8. مدگرايی
يكی ديگر از بحثهای موجود در مصرفگرايی اين است كه با تغيير مد رايج يا با تغيير طبقه مصرفی هر شخص، نياز به اجناس مكمل(Complementary) تشديد میيابد، به طور مثال، وقتی شخصی خانه خود را تغيير داده و در محله مرفهتری سكنی گزيند، بايد وسايل متناسب با آن و خودروی متناسب آن را نيز تهيه كند تا به اصطلاح با افراد و كلاس آن محله هماهنگ باشد يا با تغيير خودروی سواری و ارتقای آن بايد پوشش متناسب با آن را اختيار كند. اين روند، مصرفگرايی را تشديد میكند و شخص مجبور است برای رعايت مد مصرف خود را افزايش دهد. مدگرايی حالت نوسازی دارد و در كالاهايی ظهور میيابد كه ويژگیهای ذيل را داشته باشند.
الف) در حاشيه تغيير ناپذير هستند؛
ب) نشاندهنده قابليت ديد و رؤيت اجتماعی هستند؛
ج) بيانگر كالاهای غيرضروری از نظر اجتماعی هستند؛
د) از لحاظ معيارهای زيبايیشناسی قابل ساخت دادن و شكلگيری هستند.
مد و مدگرايی برای رسيدن به دو هدف ذيل صورت میگيرد:
الف) تطبيق يعنی هماهنگی با گروههای معين اجتماعی؛
ب) تفكيك، يعنی جداسازی خود از گروههای خاص.
سرعت گسترش و انتشار(Diffusion) يك پديده رفتاری و مقايس ارزشی و تبديل آن به هنجار، مقولهای است كه در پی نياز به احترام، احساس محروميت و فشار هنجاری پديد میآيد. در اين روند مردم در پی آن هستند كه ببيننده كدام پديده تبديل به هنجار شده است و آيا عموم مردم اين هنجار را پذيرفتهاند يا نه تا آنان نيز به آن دست يابند و خود را با ديگران تطبيق دهند. مردم در پی تبديل پديدهای به هنجار اجتماعی، در اثر فشار هنجاری و اينكه از بقيه عقب نمانند، به سرعت مقياسهای ارزشی هنجار شده را به نمايش میگذارند تا به وسيله آن نياز به احترام را برآورده و احساس محروميت و ناعدالتی را از خود دور سازند. سرعت گسترش و انتشار به مدگرايی دامن میزند. از طرفی اين ويژگی میتواند در بعد مثبت هدايت شود. يعنی میتوان ارزشهای اجتماعی و فرهنگی مورد تاييد آموزههای اسلامی را با تبديل كردن به هنجار، گسترش داد. البته سرعت گسترش و انتشار در جوامع گوناگون متفاوت است و به فرهنگ آنان باز میشود(1998 Ruling؛ زيمل، بی تا).
