پيشينه يافتن الگويي صحيح، منطقي و مقرون به صرفه، در مصرف منابع به اعصار دور باز ميگردد و اين نشاندهنده فطرت انسانهاي پاك است كه حتّي پيش از دين كامل و انسانساز اسلام در پي حفظ و صيانت از نعمات الهي بودهاند، حال به دستورات دين مبين اسلام و بالطبع روشهاي تبليغي پيامبر اكرم(ص) و ائمه اطهار(ع) ميپردازيم.
1ـ2) مهمترين دليل مسلماني، داشتن برنامه صحيح اقتصادي در امور زندگي بوده و اين از نشانههاي انسانهاي پرهيزكار و با ايمان است.
اسلام براي ايجاد انگيزههاي مثبت و زدودن انگيزههاي منفي، اهرمهاي هدايت و ارشاد فراواني دارد كه با وضع قوانين جامع ديني و اجراي آن ميتوان از مواردي كه به صلاح جامعه نيست و مفاسد فراواني را به همراه دارد، جلوگيري نمود. مثلاً تأمين مقدار مصرف لازم و ضروري كه عبارت است از مقدار مصرفي كه براي ادامه زندگي انساني و حفظ وجود از امراض و بيماريها و ناراحتيهاي جسمي و رواني لازم و ضروري است و براي افراد واجب است، وظيفه دولت اسلامي است.
خداوند در قرآن كريم ميفرمايد:
"يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا، لاتُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما اَحَلّ اللهُ لَكُم وَ لاتَعتَدُوا، اِنَّ اللهَ لايُحِبُّ المُعتَدينَ * وَ كُلُوا مِمّا رَزَقَكُمُ اللهُ حَلالاً طَيِّباً وَ اتَّقُوا اللهَ الَّذي اَنتُم بِه مُؤمِنوُنَ ". (اي كساني كه ايمان آورديد، چيزهاي خوبي كه خداوند بر شما حلال فرموده است، بر خود حرام نكنيد و از آن چه حلال كرده است نيز تجاوز ننماييد، همانا خداوند تجاوزكاران را دوست نميدارد * و از آن چه خداوند به شما روزي داده است، در حالي كه حلال و نيكو است، بخوريد و تقواي الهي كه به آن اعتقاد داريد، پيشه سازيد).
در اين آيه شريفه، استفاده صحيح از نعمتهاي الهي، مورد تشويق قرار گرفته است. خداوند كساني كه از روي جهالت و ناداني، برخي از نعمتهاي الهي را بر خود حرام كرده، مورد سرزنش قرار ميدهد و ميفرمايد:
"قَد خَسِرَ الَّذينَ قَتَلُوا اَولادَهُم سَفَهًا بِغَيرِ عِلمٍ وَ حَرَّمُوا ما رَزَقَهُمُ اللهُ افتِراءً عَلَي اللهِ قَدضَلُّوا وَ ماكانُوا مُهتَدينَ " (به راستي زيان كردند، كساني كه فرزندان خود را از روي ناداني و بدون علم كشتند و آن چه به آنان روزي داده شده است، از روي افترا بر خدا بر خويش حرام كردند، به راستي گمراه شدند و آنها هدايت نمييابند).
استفاده از نعمتهاي الهي با حدود شرايط و ضوابط آن، نبود اسراف و تبذير و اداي حقوق ديگران از نظر شريعت، پسنديده و لازم است. خداوند در آيات قرآني، نعمتهاي خويش را بر ميشمرد و انسانها را به بهرهمندي از آن تشويق ميكند. در زير نمونهاي بيان ميگردد:
"... كُلُوا مِن رِزقِ رَبَّكُم وَ اشكُرُوا لَهُ، بَلَدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ ". (از روزي پروردگارتان بخوريد و او را شكر كنيد، كه شهري پاكيزه و خداي بخشندهاي داريد).
در دين اسلام، تأكيد قابل توجهي بر امر انفاق و توجه به نيازمندان و پرداخت زكات و خمس و پذيرش هداياي دوستانه شده است. تاريخ اسلام پر از اطعامها و اكرامها و پذيراييهايي است كه دوستان مؤمن نسبت به يكديگر انجام ميدادند كه همگي ناشي از به كار بستن ارشادها و راهنماييهاي رهبران ديني بوده است.
در اسلام مواردي وجود دارد كه ما را از مصرف بعضي چيزها باز ميدارد و آن را گاه حرام و گاهي مكروه و ناپسند ميشمرد. مصرف چيزهايي كه به صراحت حرام است، مانند گوشت خوك و مصرف چيزهايي كه براي انسان زيانآور است، مانند سموم و مواد مخدر. خداوند متعال ميفرمايد:
"خود را با دست خويش به هلاك نرسانيد ".
.
.