بررسي اهداف و برنامه‏هاي سازمان اوقاف و امور خيريه در برنامه پنج‏ ساله دوم 1

  • ساعت ارسال پست : 4:01 PM ،


اهداف و برنامه‏هاي سازمان و اوقاف و امور خيريه در برنامه پنج‏ساله دوم در يک نشست 3 روزه مورد بحث و بررسي قرار گرفت.

در اين نشست که حجت‏الاسلام والمسلمين امام جماراني نماينده ولي فقيه و سرپرست سازمان، حجت‏الاسلام والمسلمين نظام‏زاده نماينده ولي فقيه و قائم مقام سازمان، معاونين، مديران و مسؤولان شعب سازمان در استان‏ها و شهرستان‏ها حضور داشتند، طرح نظارت استصوابي سازمان بر موقوفات غيرمتصرفي، نظام تخصيص بودجه و منابع مالي اختصاصي و غيراختصاصي سازمان، طرح جامع عمران و آبادي بقاع متبرکه، احياي موقوفات و همچنين حضور گسترده سازمان در عرصه‏هاي فرهنگي، اقتصادي و سياسي مورد بحث و بررسي قرار گرفت.

حجت‏الاسلام والمسلمين امام جماراني:

طرح «نظارت استصوابي سازمان اوقاف بر موقوفات غيرمتصرفي» به تصويب مقام معظم رهبري رسيده است و مديران و مسؤولان سازمان، عذري در نظارت استصوابي بر موقوفات غيرمتصرفي ندارند.

اين نشست پس از جمع‏بندي مباحث مطرح شده، کار خود را در 14 کميته تخصصي (امور ديني، اداري، مالي، تشکيلات، بودجه و روش‏ها، بازرسي، ارزشيابي و رسيدگي به شکايات، بقاع متبرکه و امور خيريه، امور ثبتي، امورمالي موقوفات، پرسنلي، آمار و انفورماتيک، امور فني و اجرايي، شناسايي موقوفات و اسناد) پي‏گرفت.

حجت‏الاسلام والمسلمين امام جماراني درجلسه افتتاحيه سمينار با اشاره به تصويب طرح «نظارت استصوابي سازمان بر موقوفات غيرمتصرفي» اظهار داشت: اين طرح را سازمان تهيه و تقديم مقام معظم رهبري نموده است که خوشبختانه اين طرح پس از بررسي، به عنوان يک امر ولايتي مورد تصويب مقام معظم رهبري قرار گرفته و ابلاغ شد. بنابراين ديگر، مديران و مسؤولان سازمان عذري در نظارت استصوابي بر اعمال متوليان اين نوع موقوفات نبايد داشته باشند.

وي افتتاح حسابهاي مشترک مسؤولان اوقاف و بعضي از متوليان مشمول طرح مزبور را ضروري دانست و با تأکيد بر سرعت عمل در احياي موقوفات خواستار بررسي راه‏هاي اجراي اين طرح شد.

نماينده ولي فقيه و سرپرست سازمان اوقاف در ادامه سخنان خود به مسؤولان، خاطرنشان کرد که نظريات کارشناسي کارشناسان را مورد تحقيق و تفحص بيشتري قرار داده و در صورت رعايت نکردن غبطه موقوفه، به نظريه کارشناسي اعتراض نموده، و از کارشناسان مرکزي که رعايت غبطه وقف را بنمايند، استفاده شود.

امام جماراني با اشاره به عملکرد سازمان در زمينه اجراي مصوبه شوراي انقلاب اسلامي در مورد ابطال اسناد رقبات فروش‏رفته در قبل از پيروزي انقلاب، راه‏هاي تسريع در اجراي کامل اين مصوبه را مورد بررسي قرار دادند و خواستار تحرّک بيشتر در بخش بهداشت و درمان افراد بي‏بضاعت شدند و تهيه و عرضه برنامه‏هاي مدوّن و گزارش‏هاي مالي را در اين بخش مورد تأکيد قرار دادند. ايشان در پايان، تسريع در تهيه طرح جامع عمران و آبادي بقاع متبرکه را با توجه به بيش از 3000 بقعه متبرکه تحت نظارت سازمان مورد تأکيد قرار دادند. حجت‏الاسلام والمسلمين نظام‏زاده نماينده ولي فقيه و قائم‏مقام سازمان، طي سخناني به تشريح مباني اسلامي وقف پرداخت و گفت: اجراي مفاد وقفنامه يک ضرورت اسلامي است و تخلّف از آن گناه و جرم محسوب مي‏شود. احکام وقف پس از تنظيم وقفنامه و طي مراحل وقف و رعايت شرايط مندرج در آن، لازم‏الاجراست و امضاي واقف به منزله امضاي شارع است، و جهت وقف در تمام موقوفات بايد داراي رجحان شرعي باشد.

وي پيرامون حفظ و صيانت بقاع متبرکه و رقبات اظهار داشت: هر بقعه‏اي که مورد توجه مردم بوده و با توجه به سوابق تاريخي و سلسله‏انساب، امام‏زاده تلقي گردد، بايد حفاظت و صيانت شود و به نشانه تجليل و تکريم مقام جهاد، شهادت، علم

امام خميني (ره) پنجاه سال پيش در شرايطي که اوضاع داخلي و بين‏المللي داراي مسائل فراواني بود در نامه‏اي که براي کتابخانه وزيري يزد نوشتند در بين همه مسائل به مسأله وقف پرداختند و تأکيد کردند که اگر اموال وقفي در اختيار افراد متدين و با صلاحيّت قرار مي‏گرفت مردم ما به اين گرفتاري‏ها مبتلا نمي‏شدند.
 

ادامه دارد ...
 
__ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
 
--------
منبع :
 
ميراث جاويدان

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: یک شنبه 23 خرداد 1389 
  • نظرات (0)

    • بررسي رونوشت‏هاي وزارت معارف و اوقاف از اصل وقف ‏نامه‏ها 3

    • ساعت ارسال پست : 3:59 PM ،


    با توجه به چند رونوشت اداره‏ي کل اوقاف از اسناد وقف مازندران، حداقل در مورد فخرايي که اسم کامل او «ميرزا آقاخان فخرايي» است، آشکار است که همزمان با حسين مقبل در سالهاي 1330 و 1333 ه ق تصديق تطبيقي را مي‏نوشته، او نوشتن تصديق مقابله‏اي را برعهده داشته است؛ اين در حالي است که با توجه به مکاتبات موجود، ميرزا آقا فخرائي در حد فاصل سنوات 1334-1330 ه ق در اداره‏ي کل به برخي از امناي اوقاف شيوه‏ي رونوشت‏برداري را آموزش مي‏داده و پيش‏نويس‏هايي براي رئيس کل اوقاف مي‏نوشته، هم چنين رونوشت اسناد ارسالي از ادارات شهرستانها را در دفاتر مخصوصي ثبت مي‏کرده است، که مي‏تواند حاکي از وظايف متفاوت و تخصصي مطابقه‏نويس باشد. البته با توجه به حجم کلان مکاتبات ارسالي، بعيد است که سند را کاملا مي‏خوانده است، بلکه احتمالا فقط بنا به يک رسم اداري، با اين کار صحه بر کار مقابله‏نويس مي‏گذارده است.

    در سمت چپ و راست سربندهاي رونوشت پرونده‏هاي 130-2، 130-1، 69 و 139 که دو يا چند کاغذ به هم الصاق شده بنا به سنت با مهر، تأييد شده است.
    در اين مجموعه سربندهاي رونوشت‏هاي اداري، با مهر دفتر اوقاف و در يک مورد با مهر اداره‏ي کل تحقيق تأييد شده و از آنجا که در نمونه‏هاي بسيار، اين مهر با تصديق مطابقه‏نويس همراه است، احتمالا اين کار نيز پس از رونوشت‏برداري توسط او انجام مي‏شده است. با توجه به يادداشت مطابقه‏نويس بر رونوشت 130-2:
    توضيح آنکه اصل وقف‏نامه‏ي (130-1) مزبوره که حاکي از وقفيت يک دانگ مشاع قريه‏ي ميمون‏آباد بود و تعيين متولي و ناظر را در اين ورقه (310-2)، محول به قباله‏ي فوق (130-1) مي‏کند، قباله‏ي مزبور عبارت از وقف‏نامه‏ي ميمون‏آباد مرقوم است.[مهر:[ (اداره‏ي اوقاف 1328).
    به سبب تفاوت خط يادداشت‏ها با متن سند، احتمالا مطابقه‏نويس بر کل کار نظارت داشته است. پس از بررسي و مهر کردن سربندها، تاريخ رونوشت‏برداري و شماره‏ي ترتيبي دفتر موقوفات و دفتر تمبر به اصل و رونوشت افزوده مي‏شده است.
     
    سواد نويس

    چنان که در ابتداي اين بخش آمد، به گواهي تصديقات رونوشتها، ساختار تشکيلات رونوشت‏برداري اداره‏ي کل (اوقاف مرکز) شامل دو نفر بوده است، اما هيچ يک از اين اسناد نشان نمي‏دهند که آيا رونوشت نيز توسط يکي از اين دو تهيه مي‏شده است يا شخص ديگري اين وظيفه را به عهده داشته است.
    در حاشيه‏ي رونوشت پرونده‏ي 153 (جمادي‏الثاني 1330) تهران که جزو اين مجموعه‏ي نه‏گانه نيست، يادداشتي به امضاي ميرزا آقا وجود دارد نشان مي‏دهد که پيش از اينکه تصديق آن دو بر سند نوشته شود، شخصي با عنوان سوادنويس، سواد يا رونوشت را به خط خوش و همانند آن دو با خودنويس تهيه مي‏کرده است؛ بي‏آنکه نام و امضايي بر سند بنويسد:
    اين يک سطر که در حاشيه نوشته شده / چون سوادنويس در موقع / نوشتن سهوا انداخته بود / لذا در حاشيه الحاق شد / در اصل آن الحاق نبوده / صحيح است.[امضا:]ميرزا آقا.
     
    مقايسه‏ي اصل با رونوشت و ضوابط اداري

    1. از بررسي گروه اسناد گزينش شده، معلوم شد 7 رونوشت از مجموع 9 رونوشت اداري که مربوط به پرونده‏هاي شماره 130-2، 130-1، 88، 70، 34، 17 و 139 هستند در همان روزهايي تهيه شده که اصل سند براي ثبت در دفتر موقوفات، به اداره‏ي کل ارسال شده است، چرا که شکل خط و رنگ و مرکبي که تاريخ مهر ورود و نمره‏ي ورود اصل با آن نوشته شده، با شکل خط و رنگ مرکب استفاده شده در تاريخ رونوشت‏برداري و نمره‏ي انديکاتور سند يکسان است که حاکي از سرعت استنساخ است. گفتني است پس از اين مرحله چکيده‏ي سند در دفتر موقوفات ثبت مي‏شد. بر اصل اسناد پرونده‏هاي 139، 83، 70، 34 به ازاي هر سند 5 قران تمبر الصاق شده است. فقط بر اصل سند 88، ده تمبر 6 شاهي که معادل 4 قرن است الصاق شده است. چون هر دو سند پرونده‏ي 130 به دنبال هم نوشته شده‏اند و چيزي که امروز در اختيار ماست عکس آنهاست معلوم نيست که آنها هم تمبر شده‏اند يا نه؟ در اين مجموعه فقط رونوشت پرونده‏ي 69 است که تمبر شده است. گفتني است روي اصل همين سند هيچ تصديق اداري نوشته نشده، اما بالعکس، رونوشت آن داراي چند تصديق اداري و دو تمبر 3 قراني - برابر 6 - قران است. تنها پرونده‏اي که به روشني آشکار است که اصل و رونوشت آن تمبر نشده، پرونده‏ي 17 است که بر هر دو فقط تصديق اداري نوشته شده است. بر اصل سند نوشته شده:
    سواد اين وقف‏نامه در اداره‏ي کل اوقاف (اوقاف مرکز) مضبوط است. 1 / 5 / 1307.[امضا:]محمد علي دفتري.
     

    ادامه دارد ...
     
    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    ميراث جاويدان

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: یک شنبه 23 خرداد 1389 
  • نظرات (0)

    • نقش کتاب و کتابخانه هاي وقفي در توسعه فرهنگي مناطق - 6

    • ساعت ارسال پست : 3:57 PM ،


    وقف نامه امير حسين خان خزيمه
     

    اين وقف نامه مربوط به سنه 1338 ه.ش مي باشدکه واقف شش دانگ مزرعه پرويز آباد در بلوک زيرکوه قاين را بر مصارف کتابخانه اي در بيرجند قرار داده که در ذيل بخش هاي مهم وقف نامه مورد بررسي قرار مي گيرد.
    مورد وقف:
    همگي و تمامي شش دانگ قنات و مزرعه جديد الاحداث پرويز آباد واقع در بلوک زيرکوه در جنب معصوم آباد که مدار سهامش بر دوازده و هر سهمي يک صد و بيست فنجان است و به عبارت اخري جميع سهام مزبوره را با جميع ملحقات و متعلقات از اراضي و منازل و غيره.
    مصرف: بر يک باب کتابخانه ملي موسسه شخصي معظم له واقع در محوطه حساميه که مرحوم حسام الدوله از براي دفن خود و اعقاب و منتسبين خود در کنار باغ زرشکي و ارگ قديم ساخته است کتابخانه مذکور در هر زمان در محوطه تمرکز خواهد داشت.

    شرايط: المقرر آن که متولي بعد از وضع عوارض ملکي و ملکي عشر حق التوليه و نيم عشر حق النظاره در هر طبقه و زمان کليه منافع ودرآمد عين موقوفه را حسب المصالح به مصرف تعمير و ابتياع کتب مفيده و استنساخ کتبي که کمتر به طبع رسيده ومصارف آب و روشنايي و فرش و اجرت يک نفر خادم که مستحفظ کتابخانه بوده والبته شب ها را نيز در همان جا بسر برد و يک نفر مدير کتابخانه که از اهل علم و سواد و کتاب شناسي انتخاب خواهد شد برساند و در صورت احتياج تعمير اصل بنا بر ساير مصارف مقدم خواهد بود واز آنجا که منظور از تاسيس اين کتابخانه انتفاع و استفاده عموم است در روزهاي جمعه وايام مخصوص نيز مفتوح خواهد بود.

    توليت: وتوليت موقوفه مزبور را بعد از حيات خود به فرزند ارجمند خود امير پرويز خان خزيمه علم ايده الله تعالي و بعد از ايشان با ارشد و اصلح اولاد ايشان نسلاً بعد نسل و طبقه بعد طبقه مفوض فرمودند. با فقد اولاد ذکور با ذکور از اناث خواهد بود و با فقد مطلق اولاد توليت با ارشد و اصلح اولاد واقف است.

    از جمله موارد درخور تامل در اين وقف نامه توجه و اهميت واقف به مسئله کتاب و کتابخواني مي باشد لذا واقف با نکته بيني و ظرافت خاص در شرايط متن نحوه اداره و مديريت و استنساخ کتبي که کمتر چاپ مي شود و داير بودن دائمي کتابخانه حتي در روز هاي جمعه را مورد تاکيد قرار داده است. مسلم است که وجود چنين مکاني با منبع درآمد بالا مي تواند در توسعه و گسترش فرهنگ عمومي منطقه و کشور نقش داشته باشد. (19)
     
    وقف نامه محمد علي ابن حاجي ملا محمد ابراهيم فنودي
     

    اين سند وقفي مربوط به سنه 1339 هجري قمري است و واقف آن محمد علي ابن حاجي ملا محمد ابراهيم فنودي که علاوه بر وقف سهامي از قنات مزرعه دهشيب تعداد 200 جلد کتاب علمي را با شرايط خاص وقف مي نمايد.
     
    مورد وقف:
     

    کتب عليمه احقر که تقريباً دويست مجلد است و صورت آن در دستک کوچک جلد قرمز احقر ذيل داده شده نيز وقف موبد شرعي قرار دادم بر اهل علم اولاد خود در صورت اهليت و صلاح و با عدم اهليت و صلاح وقف است بر علمائي که در قريه سربيشه ساکن باشند و صلاحيت داشته باشند الي يوم القيامه.
    توليت: توليت کتب مذکوره را نيز قرار دادم تا مادام الحيات با خود و بعد با اعلم و اصلح اولاد ذکور خود نسلاً بعد نسل الي يوم القيامه و در صورت عدم صلاحيت يا انقطاع نسل نعوذ بالله توليت کتب مذکوره با اعلم و اصلح و اتقي قريه سربيشه خواهد بود.
    پشت سند: اسامي کتبه مندرجه در متن به قرار ذيل است:

    تفسير مجمع البيان در 2 مجلد. تفسير صافي جلد.کلام اله مترجم بزرگ جلد.جواهر الکلام در شش مجلد.رياض الفقه در دو مجلد.شرايع چاپ عبدالرحيم جلد.قوانين چاپ عبدالرحيم در دو مجلد.شرح لمعه چاپ عبدالرحيم در دو مجلد.فضايل ابن شاذان قمي جلد.اشارات ابوعلي جلد.شمسيه منطق جلد.فصول جلد.مکاتب شيخ مرتضي جلد.طهارت شيخ مرتضي جلد.رسائل شيخ مرتضي جلد.مکارم الاخلاق جلد.توضيح المسائل عمليه جلد.شرح زيارت عاشورا جلد.صلواه پنج جلد.تقريرات پنج جلد.روض الجنان شهيد ثاني جلد.روضات الجنات آقا سيد محمد باقر 4 جلد در 2 مجلد.ذريعه الرضويه جلد.رسائل شيخ ابوالقاسم صلاني جلد.تاريخ اختراع الصنايع جلد.انوار المعاني جلد.مجموعه ورام جلد.حافظ عکسي جلد.شرح منظومه ملا هادي جلد.رساله خطي دو جلد.قاموس اللغه جلد.بياض دي 3 مجلد.مجمع البحرين جلد. کنز اللغه جلد.جنات الخلود جلد.لهوف سيد جلد.ناسخ احوالات حقير امير جلد.شرح نهج البلاغه جلد.مستدرک الوسائل حاجي مودي در سه مجلد.تاريخ الافکار جلد.ديوان منظومه به خط امير جلد. صحيفه سجاديه جلد.رساله شيخ رجب برسي جلد.اصول کافي جلد.حليه المتقين جلد.علل الشرايع صدوق جلد. شرح تجريد جلد.ايضاً شرح نهج البلاغه ابن قسيم جلد.مرآت اليقين مجلسي در 4 مجلد.نص اقر احسن في احوالات سلمان جلد.نهج البلاغه جلد.فروع کافي جلد.حاشيه ميرزاي آشتياني جلد.مطول جلد.نجات العباد چاپ نجابي جلد.مصالح چاب عبدالرحيم جلد.حاشيه مجد الرحيم جلد.جامع المقود جلد.نجم الثاقب نوري جلد. لؤلؤ مرجان حاجي نوري جلد.تحفه الزائر خطي جلد.منظومه حاجي ملا احمد جلد.رسائل عمليه سه جلد.زادالمعاد چاپي برک جلد.قانون طب جلد.مجمع الرسائل جلد.حاشيه ميرزا محمد تقي بر مکاسب جلد.بياض دعاي خطي جلد.نيران القادير جلد. اربعين شيخ بهائي جلد طالع عباسي چاپ بمبئي جلد.ايضاً کلام اله دو مجلد.مناقب المرتضويه جلد.متعلقات سه جلد.وفائي جلد.قطعات مدارک جلد.کفايه الاصول مرحوم آخوند دوم جلد حديقه الشيعه دوجلد.شرح نظامي جلد.هدايه المومنين جلد.بدايع الانوار جلد.اشرار الشهاده دربندي جلد.مخزن البکاءجلد.کفايه الموحدين آقا سيد اسمعيل نوري در سه مجلد.خواص الاياء جلد.رساله مرحوم آقا سيد ابوطالب جلد.مخزن الفقراء جلد.رياض المصائب جلد.ارشاد شيخ مفيد جلد.تفسير منهج الصادقين در سه مجلد.شرح باب حادي عشر و المفادات حلاوق جلد.بحر القائي جلد.کليات سعدي جلد.مناسک حج جلد.تفسير علي بن ابراهيم جلد.مشخصه حکيم مومن جلد.اثنا عشر في المواعظ العاديه جلد.مصباح الرضويه دي جلد.معاملات بهبهاني جلد. کتاب جودي جلد.ديوان وصال جلد.احوالات حقير حسن از ناسخ جلد.تفسير نيشابوري در سه مجلد.جامع الشواهد جلد.کشف الغطاء شيخ جعفر کر جلد.ليلي مجنون جلد.حديث قدسي و کلمه طيبه جلد.رساله در اصول دي جلد.تفاسير شيخ امين اله تفسيري جلد.تحف العقول جلد.دره النجفيه صاحب حدائق جلد.حاشيه مير بر شمسيه جلد.دعا لورف (يک لمه ناخوانا)جلد.سي پاره جديد جلد. رساله چاپ جلد.ظهر الربيع جزائري جلد. من لا يحضر الفقيه خطي جلد.عده الداعي جلد.دريغه النجوه جلد.بياض دعاي چاپي در کسا 2 مجلد.مجموعه کتاب چاپي مجلد. کلام اله خطي اعلاء جلد.حاشيه مرحوم آخوند بر رسائل جلد.حاشيه مير بر مطول جلد.حاشيه ميرزا ابوطالب بر سيوطي جلد.شرح مصاب چاپي جلد.بياض دعاي کوچک سه مجلد.کلام وزيري جلد. ناسخ احوال خلفاء جلد.فضائل الطالبين جلد.عمره ابن بطريق جلد.خصايص الحسنيه شيخ جعفر جلد.قواعد شيخ اول جلد. تاريخ احوالات سيد الشهداء جلد.ايضاً کلام اله چاپي دو جلد.24 مجلدي بحارالانوار مجلد.فضائل السادات جلد.جامع المقدمات چاپ عبدالرحيم جلد.خلاصه الحساب جلد.هدايه ميبدي در حکمه جلد.کلام اله عکس وزيري جلد.حاشيه چلپي بر مطول جلد.رسائل شيخ حر عاملي 3 مجلد.تفصيل عوالم جلد. اکمال العين صدوق جلد.امالي صدوق جلد.کشف الغمه علي بن علي جلد.عشق ثم طريحي جلد.اثه ديلمي جلد.سفينه المريد شهيد ثاني جلد.مفتاح الفلاح جلد.سيوطي چاپ محمد کاظم جلد.معراج المعاد جلد.تحفه الرضويه جلد.رساله حاجي ملا هاشم جلد.قواعد عمليه جلد.رساله شرح زعارت رصيه.
    وقف کتاب بر اولاد از جمله وقف هاي رايج بوده است که از بعد توسعه فرهنگي مي تواند اثرات ذيل را داشته باشد:
    1) تشويق اولاد واقف به تحصيل با عنايت به دسترسي آسان به کتب مورد نياز
    2)کمک به طالبان علمي که در شرايط اقتصادي نامناسبي قرار داشته و از طرفي داراي استعداد مناسبي نيز جهت تحصيل علم مي باشند.اين مسئله در دوره هاي تاريخي قبل بر اين با توجه به فقر مادي و دوري از مراکز علمي کاملاً مشهود بوده است. (20)
     

    ادامه دارد ...
     
    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    ميراث جاويدان

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: یک شنبه 23 خرداد 1389 
  • نظرات (0)

    • بررسي رونوشت‏هاي وزارت معارف و اوقاف از اصل وقف ‏نامه‏ها 2

    • ساعت ارسال پست : 3:57 PM ،


    3. تصديقات اداري؛ در طول تاريخ رونوشت‏برداري از مهرهاي مختلفي براي تصديق و تأييد رونوشت استفاده شده است، اما در اين مجموعه که مربوط به اداره‏ي کل اوقاف بوده است، در تصديق رونوشتها فقط سه مهر اداري ديده مي‏شود که هر سه به خط نستعليق است. دو مهر نقش مثبت دارند: يکي مهر «وزارت معارف» است که در مستطيلي به ابعاد 1 ضربدر 3ر2 سانتي‏متر جا دارد؛ و ديگري مهر: «دفتر اوقاف 1328» است که در يک بيضي به ابعاد 5ر1 ضربدر 5ر2 سانتي‏متر جا دارد. مهر ديگر که فقط در يکي از رونوشتهاي اين مجموعه ديده مي‏شود مهري است به خط نستعليق با نقش منفي با عبارت «دائره‏ي تحقيق اوقاف 1333 «که در يک بيضي به ابعاد 2 ضربدر 8ر2 سانتي‏متر جا دارد.

    نبايد چنين توهمي در ذهن خواننده ايجاد شود که اداره‏ي کل اوقاف اصل سند را نيز ضبط مي‏کرده است. هرگز چنين نبوده است چرا که:
    1. اولين ماده‏ي قانوني وظايف اوقاف، امر به «استنساخ» کرده نه گردآوري اصل يا حتي رونوشتهايي که ديگران پيش از تأسيس اداره‏ي اوقاف تهيه کرده‏اند.
    2. يکي از وظايف امين يا مدير اوقاف تهيه‏ي رونوشت از اسنادي بوده که مدعي به اوقاف مي‏آورده است. انبوه رونوشت‏هاي تهيه شده در دوره‏هاي مختلف اوقاف دليل ديگري بر اين نکته است.
    3. در ذيل رونوشتهاي اوقاف تصديقي نوشته شده مبني بر اينکه اصل نسخه به حامل آن مسترد شده است. اما چه بسا که اصل سند گم مي‏شده است. پرونده‏ي شماره‏ي 34 از اين نظر بسيار خواندني است. بر اصل سند نوشته شده است:
    تحت نمره‏ي 586 در دفتر ثبت موقوفات مرکزي ثبت شد. مورخه‏ي شنبه، 7 قوس 1303.
    حال آنکه نامه‏اي به تاريخ 15 / 1 / 62 پيوست آن است که دال بر اينکه اصل سند در لابه‏لاي مقداري اثاث خانه بوده و پس از دست به دست شدنهاي مکرر سرانجام به اوقاف تحويل شده است!
    4. ادارات اوقاف ايران، در دهه‏هاي گذشته و حتي امروز، درصدد گردآوري و خريد اصل برخي از وقف‏نامه‏ها از مجموعه‏داران نبوده يا شايد امکانات اين کار را نداشته است. در حال حاضر سازمان اوقاف در صورت دستيابي به اصل سند با اجازه‏ي صاحبش از آن کپي تهيه مي‏کند و بنا به همان سنت مذکور اصل به آورنده‏اش مسترد مي‏شود.
     
    ساختار تشکيلات رونوشت ‏برداري

    تصديقاتي که در رونوشت‏هاي نه‏گانه‏ي ياد شده وجود دارد، حاکي از اين است که هر رونوشت توسط دو نفر تهيه مي‏شده است:
     
    مقابله ‏نويس

    مقابله‏نويس کسي است که پس از نسخه‏برداري از اصل، رونوشت را با آن مقايسه مي‏کرده، جاافتادگيها و جاخاليها را در صورت خوانا بودن با خودنويس ديگري که رنگش اغلب با متن رونوشت متفاوت بوده تکميل مي‏کرد و يا با ذکر شماره در متن، آنها را در حاشيه‏ي سند مي‏نوشته و بر موارد تکراري يا زيادي خط مي‏کشيده و بالاخره در پايان کار در ذيل سند، تصديق يا سجل خود مبني بر مورد قبول و پسند بودن ماحصل کار را، اغلب با عبارت کليشه‏اي «مقابله شد. امضا - اسم»؛ يا «مقابله شده است. صحيح است. امضا - اسم» نشان مي‏داد.
    نام مقابله کنندگان رونوشت‏ها به قرار ذيل است:
    70 (1337 ه ق)، 88 (1336 ه ق) و 139 (1337 ه ق) توسط «عبدالحسين»؛ 69 (1331 ه ق) و 1-130 (1337 ه ق) و 130-2 (1337 ه ق) توسط «تقي»؛ 83 (1331 ه ق) توسط «اديب»؛ 17 (1347 ه ق) و 34 (1343 ه ق) هم نامشخص است.
    در مورد اين قسمت از تشکيلات اداره‏ي کل اوقاف نکات ذيل را بايد خاطرنشان کرد:
    چنان که تاريخ رونوشت پرونده‏هاي 70 و 130 و پرونده‏هاي 69 و 131 نشان مي‏دهد اين کار در يک سال بر عهده‏ي مسؤول ثابت و منفردي نبوده است.
    تصديق ثبت دفتر موقوفات که بر اصل پرونده‏هاي 88 (1336 ه ق) و 139 (1337 ه ق) توسط تقي نوشته شده و امضاي او نشان مي‏دهد که وي همان شخصي است که کار مقابله را نيز انجام مي‏داده و همزمان به کار ديگري در زمينه‏ي رونوشت‏برداري نيز مشغول بوده است.
     
    مطابقه ‏نويس

    تصديق اين مسؤول عموما مفصل‏تر از تصديق قبلي و عموما همراه با امضا و مهر بيضي شکل است. او نيز عموما در ذيل رونوشت و پس از پايان کار مقابله‏نويس مي‏نوشت: «سواد مطابق با اصل است. امضا.[مهر بيضي شکل:](دفتر اوقاف 1328 (و يا: «مطابق اصل و و اصل آن به آقاي... حامل آن مسترد گرديد. تاريخ. اسم و امضا.[مهر بيضي شکل](دفتر اوقاف 1328)».
    رونوشت‏هاي پرونده‏هاي 69 (1331 ه ق)، 70 (1337 ه ق)، 88 (1336 ه ق)، 130-1 و 130-2 (1337 ه ق) توسط «حسين مقبل»؛ 83 (1331 ه ق)، 139 (1337 ه ق) توسط «فخرائي»؛ 17 (1347 ه ق) توسط «محمد علي دفتري» 34 (1343 ه ق) توسط «محمد اسدزاده» مورد تصديق مجدد قرار گرفته است.
     

    ادامه دارد ...
     
    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    ميراث جاويدان

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: یک شنبه 23 خرداد 1389 
  • نظرات (0)