1- آیه ی « والذی قدّر فهدی» بیانگر هدایت خاص است بدین مفهوم که خداوند به هر موجودی ساختمان وجودی ویژه ای بخشیده و شیوه ی هدایت خاص برای آن معین فرموده و از راه مخصوص به هدف می رساند.
2- هر موجودی سامان دهی و تقدیر خاصی دارد و هدایت هر موجودی متناسب با سامان دهی و تقدیر آن موجوداست.
3- این که خداوند مخلوقات را به سوی آن مقصدی که برای آنها معین فرموده، هدایت می کند و به پیش می برد در حیطه ی توحید در ربوبیت ( توحید افعالی می شود توحید نظری ) می باشد.
آیه دوم: انَّ فىِ خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلَافِ الَّیْلِ وَ النهََّارِ لاََیَاتٍ لّأُِوْلىِ الْأَلْبَابِ(190) آل عمران
قطعاً در آفرینش آسمان ها و زمین و آمد و شد شب و روز نشنه های روشنی برای خردمندان است
پیام آیه :
1- در آفرینش آسمانها و زمین و آمند وشد شب و روز، نشانه های خداشناسی برای خردمندان (اولی الالباب) است.
2- « اختلاف»: پشت سر هم آمدن
3- «الباب»: جمع لبّ به معنای خرد
آیه سوم: الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللَّهَ قِیَمًا وَ قُعُودًا وَ عَلىَ جُنُوبِهِمْ وَ یَتَفَکَّرُونَ فىِ خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَاذَا بَاطِلًا سُبْحَانَکَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ(191) آل عمران
ترجمه: کسانی که خدا را یاد می کنند در حال ایستاده و نشسته و در حالی که بر پهلوهای خود آرمیده اندو می اندیشند در آفرینش آسمانها و زمین (می گویند: ) خداوندا اینها را بیهوده نیافریده ای تو پاک و منزّهی، پس ما را از عذاب آتش نگاه دار.
پیام آیه:
1- در این آیه ویژگی های « اولی الالباب» بیان شده است:
1)« یذکرون الله قیاماً و قعوداً و علی جنوبهم» : یاد دائمی خدا
2)« و یتفکرون فی خلق السماوات والارض»: تفکر در آفرینش
3)« سبحانک»: تسبیح خداوند
4)« ربنا ما خلقت هذا باطلاً»: درک هدفمندی جهان آفرینش (حکمت الهی)
5)« فقنا عذاب النار»: ترس از عذاب دوزخ
2- قرآن کریم، نتیجه ی تفکر خردمندان در جهان خلقت را چنین منعکس می کند که آنان می گویند: « ربّنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النّار» یعنی این که: اولاً، موجودات این جهان مجموعه ای غایتمند و هدفمندند و باطل و عبث آفریده نشده اند. ثانیاً، این مجموعه ی غایتمند نتیجه ی تدبیر و حکمت خدایی مدبر و حکیم است.
آیه چهارم: وَ تَرَى الجِْبَالَ تحَْسَبهَُا جَامِدَةً وَ هِىَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ صُنْعَ اللَّهِ الَّذِى أَتْقَنَ کلَُّ شىَْءٍ إِنَّهُ خَبِیرُ بِمَا تَفْعَلُونَ(88) نمل
ترجمه: و کوه ها را می بینی و آنها را ساکن می انگاری در حالی که مانند ابرها در حرکتند این صنع خداست که هر چیزی را در کمال استواری پدید آورده و او به آن چه می کنید مسلماً آگاه است.
پیام آیه:
1- « اتقان صنع» یعنی، خداوند جهان خلقت را که صنع اوست، چنان مستحکم و دقیق آفریده است که هیچ بی نظمی در آن مشاهده نمی شود و به دقت به سوی هدف تعیین شده پیش می رود.
2- حرکت کوه ها که ناشی از حرکت پوسته ی زمین است به حرکت ابرها « مرّ السحاب» تشبیه شده است.
آیه پنجم: إِنَّا کلَُّ شىَْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ(49) قمر
ترجمه: ما هر چیزی را به اندازه آفریدیم.
پیام آیه:
1- هر یک از موجودات دارای ساماندهی به اندازه خاصی می باشد .
2- موجودات جهان براساس تقدیر و اندازه گیری خلق شده اند.
آیه ششم: خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ إِنَّ فىِ ذَالِکَ لاََیَةً لِّلْمُؤْمِنِینَ(44)عنکبوت
ترجمه: آسمانها و زمین را هدفمند و درست آفرید همانا در این(آفرینش) نشانه برای مؤمنین است.
پیام آیه:
1- خلقت هدفدار و حکیمانه است(آسمان و زمین هدفدار خلق شده است)
2-خلقت جهان و موجودات نشانه حکمت و تدبیر خداوند برای مؤمنان است.
