حرص و طمع را مي
توان به دو گونه دانست:
١- حرص و طمع
پسنديده
انسان هاي خردمند همه گواهي مي دهند كه
انسان
خوب و پسنديده را مي فهمد و در مقابل، بد و ناپسند را نيز تشخيص مي دهد.
قرآن
كريم نيز به اين معنا اشاره دارد آنجا كه مي فرمايد:
« سپس پليدكاري و پرهيزكارياش را به آنها الهام كرد.»
ادامه مطلب
ملاك و معناي تشخيص حرص پسنديده چيست؟ براي دانستن آن متعلق حرص و آز را بدانيم. اگر حرص و آز به چيزهاي خوب و پسنديده باشد خوب است. يعني داشتن علاقه شديد به خوبي ها خوب است. مقصود ما از حرص مثبت همين معنا است. حرص و آز مثبت نمونه هاي فراواني دارد، مانند: نشان دادن تمايل شديد براي دست يابي به مراتب عالي انساني، متوقف نشدن در يك نقطه، راضي نشدن به هيچ مرحله اي از مراحل تكامل، علاقه شديد به دانش اندوزي و حرص ورزيدن در انجام كارهاي واجب.
در اين مقام چند جمله اي از سخنان بزرگان دين را مي آوريم. حضرت امير المومنين علي (ع) مي فرمايد:
« تو كه براي بدست آوردن آنچه رسيدنش به تو ضمانت شده است حرص مي زني، در انجام آنچه نيز بر تو واجب شده است حريص باش.»
امام صادق (ع)
فرمود:
« مومن در دين خود نيرومند است... و در فهم دين، حريص.»
امام باقر (ع)
فرموده است:
« هيچ حرصي مانند
رقابت براي رسيدن به مراتب
والاي انساني نيست.»
جالب است بدانيم خداوند عزيز و مهربان پيامبر را بخاطر حريص و آزمندي بودنش مي ستايد. بايد ديد حرص پيامبر گرامي اسلام از چه نوعي است و آن بزرگوار به چه چيزي حرص مي ورزد. آن چيست كه پيامبر را از آرام و قرار باز مي دارد؟
قرآن مجيد مي
فرمايد:
« همانا براي شما، پيامبري از خودتان آمد كه بر او دشواراست شما در رنج بيفتيد. او به هدايت شما حريص و نسبت به مومنان دلسوز و مهربان است.»
هم چنين حضرت
امير المومنين علي (ع) خود را
از آزمندترين افراد معرفي مي كند ولي آزمندترين به چه چيزي؟ خطاب به
ابوموسي اشعري
مي فرمايد:
« پس بدان در امت اسلام هيچ كس همانند من وجود ندارد كه به وحدت امت محمد و به انس گرفتن آنان با همديگر از من آزمندتر باشد.»
بنابراين حرص به هدايت انسان ها، آزمندي براي برقراري عدالت، حرص براي رسيدن به مراتب عالي انساني، آزمندي در فهم دين، حرص در انجام تكاليف و حرص و آز در دانش اندوزي مصاديق روشن حرص مثبت و پسنديده است.
٢- حرص و طمع
ناپسند
حرص ورزيدن در امور دنيوي، كسب مال از هر راه ممكن، حرص ورزيدن در شهوت و گناهان همه از مصاديق حرص و آز ناپسند و نكوهيده است. بنابراين هنگاميكه از حضرت امير المومنين علي (ع) مي پرسند: كدام خواري و پستي بدتر است؟ حضرت در پاسخ مي فرمايد: حرص ورزيدن ناپسند است؟ حضرت در پاسخ نمي فرمايند:حرص ورزيدن ناپسند است. بلكه فرمود: حرص ورزيدن بر سر دنيا ناپسند است.
به عبارت ديگر حضرت نفرمود حرص بد است بلكه اشاره داشت كه حرص بر دنيا و امور غير شرعي و حرام سبب مي شود تا انسان به حق خود قانع نباشد و در نتيجه جور و ستم پيشه سازد.
در اينصورت وي به انساني خودخواه و بخيل
تبديل مي شود كه كم كم از گردونه اسلام واقعي بيرون مي رود. گاهي ديده شده
است
انسانهايي در مقابل حق مي ايستند و با آن مبارزه مي كنند. يكي از دلايل
چنين كاري،
همين حرص ورزيدن بر دنيا و جاه و مقام مال و ثروت است. شهيد مطهري در پاسخ
به اين
پرسش كه چرا كوفيان به جنگ امام حسين رفتند؟ مي گويد:
« علت اينكه كوفيان در عين علاقه به امام حسين (ع) با او جنگيدند، يكي رعب و وحشت و ترس بود... و ديگر حرص و طمع به مال و جاه دنيا.
منبع :http://www2.irib.ir
