موعود

رهبر معظم انقلاب اسلامی با روشن نگری و درک عمیق از شرایط سیاسی، اجتماعی داخل و خارج کشور، سال 1386 را سال «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» اعلام کردند و فرمودند:

به نظر من امسال، سال «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» است؛ یعنی در درون ملت ما اتحاد کلمة همة آحاد ملت و قومیت های گوناگون و اصناف گوناگون ملی؛ و در سطح بین المللی، انسجام میان همه مسلمانان و روابط برادرانه میان آحاد امت اسلامی از مذاهب گوناگون و وحدت کلمة آن ها.1

ایشان در نخستین سخنرانی خود در سال جدید نیز ضمن تأکید دوباره بر شعار امسال فرمودند:

ما اگر بخواهیم اتحاد ملی و انسجام اسلامی تحقق پیدا کند، باید بر اصولی که بین ما مشترک است، تکیه کنیم. نباید خودمان را سرگرم فروعی کنیم که مورد اختلاف است.2

بی تردید تحقق اتحاد ملی و انسجام اسلامی نیازمند شناسایی مبانی و پایه های وحدت و انسجام و تلاش در راه تقویت و تحکیم این مبانی و پایه هاست. اگرچه اصل اعتقاد به یگانگی خداوند و نبوت پیامبر خاتم حضرت محمدبن عبدالله(ص) می تواند زمینه ساز اتحاد ملت ایران با نژادها، رنگ ها و قومیت های مختلف آن و انسجام جهان اسلام با ملیت ها و مذاهب گوناگون آن گردد، اما به نظر می رسد افزون بر این عامل زمینه ساز موضوع دیگری نیز وجود دارد که می تواند بر وحدت و انسجام امت اسلامی و اتحاد آن ها در برابر دشمن واحد بیفزاید و آن چیزی نیست جز اعتقاد به ظهور امام مهدی(ع) به عنوان منجی موعود و آخرین بازمانده از اهل بیت پیامبر خاتم(ص).

در آموزه های دین اسلام افزون بر این که به صورت عام از امامت ائمه اهل بیت(ع) به عنوان راهی برای در امان ماندن مسلمانان از تفرقه و اختلاف یاد شده و از جمله در خطبه معروف حضرت زهرا(س)، آمده است:

ففرض الله... طاعتنا نظاماً و إمامتنا أمناً من الفرقة و حبّنا عزّاً للإسلام.3

سپس خداوند واجب فرمود... پیروی ما را مایة وفاق، و امامت ما را مانع افتراق، و دوستی ما را عزت مسلمانی.

به صورت خاص نیز از امام مهدی(ع) به عنوان کسی که به همه اختلاف ها پایان می دهد و همه را بر حول یک محور جمع می کند، یاد شده است، چنان که در یکی از زیارات آن حضرت می خوانیم:

السلام علی المهدی الذی وعد الله عزّوجلّ به الأمم أن یجمع به الکلم و یلمّ به الشعث.4

سلام بر مهدی، آن که خدای عزّ و جلّ وعدة او را به امت ها داده و مژده داده است که به وسیله او اتحاد و یگانگی را برقرار و پراکندگی ها را برطرف می سازد.

با توجه به آنچه گفته شد و با عنایت به این موضوع که همة مذاهب اسلامی بر اصل ظهور امام مهدی(ع) و حاکمیت قسط و عدل در سراسر جهان به وسیلة آن حضرت اتفاق نظر دارند،5 می توان آرمان تحقق جامعه عدل مهدوی و حاکمیت جهانی اسلام در آخرالزمان را به عنوان محوری برای اتحاد و اتفاق مسلمانان مطرح ساخت. البته این موضوع نیازمند فراهم شدن زمینه ها و مقدماتی است که در اینجا به برخی از آن ها اشاره می کنیم:
1. کاربردی ساختن آموزه های آخرالزمانی اسلام

اگرچه آموزه های آخرالزمانی قرآن کریم و روایات معصومین(ع) از نظر ژرفا، دامنه و گستره در سطحی بسیار بالاتر از مفاهیم و تعالیم آخرالزمانی دیگر ادیان و مذاهب قرار دارد، اما متأسفانه باید گفت که این آموزه ها تاکنون چنان که باید و شاید از سطح مباحث صرفاً نظری بالاتر نرفته و تبدیل به مباحث راهبردی مورد نیاز جهان اسلام نشده است.

در سال های اخیر شاهد بوده ایم که جهان مسیحیت به مدد مطالعات آکادمیک و با پشتیبانی نهادهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خود اندیشه موعود باوری و منجی گرایی کتاب مقدس را تبدیل به مباحث راهبردی ناظر به شرایط سیاسی ـ اجتماعی عصر حاضر ساخته و حتی حرکت های سیاسی، نظامی خود در جهان را به نوعی مستند به این اندیشه کرده است. در اثر همین اقدام بوده است که امروز تعالیم کتاب مقدس با وجود حاکمیت گفتمان سکولار در جوامع غربی، مورد اقبال بیشتری واقع شده و اندیشه های بنیادگرایانه مبتنی بر آموزه های آخرالزمانی مسیحت در برخی از کشورهای مسیحی به ویژه ایالات متحده امریکا تبدیل به عاملی قوی برای همراه ساختن خیل عوام مسیحی با اغراض و اهداف کلیسای پروتستان شده است.

ما نیز اگر در پی تبدیل اندیشه مهدویت به عاملی برای وحدت و همگرایی جهان هستیم، چاره ای جز تبدیل این اندیشه به مباحث راهبردی ناظر به حال و آینده جهان اسلام نداریم. البته در سال های اخیر برخی از اندیشه ورزان تلاش هایی را در این زمینه آغاز کرده اند که امیدواریم با بسط و توسعه این تلاش ها در آینده ای نزدیک شاهد تحولی در نگرش مسلمانان جهان به اندیشه گرانقدر و تحول آفرین منجی گرایی و موعودباوری اسلامی باشیم.
2. تکیه بر وجوه مشترک موعودباوری سنی و شیعی

امام مهدی(ع)، چنان که گفته شد، موعود منتظَر همه جهان اسلام است و تمامی فرق اسلامی با وجود اختلاف هایی که در زمینه برخی مباحث اعتقادی و فقهی دارند، در اصل این موضوع هم رأی و هم داستان اند. بنابراین باید تلاش کرد که با تکیه بر وجوه مشترک این موعودباوری و تقویت زمینه های اتحاد و اتفاق در این موضوع، بر این گمان اشتباه که انتظار ظهور امام مهدی(ع) تنها از مختصات شیعیان است خط بطلان کشیم.
3. طرح اندیشه مهدویت به عنوان باوری عزت بخش و قدرت آفرین

جهان اسلام برای رسیدن به وحدت، انسجام و یکپارچگی در برابر جهان کفر، بیش از هر چیز دیگر، نیازمند بازیافتن هویت خود و باور به عزت و قدرت خود در سایة آموزه های اسلام است. تا زمانی که مسلمانان خود را در برابر جهان استکبار خوار و ذلیل احساس می کنند، هیچ گاه در پی وحدت و انسجام اسلامی که آن ها را تبدیل به قطبی قدرتمند در برابر ابرقدرت های موجود می سازد، برنمی آیند و مستکبران عالم نیز از همین احساس خواری و زبونی بهترین استفاده را برای ایجاد اختلاف و دودستگی در جهان اسلام می کنند بنابراین برای ایجاد وحدت و انسجام مورد نظر باید در درجة اول مسلمانان را متوجه قدرت و عظمت خود در جهان ساخت و آن ها را برای رسیدن به جایگاهی که در خور آن هستند مهیا نمود، و این تنها با تکیه بر اندیشه مهدویت که در واقع بشارت دهندة عزت و شوکت مسلمانان در جهان است، امکان پذیر می باشد. چنان که در برخی از ادعیه و زیارات از امام مهدی(ع)

به عنوان عزت بخش مؤمنان یاد شده است:

أین معزّ الأولیاء و مذلّ الأعداء.

کجاست آن عزت بخش دوستان و خوارکنندة

دشمنان.6

از همین رو بود که امام خمینی(ره) با ژرف اندیشی تمام از احیای فرهنگ مهدویت و انتظار به عنوان یکی از ارکان مهم احیای هویت اسلامی و وسیله ای برای تحقق دوباره قدرت و شوکت گذشته مسلمانان در جهان، یاد می کرد و می فرمود:

انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است و ما باید کوشش کنیم تا قدرت اسلام در عالم تحقق پیدا کند و مقدمات ظهور ان شاءالله تهیه بشود7؟
4. مقابله جدی با جریان های انحرافی و اندیشه های خرافی

در طول تاریخ اسلام همواره گروه ها و جریان های مختلفی تلاش کرده اند که با تکیه بر باور مسلمانان دربارة قیام عدالت گستر امام مهدی(ع) و مطرح ساختن خود به عنوان مهدی موعود یا نماینده و مأموری از سوی آن حضرت، مردم را با خود همراه سازند، تا بدین وسیله به اغراض و اهداف دنیوی خود دست یابند. این اختصاصی به شیعیان نداشته و در میان سنیان نیز همواره مدعیانی وجود داشته است. اندیشه های انحرافی و خرافی دربارة مهدی موعود(ع) نیز پیوسته در میان فرق اسلامی مطرح بوده است.

اگر جهان اسلام بخواهد باور مهدویت را تبدیل به عاملی برای وحدت و انسجام خود کند، باید در قدم اول با جریان های انحرافی و اندیشه های خرافی که همواره در پیرامون این باور ناب اسلامی وجود داشته مقابله کند، و موعودباوری را از هرگونه شائبه جعل و تحریف پیراسته سازد، تا دشمنان نتوانند هر از چند گاه با تحریک عده ای جاهل و فرصت طلب جوامع اسلامی را با چالش هایی در این زمینه روبرو سازند.
5. باور به هراس استکبار جهانی از موعودباوری اسلامی

امروزه همة قرائن و شواهد حاکی از این است که استکبار جهانی با محوریت امریکا، انگلیس و اسرائیل با شناخت کامل از موعودباوری اسلامی و تحلیلی جامع از ظرفیت ها و توانمندی های این اندیشه و هم چنان اطلاعی دقیق از چگونگی تحقق ظهور منجی موعود مسلمانان، همه توان سیاسی، فرهنگی و نظامی خود را برای مقابله با واقعه مبارک ظهور گرد آورده و منطقه حساس خاورمیانه را که منطقه ظهور آن منجی موعود است، آماج حملات نظامی خود قرار داده است تا به گمان باطل خود مانع تحقق وعده الهی شود.8

قطعاً اگر جهان اسلامی به این باور دست یابد که استکبار جهانی امام مهدی(ع) را خطری برای حیات و بقای خود می داند و تلاش دارد که به هر نحو ممکن با آن حضرت مقابله کند، بر وحدت و انسجام خود بر حول محور مهدویت خواهد افزود و تلاش خواهد کرد که با همراهی و همدلی بیشتر توطئه حساب شده غربیان برای مقابله با تفکر مهدوی را خنثی سازد.

با امید به آن که در سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی چه در داخل کشور و چه در کل جهان اسلام شاهد وحدت و همدلی هرچه بیشتر مسلمانان با تکیه بر اندیشه ناب مهدویت و با هدف تحقق حکومت جهانی امام مهدی(ع) باشیم.

والسلام
پی نوشت ها:

1. بخشی از پیام مقام معظم رهبری به مناسبت آغاز سال 1386 شمسی، به نقل از: www.leader.ir.

2. بخشی از سخنرانی مقام معظم رهبری در حرم مطهر امام رضا(ع)، به نقل از: همان.

3. مروزی، ابوالفضل احمد بن ابی طاهر، بلاغات النساء، ص 23-24، به نقل از: شهیدی، سید جعفر، زندگانی فاطمه زهرا(س)، ص 129.

4. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج 99، ص 101؛ قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، زیارت حضرت صاحب الامر به نقل از سید بن طاووس.

5. ر.ک: العسکری، نجم الدین جعفر بن محمد، المهدی الموعود المنتظر عند علماء اهل السنّة و الإمامیه، ج 1 و 2؛ الفقیه الایمانی، مهدی، الإمام المهدی عند أهل السنّة.

6. قسمتی از دعای ندبه.

7. صحیفه نور، ج 20، ص 187.

8. ر.ک: شفیعی سروستانی، اسماعیل، مثلث مقدس (راز دشمنی غرب با اسلام و مسلمین).