چكيده :
امام حسين(ع)، سبط نبي اكرم(ص)، سومين پيشواي شيعيان، خالق حماسهاي بينظير در تاريخ بشريت است. حماسهاي كه خاستگاه مكتبي تربيتي است، مكتبي فراتاريخي و فراجغرافيايي. عزت و عزتمداري در اين مكتب از جايگاه ويژهاي برخوردار است، به گونهاي كه ميتوان آن را احياكنندة عزت اسلامي و انساني دانست.
بر اين اساس و با هدف تبيين جايگاه عزت و عزتمداري در نهضت تربيتي عاشورا، نويسندگان مقاله به شيوة تحليلي به بررسي عزتمداري در سيرة امام حسين(ع) در جريان واقعة عاشورا پرداخته و به اين نتايج دست يافتهاند كه سيرة امام حسين(ع) بهويژه در واقعة كربلا الگويي كامل و جامع در زمينة عزتمداري و تقويت عزت نفس است.
در مكتب تربيتي سيدالشهدا تعاملات انساني اعم از تعاملات فردي و اجتماعي، بر مبناي عزت شكل ميگيرد. بسترسازي در كانون خانواده (عزتمداري در خانواده) توكل به خدا، هدفمندسازي زندگي، مرگانديشي سازنده و تكريم انسانها نيز از جمله راهكارهاي پرورش و تقويت عزت نفس در سيرة عملي امام حسين(ع) در جريان واقعة عاشورا است.
نویسندگان : راضيه بديعيان گورتي ، دكتر سيدابراهيم ميرشاهجعفري ، دكتر محمدجواد لياقتدار
ادامه مطلب
چكيده :
نوشتار حاضر، ابتدا به پژوهش درباره نام طفل شيرخوار امام حسين(عليه السلام) پرداخته و سپس به بررسى سن وى و نقد ديدگاه برخى منابع معاصر در اين باره مى پردازد. در ادامه به كيفيت شهادت اين طفل و در پايان، به معرفى و نقد ديدگاه يكى از محققان معاصر درباره دو نفر بودن على اصغر و عبدالله پرداخته است.
نویسنده : مـحسن رنجبر
ادامه مطلب
چکيده :
شهادت امام حسين(ع) در سال 61 ق، سبب تغيير فضاي تبليغي جامعه اسلامي بهسود گرايشهاي شيعي شد. علويان با تکيه بر اين فضاي اجتماعي در کنار ضعف سياسي عباسيان و استفاده از بسترهاي مناسب جغرافيايي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي موجود در يمن، سومين حکومت زيدي جهان اسلام را تأسيس نمودند.
پژوهش حاضر به موضوع، بسترها و چالشهاي پيدايي دولت زيدي يمن (298 ـ 280 ق / 911 ـ 893 م) ميپردازد. پيدايش اين دولت و فعاليت امامان زيدي و شيعيانشان در يمن سبب شد تا اين دولت، تنها حکومت زيدي باشد که بهتواند بيش از هزار سال پايدار بماند. آنان با بهرهگيري از ظرفيتهاي موجود در اين منطقه و پيشينه يمنيان در علاقه به تشيع، توانستند تا حد امکان بر مشکلات سياسي ـ اجتماعي فائق آمده و يمن را به مهمترين پايگاه زيديان تا به امروز تبديل نمايند.
نویسندگان : علي يزداني - فاطمه جاناحمدي
ادامه مطلب
چکیده:
محبت مسلمانان به اهل بیت عصمت و طهارت به عنوان طریق تحقق ثمرۀ رسالت پیامبر اسلام(ص)، عاملی حیاتی در حفظ هویت اسلامی است و یاد مصائب امام حسین علیه السلام در ایجاد این مودت و هویَت بسیار اساسی موُثر بوده است. در این مقاله با بیان شواهد تاریخی بر این نکته تأکید خواهد شد که یاد مصائب امام حسین علیه السلام در عاشورا، همواره سبب انسجام امت اسلامی در قیام ها، کانون های اسلامی و هویّت اسلامی در طول تاریخ اسلام شده است و نه تنها مسلمانان، بلکه غیر مسلمانان نیز در شکل گیری هویَت و «منِ الهی» خود از آن استفاده های فراوانی کرده اند.
نویسنده: حبیب الله بابایی
ادامه مطلب
چكيده:
سليمان بن صرد خزاعي از بزرگان و رهبران شيعه عراق و از اصحاب و ياران نزديك امامان نخستين شيعه است كه در بيشتر حوادث سياسي، به ويژه جنگهاي دوران امام علي و امام حسن(ص) در كنار امامان حضور داشته و سابقه درخشاني از خود به جاي گذاشته است. وي با اينكه طلايهدار نهضت دعوت از امام حسين(ص) براي آمدن به عراق است، اما خود در حادثه عاشورا غايب بوده است.
درباره علت غيبت او در حادثه عاشورا همواره ديدگاهها و احتمالهايي مطرح بوده است كه در اين نوشتار به نقد و بررسي آنها پرداخته ميشود. نگاه واقعبينانه به عملكرد او ميتواند زمينه را براي برداشتهاي عبرتآموز از تاريخ، به ويژه در ارتباط با نقش خواص در رقم زدن سرنوشت تاريخ فراهم سازد. در نهايت، در مورد علت حضور سليمان بن صرد در كربلا، هر چند اقوال مختلفي در توجيه غيبت او مطرح شده، اما ميتوان نتيجه گرفت كه او در ياري امام حسين(ص) كوتاهي كرده است.
نویسنده: عبدالرضا عرب ابوزيدآبادي
ادامه مطلب
چكيده :
عبدالله بن جعفر بن ابيطالب از شخصيتهاي مشهور تاريخ اسلام و از اصحاب نزديك امامان نخستين شيعه است. او رسول خدا(ع) را درك كرده و از آن حضرت نيز رواياتي نقل نموده است. عبدالله نزد مورخان شيعه و سني از جايگاه والايي برخوردار است و از او با احترام ياد كردهاند.
روايات فراواني از او نقل شده است. با اينكه او از اصحاب خاص و نزديك امام حسين(ع) و از چهرههاي برجسته هاشمي بود، ولي در قيام كربلا حضور نداشت. درباره علت حضور نداشتن او در قيام كربلا ديدگاههاي گوناگوني وجود دارد كه در نوشته حاضر، بررسي ميشود.
نویسنده : عبدالرضا عرب ابوزيدآبادي
ادامه مطلب
چكيده :
رخداد عاشورا و شهادت امام حسينعليهالسلام در رأس مهمترين حوادث تاريخ بشريت قرار دارد. عظمت اين حادثه را ميتوان با تحليل زمينهها، چرايي، چگونگي وقوع، پيامدها و آثار آن بررسي كرد. يكي از نشانههاي عظمت اين حادثه، رخدادهاي شگفتي است كه غالب آنها شكل خرق عادت داشته و در پي شهادت امام حسينعليهالسلام به وقوع پيوست.
بعضي از اين رخدادها، مربوط به اجزاي نظام هستي همچون خورشيد، ماه، ستارگان و زمين است. و بخشي ديگر به انبياء و فرشتگان، و بخشي هم به جنيان و حيوانات اختصاص داشته، و برخي نيز مربوط به انسانهاست. دراين نوشتار، با بررسي روايات شيعه و اهلسنت، اين رخدادها ضمن ده محور مورد بازكاوي قرار گرفته است.
نویسنده : محمدرضا جباري
ادامه مطلب
چکیده :
در اين مقاله به بحث درباره شبهاتي تاريخي در مورد شخصيت واقعي مادر حضرت امام سجاد عليه السلام پرداخته شده و نسبت آن حضرت و مقام والاي حضرت شهربانو مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرد.
نگارنده در پي اثبات يا رد گزاره هاي مربوط به نسبت سببي امام حسين (ع) و حضرت شهربانو نيست؛ بلکه در مقام بيان آراء و ديدگاههاي برخي از مستشرقان درباره تشيع و نقش اين بانوي بزرگ در استقبال ايرانيان از تشيع و پس از آن نقد و بررسي برخي از آراء آنان است نگارنده به شبهات برخي از خاورشناسان در خصوص رد اصل ازدواج شهربانو با امام حسين(ع) اشاره نموده و از کنار آن مي گذرد ولي در مورد ميزان تأثير گذاري اين بانوي بزرگ در گرايش ايرانيان به مذهب تشيع بر اثر حس ناسيوناليستي آنان مطالبي را بيان مي کند. وي همچنين به گوشه هايي از زندگي و فضايل اين بانوي گرامي مي پردازد.
نویسنده : ناهید طیبی
ادامه مطلب
جريان شناسي تاريخي رويكرد و قرائت حماسي ـ اسطورهاي از واقعة عاشورا (از صفويه تا مشروطه)
چكيده :
پژوهش حاضر به مطالعه، بررسي و جريانشناسي تاريخي يكي از مهمترين و مشهورترين قرائتها و برداشتها از واقعة عاشورا، يعني قرائت حماسي ـ اسطورهاي از عصر صفويه تا مشروطه (با تأكيد بر مقاتل) ميپردازد. بر اين اساس، پس از بيان چيستي دو واژة حماسه و اسطوره و رابطه و نسبت ميان آن دو، به تبيين و پيشينة اين رويكرد و قرائت پرداخته شده است.
در ادامه، جريانشناسي تاريخي اين رويكرد، يعني تبيين و تحليل شاخصها و ويژگيها و زمينهها و عوامل پيدايش و ترويج قرائت ياد شده، مورد مطالعه و پژوهش قرار گرفته است.
نویسنده : محسن رنجبر
ادامه مطلب
چکيده :
در ميان نظريههاي مربوط به هدف امام حسين(ع) از حرکت عظيم خود، نظريه سيد بن طاووس در کتاب لهوف، شهرت زيادي يافته و امروزه گروه زيادي از اهل علم و عموم مردم بر اين باورند که آن حضرت، بهمنظور شهادت و با هدف ريختن خونش در راه خدا و براي احياي اسلام، بهسوي کربلا رفت.
در اين مقاله به بررسي دلايل و مستنداتي ميپردازيم که در کتاب اللهوف ابنطاووس بهعنوان يکي از پيشتازان اين نظريه وجود دارد. برخي از اين مستندات قابل توجه و برخي از نظر علمي قابل تأمل است.
نویسنده : مصطفي صادقي
ادامه مطلب
حضرت زينب(عليها السلام) داراي اوصاف جدّهاش حضرت خديجه(عليها السلام) بود. اين بانوي با عظمت افزون بر ويژگيهايي مانند عفّت، صبر، عقيله بني هاشم، عالمه غيرمعلَّمه و شريكةالحسين بودن، نقش سرنوشت سازي در نهضت كربلا و حفظ اين قيام عظيم داشت. در تكوّن شخصيت حضرت زينب(عليها السلام)، عامل وراثت، تربيت و محيط نقش بنيادين داشتند. بدين لحاظ، در پي حادثه كربلا، حضرت زينب(عليها السلام)مسئوليت سنگيني عهده دار گرديد.
نویسنده : خادمحسين فاضلي
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
