که مشکلات اقتصادی او رفع شده است و از نظر اشتغال، مسکن و مسائل مالی مشکل ندارد ، ازدواج اولویت های اولیه و اصلی او نیست. امروزه سطح توقعات جوانان به شدت بالا رفته است اگر در دهه های قبل زوجین حاضر بودند در یک اتاق و آشپزخانه کوچک در کنار والدین زندگی را آغاز نمایند دیگر این نحوه ازدواج بسیار بی کلاس محسوب می شود !!

 اگر قبلاً زندگی با حداقل وسایل آغاز می شد و کم کم وضعیت آن ها سرو سامان می گرفت حالا دیگر تا جهیزه های آنچنانی برای عروس خانم و ماشین و خرج عروسی میلیون ها تومانی آقا داماد آماده نباشد ، شروع این زندگی شاید حتی کمی مضحک هم به نظر برسد. (منظور اینجانب از این گفتار بازگشت به گذشته نمی باشد بلکه نشان دهنده تغییر سطح توقعات و تغییر فرهنگ است.)

بالاخره باید مراکز فرهنگی و رسانه های ما مشکلات فرهنگی و باورهای غلط در این زمینه رابه نقد بکشانند و رسالت صدا و سیما در این خصوص هر روزه بیشتر جلوه گر می شود. اگر ما دائماً تنش و پرخاشگری در خانواده ها را به تصویر بکشانیم، باعث ایجاد ترس در جوان ازدواج نکرده خواهد شد. اگر ما جوانان موفق را فقط در بخش مجردی آنها تبلیغ کنیم و به شرایط ازدواج آنها بی توجه باشیم به صورت ناخودآگاه در ذهن ها تداعی می شود که اگر می خواهی به عنوان یک جوان موفق مطرح باشی فعلاً مجرد بمان!!

در شرایط فعلی رادیو و تلویزیون و سایر رسانه ها باید کسانی را که بی حد و حصر هزینه های سنگین برای مراسم ازدواج خرج می کنند ، تکفیر نمایند و یا مشاوره های قبل از ازدواج و راه های تحقق یک ازدواج آگاهانه را تبیین نماید.

زندگی های مثبت و آرامش روانی ناشی از یک ازدواج سالم را تبلیغ کرده و عاشقی های قبل از ازدواج را مطرود نماید و در عوض آن را به درون خانواده و بعد از ازدواج سوق دهد.

خیرین و واسطان ازدواج را به این میدان مجدداً باز فراخواند و ثواب بی شمار آن را به آنها گوشزد نماید و به جد در عرصه ایجاد زندگی پایدار قدم های اساسی بردارد زیرا زن و شوهر امروز به شدت نیازمند آموزش آئین همسرداری هستند و از باید ها و نبایدهای یک زندگی سالم غافل می باشند.

نقش عوامل جسمانی و ژنتیكی در ازدواج

مجبور نیستی ازدواج کنی!

انتخاب همسر یکی  از مهم ترین گزینش ها در زندگی هر فرد تلقی می شود. دو انسان با وجود تمام همسانی ها طبیعتا در دو محیط جداگانه تربیت یافته اند و بدیهی است که با اختلافاتی همراه باشند. امانوع  و میزان نا هماهنگی ها می تواند اثرات مخربی را در سطوح مختلف بر جای بگذارد. بر حسب این که هر یک دارای چه ضعفی باشند مسیر زندگی را تغییر خواهند داد. اما بهتر است بحث خود را با حدیثی راهگشا از امام موسی بن ‏جعفر(ع) ادامه دهیم که  به چند گونه ازدواج هشدار می‏دهند. حدیث امام کاظم(ع) به شرح زیر است:

«خیر الجواری ما کان لک فیه هوی و کان لها عقل و أدب فلستَ تحتاج إلی أنْ تأمر و تنهی؛ و دون ذلک ما کان لک فیه هوی و لیس لها أدب فأنْتَ تحتاج إلی الاْ ءمر و النهی؛ و دونها ما کان لک فیها هوی و لیس لها عقل و لا ادب فتصبر علیها لمکان هواک فیها؛ و جاریة لیس لک فیها هوی و لیس لها عقل و لاأدب فتجعل بینک و بینها الْبحر الأخضر(1)

بهترین زنان، زنی است که بدو علاقه‏مند باشی و او شعور و ادب داشته باشد. در این صورت به امر و نهی او محتاج نیستی. در مرحله بعد، زنی است که او را دوست داری، ولی ادب نشده و باید او را امر و نهی کنی. در مرحله سوم، زنی است که بدو علاقه‏مند هستی اما نه ادب شده و نه شعور دارد و نه ادب‏پذیر است و به خاطر علاقه‏ای که به او داری، تحملش می‏کنی. اما زنی که نه بدو علاقه‏مندی و نه شعور و ادب دارد، مناسب است که دریایی بیکران را بین خود و او فاصله قرار دهی!»

دلایل نادرست ازدواج

بسیاری از افراد پس از نامزدی با هم جروبحث دارند كه این روابط، روابط هشدار دهنده ای است كه به هیچ عنوان رضایت بخش نیست. وقتی از آن ها علت را جویا می شویم، كه چرا می خواهید این ازدواج صورت بگیرد، می گویند به دلایل متعدد كه یكی از این دلایل را سن بالا عنوان می كنند (به خصوص دختر خانم ها) و چنین مطرح می كنند كه هم سن و سال های آنها تا حالا ازدواج كرده اند و صاحب بچه هم شده اند و یا ممكن است كه اگر نامزدیم با این فرد به هم بخورد شاید به راحتی فرد دیگری برای خواستگاری پیدا نشود.

به نظر شما این دلایل، دلایل قانع كننده ای برای ازدواج با فردی است كه از همان ابتدا و در دوران نامزدی با او دچار مشكل هستیم؟ آیا یك عمر تنهایی بهتر از بودن با فردی نیست كه از ابتدا با او دچار مشكل هستیم؟

*فشار سن و فشار اجتماع باعث می شوند كه شما از خواسته های به حق خود چشم پوشی كنید و خود را در یك چرخه معیوب گرفتار كنید. خلاصه كلام این كه برای داشتن یك ازدواج موفق، نگران بالا رفتن سن خود نباشید و بدانید كه بسیاری از افراد موفق و زوج های موفق در سن بالا ازدواج كرده اند و چون پختگی لازم را در امر ازدواج داشته اند، كمترین میزان طلاق را به خود اختصاص داده اند.

هم چنین نسبت به صحبت های اطرافیان هم بی تفاوت باشید و حتی اگر آنها از شما دلگیر شوند، دلگیری آنها پس از مدتی از بین می رود، ولی اگر شما به خاطر آنها از معیارها و ملاك های خود چشم پوشی كرده باشید، زندگی را باخته اید.

*مورد دیگر فردی است كه در امر ازدواج (چه دختر و چه پسر) احترام گذاشتن به دیگران به خصوص پدر و مادر برایش معنایی دیگر پیدا كرده و در انتخاب همسر به جای مشورت و راهنمایی از والدین، از آنها می خواهد كه به جای او تصمیم گیری كنند و وقتی انتخابی صورت می گیرد حاضر به سرپیچی نیست و از والدین خود اطاعت محض می كند. البته قابل ذكر است كه اطاعت از دستورات والدین امری پسندیده است، اما اگر این امر برای راضی كردن آنها باشد، و از ملاك های خود برای ازدواج بگذرد عاقبت خوشی را در پیش رو نخواهد داشت، چرا كه ملاك ها و معیارهای هر فرد با دیگری متفاوت است و به این ملاك ها و معیارها سن افراد، (منظور سن والدین و ملاك های آنها برای انتخاب همسر ) و جنسیت افراد (منظور انتخاب بی چون و چرای مادر در انتخاب همسر برای پسر  می باشد) را نیز اضافه كنید.

پدر و مادر مدیر و مدبر می توانند راهنما و مشاور خوبی در ازدواج فرزندان خود باشند، چرا كه آنها دارای تجربیاتی هستند كه فرزندان می توانند از این تجربیات بدون تكرار آنها استفاده كرده و از زندگی خود لذت بیشتری ببرند، اما انتخاب در هر صورت به عهده كسی است كه قصد ازدواج دارد. اگر والدین با ازدواج شما مخالفت كردند، ابتدا صحبت ها و دلایل آنها را گوش كنید و در مورد آنها فكر كنید. اما اگر شما را برای ازدواج با فردی كه تمایلی به او ندارید اجبار كردند، سعی كنید با دلایل منطقی آنها را راضی كنید و سعی كنید روابط صمیمانه خود را با خانواده تان حفظ كنید، زیرا ازدواج مشكلات خاصی دارد كه نیاز به حمایت و مشورت بزرگترها بسیار زیاد حس می شود.

ازدواج سخت نيست اگر ...

بيشتر جوانان به دليل واهمه از مشکلات اقتصادي و هزينه هاي بالا در تشکيل خانواده ،ازدواج را به تاخير انداخته تا پس از جمع آوري و اندوخته کردن مال و اطمينان کامل گام پيش نهند که بايد به جوانان گفت که روزي دست خداست.  

اين جمله را شايد از طرف پدر و مادر و اقوام به گوشتان خورده باشد"مگه ماها که ازدواج کرديم اولش چي داشتيم"!"روزي دست خداست."

در حال حاضر جوانان مشکلات اقتصادي و مستقل نبودن را سد راه ازدواج و تشکيل خانواده مي دانند و برگزاري مراسم و هزينه هاي سنگين و  توقعات طرف مقابل با داشتن يک حقوق کارمندي کافي نمي دانند.

اگر جوانان به زندگي گذشتگان و پدر و مادرشان توجه داشته باشند همه آنها از زندگي در خانه پدربزرگان و دور هم با وسايل ابتدايي و ساده مي گويند و بعد از چند سال و داشتن دو سه فرزند صاحب همه چيز از جمله خانه بزرگتر  و وسايل بهتر شدند.

جوانان زمان ازدواج و داشتن زندگي مستقل را زماني که خانه و ماشين و درآمد کافي براي برگزاري مراسم عروسي را داشته باشند مي دانند و از ازدواج کردن واهمه دارند.

بيشتر جوانان به دليل واهمه از يک زندگي مستقل،ازدواج را به تاخير انداخته تا پس از جمع آوري و اندوخته کردن مال و اطمينان کامل گام پيش نهند.

سن جادويي براي ازدواج !؟

ازدواج مانند تولد و مرگ، يكي از اتفاقات مهم زندگي هر فردي به حساب مي‌آيد و از اين‌رو سوالات مختلفي درباره اين دوره از زندگي و بويژه آغاز آن وجود دارد كه بايد توجه ويژه‌اي به آنها داشت.

سوالاتي مانند چه زماني مناسب‌ترين سن ازدواج است؟ اختلاف سني مناسب در ازدواج چقدر است؟ و... اين سوال‌ها به همراه هزاران سوال ديگر در ذهن همه افراد وجود دارند. البته عوامل بسياري از جمله مسائل اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و... در تعيين جواب هريك از اين سوال‌ها نقش دارند. از اين‌رو مروري بر سن ازدواج در ساير كشورها و فرهنگ‌ها و همچنين آداب و رسوم آنها مي‌تواند براي ما جالب باشد.

در هيچ كشوري و با هيچ فرهنگي، يك سن مناسب جادويي و خاص براي ازدواج وجود ندارد. در بيشتر فرهنگ‌ها، متوسط سن ازدواج بين 18 تا 23 سال براي دختران و 19 تا 25 سال براي پسران است؛ اما به عنوان مثال در اروپاي غربي افراد ترجيح مي‌دهند تا اواخر دهه دوم زندگي (اوايل 30 سالگي) مجرد بمانند؛ اما در اروپاي شرقي مردم اغلب در اواسط دهه دوم عمر يعني حدود 25 سالگي ازدواج مي‌كنند و در آسيا نيز سن ازدواج به شرايط گوناگوني چون زندگي در شهر يا روستا، سطح تحصيلات، سطح فرهنگي خانواده‌ها و... بستگي دارد؛ اما در بيشتر كشورهاي آسيايي جوانان بين سنين 18 تا 25 سال ازدواج مي‌كنند.

در سال‌هاي اخير در تمام كشورها با فرهنگ‌هاي مختلف، متوسط سن ازدواج نسبت به ساليان گذشته تفاوت كرده و افزايش نشان مي‌دهد. افزايش ميانگين سن ازدواج در بيشتر جوامع، پديده‌اي است كه در دهه‌‌هاي اخير همه آن‌را پذيرفته‌اند.

متوسط سن ازدواج در بيشتر كشورهاي صنعتي افزايش‌ يافته است، اما اين مساله مختص به كشورهاي صنعتي نيست؛ كشورهاي در حال توسعه يا كمتر توسعه‌يافته نيز با اين موضوع مواجه هستند. البته افزايش سن ازدواج در خانم‌ها بيشتر ديده مي‌شود.

بخش حقوقی -ازدواج ، نیاز اساسی برای تداوم نسل ها و از مهمترین امور در زندگی اشخاص جامعه انسانی می باشد و پدر و مادر می توانند در تسهیل این امر خیر كمك خوبی باشند اما به قول معروف بچه ها هرقدر هم كه بزرگ بشوند باز هم ممكن است برای پدر و مادر شان كودك تلقی شوند و از نظر حقوقی آنچه این امر را بیشتر جلوه می دهد همان چیزی است که در بعضی شرایط از آن به عنوان« قابلیت صحی» برای ازدواج تعبیر می شود ؛ قابلیت صحی برای ازدواج در واقع همان شرایط وموقعیتی است که فرد برای تزویج با دیگری نیازمند به آنست و به آن اهلیت چنین کاری را اعطا می نماید ، که کاربرد اصلی و رایج آن در جایی است که فردی که هنوز صغیر تلقی می شود و یا دختری که هنوز ازدواج نکرده است ، ازدواج او منوط به اجازه ولی قهری اوست و در برخی شرایط اجازه و تشخیص دادگاه مبنی بر رعایت مصلحت وی بایستی ضمیمه اذن ولی او باشد .مثلاً فردی که هنوز دانش آموز دبیرستان است و به سن قانونی نرسیده است با دختری که چه بسا به مراتب سن و سال کمتری دارد تصمیم به ازدواج گرفته اند ، در اینجا بنابر هر شرایطی این دو پسر و دختر نوجوان اهلیت چنین امری را نخواهند داشت و برای چنین ازدواجی اجازه ولی قهری پسر نیز در این مثال لازم است .

قابلیت صحی برای ازدواج جایی بیشتر مورد توجه و ریز بینی قرار می گیرد که نیازمند اذن دادگاه وتشخیص مصلحت دختر مطرح می شود ؛ مثلاً شخصی به دختری که 9سال بیشتر ندارد و تازه به سن بلوغ شرعی رسیده است علاقه مند شده است و تصمیم به ازدواج با این کودک را دارد . در چنین شرایطی قطعاً دادگاه دخالت خواهد داشت و برای ثبت ازدواج آندو در کلیه دفاتر ازدواج اخذ گواهی دادگاه لازم خواهد بود ؛ لذا تبیان در این مقاله شرح و بسط این مساله را در عقد نکاح را مورد بررسی قرار میدهد .

آیا ازدواج هم بچه بازی شده است!!!

قبل از انقلاب اسلامی در قانون مدنی مصوب 1313 ازدواج اناث قبل از رسیدن به 15 سال تمام و نکاح  ذکور قبل از رسیدن به 18 سال تمام منع شده بود البته در بعضی شرایط این قاعده در مواردی که مصالحی اقتضا کند ، مثلاً دختری 14 ساله اولیای خودش را در مصیبتی از دست می دهد و از آشنایان و خویشاوندانش کسی حاضر به نگهداری و مراقبت از وی را نیست و در همین حال شخصی حاضر به ازدواج با این دختر 14 ساله است  در نتیجه با پیشنهاد مدعی العموم و تصویب محکمه ممکن بود استثنای معافیت از شرط سن اعطا شود اما در همین ماده 1041( مصوب 1313 قبل از انقلاب اسلامی ) تحت هیچ شرایطی این معافیت مشمول اناثی که کمتر از 13 سال تمام و ذكوری که کمتر از 15 سال تمام داشتند  نمی شد و همچنین در همین ماده 1041 اصلاحی بعد از انقلاب مصوب 1361 و 1370 صریحاً اصل بر ممنوعیت نکاح  قبل از بلوغ بود و اگر اقتضای مصلحت مولی علیه و اجازه ولی به آن منظم می گشت این استثنا صحت عقد نکاح حاصل می شد .

اما ماده 1041 قانون مدنی اصلاحی 1381 عبارت است از اینکه : عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن 13 سال تمام شمسی  و پسر قبل از 15 تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط  رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح .

یعنی اصل را بر منع و ممنوعیت چنین عقدی نگذاشته است بلکه آنرا صحیح اما غیر نافذ دانسته است که منوط بر اجازه ولی  و مصلحت مولی علیه دانسته شده است. و مصلحت کودک که شرط نفوذ نکاح صغیر است باید احراز گردد و به بار نیامدن مفسدت و اینکه بالاخره این کودک با ازدواج با زوج مفسده ای به بار نخواهد آمد ، مکفی نیست

سلب حق انتخاب همسر :

بسیاری از افرادی كه ازدواج كرده اند به این نكته معترفند كه هزینه ازدواج آنها به طرز عجیبی فراهم گشته است و این اصطلاح زیاد رواج یافته كه خداوند پول دو كار را خیلی زود فراهم می كند : یكی هزینه ازدواج و دیگری هزینه حج .
بسیار پیش آمده كه افراد در اثر ازدواج از فقر نجات یافته اند (البته ازدواجهایی كه خرجهای میلیونی برای آنها می شود و اسراف فراوان و ریخت و پاشهای بی حد و  حساب می شود خود ممكن است از موجبات فقر باشد) و زیاد اتفاق افتاده كه جوانها بواسطه ازدواج سر و سامان گرفته اند .
((این مسئله برای بنده كاملاً محسوس و ملموس شده است و با چشم خود نمونه های فراوانی از آن را دیده ام ، حدود 90% از دوستان و آشنایانم ، هنگام اقدام به ازدواج خانه و ثروت نداشته اند و بعد از ازدواج خانه دار و متمكن شده اند بسیار اندک دیده ام كسانی را كه قبل از ازدواج ، خانه و تمكن مالی داشته باشند ، الآن نمونه های فراوانی از جوانان را می توانم نام ببرم كه بدون داشتن خانه و تمكن مالی ازدواج كرده اند و بعداً خانه دار شده اند و در امور مالی برایشان گشایش ایجاد شده است ، اما از كسانی كه قبل از ازدواج ، خانه و مال تهیه كرده و بعداً ازدواج كرده اند فقط دو سه مورد می توانم نام ببرم ! جالب اینكه همین دو سه نمونه هم ، بخاطر تأخیر در ازدواج برای تهیه خانه و پول ، دچار زندگی سرد و بی روح و نابسامانی شده اند زیرا تا خواستند خانه و زندگی مجلل و … تهیه كنند دوران نوجوانی و جوانی و ((بهار ازدواج)) گذشت و ((فصل خزان)) فرا رسید))2
ممكن است این سؤال پیش بیاید كه مگر چه خاصیتی در ازدواج است كه با سایر امور متفاوت است ، با اینكه ظاهر امر ازدواج بیانگر این است كه باید پول خرج كرد و متحمل هزینه شد .
برای پاسخ به این سؤال ابتدا وارد بحثی به عنوان مقدمه جهت پاسخگوئی می شویم .

تا چند سال قبل اگر از برگزار نکردن جشن عروسی حرفی به میان می آمد، ممکن بود ماجرای ازدواج یک زوج به کلی منتفی شود چون خانواده دختر تعبیر بدی از این تصمیم داشتند. یا اگر کسی می شنید که دختر و پسری پیش از آنکه همدیگر را در روز خواستگاری ببینند، قبلا یکی دو جلسه صحبت مقدماتی داشته اند، ممکن بود روی چنین ازدواجی برچسب های ناخوشایندی بزند. اما این روزها همزمان با تغییر و تحولاتی که در سبک زندگی ما به وجود آمده، ازدواج هم رسم و رسوم جدیدی پیدا کرده است. رسم و رسومی که خیلی ها هنوز آن را نپذیرفته اند و در مقابل خیلی ها عقیده دارند تنها راه مطمئن برای موفقیت زندگی امروزی است.

اگر شما هم جزو کسانی هستید که درباره ازدواج سنتی یا مدرن تردید دارند، می توانید پای صحبت دكتر بهروز بیرشك روانشناس و عضو هیأت علمى دانشگاه علوم پزشكى تهران بنشینید که خوب و بد ازدواج های امروزی را برای ما شرح می دهد:

«معیارها باتوجه به تحولاتى كه صورت گرفته فرق كرده است. به طورى كه جوانان امروزه نمى خواهند به صورت چشم و گوش بسته تن به ازدواج بدهند و اعتقادشان بر این است كه باید خودشان در این امر نقش داشته باشند. حالا با توجه به فضاى موجود این سؤال پیش مى آید كه آیا نظام تربیتى خانواده هاى ما كه در آن پدر و مادر انتخاب همسر را براى فرزندشان حق خود مى دانند، با این نگرش درمیان جوانان ایجاد تضادنمى كند؟ و آیا اصلاً جامعه ما با توجه به مسائل مذهبى و فرهنگى مان پذیراى ازدواج مدرن هست یا خیر؟ و اصولاً آمار و ارقام ازدواجهاى سنتى را موفق تر مى دانند و یا ازدواج هاى مدرن را؟

ز موضوعات مهمی كه می توان در حوزه جامعه شناسی خانواده آن را به عنوان مسئله ای اجتماعی تلقی نمود پدیده تأخیر سنی ازدواج در بین جوانان است . این موضوع صرف نظر از این كه یك معضل اجتماعی است می تواند به عنوان آسیب اجتماعی طرح گردد.
واقعیت این است كه خانواده  در مفهوم كلی خود پدیده ای تاریخی و جهانی است و در همه جا وجود دارد چرا كه به نیازهای افراد پاسخ می دهد و كمتر جامعه ای را می توان سراغ داشت كه دارای نهاد خانواده نبوده باشد، گرچه باید اذعان نمود این نهاد در مسیر شكل گیری خود تحولات متفاوتی را پشت سر گذاشته است. بنابراین می توان بیان نمود كه خانواده به عنوان نهادی اجتماعی دارای مجموعه ای از الگوهای رفتاری است كه به منظور برآورده ساختن نیازهای انسانی به وجود می آید. این نهاد به منظور برطرف نمودن بعضی از نیازهای انسانی دارای یك سری كاركردها است كه از جمله آنها موضوع ازدواج  و فراهم نمودن زمینه های وابسته بدان در بین اعضای خانواده است.

تحول در ساخت خانواده های «گسترده» به «هسته ای» نكته ای است كه تأثیر آن در زمینه الزام یا اختیار اجتماعی در ازدواج قابل مشاهده است. به گونه ای كه از الزام و اجبار هنجاری كه از سطح جامعه در قالب نیروهای بیرونی و چهره به چهره موجب می گردید كه فرد تحت فشار هنجاری در سنین مقرر یا حتی زودتر تن به ازدواج دهد كاسته و تبدیل به اختیار و گزینش فردی شده است. به عبارتی بازخواست های بزرگانه تبدیل به درخواست های جداگانه در زمینه ازدواج گردیده است.
در واقع میل به ازدواج از اصلی ترین و مهمترین نیازهای نوع انسانی در جامعه بشری است و چه بسا دختران و پسران  كه امید و آرزوی خود را در زندگی فردا می جستند حالا آن را پیش روی دارند و درصدد بهره برداری صحیح و دلپسند از زندگی می باشند. با این تفاوت كه خانواده های امروزی در مسیر تحولاتشان با دو تحول عمده ساختاری و كاركردی در این زمینه درگیر شده اند.تحول ساختاری بر این مبنا كه حوزه ساختاربندی قدرت در خانواده را تعیین می كند وحوزه كاركردی به وظایفی كه خانواده در طول حیات خود بر عهده داشته است اشاره می كند. در راستای این تحولات است كه جامعه شناسان مسیر تحولات خانواده را از خانواده های «گسترده» به «هسته ای» شناسایی كرده اند. به گونه ای كه خانواده ی گسترده متشكل از اشخاصی است كه به علت بستگی های نسبی و خونی با یكدیگر مرتبط هستند و فرزندان همراه خانواده هایشان با پرداختن به حرفه و كار پدر در كنار هم به طور دسته جمعی زندگی می كنند؛ در حالی كه خانواده هسته ای ( كه فقط از شوهر، زن و فرزندان تشكیل شده ) دیگر توان نگهداری از فرزندان ازدواج كرده را ندارد و از طرفی فرزندان نیز تمایلی به سكونت در خانواده های پدری ندارند و زندگی مستقل و دور از خانواده را ترجیح می دهند. با این نگاه به خانواده و آسیب شناسی تحولات آن می توان مسئله تأخیر سنی ازدواج را در میان جوانان به شیوه نوینی تبیین نمود. چرا كه آنچه در جامعه امروزی ما مشهود است صحبت از تحول خانواده به سوی خانواده های هسته ای و در برخی مناطق در مرحله ی گذار از این وضعیت می باشد. با این توضیح مسئله تأخیر سنی ازدواج و سایر مسائل از قبیل افزایش طلاق  و ... را می توان در نوع ساختار و كاركرد نهاد خانواده آن هم در بعد هسته ای تشریح نمود. چرا كه نگاهی به گذشته خانواده های گسترده در ایران بیانگر آن است كه زودرسی سن ازدواج و منع اجتماعی طلاق و تكیه بر ازدواج های درون همسری از مسائل خانواده در آن زمان بوده است ولی امروزه در خانواده های هسته ای با تأخیر سنی ازدواج، تكرار و افزایش طلاق و تكیه بر ازدواج های برون همسری مواجه هستیم. در واقع حركت از این مرحله ما را به سوی تطور در همسر گزینی در خانواده ها رهنمون می سازد و بر این اساس می توان محورهای عمده ای را كه اقدام به ازدواج را در جامعه ممكن و مسئله ساز می نماید تشریح نمود.

این محورها عبارت اند از:

ازدواج ،ارزش است يا ضد ارزش؟

عوامل و راهبردهاى كاهش سن ازدواج

براى مبارزه با معضل اجتماعى بالا بودن سن ازدواج، راه حل هاى زيادى وجود دارد كه كمابيش از گذشته مطرح بوده و فراروى مسئولان و متصديان كشور قرار داشته است. به نظر مى رسد ديگر زمانِ دادن راه حل تمام شده و بايد در مسير عملى ساختن اين راه حل ها قدم برداشت. تنها راه رهايى از اين مشكل آن است كه ملت و دولت دست به دست هم دهند و با برنامه ريزى هاى كلان فرهنگى، اقتصادى و اجتماعى، سعى در رفع اين مشكل بزرگ داشته باشند. شايد نقطه آغازين و در عين حال، بسيار مهم حل مشكل اين باشد كه ابتدا سعى كنيم تفكر و شناخت جوانان را عوض كنيم و آنان را از مادى گرايى و سطحى نگرى، به معنويت و توجه خدا و دين باورى، سوق دهيم.

در اين مقاله راهبردهايي براي کم تر شدن سن ازدواج در جوانان ارائه مي کنيم:

الف. راهبردهاى فرهنگى

همان گونه كه گفته شد، تغيير نگرش ها و شناخت هاى افراد كمك زيادى به تغيير رفتار آنان مى كند، و هر تغييرى بدون داشتن زيرساخت هاى فكرى محكم، دوامى نخواهد داشت. وظيفه مهم متصديان امور فرهنگى مثل حوزه، دانشگاه، صدا و سيما، مطبوعات، هنر و مانند آن، اين است كه در اين زمينه، برنامه ريزى جدّى داشته باشند. كارهايى كه مى توان در اين زمينه انجام داد، عبارتند از:

1. ارزش دانستن تأهّل: اگر تأهّل و همسر داشتن به عنوان يك ارزش، و تجرّد ضد ارزش تلقّى شود ، همان گونه كه در روايات اهل بيت(عليهم السلام) آمده است، كمك زيادى به تغيير نگرش افراد نسبت به سن ازدواج مى شود.1

لازمه اين كار آن است كه فرهنگ دينى در ازدواج، جايگزين فرهنگ مادى گردد و نگرش جوانان ما به ازدواج همان نگرش اولياى دين باشد كه به آن به عنوان وسيله اى براى نزديك شدن به خدا نگاه مى كردند.2

پول خوشبختی می آورد؟

آمار طلاق در ایران به نرمی در حال افزایش است . فهمیدن عـلت شکست ایــن ازدواج‌ها می‌تواند به شما در بهبود زنـدگی زناشویی‌تان کمک کند. برخی از عوامل دخیـل در شـکست ازدواج، شـامـل ضـعـف در بـرقراری ارتباط، مشکلات مـالـی و شرایط محیطی است. اگرچه باز هم بر اساس آمار نیمی از طلاق‌ها به عدم تفاهم جنسی برمی‌گردد. نكته مهم این‌‌جاست كه همه این مسائل در ازدواج هـای سالم و بـادوام هـم وجـود دارنـد، كه اگر از راه منـاسب با آن‌ها برخورد نشود، حتی برای این ازدواج‌ها  هم تهدیدی جدی به‌شمار می‌آید...

پای یك پول در میان است!

ممکن است عشق یارای مقابله با همه مشکلات را داشته باشد، اما گاهی اوقات وقتی دو طرف با مشکلات جدی مالی روبه‌رو هستند، حتی عشق‌شان هم نمی‌تواند به کمک‌شان بیاید. ممکن است خودِ بی‌پولی باعث شکست یک ازدواج نشود، اما فشار و بحران‌های ناشی از آن بسیار مؤثر باشد. برخورد و کنار آمدن با مشکلات مادی، کار بسیار دشواری است که فشار بسیار زیادی بر هر دو طرف رابطه وارد می‌آورد. این فشار خود به‌تنهایی برای ویران کردن پایه‌های یک ازدواج سالم کافی است، اما این‌جاست كه قناعت و ایمان به خداوند، باید به‌كمك ازدواج بیاید. اگر یکی از طرفین ازدواج، خود را در مسائل مادی غرق کند، قادر نخواهد بود به جنبه‌های دیگر ازدواج هم توجه داشته باشد. این رفتار  باعث خواهد شد که طرف دیگر، احساس کند مورد بی‌تفاوتی و بی‌توجهی همسر خود قرار گرفته است که این احساس، احساسی  بسیار ویرانگر است.

عدم توانایی در برقراری ارتباط: قاتل هر رابطه

ازدواج تنها راه مشروع و سالم تشکیل خانواده است. همه مکاتب و ادیان الهی به ویژه دین مبین اسلام، ازدواج و تشکیل خانواده را توصیه نموده اند. ازدواج به زن و مرد آرامش می بخشد و آنان را از انحراف و رفتارهای جنسی پرخطر و غیر اخلاقی باز می دارد.

● در چه سنی باید ازدواج کرد؟
برای ازدواج علاوه بر نیاز به رشد جسمی و جنسی ، رشد روانی و اجتماعی نیز مورد نیاز است. در اواخر دوره نوجوانی رشد جنسی تقریبا کامل می شود و فرد توانایی تولید مثل پیدا می کند. در اواخر سنین نوجوانی اغلب دختران به فکر ازدواج می افتند، در حالیکه پسران در این سنین خواهان ازدواج نیستند. گرچه ازدواج تنها راه مشروع و سالم تأمین نیازهای جسمی و روانی نوجوانان است، ولی برای یک ازدواج موفق، آمادگی زیستی، روانی، مادی و اجتماعی لازم است. به همین جهت، متخصصان سن مناسب ازدواج را برای دختران ۱۸ تا ۲۴ سال و برای پسران ۲۴ تا ۲۸ سال توصیه می کنند. معمولا اختلاف سن ۲ تا ۶ سال بین دختر و پسر برای ازدواج توصیه می شود. در صورت داشتن ازدواج زودهنگام، بهتر است داشتن فرزند تا پس از ۲۰ سالگی به تعویق بیفتد. برای این منظور لازم است که زوجین با روش های صحیح تنظیم خانواده آشنا باشند.

● معیارهای یک ازدواج موفق چیست ؟
انتخاب همسر از مهمترین تصمیمات فرد در زندگی است، زیرا می تواند آینده فرد را رقم بزند. تشکیل خانواده سالم، متعادل و پایدار مانند هر امر مهم دیگری به تفکر منطقی و تلاش و کوشش نیازمند است. جوان می بایستی بر اساس معیارهای اصولی، منطقی همسر آینده خود را شناسایی و انتخاب نماید و آنگاه به انجام پیوند زناشویی اقدام کند. بصورت کلی اصالت خانوادگی به عنوان اساسی ترین معیار انتخاب همسر شناخته می شود. ایمان، اخلاق نیکو و روان سالم، و تناسب زوجین در ویژگیهای ظاهری، سنی، تحصیلی، فرهنگی، تربیتی و اعتقادی از موارد اساسی در انتخاب همسر است

در زیر به چند عامل برای یک ازدواج موفق اشاره می شود:

سلامت جسمی و روانی
انسان سالم، خانواده سالم ایجاد می کند. برخی از بیماریها ممکن است تهدیدی جدی برای سلامت انسان و همسر آینده او باشد. در این زمینه مراجعه به مراکز درمانی برای تشخیص و درمان زودرس و مشاوره قبل از ازدواج در مراکز مشاوره وزارت بهداشت توصیه می گردد.

منبع درآمد و شغل مناسب
برای یک ازدواج موفق و زندگی سعادتمند، مسأله شغل می بایستی جدی گرفته شود. با داشتن کار و شغل، عشق و محبت زوجین در منزل رونق و تداوم می یابد. با وجودیکه داشتن شغل و درآمد لازمه خوشبختی خانواده است، باید توجه داشت که امکانات مالی به تنهایی نمی تواند حل کننده همه مشکلات یک خانواده و متضمن خوشبختی باشد و اهمیت آن تنها بایستی در کنار سایر عوامل ارزیابی شود

داشتن نیت و اراده برای تشکیل خانواده
هر یک از زوجین باید با دید باز و با رضایت خود اقدام به تشکیل خانواده نمایند. ازدواج نباید به عنوان راه حلی برای دوری از مشکلات خانوادگی جوان در خانواده در نظر گرفته شود، بلکه ازدواج زمانی موفق خواهد بود که با هدف تشکیل خانواده و تعالی روحی زوجین درنظر گرفته شود. با وجودیکه والدین در راهنمایی جوانان در انتخاب همسر نقش تعیین کننده ای دارند، این نقش باید به صورت مشاوره ای باشد و نباید بصورت تحمیلی و سلب اختیار جوان در تعیین شریک زندگی آینده اش باشد

سن مناسب و اختلاف سنی مناسب برای ازدواج