مقصود از خسوف و کسوف که از علایم ظهور است چیست
در روایات علایم ظهور آمده که یکی از نشانههای ظهور کسوف در اواسط ماه و خسوف در اول ماه بر خلاف عادت است.(1092)
دار قطنی به سندش از امام محمد باقر علیه السلام نقل کرده که فرمود: همانا برای مهدی ما دو نشانه است که از زمان خلقت آسمانها و زمین این گونه نبوده است یکی خسوف ماه در اول شب رمضان و دیگری کسوف خورشید در نیمه ماه رمضان.(1093)
در کیفیت حدوث این دو واقعه غیر عادی چند احتمال است:
1- حدوث این دو به توسط جرمی باشد که در فضا به طور ناگهانی پیدا میشود، اجرامی که امروزه از آنها به اجرام سرگردان در هوا یاد میشود که گاه بین ماه و خورشید فاصله میشود و با آنها خسوف و کسوف ایجاد میگردد.
2- تحقق خسوف و کسوف به توسط جرمی باشد که از زمین جدا میشود زیرا ممکن است که بشر با پیشرفت علمی و تکنیکی که دارد بتواند تکههایی عظیم از کره زمین را جدا ساخته و آن را در هوا معلق گرداند و در نتیجه باعث خسوف و کسوف گردد.
3- تحقق این دو به نحو اعجاز و خرق قانون طبیعت باشد.
ادامه مطلب
مقصود از دوازده خلیفه چه کسانیاند
این احادیث در حجة الوداع از جانب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ایراد شده است. همان حجی که در آن حدیث ثقلین و حدیث غدیر از ناحیه پیامبر ذکر شده است.
روایات نیز همانند آیات قرآن یکدیگر را تفسیر میکنند، لذا با جمع بین این سه دسته روایات پی میبریم که دوازده امام از عترت و اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله بوده و اول آنها علی بن ابی طالب است. زیرا پیامبر مطابق حدیث ثقلین فرمود: من دو شیء گرانبها در میان شما میگذارم که با تمسک به آن دو هرگز گمراه نخواهید شد: کتاب خدا و عترتم. و در روز غدیر خم نیز علی بن ابی طالب را به مقام خلافت و امامت بعد از خود مبعوث کرد.
و نیز در روایات دوازده خلیفه تعبیرات و صفاتی درباره آنها به کار رفته که بر غیر امامان معصوم منطبق نخواهد بود، از قبیل اینکه:
1- اسلام به وجود آنها عزیز است.
2- دین به جود آنها قائم است.
3- کسانی که در صدد خوار کردن آنها برآیند هیچ گونه ضرری به آنها وارد نخواهند کرد.
و نیز مطابق برخی از روایات که حموینی و قندوزی حنفی نقل کردهاند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اسامی هر یک از دوازده امام از ذریه خود را ذکر کرده است.
ادامه مطلب
مقصود از بدن هورقلیایی چیست
در پاورقی کتاب برهان قاطع آمده است: هورقلیا ظاهرا از کلمه عبری هبل به معنای هوای گرم، تنفس و بخار و قرنئیم به معنای درخشش و شعاع است. و کلمه مرکب به معنای تشعشع بخار است.(866)
شیخ احمد احسائی معتقد است که هورقلیایی لغتی سریانی و از زبان صابئین گرفته شده است.(867)
قطب الدین شیرازی میگوید: جابلقا و جابرسا نام دو شهر از شهرهای عالم عناصر مثل و هورقلیا از جنس افلاک مثل است. پس هورقلیا بالاتر است.(868)
با توجه به آنچه گذشت روشن میشود که مراد از عالم هورقلیایی همان عالم مثال است و چون عالم مثال بر دو قسم است: اول و آخر، گفتهاند: این عالم دارای دو شهر است: جابلقا و جابرسا. عالم مثال، یا خیال منفصل، یا عالم برزخ بین عالم عقول و عالم ماده، چیزی است که عارفان و فیلسوفان اشراق به آن معتقدند ولی فلاسفه مشاء آن را نپذیرفتهاند.
اشراقیان عالم مثال را دو مرحله میدانند:
1- مثال در قوس نزول، که بین غیب مطلق و شهادت مطلق قرار دارد. این عالم را برزخ قبل از دنیا میدانند که به وسیله قاعده امکان اشرف اثبات میکنند. این مثال را جابلقا مینامند.
2- مثال در قوس صعود، که بین دنیا و آخرت قرار دارد و پس از افول و غروب نفس ناطقه از این بدن ظلمانی وارد عالم برزخ شده و از آنجا به قیامت کبرا میرود. این مثال را جابرسا مینامند.
ولی شیخ احمد احسائی در جواب ملا محمد حسین اناری که از لفظ هورقلیا سؤال کرده بود این چنین میگوید: هورقلیا به معنای ملک دیگر است که حد وسط بین عالم دنیا و ملکوت بوده و در اقلیم هشتم قرار دارد. و دارای افلاک و کواکبی مخصوص به خود است که به آنها جابرسا و جابلقا میگویند.(869)
ادامه مطلب
مقصود از خروج دجال که از علایم ظهور به حساب آمده چیست
روایات بسیاری در مصادر حدیثی اهل سنت درباره خروج دجال در آخرالزمان و قبل از برپایی حکومت امام مهدی علیه السلام وارد شده است.
بخاری به سندش از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: دجال خروج خواهد کرد تا اینکه در ناحیهای از مدینه فرود میآید، و سه بار اعلان آمادهباش جنگ میدهد، آن گاه به سوی او هر کافر و منافقی حرکت میکند.(1100)
در مصادر اهل سنت برای دجال صفاتی ذکر شده است از قبیل:
1- ادعای ربوبیت میکند.(1101)
2- عمر طولانی دارد.(1102)
3- همراه او آب و آتش است.(1103)
4- کور را بینا کرده و برص را شفا میدهد.(1104)
5- مرده را زنده میکند.(1105)
6- کسی را میکشد آن گاه او را زنده میکند.(1106)
7- با او بهشت و آتش است.(1107)
8- با او نهری از آب سفید و نهری از آتش است.(1108)
9- خواسته او برآورده میشود.(1109)
درباره دجال با این اوصاف احتمالاتی وجود دارد:
الف: دجال شخصی حقیقی است که کارهای خارقالعادهای را در قالب سحر و جادو انجام میدهد.
ب:
مقصود به دجال همان ابلیس (شیطان) است.
ج:
احتمال میرود که دجال همان سفیانی است که در روایات شیعه به خروج او در آخرالزمان تاکید فراوان ده است.
د: مقصود از دجال همان اسرائیل است.
در ابتدا این احتمال به نظر میرسد که احادیث دجال از جمله اسرائیلیاتی باشد که در احادیث اهل سنت وارد شده است زیرا:
اولا:
اثری از این احادیث در روایات اهل بیت علیه السلام به چشم نمیخورد.
ثانیا:
غالب احادیث دجال از کعب الاحبار یهودیالاصل رسیده است. کسی که تمام افعال و اقوالش مشکوک ه نظر میرسد.
ثالثا:
این اعتقاد که مسیح منتظر خروج میکند و دجال را به قتل میرساند در عقاید یهود مشاهده میشود.
در هر حال بر فرض صحت این روایات احتمال تأویل این روایات و رمزی بودن و جنبه سمبلیک داشتن آنها زیاد است.
سید محمد صدر رحمة الله علیه میفرماید: دجال رمزی است از اوج تمدن و تکنیک غرب که با اسلام و مبانی آن ستیز دارد. تمدنی که در صدد به سلطه کشیدن هر انسانی است ما به طور وضوح مشاهده میکنیم که چگونه تمدن و تکنیک غرب مادیگرا در این عصر بر تمام جوامع حتی مسلمانان تسلط پیدا کرده است...(1110)
از بیانات استاد محمد طیّ(1111) و نویسنده مصری شیخ محمد فهیم ابو عبیه در تعلیقه خود بر کتاب نهایة البدایة و النهایة(1112) نیز همین احتمال به دست میآید.
ادامه مطلب
مقصود از انتظار مسیحا چیست
یهودیان در سراسر تاریخ محنتبار خود هر گونه خواری و شکنجه را به این امید بر خود هموار کردهاند که روزی مسیحا بیاید و آنان را از گرداب ذلت و درد رنج رهانده فرمانروای جهان گرداند. هم اکنون صهیونیستهای اشغالگر فلسطین، علاوه بر دعاهای مسیحایی مرسوم در پایان مراسم سالگرد بنیانگذاری رژیم اسرائیل غاصب (پنجم ماه ایّار عبری) پس از دمیدن در شیپور عبادت، این گونه دعا میکنند: اراده خداوند، خدای ما چنین باد که به لطف او شاهد سپیده دم آزادی باشیم و نفخ صور مسیحا گوش ما را نوازش دهد .(62)
بسیار طبیعی است که قوم بنی اسرائیل با گذشته تیره و تار خود در انتظار آینده بهتری باشد. به همین علت که حضرت موسی علیه السلام به عنوان یک منجی میان ایشان برخاست آنان در پذیرفتن او درنگ نکردند. این آرمان در دوران ابتلا پا گرفت و هرگز از ایشان جدا نشد و تنها با انتخاب داوود به پادشاهی بود که آرزوی قوم برای قیام یک منجی کاملا برآورده شد. داوود نمونه یک پادشاه یهودی و الگوی جاودانی شخص مسیحا گردید. و در واقع برخی از انبیا و حکیمان هم او را مسیحا میدانستند.(63)
عصر داوود و سلیمان را میتوان دوران شکوفا شدن آرمان مسیحایی در اذهان قوم یهود دانست. امید مسیحایی با دو نیم شدن حکومت بنی اسرائیل پس از حضرت سلیمان جدیتر شد.
انبیا نه تنها آتش شوق را در دلها روشن نگه میداشتند بلکه به توسعه دادن مفهوم مسیحا و دوران مسیحایی میپرداختند. آنان معتقد بودند که شخص مسیحا که خدا به وسیله او جهان را مبارک خواهد ساخت، در اذهان بیشتر انبیا حاضر بود.
اندیشه مسیحایی در پیشگوییهای إشَعیا به طور وضوح آمده است. مسیحای آرامش آفرین و تسلی بخش قوم یهود در یکی از پیشگوییهای او تصویر شده است او حکومت آرمانی عادلانهای را پی میافکند که در آن زمان جهان از معرفت خداوند پر خواهد شد مثل آبهایی که دریا را میپوشاند و آن، پس از گسترش دین بنی اسرائیل در سراسر گیتی است که همچون پرچم قومها بر پا خواهد شد و امتها آن را خواهند طلبید.(64)
و نیز میخوانیم: و در ایام آخر واقع خواهد شد که کوه خانه خداوند بر قله کوهها ثابت خواهد شد و فوق تلها برافراشته خواهد گردید و جمیع امتها به سوی آن روان خواهند شد....(65)
برخی از پیشگوییهای صفنیا حتی از پیشگوییهای اشعیا جهان شمولترند از دید او عصر مسیحایی زمان اصلاح کلی جهان است؛ زیرا که در آن زمان، زبان پاک به امتها خواهد داد تا جمیع ایشان اسم یَهوَه را بخوانند و به یک دل او را عبادت کنند. تصور تَلمود پیرامون شخص مسیحا به قرار زیر است: یک انسان که نهالی از خاندان سلطنتی داوود است و قداست او تنها به سبب موهبتهای طبیعی وی خواهد بود. امتهای مشرک به دست او نابود خواهند گشت و بنی اسرائیل قوت خواهد گرفت.(66)
ادامه مطلب
مقصود از اصلاح امر حضرت مهدی علیه السلام در یک شب چیست
مطابق روایات شیعه و سنی خداوند متعال امر حضرت مهدی علیه السلام را در یک شب اصلاح خواهد کرد.
ابو بصیر از امام صادق علیه السلام نقل کرده که فرمود: خداوند عزوجل امر او را در یک شب اصلاح خواهد نمود.
و نیز از امام حسین علیه السلام نقل است که فرمود: قائم ما اهل بیت [کسی است که] خداوند متعال امر او را در یک شب اصلاح و آماده خواهد نمود.
ابن ماجه از امام علی علیه السلام نقل کرده که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: مهدی از ما اهل بیت است که خداوند امر او را در یک شب اصلاح و آماده خواهد نمود.(1177)
مقصود به اصلاح امر حضرت در یک شب آن است که مقدمات نصر و پیروزی را در اسرع وقت و در یک شب فراهم کرده و او را مامور به ظهور خواهد نمود و اولین اقدامی که برای او خواهد نمود اجتماع اصحاب خاص آن حضرت است.
ولی چیزی که باقی میماند اینکه چگونه امر حضرت در یک شب اصلاح و آماده میشود در حالی که طابق روایات گروهی همانند جیش سفیانی و دجال و دیگران به مبارزه با او خواهد پرداخت.
پاسخ :
اولا:
ممکن است مقصود از یک شب که در روایات آمده کنایه از سرعت اصلاح امر امام زمان علیه السلام اشد.
ثانیا:
ممکن است مقصود از اصلاح امر حضرت علیه السلام پیروزی در یک شب باشد.
ثالثا:
ممکن است مقصود از اصلاح امر حضرت تنها مقدمه سازی برای اعلان ظهور باشد گر چه پیروزی هایی به طول انجامد.
رابعا:
از آنجا که معارضه با مخالفان به سرعت و با اعجاز انجام میگیرد، لذا تعبیر به یک شب شده است.
ادامه مطلب
مقر حکومت امام مهدی علیه السلام بعد از ظهور کجاست
از برخی روایات استفاده میشود که مقر حکومت و به تعبیر دیگر پایتخت حکومت حضرت مهدی علیه السلام کوفه خواهد بود.
ابو بصیر میگوید: امام صادق علیه السلام فرمود: ای ابا محمد! گویا میبینم که قائم آل محمد با خانوادهاش در مسجد سهله فرود آمده است. گفتم: آیا خانه او مسجد سهله است؟ فرمود: آری....(1311)
امام صادق علیه السلام از مسجد سهله یاد کرد و فرمود: آن خانه صاحب ما (حضرت مهدی علیه السلام) است زمانی که با خاندانش در آنجا سکونت گزیند.(1312)
امام باقر علیه السلام میفرماید: مهدی علیه السلام قیام میکند و به سوی کوفه میرود و منزلش را آنجا قرار میدهد.(1313) و نیز آن حضرت میفرماید: هنگامی که قائم ما قیام کند و به کوفه برود هیچ مومنی نیست مگر آنکه در آن شهر در کنار مهدی علیه السلام سکونت میگزیند یا به آن شهر میآید.(1314)
حضرت علی علیه السلام در این باره میفرماید: روزگاری فرا رسد که این جا (مسجد کوفه) نمازگاه و مصلای مهدی علیه السلام گردد.(1315)
ادامه مطلب
مقام منتظران حقیقی مهدوی
منتظران راستین، برترین مردم همه روزگاران ، بسان حاضران در خیمه آن حضرت هنگام ظهور خواهند بود. ثواب ایشان مانند پاداش نمازگزار و روزهدار است و ایشان گرامىترین امت و رفیق پیامبر صلّى اللّه علیه و اله هستند. آنها بسان مجاهدان در راه خدا و در ركاب حضرت رسول صلّى اللّه علیه و اله هستند و پاداش هریك از آنها برابر با هزار شهید از شهیدان صدر اسلام است...
« بسم الله الرحمن الرحیم »
در سخنان معصومین علیهم السّلام آن چنان مقام و منزلتى براى منتظران راستین حضرت مهدى عجل اللّه تعالى فرجه الشریف برشمرده شده كه به راستى جاى شگفتى و تعجب دارد. و این پرسش را ایجاد مىكند كه چگونه ممكن است چنین حالتى از چنین ارزشى والا برخوردار باشد. البته توجه به جایگاه ارجمند انتظار و نیز وظایف منتظران تا حدودى مىتواند پاسخى به این پرسش باشد.
در اینجا به برخى فضایل و برترىهاى منتظران با استفاده از روایات نورانى معصومین علیهم السّلام اشاره مىشود.
منتظران راستین، برترین مردم همه روزگاران (1)، بسان حاضران در خیمه آن حضرت هنگام ظهور خواهند بود. (2) ثواب ایشان مانند پاداش نمازگزار و روزهدار است.(3) و ایشان گرامىترین امت و رفیق پیامبر صلّى اللّه علیه و اله هستند.(4) آنها بسان مجاهدان در راه خدا و در ركاب حضرت رسول صلّى اللّه علیه و اله هستند (5) و پاداش هریك از آنها برابر با هزار شهید از شهیدان صدر اسلام است. (6)
اما در پاسخ به این پرسش كه چرا این همه فضیلت و پاداش؟ چند نكته اساسى را باید مورد توجه قرار داد.
1-انتظار حلقه اتصال شیعه با امام معصوم:
چنانكه مىدانید «ولایت» و «امامت» ركن اساسى مكتب تشیّع است و اعتقاد به ضرورت وجود حجّت خدا و امام معصوم در هر عصر و زمان از مهمترین نقاط تمایز این مكتب از دیگر مكتبها است. از دیدگاه شیعه پذیرش ولایت معصومین علیهم السّلام و به طور كلى تسلیم در برابر امام و حجت عصر، سرآمد همه فضیلتها و شرط اساسى قبولى همه اعمال عبادى است. با توجّه به این نكات درمىیابیم كه «انتظار» در زمان غیبت و عدم حضور ظاهرى امام در جامعه به نوعى اعلام پذیرش ولایت و امامت واپسین امام از سلسله امامان شیعه است و همین انتظار موجب مىشود كه ارتباط قلبى و معنوى، حفظ شود و آنها در همه اعصار از فیض وجود امامشان برخوردار باشند.
2-انتظار، معیار ارزش انسانها:
آرزوها و آمال انسانها معیار خوبى براى سنجش میزان رشد، كمال و تعالى آنها است؛ تا آنجا كه برخى مىگویند:
«بگو چه آرزویى دارى تا بگویم كیستى.» آرزوهاى بلند، متعالى و ارزشمند حكایت از كمال روح و رشد شخصیّت انسانها و بلنداى همّت آنها مىكند.
به عكس آرزوهاى خرد، حقیر و بىارزش نشان از بىهمّتى و رشد نیافتگى افراد دارد.
بنابراین چون انسان منتظر برترین و ارزشمندترین آمال و آرزوهاى ممكن را داراست، به طور طبیعى از بهترین و والاترین ارزشها نیز برخوردار است.
3- انتظار عامل پویایى و سازندگى فرد و جامعه:
چنانكه از مطالب بعدى «وظایف منتظران» روشن خواهد شد، انتظار نقش مهمى در سازندگى، پویایى و اصلاح فرد و جامعه در زمان غیبت دارد، و اگر انسان منتظر به وظایفى كه براى او شمرده شده عمل كند به الگوى مطلوب انسان دیندار دست مىیابد و از جایگاه و مرتبه ی والایى برخوردار مىشود. به عبارت دیگر انسان منتظر با رعایت همه شرایط انتظار به همان شأن و منزلتى كه مورد انتظار دین اسلام است، رسیده و به بالاترین نقطه كمال مىرسد.(7) با توجه به نكات یادشده در مىیابیم آنهمه فضیلت براى چیست.
-------------------
پی نوشت:
1) «... إنّ أهل زمان غیبته و القائلین بإمامته و المنتظرین لظهوره عجل اللّه تعالى فرجه الشریف أفضل من أهل كل زمان... »؛ شیخ صدوق,كمال الدین و تمام النعمة، ج 1 ، ص 319 ، ح 2.
2) امام صادق علیه السّلام فرمود: «من مات منكم على هذا الامر منتظرا كان كمن هو فى الفسطاطا الّذى للقائم» ر. ك: كافى، ج 5 ، ص 22 ، ح 2 . شیخ صدوق,كمال الدین و تمام النعمة، ج 2 ، ص 357 ؛ الغیبة، ص 200 ، ح 15 .
3) امام باقر علیه السّلام مىفرماید: «و اعلموا انّ المنتظر لهذا الامر له مثل اجر الصّائم القائم. . .» ؛ شیخ كلینى,كافى، ج 2 ، ص 222 ، ح 4 .
4) خود آن حضرت علیه السّلام فرمود: «. . . اولئك رفقائى و اكرم امّتى علىّ» ؛ شیخ صدوق,كمال الدین و تمام النعمة، ج 1 ، ص 286 ، ح 3 .
5) شیخ صدوق,عیون اخبار الرضا علیه السّلام، ج 1 ، ص 68 ، 36 ؛ شیخ صدوق,كمال الدین و تمام النعمة، ج 1 ، ص 317 ، ح 3 ؛ ر. ك: شیخ كلینى,كافى، ج 1 ، ص 371 ، ح 2 .
6) امام سجاد علیه السّلام فرمود: «من ثبت على موالاتنا فى غیبة قائمنا اعطاه اللّه عزّ و جلّ اجر الف شهید من شهداء بدر و احد» ؛ شیخ صدوق,كمال الدین و تمام النعمة، ج 1 ، ص 323 ، ح 6 .
7) ابراهیم شفیعى سروستانى,انتظار,بایدها و نبایدها , 24-21 ”(با تصرّف) .
ادامه مطلب
مقتضای قاعده عمومی در رابطه با مدت حکومت عدل توحیدی امام زمان علیه السلام چیست
مطابق قواعد عمومی، حد زمان لازم برای حکومت عدل جهانی توحیدی امام زمان علیه السلام باید وقت وسیعی باشد که بتواند اهداف عالی خلقت بشر در این دنیا در آن مدت زمان تحقق یابد. این مطلب را با مقدماتی کوتاه تقریر میکنیم:
الف: هدف از خلقت ایجاد عبودتی خالص در سطح کل جامعه است، عبودیت در سطح وسیعش به نحو استغراقی نه بدلی. خداوند متعال میفرماید: و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون(1319)؛ من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند.
ب: حضرت مهدی علیه السلام با برپایی حکومت جهانیاش در پیاده نمودن این هدف سهم عظیمی دارد.
ج: پیادهکردن این هدف عظیم احتیاج به زمان کافی دارد، زیرا اصل بر عدم معجزه است.
نتیجه:
بقای امام و حکومت او در مدت کافی برای تطبیق هدف عالی خلقت انسان ضروری است، زیرا هدف خلقت بشر در دو نوع است:
1- هدف کلی: برای مجموعه بشر که در نهایت باید به نحو عام استغراقی، تمام بشر به کمال برسند.
2- هدف مقطعی: که براغی بشر در هر برهه از زمانی متصور است و آن به نحو عام بدلی برای برخی از افراد بشر تحقق یافته است.
ادامه مطلب
مقام پدرت را به تو عطا کردیم!
محمد بن ابراهیم بن مهزیار میگوید:
پس از شهادت اما حسن عسکری (علیه السلام) در مورد امام پس از ایشان دچار شک و تردید شدم. پدرم از وکلای امام حسن عسکری (علیه السلام) بود اموال زیادی را از شیعیان به عنوان سهم امام جمع آوری نموده بود. به همین خاطر تصمیم گرفت که خود به عراق رفته و وجوهات متعلق به امام (علیه السلام) را به دست جانشین امام حسن عسکری (علیه السلام) برساند.
او آماده حرکت شد و سوار کشتی شد، من هم به دنبال او برای بدرقه رفتم، اما همین که سوار شد حالش دگرگون شده و تب شدیدی گرفت و به من گفت: مرا باز گردان! این علامت مرگ من است. پسرم! در مورد این مال که با من است تقوای الهی را پیشه کن.
وی پس از این که وصیت خود را بازگو کرد از دنیا رفت.
من با خودم گفتم: پدرم هیچ گاه سفارش بیجایی نمیکرد: این مال را به عراق میبرم، و خانهای کنار شط کرایه میکنم و به کسی هم چیزی نمیگویم، اگر همانطور که در زمان امام حسن عسکری (علیه السلام) حجت بر من آشکار بود، امام زمان (علیه السلام) را شناختم، اموال را به او تحویل میدهم وگرنه به نیابت آنها را بین فقرا تقسیم میکنم.
وقتی به عراق رفتم همین کار را کردم، بعد از چند روز نامهای از حضرت (علیه السلام) به این مضمون به دستم رسید ای محمد! فلان و فلان چیز در فلان و فلان بسته نزد توست
و از چیزهای بسیاری که با خود داشتم و از آن اطلاعی نداشتم خبر داده بود، من هم اموال را به پیک حضرت تحویل دادم.
چند روز ماندم که دیگر خبری نشد، بسیار غمگین شدم تا این که دوباره نامهای از حضرت دریافت کردم که: مقام پدر را به تو عطا کردیم پس خدا را سپاس گو!(55)
ادامه مطلب
