در جنگ تحمیلى رژیم صدام علیه ایران، زنان ایرانی از نخستین روزهاى جنگ، همپاى رزمندگان به مقابله با دشمن‏ پرداختند. گاه به صورت مستقیم در جبهه‌ها حاضر شدند و گاه با انجام امور پشتیبانی از دفاع مقدس، حضور خود را در دفاع از میهن حفظ كردند.
با گذشت زمان و طولانی شدن جنگ‏، نقش‏ زنان در امور پشتیبانی از دفاع مقدس، بیش‌تر و بیش‌تر شد. این فعالیت در پشت جبهه و تا آخرین روز جنگ، برای تقویت روحیه ‏رزمندگان ادامه داشت.
مهم‌ترین کتاب‌هایی که در فاصله سال‌های 1380 تا 1387 در باره نقش زنان در دفاع مقدس منتشر شده‌، عبارتند از:
*****
ـ بابایی به روایت همسر شهید / علی مروج‏ / روایت فتح‏ / 1380.
ـ بی تو با خاطره‏هایم چه کنم؟ / محبوبه وحیدپور / نشر عابد / 1380.
ـ لیلا / مرضیه شهلایی / کنگره بزرگداشت سرداران شهید استان خراسان و شادرنگ‏ / 1380.
ـ مانا / طیبه دلقبندی / کنگره بزرگداشت سرداران شهید استان خراسان و شادرنگ‏ / 1380.
ـ روبان قرمز / ابراهیم حاتمی‌کیا / فرهنگ کاوش‏ / 1380.
ـ ننه علی (مادری که بیش از 19 سال بر مزار فرزند شهیدش زندگی می‌کند) / سیدحمید مشتاقی‌نیا، محسن علی‌جانزاده‏ / مؤسسه فرهنگی سماء (قم) / 1380.
ـ عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس‏ (جلد 3: فرهنگ عاشورا - شباهت‏جوئی به جنگ‏های صدر اسلام‏) / محمدرضا سنگری، مهدی عبداللهی / سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نمایندگی ولی فقیه، مرکز تحقیقات اسلامی / 1380.
ـ مادر با سرفه‏هایش‏ / عبدالمجید رحمانیان‏ / امید آزادگان‏ / 1380.
ـ خنکای سپیده دم سفر / ناهید طباطبایی / خجسته‏ / 1380.
 

 

 نیم نگاه نقاشان ایدئولوژیست

ایدئولوژی برای الخاص و شاگردانش در وهله دوم بود یعنی پیش از آنکه ایدئولوژیست باشند نقاش هستند. بنابراین فرم، رنگ و فضا برای آنها مهم است و به همین دلیل نقاشی ها دارای استحکام بیشتری هستند و ارتباط معنا داری بین فرم، رنگ و فضای خود دارند و دارای هارمونی ها و روابط منطقی تری هستند. گرچه ممکن است کارها به نقطه اوجی که برای یک اثر هنری در نظر است نرسند و نتوانند به هنر های دیگر کشور ها پنجه بیندازند اما بسیار قابل تامل هستند.

یک ماه روی تابلوها کار کرده بودیم. «لبخند بزن رزمنده، لبخند گل قشنگه»، «یا زیارت یا شهادت»، «ما اهل کوفه نیستیم امام تنها بماند» و «کربلا ما می آییم» و...

عاشورای سال 61 در اردوگاه موصل 4 بودیم. از اوایل محرم، فشار دشمن برای جلوگیری از انجام عزاداری ها شروع شد.

توی برنامه نبود که برادر کلیجی هم بیاید آن طرف فاو. تا اسم عملیات آمد لبخند معنی داری روی لبش نشست و با لحن آرام و خیلی مطمئن گفت: «می آیم که هوایی عوض کنم».

چرا حمله شیمیایی در عمليات بدر قربانی داشت؟

تنها در يك حمله شيميايي عراق بيش از 500 نفر مجروح بر جاي ماند

به گزارش وبلاگ جانبازان شیمیایی ایران- دشمن بعثي در سالهاي دفاع مقدس بارها از سلاحهاي شيميايي به طور وسيع در مقابل رزمندگان اسلام و در راستاي سرپوش گذاشتن بر ناتواني خود در برابر آنها، استفاده کرد، مقاله حاضر گزارش بهداري کل سپاه در خصوص پدافند شيميايي ـ ميکروبي در عمليات بدر و تاريخچه مختصر از استفاده دشمن از اين سلاح در جنگ اشاره دارد.

نحوه دستيابي به سلاح:

از حدود سال ‌‌1355، رژيم عراق با حمع‌آوري برخي از استادان دانشگاه و صرف بودجه لازم به جمع‌آوري اطلاعات درباره سلاحهاي شيميايي ـ ميکروبي و راديواکتيو پرداخت و در هر سه زمينه موفقيتهايي را بدست آورد.

مسلماً تأمين سلاح شيميايي عراق تا حد زيادي به خارج وابسته است اما نمي‌توان اين را انکار کرد که اين کشور از توانايي توليد بسياري از انواع اين سلاحها که پيچيدگي خاصي ندارند برخوردار است. چند سال پيش برخي از مجاهدين عراقي نقل کردند که نيروهاي عراقي از طريق کويت شبانه، محموله‌هاي سلاح شيميايي را تحويل مي‌گيرند محموله‌هايي که در ميان آنها ماسک‌هاي ضدگاز نيز ديده مي‌شود. 

سخن‌ قرآن‌ و انقلاب‌ اسلامی‌ برآمده‌ از آن، در زمینه‌ حضور سیاسی،اجتماعی‌ و دفاعی‌ زنان‌ این‌ است‌ که:حضور سیاسی‌ ،اجتماعی‌ و دفاعی‌ بی‌اشکال‌ است‌ مشروط‌ به‌ این‌ که‌ پوشش‌ اسلامی‌ حفظ‌ شود، حقوق‌ همسران‌ رعایت‌ گردد، تربیت‌ کودکان‌ به‌ فراموشی‌ سپرده‌ نشود، و نیز، زنان‌ اموری‌ را برگزینند که‌ با توانایی‌ جسمی‌ و روحی‌ آنان‌ متناسب‌ باشد. البته‌ همه‌ شرایط‌ حضور سیاسی،اجتماعی‌ و دفاعی‌ زنان‌ به‌ نکاتی‌ که‌ برشمردیم، خلاصه‌ نمی‌شود.نکاتی‌ چون‌ پرهیز از حضور در محیطهای‌ خلوت‌ با مردان، مراقبت‌ از لحن‌ و گفتار خود به‌ هنگام‌ سخن‌ گفتن‌ با مردان، مراقبت‌ از گناه‌ در مکان‌های‌ پرازدحام، مواظبت‌ از نگاه‌های‌ آلوده‌ و.. نیز از مسائل‌ مهم‌ با اهمیت‌ در این‌ زمینه‌ است، به‌ آن‌ دلیل‌ که‌ خداوند می‌فرماید:"ما انسان‌ را از گل‌ آفریدیم‌ و از وسوسه‌های‌ نفسانی‌ او آگاهیم.(34)
با گذشت‌ نزدیک‌ به‌ دو دهه‌ پس‌ از دفاع‌ مقدس،بخش‌ زیادی‌ از زنان‌ ایرانی، هم‌چنان‌ با رعایت‌ ارزش‌ها و حدود اسلامی‌ در صحنه‌ حاضرند، ولی‌ دور شدن‌ از سال‌های‌ دفاع‌ مقدس، فاصله‌ نسل‌ جدید از نسل‌های‌ قدیمی‌تر، تهاجم‌ یا شبیخون‌ فرهنگی‌ و... اندکی‌ حضور پرشور و با پوشش‌ اسلامی‌ زنان‌ را تحت‌ الشعاع‌ قرار داده،

جبهه‌ غرب‌ از ویژگی‌هایی‌ برخوردار بود که‌ در جبهه‌ جنوب‌ کمتر به‌ چشم‌ می‌خورد،مثلا تلاش‌ دشمن‌ برای‌ اختلاف‌افکنی‌ بین‌ شیعه‌ و سنی‌ کاملا محسوس‌ بود و یا وجود ضد انقلاب‌ که‌ با دشمن‌ همکاری‌ می‌کردند،هوشیاری‌ و مراقبت‌های‌ اطلاعاتی‌ را اجتناب‌پذیر می‌کرد.نمونه‌های‌ فراوانی‌ از فعالیت‌های‌ تبلیغی‌ و اطلاعاتی‌ خواهران‌ و زنان‌ در کردستان‌ در دست‌ است،مانند:
1 - زنان‌ طلبه‌ از حوزه‌ علمیه‌ قم‌ و از مدارس‌ اسلامی‌ دیگر به‌ منطقه‌ کردستان‌ اعزام‌ می‌شدند.آن‌ها از همان‌ آغاز ورود به‌ شکل‌های‌ مختلف‌ مورد هجمه،اذیت‌ و آزار دشمنان‌ چون‌ کردهای‌ مخالف‌ و منافقین‌ قرار می‌گرفتند.مثلا منافقین‌ که‌ به‌ این‌ خانم‌ها می‌گفتند اگر با کردها رفت‌ و آمد کنید و غذای‌ شان‌ را بخورید،آنان‌ در غذای‌تان‌ سم‌ می‌ریزند و کشته‌ می‌شوید،در عوض،به‌ کردها می‌گفتند آنان‌ شما را قبول‌ ندارند و تلاش‌ می‌کنندتا از مذهب‌ تان‌ برگردید.زمانی‌ که‌ منافقین‌ می‌دیدند جنگ‌ روانی‌شان‌ بی‌ اثر مانده،دست‌ به‌ ترور می‌زدند،به‌ عنوان‌ مثال:
- طلبه‌ صدیق‌ رودباری‌ ساعتی‌ پس‌ از خاتمه‌ درس‌ قرآن‌ در بانه‌ و در 28 مرداد 1358 به‌ شهادت‌ نائل‌ آمد.
- طلبه‌ فهیمه‌ سیاری‌ دو روز پس‌ از اعزام‌ از قم‌ در اثر اصابت‌ تیر منافقین‌ به‌ شهادت‌ رسید.
 

زنان‌ علاوه‌ بر این‌که‌ فرزندان،همسران،برادران‌ و پدران‌ خود را به‌ مشارکت‌ در دفاع‌ مقدس‌ تشویق‌ می‌کردند،و این‌ تشویق‌ها در استقبال‌ مردان‌ برای‌ حضور بیشتر در جبهه‌ها بسیار مؤ‌ثر واقع‌ شد،پس‌ از شنیدن‌ خبر جراحت‌ و شهادت‌ بستگان‌ و عزیزان‌ خود،شکیبایی‌ و بردباری‌ کم‌نظیری‌ را به‌ نمایش‌ گذاشتند که‌ آن‌ هم‌ در تقویت‌ روحیه‌ رزمندگان‌ به‌ ادامه‌ مردانه‌ جنگ‌ کمک‌ فراوانی‌ کرد.مواردی‌ از روحیات‌ قوی‌ زنان‌ را می‌توان‌ در کلام‌ امام‌ خمینی)ره( و مقام‌ معظم‌ رهبری‌ به‌ وضوح‌ دید:
«در عین‌ حالی‌ که‌ مادران،جوانان‌شان‌ در جبهه‌ شهید شده‌اند با کمال‌ خوشرویی‌ و افتخار،افتخار می‌کنند به‌ این‌که‌ جوان‌ آن‌ها در راه‌ اسلام‌ شهید شده‌ است‌ و باز هم‌ پیشنهاد می‌کنند که‌ جوانان‌ دیگر هم‌ داریم‌ و به‌ اسلام‌ تقدیم‌ می‌کنیم.»(13)
از این‌ رو،جای‌ تعجب‌ نبود که‌ در یکی‌ از دیدارهای‌ خانواده‌ شهدا با امام‌ خمینی(ره)،مادری‌ با لهجه‌ خرمشهری‌ فریاد می‌زد:ای‌ امام،سه‌ پسر داشتم‌ و هر سه‌ شهید شدند،دیگر فرزندی‌ ندارم‌ تا در راه‌ اسلام‌ قربانی‌ کنم،خدا مرا فدای‌ تو کند.
 

توده‌ زنان‌ مسلمان،علاوه‌ بر حضور مستقیم‌ در دفاع‌ مقدس،به‌ انواع‌ حمایت‌ها در پشتیبانی‌ از رزمندگان‌ دست‌ زدند که‌ یکی‌ از آن‌ها مشارکت‌ در کمک‌ مالی‌ به‌ جبهه‌های‌ جنگ‌ بوده‌ است.در واقع‌ در دوران‌ دفاع‌ مقدس‌ شاهد اوج‌ ایثارگری‌ مالی‌ زنان‌ بودیم‌ که‌ امام‌ بارها به‌ آن‌ اشاره‌ کرده‌اند،از جمله:
«ما هر روز شاهد زنانی‌ هستیم‌ که‌ ماحصل‌ عمرشان‌ یک‌ سکه‌ طلا را می‌آورند و در راه‌ خدا و جنگ‌ انفاق‌ می‌کنند...آن‌ پیرزن‌ها که‌ در طول‌ عمرشان‌ تهیه‌ کردند،حالا می‌آیند برای‌ اسلام‌ می‌دهند.»(10)
یک‌ نشریه‌ خارجی‌ به‌ مسأله‌ جهاد مالی‌ زنان‌ ایرانی‌ به‌ جبهه‌های‌ جنگ‌ می‌پردازد و آن‌ را با کمک‌های‌ مالی‌ زنان‌ عراقی‌ مقایسه‌ می‌کند:
 

از شلیک‌ اولین‌ گلوله‌های‌ دشمن‌ و شهید و مجروح‌ شدن‌ تعدادی‌ از مردم‌ و رزمندگان، زنان‌ مسلمان‌ دل‌سوز این‌ آب‌ و خاک،دریافتند که‌ باید به‌ امداد درمان‌ مجروحان‌ و جانبازان‌ جنگ‌ بپردازند. آن‌ها بدون‌ هیچ‌ چشم‌داشتی‌ تنها به‌ نیت‌ کسب‌ رضایت‌ الهی‌ و اطاعت‌ از مقام‌ ولایت، به‌ جبهه‌ها رفتند،و چه‌ بسا خود مجروح‌ و جانباز شدند،و گاه‌ به‌ خیل‌ شهدای‌ انقلاب‌ پیوستند.اگر زنان‌ داوطلب‌ به‌ مدد و مساعدت‌ جبهه‌ و جنگ‌ نمی‌آمدند،آمار شهدای‌ جنگ‌ فزونی‌ می‌یافت، و اگر مجروحان‌ به‌ موقع‌ مداوا نمی‌شدند، درمان‌ بعدی‌ آن‌ها، هزینه‌ سنگینی‌ را بر بیت‌المال‌ تحمیل‌ می‌کرد. خانواده‌ها و رزمنده‌ها با مشاهده‌ توجه‌ به‌ امداد و درمان‌ مجروحان‌ جنگی، اشتیاق‌ بیشتری‌ برای‌ ادامه‌ حضور داوطلبانه‌ در جبهه‌ احساس‌ می‌نمودند. هم‌ اینک‌ نیز، بیان‌ نمونه‌ها و جلوه‌های‌ زیبای‌ ایثارگری‌ زنان‌ پرستار، بهیار و امدادگر، موجی‌ از عشق‌ و شوق‌ برای‌ خدمت‌ به‌ مردم‌ پدید می‌آورد:
- مینا کمایی‌ به‌ همراه‌ بیست‌ نفر دیگر، در یک‌ بیمارستان‌ آبادان، امدادگری‌ می‌کردند و شب‌ها هم‌ در خوابگاه‌ بیمارستان‌ می‌خوابیدند.
 

جلوه‌های‌ دیگر همراهی‌ خواهران‌ و همسران‌ و مادران‌ مسلمان‌ ایرانی‌ را باید در تهیه‌ و تدارک‌ اجناس‌ و اقلام‌ مورد نیاز رزمندگان‌ و سربازان‌ دید. زنان‌ در حمایت‌ مادی‌ و لجستیکی‌ از جبهه‌های‌ جنوب‌ و غرب، از جان‌ و مال‌ خود مایه‌ گذاشتند و صحنه‌ به‌ یاد ماندنی‌ و فراموش‌ نشدنی‌ فراوانی‌ را خلق‌ کردند. آن‌ها برای‌ رزمندگان‌ شال‌ و کلاه‌ بافتند، برای‌ سربازان‌ لباس‌ و ملحفه‌ دوختند و برای‌ سربازان‌ غذای‌ گرم‌ پختند.به‌ علاوه:
- زهرا محمدی،از 25 گوسفند نذری،کله‌پاچه‌ درست‌ می‌کند،و آن‌ را از اهواز به‌ خط‌ مقدم‌ می‌برد تا صبحانه‌ای‌ برای‌ رزمندگان‌ شود.
- خانم‌ خاکباز به‌ همراه‌ یک‌ گروه‌ از خواهران‌ به‌ جبهه‌ می‌روند، در شب‌ عید نوروز برای‌ رزمندگان‌ سبزی‌ پلو و ماهی‌ تدارک‌ می‌بینند.
 

درجنگ، نقش‌ پشتیبانی‌ روانی‌ و عاطفی‌ جنگجویان‌ را به‌ زنان‌ واگذار شد تا با روحیه‌ دادن‌ به‌ سربازان، جنگ‌ با موفقیت‌ به‌ پایان‌ برسد.در جنگ‌ تحمیلی‌ نیز،زنان‌ ایرانی، خودجوش‌ وظیفه‌ حمایت‌ روحی‌ از رزمندگان‌ را به‌ دوش‌ گرفتند، و آن‌گونه‌ که‌ امام‌ خمینی‌ )ره( هم‌ فرمودند:" به‌ موجب‌ عواطفی‌ که‌ بانوان‌ ابراز کردند، برای‌ جبهه، کارهای‌ بسیار مفیدی‌ را انجام‌ دادند.(4)"
از این‌ رو، دفاع‌ مقدس، نمونه‌های‌ بی‌شمار و در عین‌ حال، کم‌نظیری‌ از پشتیبانی‌های‌ معنوی‌ خانم‌های‌ ایرانی‌ را به‌ ثبت‌ رسانده‌ است، مانند:
- در گیلان‌ غرب، فرمانده‌ یک‌ گردان‌ رزمی‌ با دیدن‌ رشادت‌های‌ یک‌ زن‌ روستایی، از عقب‌ نشینی‌ منصرف‌ می‌شود و نیروهای‌ خود را علی‌رغم‌ فرمان‌ بنی‌صدر، به‌ شهر باز می‌گرداند.
- فهیمه‌ بابائیان‌ پس‌ از شهادت‌ همسر اولش، چنان‌ بر همسر دوم‌ خود تأثیر روحی‌ می‌گذارد که‌ همسرش‌ به‌ جبهه‌ می‌رود.
- یک‌ مادر تهرانی، وقتی‌ تزلزلی‌ در فرزند رزمنده‌اش‌ می‌بیند،به‌ سومار می‌رود و به‌ فرزندش‌ می‌گوید: اگر از جبهه‌ برگردی،شیرم‌ را حلالت‌ نمی‌کنم.
 

اولین‌ مسئولیتی‌ که‌ زنان‌ در دفاع‌ مقدس،به‌ صورت‌ خود خوش‌ و همپای‌ مردان‌ بر عهده‌ گرفتند، جنگیدن‌ با دشمن‌ بعثی‌ در جنوب‌ و مزدوران‌ داخلی‌ در کردستان‌ بود، حتی‌ آنان، کوکتل‌ مولوتف‌ ساختند، تا به‌ جنگ‌ تانک‌های‌ عراقی‌ بروند که‌ قصد داشتند از مرز شلمچه‌ بگذرند.البته‌ تهیه‌ و به‌ کار بردن‌ کوکتل‌ مولوتف، ابتدایی‌ترین‌ کار رزمی‌ خواهران‌ و زنان‌ به‌ شمار می‌آمد، بعدها آن‌ها خود را به‌ سلاح‌ مجهز کردند تا مردانه‌ با دشمن‌ بجنگند،از جمله:
در قبرستان‌ خرمشهر زن‌ 65 ساله‌ای‌ را دیدم‌ که‌ تفنگ‌ ام‌یک‌ بر دوش‌ داشت. گفتم: مادر چه‌ می‌کنی؟گفت:پسر و دخترم‌ آنقدر جنگیدند تا شهید شدند و این‌جا خفته‌اند. می‌روم‌ راه‌شان‌ را ادامه‌ دهم. هر چه‌ او را منع‌ کردم، نپذیرفت‌ و گفت: باید از دینم‌ دفاع‌ کنم. این‌ تنها وظیفه‌ شما پسرانم‌ نیست، بلکه‌ وظیفه‌ من‌ هم‌ هست.

ایسکانیوز: از مشارکت‌ سیاسی‌ اجتماعی زنان‌ معاصر ایران‌ و از حضور آنان‌ در دفاع‌ از کشور، زیاده‌ سخن‌ گفته‌ می‌شود اما کمتر،مصداقی‌ از آن‌ ارائه‌ می‌شود

حوادث‌ پس‌ از پیروزی‌انقلاب‌ اسلامی‌ و به‌ ویژه‌ دفاع‌ مقدس‌ نیز از این‌ قاعده‌ مستثنی‌ نیست.آیا سخن‌ از مشارکت‌ زنان‌ بسیجی‌ ،یک‌ تعارف‌ سیاسی‌ است؟اگر تعارف‌ نیست‌ مصداق‌های‌ آن‌ چیست؟ مقاله‌ حاضر می‌کوشد گوشه‌ ای‌ از فعالیت‌های‌ همه‌ جانبه‌ زنان‌ بسیجی‌ را در دفاع‌ مقدس‌ به‌ مثابه‌ یکی‌ از مهم‌ ترین‌ وقایع‌ این‌ مرز و بوم، به‌ تصویر بکشد.