موقوفات مرحوم حاج محمد محسن اصفهاني
در خصوص داراييها و موقوفات حاج محمد محسن اصفهاني در شهر هوگلي داستانهاي زيادي نقل شده است. گفته ميشود جواهرات آن مرحوم در موزهي بانک مرکزي ايالت بنگال غربي و پولهاي نقدي ايشان در نزد بانک مرکزي آن ايالت نگهداري ميشود و بانک مرکزي در قبال ادعاهاي شيعيان نسبت به اموال نقدي مرحوم اصفهاني آن را امانت اعلام کرده است. در عين حال هيچ کس حتي معتمدين محل از سودهاي حاصل از اموال نقدي آن مرحوم خبري ندارند. به نقل از يکي از معتمدين محل فردي به نام حاج صدر اصفهاني که در حال حاضر مقيم دمشق است طبق اقامهي دعوي در دادگاه ايالت بنگال غربي خود را حافظ منافع اموال مرحوم حاج محمدمحسن اصفهاني اعلام و درخواست استرداد اموال آن مرحوم را کرده است.
هوگلي دو حسينيه دارد؛ يکي حسينيهي کوچک و ديگر حسينيهي بزرگ.
حسينيهي کوچک را خود حاج محمدمحسن اصفهاني در سال 1806 ميلادي بنا کرده است و خود وي در آنجا به عبادت مشغول بود.
ديگري حسينيهي بزرگ که در سال 1847 ميلادي پس از فوت مرحوم حاج محمدمحسن اصفهاني (1812 ميلادي) ساخته شد. بدين ترتيب که بعد از فوت مرحوم حاج محمدمحسن اصفهاني فردي به نام مولوي سيد محمد کرامت علي از طرف دولت وقت انگليس مسؤول حفاظت از داراييهاي مرحوم حاج محمدمحسن اصفهاني ميشود و اين شخص در سال 1847 از درآمد حاصله از داراييهاي آن مرحوم حسينيهي بزرگ هوگلي را بنا ميکند. در اينجا ذکر اين نکته قابل توجه است که درآمد حاصله از داراييهاي آن مرحوم به قدري از نظر ارزشي بالا بود که حسينيهاي به آن عظمت بنا شده است. بنابراين ميتوان حدس زد که داراييهاي نقدي ايشان بيحساب بوده است.
بر سردر اين حسينيه برج بسيار بلندي قرار دارد و ساعتي بر روي آن برج نصب شده است که از اين ساعت در دنيا فقط دو نمونه وجود دارد؛ يکي ساعت BIG BEN لندن و ديگري ساعت حسينيهي هوگلي.
در خصوص علت نصب اين ساعت داستانهاي زيادي نقل شده است ولي آنچه که مسلم است اين است که ساعت، اهدايي ويکتوريا ملکهي انگليس به اين حسينيه ميباشد و به هنگام ديدار ملکه ويکتوريا از هوگلي، وي آنچنان تحت تأثير زيبايي هنري معماري حسينيه قرار گرفته که ساعت ياد شده را به اين حسينيه اهدا کرده است.
ساعت بزرگ حسينيه سه زنگوله دارد که زنگولهي کوچک 400 کيلوگرم وزن دارد و هر يک ربع ساعت زنگ ميزند و زنگولهي متوسط 600 کيلوگرم وزن دارد و هر نيم ساعت زنگ ميزند و زنگولهي بزرگ 800 کيلوگرم وزن دارد و هر ساعت زنگ ميزند. سه چکش زنگولهها هر يک به ترتيب 35، 25، و 40 کيلوگرم وزن دارند و دستگاه ساعت 2,500 کيلوگرم وزن دارد به اين ترتيب کل وزن ساعت 4,400 کيلوگرم است. اين ساعت هفتهاي يک بار کوک ميشود.
مرحوم حاج محمدمحسن اصفهاني تا آخر عمر ازدواج نکرد و لذا وارثي نداشت و مسلک درويشي را پيش گرفت و زندگي خود را وقف عبادت و خدمت به مردم کرد. پدر حاج محمدمحسن اصفهاني تاجر بسيار معروفي بود و بين ايران و هند تجارت ميکرد اين حسينيه به قدري زيبا و بينظير ساخته شده است که در نگاه اول هر بينندهاي را به حيرت مياندازد. اين حسينيه داراي حياط بسيار بزرگ و در وسط آن يک حوض بزرگ و سه حياط اندرون - بيروني دارد. ساختمان آن دو طبقه با اتاقهاي متعدد و دو برج بلند دارد و با سنگکاري سنتي بنا شده است. در حاشيهي آن املاک سرسبز و خرم به وسعت بيش از 4,000 هکتار و يک آبگير اختصاصي جهت پرورش ماهي وجود دارد.
آرامگاه خانوادگي حاج محمدمحسن اصفهاني در کنار حسينيهي هوگلي در يک قبرستان کوچک اختصاصي قرار دارد که شامل قبر آن مرحوم، مادرش، خواهر بزرگش، و استاد وي است. ايرانيهايي که در قديم در هوگلي زندگي ميکردند بعد از جدا شدن پاکستان از هند از هوگلي به بنگلادش و پاکستان مهاجرت کردهاند. بعد از فوت حاج محمدمحسن اصفهاني توليت حسينيهي بزرگ و حسينيهي کوچک به فردي به نام سيد محمد کرامت علي سپرده شد و آخرين متوليان حسينيه آقايان سيد الطاف حسيني و دکتر اعجاز حسين جعفري بودند؛ ولي بعد از فوت آنها به علت اختلاف شديد بين متوليان دولت ايالتي بنگال غربي دو نفر را براي ادارهي حسينيه تعيين کرد که هر دو از اهل تسنن ميباشند از آن تاريخ تا به حال کشمش و شکايت در دادگاه براي تسلط شيعيان جهت ادارهي حسينيه همچنان ادامه دارد. در عين حال بخش کوچکي از حسينيه به همت آقاي سيد محسنرضا موسوي عابدي به عنوان حوزه علميهاي به نام اهل بيت اداره ميشود و آقاي محمد زينالعابدين بنگالي اعزامي از سازمان مدارس ديني خارج از کشور در حوزهي علميه تدريس ميکند. اين حوزه در حال حاضر 30 طلبه دارد در صورتي که تا 10 سال پيش 85 طلبه در آن به تحصيل اشتغال داشتند. يکي از عوامل تقليل متقاضيان تحصيل فقير بودن اهالي آن شهر و دومي بلاتکليف بودن وضعيت حسينيه است. در ضلع جنوب ديوار حسينيهي بزرگ وقفنامهي مرحوم حاج محمدمحسن اصفهاني به صورت سنگ نوشته روي ديوار به طول 20 متر حک شده است. اين حسينيه داراي مغازههاي بيشماري (حدود 600 باب) است که چون از سالها پيش به اجاره واگذار شده درآمد چنداني ندارد که آن هم گوشهاي از مخارج حسينيه را تأمين ميکند. يک قبرستان کوچک براي دفن اموات شيعيان، يک کالج به نام محسن کالج، يک بيمارستان، يک مدرسه به نام هوگلي اسکول متعلق به حسينيه است که در حال حاضر از طرف اوقاف اداره ميشود. يک باب مدرسهي ديگر که قبلا زائر سراي حسينيه بود و فعلا به مدرسه تبديل شده داير است که متولي آن حاج محسن علي شيرازي از مؤمنين کلکته ميباشد و از درآمد آن مخارج بخشي از امور خيريهي حسينيه تأمين ميشود.
با توجه به زمينههاي بسيار مساعد در اهالي شهر که قريب به اتفاق آنها مسلمان و شيعه ميباشند و از طرفداران انقلاب اسلامي ايران هستند در صورت انجام يک برنامهريزي دقيق و در نتيجه، تسلط کامل شيعيان بر حسينيه و ابنيه و املاک آن که تقريبا به جز منازل ساکنين، تمام ابنيه و املاک هوگلي را دربر مي گيرد و با اضافه کردن 24 دهکده اطراف آن که اهالي آن نيز اکثرا مسلمان و شيعه ميباشند ميتوان موقعيت خوبي را براي ايجاد يک پايگاه اسلامي شيعه در هوگلي و حومهي آن به دست آورد. از طرف ديگر از تصرف املاک و موقوفات هوگلي توسط هندوها که به نقل از معتمدين محل تاکنون به لحاظ قدمت و عظمت بناي آن قيمتي براي آن تعيين نشده است جلوگيري کرد.
ادامه دارد ...
منبع :
حسينيهي هوگلي
__ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
--------
ميراث جاويدان
