نقش کتاب و کتابخانه هاي وقفي در توسعه فرهنگي مناطق - 7

  • ساعت ارسال پست : 4:25 PM ،


وقف نامه ملا حاجي علي
 

اين سند مربوط به سنه 1285 هجري قمري است که واقف در مجموع املاک و اشياء و اسبابي که وقف نموده يک جلد کتاب روضه الشهداء را نيز به همراه آنها وقف کرده است.اين کتاب از جمله کتبي بوده که در گذشته اغلب روضه خوانان مطالب خود را از اين کتاب نقل مي نمودند.

اشياء مورد وقف عبارتند از:يک عدد پيه سوز و يک عدد[يک کلمه ناخوانا] و يک عدد جام وطاس آب خوري خياره دار با يک عدد آب گردان و عود نسوزي و پنج عدد فنجان چيني و سه عدد شيشه و هشت طاقه سفره پيش انداز چيت و کرباس و يک دست آفتابه لگن خياره و يک جلد کتاب روضه الشهداء مع يک طاقه صيمه کرباس و تيرک و اسباب خشبيه و حديديه با يک دانه مشعل 15 عدد قاشق شمشاد و غيره

شرايط:و اشياء و اسباب مرقومه فوق را در پاي علم در مجالس تعزيه در مزرعه دوستکام کار مي فرموده باشند و ماذون نيستند که به محل ديگري ببرند و توليت املاک و اشياء مفصله مادام الحيات در عهده خود واقف است که به طريق دقت که وقف واقع شده معمول دارند و بعد از حيات متولي توليت تعلق به عالي حضرت ملا محمد و ملا ابوالحسن اخوان واقف خواهد داشت و بعد از حيات متوليان توليت تعلق به اصلح ايشان بطناً بعد بطن خواهد داشت و چنانچه قطع النسل بشوند و از ذکور و اناث هيچ کدام اولاد باقي نماند اعلم و افهم قريه گل تمشيت تعزيه داري را خواهد داد. (21)
 
وقف نامه و وصيت نامه کربلائي محمد علي
 

از جمله وقف نامه هاي قديمي منطقه که در آن کتبي وقف گرديده،وقف نامه کربلائي محمد علي از اهالي زهان قاين مي باشد که با شرايط ويژه تعدادي از کتب خويش را وقف نموده است.
 
مورد وقف:
 

وصي شرعي خود نمود موصي مزبور عالي حضرت رفيع منزلت فرزند صلبي خود ملا محمد را در باب چند مجلد کتاب که تفصيل داده مي شود:
کتاب من لا يحضر الفقيه جلد. کتاب شرح… و آداب المتعلمين و هدايه نحو هر دو در يک جلد. مختصر نافع جلد. بدايه شيخ عليه الرحمه جلد. الفقيه ابن مالک جلد. باب حادي عشر جلد. رساله حرمت غيبت با يک رساله ديگر در يک جلد. شرح تصريف جلد. جامع الاخبار جلد.
 
موقوف عليهم:
 

هرگاه اولاد موصي اراده تحصيل علم داشته باشند به اولاد تعلق داشته باشد که مشغول تحصيل علم باشند والا که اولاد درس نمي خوانده باشند، به خويشاني که مشغول تحصيل بوده باشند خواهند داد و الا که خويشان هم قابليت نداشته باشند به اشخاص و جماعت مومني که در قريه زهان به تحصيل مشغول باشند اولاد اولاد و اولاد اولاد وهلم جراً و بعد از او اقربا و اقوام و بعد جماعت مؤمنين و مومنات و وصي در محافظت کتب سعي مي نموده باشد که ضايع نشود و به فروش نرسانند و رهن ننمايند و به ارث نمي برده باشند بلکه از مطالعه آن ها و استنساخ آن ها منتفع مي شده به تاريخ بيستم شهر ربيع الثاني 1197.
کتب ديگر که از مال کربلائي محمد علي هست که بجهت احدي وصيت نشده بدين موجب رساله تصنيف آخوند ملا عبد الخالق قايني. جلد ترجمه الصلوه جلد. کتاب حسيني جلد. رساله تنسيه الغافلين جلد. دعوات مشتمل بر ادعيه دو جلد.رساله آقا محمد باقر يک جلد کتاب.بياض دعا دو جلد،بياض واقعه دو جلد. عاشورا يک جلد.صحيفه کامله جلد.شرايع الاسلام جلد. (22)
 
وقف نامه صالحه بيگم صبيه ملا خواجه حسن
 

اين سند مربوط به سنه 1261 هجري قمري است و واقفه صالحه بيگم علاوه بر وقف املاکي بر تعزيه سيد الشهداء و قرائت قرآن يک جلد کتاب زاد المعاد را بر طلاب قصبه بيرجند وقف مي نمايد.در بخشي از وقف نامه آمده است:«و ايضاً وقف کرد واقفه مزبوره يک مجلد کتاب زاد المعاد را بر عموم طلبه قصبه بيرجند که قرائت مي کرده باشند و طلب مغفرت از براي واقفه مي کرده باشند و توليت کتاب مزبوره را به ملا مير علي ولد آقا مير عبدالله واگذاشت و بعد از ايشان با اولاد ذکورايشان و با انقراض اولاد ملا محمد علي توليت مياه با اصلح و اورع قريه خنگ و توليت کتاب مزبور با اصلح و اتقي مدرسه بيرجند واگذاشت خواهد بود و صيغه جاري شد و به تصرف وقف درآمد فمن بدله بعد ما سمعه فانما اثمه علي الذين يبدلونه و کان بتاريخ سلخ شهر رمضان المبارک سنه 1261».

نکته جالب توجه آنکه در سجلات سند تصيريح شده است که در صورت انقراض يا نبود طلبه در مدرسه بيرجند کتاب وقف بر عموم شيعه اثني عشري قاينات خواهد بود که بيانگر نکته سنجي و دقت علماي آن زمان در مسئله وقف بوده و به عبارتي مي خواستند بيان نمايند که در تحت هيچ شرايطي کتاب از وقفيت خارج نخواهد شد.
«و ايضاً در باب يک مجلد کتاب زاد المعاد مقرر آنکه بعد از انقراض طلبه مدرسه بيرجند وقف بر عموم شيعه اثنا عشري قاينات باشد و کان بتاريخ ضمن». (23)
 

ادامه دارد ...
 
__ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
 
--------
منبع :
 
ميراث جاويدان

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: یک شنبه 23 خرداد 1389 
  • نظرات (0)

    • اوقاف قراختاييان کرمان - 4

    • ساعت ارسال پست : 4:15 PM ،


    سال 673 ه ق را بايد سال اقدامات وقفي ترکان خاتون ناميد زيرا در اين سال موقوفات متعددي تأسيس کرد، از جمله مسجد جامع درب نو را بنا نهاد و دو دانگ از ديه رادان و دو دانگ از ديه کسري آباد با اسبان اصطبلي که در آن بود بر مسجد وقف کرد و مقرر ساخت که هر ساله از درآمد اين ديه‏ها پس از جدا ساختن مصارف مربوط به عمارت و تعميرات مسجد، سه هزار من غله، دو ثلث گندم و يک ثلث جو به خطيب مسجد دهند، هزار و پانصد من گندم به امام جماعت، هفت صد من گندم به قاريان و

    سيصد و شصت من گندم به نقيب جهت دعاگويي روز جمعه بدهند. همچنين هر سال سي و شش من روغن چراغ و هزار من غله جهت عمارت و فرش و طرح مسجد بپردازند و توليت آن را به پادشاه کرمان سپرد.(12)

    ترکان خاتون در اطراف کرمان نيز عمارات و موقوفاتي برپا کرد که کاربرد اصلي آنها در تجارت و مسافرت بود. در دوران فرمانروايي او تجارت کرمان روز به روز رونق بيشتري يافت. اين امر دلايل متعددي داشت که از جمله انتقال مرکز تجارت خليج فارس از کيش به هرمز بود که سر بندر کرمان محسوب مي‏شد. از آنجا که در قرن هفتم هجري تهاجمات مغولان صفحات شمالي آسيا از چين تا ايران و شام را در نورديد و نيز جدال‏هاي طولاني ميان جانشينان چنگيز خان در آسياي مرکزي، قفقاز و شمال چين رخ داد تجارت جهاني از طريق اقيانوس هند و خليج فارس گسترش بيش از اندازه‏اي يافت. براي تجارت در خليج فارس دو ايالت فارس و کرمان سخت ر رقابت بودند و براي يک دوره که ترکان خاتون فرمانرواي کرمان را بر عهده داشت آن ايالت برتري خاصي در امر تجارت به دست آورد. کرمان از يک سو با يزد و اصفهان تجارت مي‏کرد و از سوي ديگر با خراسان و هند و اينها همگي با تجارت دريايي کرمان مرتبط بودند.

    رونق تجارت موجب توسعه‏ي استخراج معادن در کرمان شد (13) و نيز صنعت پارچه بافي آن ايالت توسعه‏ي چشمگيري يافت(14) ترکان خاتون و دربار قراختاييان کرمان خود اين تجارت پر رونق را در دست داشتند. به واسطه‏ي امنيت و آسايشي که او برقرار کرده بود حتي تجار نواحي اطراف نيز به کرمان روي آوردند. اين رونق تجارت، احداث ابنيه و عمارت خيريه‏ي وقفي براي سهولت مسافرت تجار کاروانيان و رفاه حال آنان را طلب مي‏کرد. بدين منظور ترکان خاتون رباطهايي احداث و بر آنها املاک و درآمدهايي وقف کرد. در آن زمان رباطها که نقش کاروانسرا داشتند نقش مهمي در تسهيل ارتباطات تجاري ايفا مي‏کردند. سلاطين سلغري فارس نيز که با کرمان براي تجارت در خليج فارس رقابت داشتند در اين دوران رباطهاي متعددي ساختند و موقوفاتي بر آنها مقرر کردند. از جمله رباطهايي که ترکان خاتون برپا داشت در فهرج باغين بود. اين روستا در مسير کرمان به فارس قرار داشت. به دستور ترکان خاتون تمامي درآمد آن روستا وقف رباط شد. همچنين سهم قابل توجهي از درآمد روستاي کائوبه از قراي رودان و نيز سهامي از قريه رقاباد را که آن هم از قراي رودان بود بدان وقف گرديد. براي اداره‏ي اين رباط امام ضياءالدين حسن را که به صلاح و عفاف معروف بود در فهرج ساکن گردانيد تا به مسافران خدمت کند و امام مسجد آن رباط باشد. براي اين کار سالانه دو هزار من گندم و دوازده دينار زر رکني نيز برايش

    مقرر شد. براي مؤذن آن مسجد نيز هر سال پانصد من گندم اختصاص داده شد. جهت عمران و آبادي رباط مستخدمي که موظف به پاک کردن پشت بام از برف و بستن و گشادن درب و آگاهي از خراب و آباد رباط اختيار شد و نيز شخصي براي اداره‏ي حمامي که در آن روستا براي رفاه حال صادر و وارد بنا شده بود به خدمت گرفته شد و مقرر گرديد براي هر يک سالانه پانصد من گندم به عنوان مزد از محل موقوفه پرداخت شود.(15)
     

    ادامه دارد ...
     
    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    ميراث جاويدان

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: یک شنبه 23 خرداد 1389 
  • نظرات (0)

    • بررسي اهداف و برنامه‏هاي سازمان اوقاف و امور خيريه در برنامه پنج‏ ساله دوم 3

    • ساعت ارسال پست : 4:05 PM ،


    حجت‏الاسلام گيوي ضمن تشريح نظام اداري و اجرايي کشور، اضافه شدن هر ميزي را ترمزي در روند اجرايي دانست و گفت: چون نظام اجرايي و اداري ما در سطح کشور، يک نظام «ارجاعي» است، هر چه در حذف و کم کردن ارجاعات بکوشيم، هم کار مردم زودتر حل مي‏شود و هم تعهدي براي نظام ايجاد نکرده‏ايم و بايد بدانيم همه اعمال ما در محضر خداوند است و هر کاري که امروز انجام دهيم بايد فردا جوابگو باشيم پس بگونه‏اي عمل کنيم که روز قيامت در پيشگاه عدل الهي و محضر رسول گرامي اسلام روسفيد باشيم.

    سپس آقاي مهندس احمدعلي کشوادي ـ معاونت عمران و شناسايي موقوفات سازمان ـ پس از تشريح وظايف و فعاليت‏هاي دفتر فني سازمان و طرح‏هاي در دست اجرا، در زمينه حذف هزينه‏هاي غيرضرور و استخدام مهندسين مشاور،

    قائم ‏مقام سازمان اوقاف:

    هر بقعه‏اي که مورد توجه مردم بوده و به عنوان امام‏زاده تلقي گردد، بايد حفاظت و صيانت شود و در کنار بقاع متبرکه فضاي سبز، پارک و امکانات رفاهي مناسب تدارک شود.

    استقرار ناظرين ستادي در استانها، آموزش و تجهيز کادر فني ادارات و واحدهاي تابعه، مطالبي را بيان داشت و افزود: طرح آزمايشي شناسايي موقوفات در تهران به اجرا گذاشته شده و طرح‏هاي شناسايي موقوفات براي ساير استانها نيز در دست تهيه است.

    حجت‏الاسلام تجلّي سرپرست حوزه معاونت فرهنگي سازمان، ابعاد فرهنگي وقف را مورد توجه قرار داد و انگيزه وقف را عمدتا انگيزه‏اي فرهنگي توصيف کرد و با تأکيد بر ضرورت حضور فعال و تعيين کننده سازمان در متن فرهنگ جامعه گفت: با توجه به شرايط تهاجم فرهنگي غرب و مسايل مبتلا به جوانان، سازمان بايد طرح‏هايي در جهت مقابله با تهاجم فرهنگي و حل معضلات جوانان، در دستور کار قرار دهد. وي با اشاره به تصويب طرح «خانه‏هاي نور» از مسؤولان شعب سازمان خواست، محل‏هاي مناسبي را براي اين منظور تجهيز کنند و در اختيار طرح قرار دهند.

    شرکت کنندگان در سمينار در سومين روز از کار خود، پس از زيارت مرقد مطهر حضرت امام‏خميني (ره) با حجت‏الاسلام والمسلمين سيد احمد خميني ديدار کردند. ايشان سخنان مبسوطي را در اين جمع ايراد نمودند.

    حجت‏الاسلام والمسلمين سيداحمد خميني، اوقاف را از دو جنبه سياسي و مذهبي حائز اهميت دانست و گفت: امروز بايد تلفيق وقف با امور مذهبي و سياسي، تلفيق روشن و مطابق شرع مقدس اسلام و از روي موازين باشد. حجت‏الاسلام والمسلمين سيداحمد خميني به‏کارگيري افراد متدين و صاحب تجربه در رسيدگي به اموال وقفي را مورد تأکيد قرار داد و خاطرنشان کرد: اگر چارچوب‏هاي شرعي وقف را حقيقتا رعايت کرده و در اين مورد حساسيت نشان دهيم در بعد مذهبي مسلما در جهت کمک به فقرا و عمل به نيّت واقفين و نيل به رفتار الهي به نتيجه خوبي خواهيم رسيد. از نظر ارزش سياسي هم رسيدگي به اوقاف يک عمل با ارزش براي تعديل ثروت و تضمين مبارزات سياسي و اسلامي است.

    وي افزود: امام در مسأله وقف حساسيت عجيبي داشتند، به‏طوري که پنجاه سال پيش در شرايطي که اوضاع داخلي و بين‏المللي به لحاظ دگرگوني‏هاي اجتماعي و سياسي داراي مسائل فراواني بود. ايشان در نامه‏اي که براي کتابخانه وزيري در يزد نوشتند، در بين همه مسايل به مسأله وقف پرداختند و تأکيد کردند که اگر اموال وقفي در اختيار افراد متدين و باصلاحيت قرار مي‏گرفت مردم ما به اين گرفتاريها مبتلا نمي‏شدند.

    يادگار گرامي امام راحل در بخش ديگري از سخنانش، حفظ اماکن متبرکه و آثار باستاني مذهبي را به عنوان بخشي از هويت ملي ـ مذهبي کشورمان ضروري خواند و تصريح کرد اين‏گونه اماکن، آثار باستاني تاريخ ايران است و امروز حفظ اين آثار مذهبي به عنوان بخشي از تمدن فرهنگ اسلامي لازم است. و مسؤولان بايد تلاش جدي به عمل آوردند تا اين آثار را از بين نرود.

    وي عملکرد سازمان اوقاف را از ديدگاه مذهبي و سياسي مورد توجه قرار داده و اظهار داشت: مسؤولين سازمان بايد با تلفيق اين دو ديدگاه خط‏مشي روشني را ارائه کنند. چارچوب وقف در هر حکومتي بايد مشخص باشد و وقف را بايد در جهت فقرزدايي به کار ببريم.

    حجت‏الاسلام والمسلمين حاج سيد احمد خميني رسيدگي به اوقاف را از نظر سياسي بسيار مهم توصيف و خاطرنشان ساخت که در صورت نياز، صرف درآمد وقف براي دفاع از آرمان‏هاي انقلاب اسلامي بسيار بااهميت است.

    در خاتمه بايد به دونکته اشاره کنيم. يکي اين‏که مدت زمان سمينار بسيار کوتاه بود و در نتيجه مطالب بسيار مهمي به صورت فشرده و خلاصه مطرح شده و مورد نقد و بررسي قرار نگرفت. بي‏ترديد اگر مدت بيشتري را براي سمينار پيش‏بيني مي‏کرديم، مجال نقد و بررسي گزارش‏هاي کميته‏هاي تخصصي و فرصت بيشتري براي مديران و مسؤولان شعب سازمان در شهرستان‏ها به وجود مي‏آمد و فضاي گفت‏وشنود و تصويب قطعنامه فراهم مي‏شد.

    ديگر اين‏که کيفيت برگزاري سمينار و مطالب و موضوعات مطرح شده نشان داد که روابط عمومي سازمان با شناخت جايگاه ويژه خويش با شتاب بيشتري در انجام رسالت خود گام برمي‏دارد.


    پایان

    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    ميراث جاويدان

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: یک شنبه 23 خرداد 1389 
  • نظرات (0)

    • بررسي اهداف و برنامه‏هاي سازمان اوقاف و امور خيريه در برنامه پنج‏ ساله دوم 2

    • ساعت ارسال پست : 4:03 PM ،


    و سيادت به عنوان مراکز مهم فرهنگ و پايگاه‏هاي عظيم معنوي و عبادي مورد توجه و مراقبت قرار گيرد. بايد در کنار بقاع متبرکه، فضاي سبز، پارک، کتابخانه و امکانات رفاهي مناسب زائرين تدارک ديده شود.

    قائم‏مقام سازمان با اشاره به حجم کارهاي عمراني و ابراز رضايت از روند رو به رشد بازسازي و احياي رقبات وقفي، خواستار تسريع در اقدامات اساسي بيشتر و بسيج کليه امکانات فني و توان عمراني ادارات در اين زمينه شد.

    وي با تکيه بر ضرورت انعکاس فعاليت‏هاي مديران و مسؤولان در رسانه‏هاي جمعي و تجزيه و تحليل قضاوت جامعه نسبت به عملکرد واحدهاي مختلف سازمان، به بحث پيرامون فعاليت‏هاي فرهنگي سازمان پرداخته و با اشاره به چاپ بيش از 50 عنوان کتاب و چاپ قرآن کريم در قطع‏هاي مختلف و در انواع ترجمه‏ها که با کتابت بهترين خطّاطان و تذهيب هنرمندان باتجربه صورت گرفته است. برنامه‏هاي آينده سازمان را در زمينه مسائل فرهنگي و قرآني ارائه نمود.
    ديگر سخنران اين سمينار آقاي محمدابراهيم معراجي معاون امور وقفي سازمان بود که طرح «نظارت استصوابي سازمان بر موقوفات غيرمتصرفي» را مورد بحث قرار داده و آن را راه‏گشاي حفظ و صيانت موقوفات و مددکار متوليان در اجراي بهينه نيات واقفين دانست. وي در ادامه با تشريح ماده‏واحده قانون ابطال اسناد موقوفات فروخته شده در قبل از انقلاب اسلامي افزود: اين ماده‏واحده ضمانت اجرايي لازم را براي مسؤولان اوقاف فراهم آورده است و سازمان اوقاف مي‏تواند پس از اخطار قانوني به مستأجرين، در صورت عدم تمکين از متصرف خلع يد کرده و ملک را به ديگري واگذار نمايد.

    حجت‏الاسلام والمسلمين سيد احمد خميني:

    حفظ اماکن متبرکه و آثار باستاني مذهبي به عنوان بخشي از هويت ملي ـ مذهبي کشور ضروري است. حجت‏الاسلام والمسلمين نظام‏زاده: احکام وقف پس از تنظيم وقفنامه، احکامي لازم‏الاجراء است و امضاي واقف به منزله امضاي شارع است.

    آقاي معراجي گفت: موقوفاتي که قبل از انقلاب به استناد قانون اصلاحات ارضي فروخته شده است، بايد مسترد شود و سازمان اوقاف را ارگان حقوقي و اجرايي واقف و متولّي دانست و بر انتخاب هيأت‏امناي فعال و تدوين برنامه کار براي هيأت‏امناي بقاع متبرکه تأکيد کرد. وي در پايان از مديران و مسؤولان دعوت کرد با بازنگري قوانين و بخشنامه‏ها، پيشنهادها و نظرات اصلاحي ارائه دهند و بازنويسي وقفنامه‏ها و چاپ وقفنامه استان‏ها را مورد توجه جدي قرار دهند.

    در ادامه سمينار حجت‏الاسلام گيوي ـ معاونت اداري و مالي سازمان ـ با بيان گزارشي از نظام اداري طراحي شده براي سازمان، تخصيص بودجه و نظام بودجه‏نويسي، رسميت يافتن سازمان اوقاف به عنوان يک سازمان دولتي به تشريح ساختار اداري، پست‏هاي سازماني پيش‏بيني شده براي سال‏جاري که براساس برنامه‏هاي اجرايي و عمراني تدوين شده است، نظام ترکيبي بودجه در وجوه «عمراني» و «جاري» طي سال‏هاي 70ـ1363 پرداخت و گفت: خوشبختانه در طي 3 سال اخير سازمان در زمينه امور مالي و تنظيم بودجه، بهبود تشکيلات و روش‏ها و ايجاد تسهيلات لازم براي ارتقاء همکاران رشد چشمگيري داشته است. و با توجه به اهميت مسايل فرهنگي، حوزه معاونت جديدي تحت عنوان «معاونت امور فرهنگي» که مستقيما تحت نظارت قائم‏مقام سازمان فعاليت خواهد داشت، به وجود آمده است. معاونت اداري و مالي سازمان در ادامه اظهار داشت: ادارات اوقاف «سيد ادارات» است چه اين‏که انگيزه واقفان خدمت به خلق و عبادت رب بوده و از سر عشق و اخلاق به خاندان نبوّت اقدام به وقف اموال خود نموده‏اند. و کارکنان و دست‏اندرکاران موقوفات نيز حافظان اين اموال هستند. پس اگر در حفظ و سيانت آنها بکوشند بهره معنويشان کمتر از آنها نخواهد بود. وي در ادامه گفت: گرچه خدمت در نظام مقدس جمهوري اسلامي عبادت محسوب مي‏شود. امّا خدمت در سازمان عبادتي بزرگ و جهادي جاويدان است، به بزرگي و جاودانگي وقف. بنابراين در انتخاب همکاران و پيشنهاد «پست» سه اصل مهم ديانت، امانت و کفايت بايد مدنظر قرار گيرد.
     

    ادامه دارد ...
     
    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    ميراث جاويدان

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: یک شنبه 23 خرداد 1389 
  • نظرات (0)