چکیده :

تاریخ رسمی اسلام، بر پایه گردش ماه استوار است که در اصطلاح تاریخ هجری قمری نامیده می شود. رویدادهای تاریخی، برنامه های عبادی، قراردادهای حقوقی و... با این تاریخ محاسبه می شود. اما از دیرباز، تاریخ ایران زمین بر میزان گردش خورشید پایه گذاری شده است. و چون گردش و چرخش کره زمین به دور خورشید از ثبات بیشتری برخوردار است امروزه استوارترین تاریخ ها را بر پایه گردش خورشید (در واقع زمین) محاسبه می کنند.

از ره گذر پژوهش در تطبیق تاریخ هجری قمری بر تاریخ هجری شمسی و بالعکس، نکته های زیبا، جالب و دل نشینی فراهم می آید که در خور اندیشه است. نوشته حاضر، این هدف را تعقیب می کند که زاد روز حضرت اباعبدالله الحسین(علیه السلام)و شهادت آن سرور را از دیدگاه محاسبات شمسی بکاود. تاریخ شهادت امام حسین(علیه السلام)طبق ماه های شمسی، از دو راه قابل بررسی است: 1. از راه زیج، 2. با روش ریاضی و بدون مراجعه به جدول زیج; یعنی از طریق محاسبه از آغاز مبدأ سال اول هجری تا روز عاشورا. در نتیجه می توان چنین اظهارنظر کرد که روز عاشورای سال شصت و یکم هجری، برابر با روز دوشنبه بیستم مهرماه سال پنجاه و نه شمسی (20/7/59) بوده است.

نویسنده : زمانی قمشه ای،علی؛  

پژوهشی درباره تاریخ شمسی عاشورا

چکیده :

نویسنده به قصد اصلاح نحوه عزاداری بر سالار شهیدان علیه‌السلام ، به بررسی اعمالی همچون قمه‌زنی، لطمه بر صورت، چاک زدن گریبان، کندن مو و مانند آن پرداخته و بدون تفکیک قمه‌زنی از بقیه مصادیق جزع و بدون ورود به اقسام جزع و احکام هر یک و با اعتماد به این که این‌گونه اعمال نامتعارف و خلاف متانت هستند و راه اسلام صبر است، نه جزع و فزع، بر این باور است که این‌گونه اعمال در عزاداری امام حسین علیه‌السلام سزاوار نیستند و در روایات هم هیچ توصیه‌ای غیراز گریه بر حضرت سیدالشهدا نشده است.

گزارشگر: سیف اللهی،حسین؛    نویسنده: اکبرنژاد،محمد تقی؛ 

قمه زنی و اعمال نامتعارف در عزاداری

چکیده :

کتاب‌هایی که درباره عاشورا و زندگانی امام حسین(ع) نوشته‌ شده، بسیار است؛ اما بیشتر آنها اگر نگوییم بی‌بار، بی‌گمان کم‌بار و بی‌مقدارند. راقم این مقال در کتابخانه‌ام بیش از پانصد جلد کتاب در این باره دارم. فراتر از اینکه آنها را تورق کنم با تعمق و تحقیق در آنها نگریسته‌ام و عصاره و هر یک را نوشته‌ام و پاره‌ای از نتیجه‌هایی که از این سفر دور و دراز گرفته‌ام، اینک در این نوشتار می‌نویسم تا چه قبول افتد و چه در نظر آید .

نویسنده: صحتی سرو رودی،محمد

کتاب شناسی عاشورا

چکیده :

جستار حاضر به بررسی و تحلیل موضع امام حسین (ع) در برابر معاویه می‌پردازد و درصدد ارائه پاسخی علمی است به این پرسش اساسی که چرا امام حسین (ع) در دوران حکومت معاویه، علیه او قیام نکرد؟ برخی از تاریخ نگاران، پای بند بودن امام حسین (ع) به مفاد عهدنامه صلح امام حسن (ع) را که از سوی معاویه یکطرفه نقض شده بود، علت عدم قیام آن حضرت در روزگار حکومت معاویه می‌دانند. برخی دیگر این موضوع را مطرح می‌کنند که علت عدم قیام امام حسین (ع) در دوران حکومت معاویه این بود که او بر خلاف یزید ظواهر اسلام را رعایت می‌کرد. نگارنده در این نوشتار ضمن رد این دلایل، به طرح این موضوع می‌پردازد که هدف اصلی امام حسین (ع) همانند برادرش امام حسن (ع)، حفظ و پاسداشت کیان اسلام بود و همان دلایلی که امام حسن (ع) را به پذیرش عهدنامه صلح واداشت،امام‌حسین(ع) رانیز از قیام‌مسلحانه وعلنی بازداشت.

نویسنده: فروغی ابری،اصغر

چرا امام حسین (ع) به روزگار حکومت معاویه قیام نکرد؟

چکیده :

سنت عزاداری امام حسین علیه‌السلام از سنت‌های مهم و مؤثر شیعی است که در طول تاریخ دچار تحولاتی گردیده است. برای دست‌یابی به شیوه‌های اصیل و دور از خرافات و تحریفات این سنت مهم، تأسی به امامان معصوم شیعه علیهم‌السلام یکی از بهترین راه‌ها به شمار می‌آید. در این مقاله، تلاش شده است در حد مقدور، شیوه برگزاری سنت عزاداری بر امام حسین علیه‌السلام توسط امامان شیعه علیهم‌السلام و اهدافی که آن بزرگواران از این کار دنبال می‌کردند، ترسیم گردد.

نویسنده: پور احمدی،حسین

عزاداری امام حسین علیه السلام در محضر امامان شیعه علیهم السلام

چکیده :

فریضهء امر به معروف و نهی از منکر تنها در تذکرات افراد عادی نسبت به بعضی گناهان‌ جزئی خلاصه نمی‌شود،بلکه قیام برضد حکومت ستمگر و تلاش برای اصلاح ساختار سیاسی جامعه و تشکیل حکومتی براساس حق و قرآن نیز از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر است.هرگاه در جامعه‌ای این فریضهء مهم اجرا نشود و افراد در قبال پیاده‌ شدن این امر خطیر احساس مسئولیت نکنند،مرگ آن جامعه حتمی خواهد بود.

پس از رحلت پیامبر(ص)،به این تکلیف مهم آن‌چنان‌که شایسته بود عمل نشد و در نتیجه دین به ضعف گرایید و فاسقان و فاجران بر اوضاع مسلط شدند.در چنین‌ شرایطی امام حسین(ع)برای برپایی این عنصر اساسی دست به قیام زد.پرسش اصلی‌ این مقاله نقش امر به معروف و نهی از منکر در نهضت امام حسین(ع)است و رویکرد آن توصیفی-تحلیلی و تاریخی است.جایگاه و اهمیت امر به معروف و نهی از منکر،نقش‌ آن در نهضت عاشورا،چیستی اصلاح و اهداف اصلاحی امام حسین(ع)و موقعیت و زمان قیام اصلاحی از مباحث ارائه شده است.

نویسنده: حسینی شاهرودی،سید محمد

امر به معروف و نهی از منکر در نهضت امام حسین (ع)

چکیده :

از دیرباز در مورد واقعه کربلا و چگونگی کشته شدن امام‌ سوم شیعیان،حضرت حسین(ع)-کتبی تحت عنوان مقتل،و یا به همراه ذکر دیگر مقاتل شیعیان و تحت عنوان مقاتل تألیف‌ و تحریر شده است که برخی از آنان عبارتند از:
1-مقتل الحسین معروف اللهوف فی قتل الطغوف تالیف سید بن طاووس متوفی 664 هـ
2-مقتل الحسین تألیف ابو الموید خوارزمی متوفی 568 هـ
3-مقتل الطالبین تألیف ابو الفرج اصفهانی متوفی 356 هـ
4-مقتل الطالبین تألیف ابو الحسن علی بصری مدائنی متوفی‌ 225 هـ
5-مقتل الحسین تألیف ابو الفضل نصر بن مزاحم بن سیار منقری متوفی 212 هـ
6-مقتل الحسین تألیف ابو عبد الله محمد بن عمر واقدی‌ متوفی 207 هـ
7-متقل الحسین مشهور به متقل ابی مخنف تألیف ابو مخنف‌ متوفی 157 هـ
8-و مقاتلی دیگر از جمله مقتل الحسین ابو عبد الله محمد بن‌ ذکریای دینار غلابی،مقتل الحسین(مقتل الحسن!؟) ابو الحسین عمر بن حسن بن مالک شیبانی(آشنایی قاضی)،و نیز منظومه‌ای به شعر از شاعر عثمانی و معاصر تیمور لنگ‌ یعنی منظومه مقتل حضرت امام حسین از محمود بن عثمان بن‌ علی نقاش لا معی بر سوی متوفی 939 هـ و...

منبع : ادیان نیوز

قدیمیترین منبع تاریخی درباره واقعه کربلا

چکیده:

در تاریخ شیعه،سنت عزاداری،علاوه بر جنبه‌های روحی و معنوی،رنگ سیاسی- اجتماعی نیز به خود گرفته است.شیعیان امامیه،با برپایی عزاداری و گرامیداشت شهیدان‌ کربلا،طرفداری از راه و روش پیشوایان شهید و مخالفت با دشمنان آنان را به نمایش می‌گذارند. این مراسم که هر سال پرشورتر برگزار می‌شود،این پرسش را مطرح می‌کند که‌ سرچشمه‌های عزاداری شیعهء امامیه پس از واقعه کربلا چیست؟ مقالهء حاضر با رویکرد تاریخی،ریشه‌ها و سرچشمه‌های این سنت را بیان می‌کند.

نویسنده: پور احمدی،حسین

سرچشمه های عزاداری شیعه پس از واقعه کربلا

  چکیده:

جستار حاضر به بررسي و تحليل موضع امام حسين (ع) در برابر معاويه مي‌پردازد و درصدد ارائه پاسخي علمي است به اين پرسش اساسي كه چرا امام حسين (ع) در دوران حكومت معاويه، عليه او قيام نكرد؟

برخي از تاريخ نگاران، پاي بند بودن امام حسين (ع) به مفاد عهدنامه صلح امام حسن (ع) را كه از سوي معاويه يكطرفه نقض شده بود، علت عدم قيام آن حضرت در روزگار حكومت معاويه مي‌دانند. برخي ديگر اين موضوع را مطرح مي‌كنند كه علت عدم قيام امام حسين (ع) در دوران حكومت معاويه اين بود كه او بر خلاف يزيد ظواهر اسلام را رعايت مي‌كرد.

نگارنده در اين نوشتار ضمن ردّ اين دلايل، به طرح اين موضوع مي‌پردازد كه هدف اصلي امام حسين (ع) همانند برادرش امام حسن (ع)، حفظ و پاسداشت كيان اسلام بود و همان دلايلي كه امام حسن (ع) را به پذيرش عهدنامه صلح واداشت،امام‌حسين(ع) رانيز از قيام‌مسلحانه وعلني بازداشت.
 
نویسنده :  فروغي ابري اصغر*
 
* دانشگاه اصفهان

چرا امام حسين (ع) به روزگار حكومت معاويه قيام نكرد؟

چکیده :

شریح بن حارث کندى - مشهور به شریح قاضى - از چهره هاى اجتماعى ـ قضایى و تا حدى سیاسى صدر اسلام مى باشد. بنا به نوشته مورخان و نسب شناسان, سراسر تاریخ زندگانى این شخص پر از ابهام و تناقض بوده و همین عامل سبب گشته تا برخى از محققان وى را شخصیتى افسانه اى بپندارند.

در این مقاله ضمن رد این پندار و اثبات واقعى بودن این شخصیت, کوشش مى گردد تا زوایاى دیگرى از زندگى او همچون: ایرانى بودن, صحابى یا تابعى بودن وى, دلایل تداوم منصب قضاى او, بررسى اتهام مداخله در امضاى استشهاد نامه علیه حجربن عدى و از همه مهم تر, بررسى درستى یا نادرستى صدور فتوا از جانب او علیه امام حسین(ع) روشن گردد.

نویسنده : سید علی اکبر خدایی

شریح قاضى; زندگى نامه و عملکرد

چکیده :

این نوشتار که فصلى از کتاب «مذهب شیعه» است، به مباحثى چون موقعیت شهر کربلا، فضیلت زیارت آن، کربلا در نگاه جغرافى‏دانان و سیاحان، زیارت و عزادارى امام حسین‏علیه السلام و وصف کلى کربلاى معلى مى‏ پردازد. مؤلف از آغازگران مطالعات مستند امامیه در غرب انگلیسى زبان است که با وجود کهنگى نگاشته ‏اش (1933)، هنوز آثارش - آن چنان که در جاى دیگرى مفصلاً توضیح داده‏ایم‏3 - مرجع محققان غربى و علاقه‏مند به مطالعات شیعى است. مترجم سعى نموده با توضیح پاره‏اى مواضع، درک نادرست نویسنده از شعائر شیعى را تصحیح نماید.

نویسندگان : دوایت. م دونالدسن‏ ؛ عباس احمدوند    

کربلا مهم‏ترین زیارتگاه شیعى‏

چکیده :

از زمانى كه قيام امام حسين(عليه السلام) با آن شرايط و ويژگى هاى خاص اتفاق افتاده است، سؤالاهايى در ميان نخبگان و انديشمندان و حتى مردم عادى مطرح بوده است كه، انگيزه اصلى امام(عليه السلام) از اقدام به چنين كارى چه بوده است؟ آيا دعوت كوفيان فلسفه قيام آن حضرت بوده، يا قيام امام(عليه السلام) علت دعوت كوفيان؟ آيا دستيابى به حكومت، علت اصلى و غايت نهايى اين نهضت بوده است يا ايجاد اصلاحات و تغييرهاى محدود در ساختار حكومت اسلامى هم مى توانست هدف امام(عليه السلام)را تأمين كند؟ اگر هدف اصلى قيام، اصلاح وضعيت امت و جامعه اسلامى بود، آيا حضرت نمى توانست به شيوه مسالمت آميز به هدف خويش جامه عمل بپوشاند تا مردم شاهد ريختن خون فرزندان پيامبر(صلى الله عليه وآله)و به اسارت رفتن اهل بيت(عليهم السلام) آن حضرت نباشد؟ و...

نویسنده : محسن رنجبر

فلسفه قيام عاشورا

چکیده:

پژوهش حاضر، با هدف تبیین جایگاه خرد و خردورزی در سیره امام حسین در جریان واقعه عاشورا با شیوه تحلیلی ـ توصیفی صورت گرفته است. در واقع با وجود آنکه واقعة عاشورا در قالب قیامی نظامی و حماسی در تاریخ مطرح است، رویکردی تربیتی است که بر مبنای خرد و اندیشه شکل گرفته است و اصل تعقل و اندیشه در عملکرد امام حسین به روشنی قابل مشاهده است. این جریان تربیتی که در راستای بیداری خرد و اندیشه امت اسلام شکل گرفته است، تربیت عقلانی متربیان (یاران امام و مخاطبان) نمود بارزی دارد.

نویسنده : راضیه بدیعیان گورتی،سید ابراهیم میرشاه جعفری،محمدجواد لیاقتدار

خردورزی و شیوه های خردپروری در سیرة امام حسین(ع) با تأکید بر واقعه عاشورا