رمان گردان چهار نفره که تشکیل شده از چهار عدد پسر به نامهای: ناصر، علی، سعید و حسن و همه ماجراهایش از خط اول تا خط آخر در خودِ خود جبهه جنگ میگذرد، آن هم زیر رگبار مسلسل و توپ و تانک و همه این جور چیزها، پسرانه است.
اتفاقاً، ادبیات و رمان و داستان بهترین فرصت است برای سرک کشیدن؛ برای فضولی کردن و برای راضی کردن حس کنجکاوی. در واقعیت و در هیچ کجای دنیا، نمیشود وارد یک جمع پسرانه شد؛ از نزدیک آنها را تماشا کرد و یواشکی به حرفهایشان گوش داد. آن هم وقتی فقط خودشان هستند و خودشان. و هیچ غریبهای از جنس دیگر در میانشان نیست تا رعایت مصلحت کنند و جور دیگری حرف بزنند و عمل کنند.
اصلاً کار رمان و داستان، همین سرک کشیدن است به جاهایی که نمیشود و نمیگذارند و نمیتوانیم واردش بشویم. آیا در واقعیت میشود یک دختر وارد یک دبیرستان پسرانه شود، در کلاسها حضور داشته باشد، در بازیها و دعواهایشان. اگر هم بشود، فضا کاملاً تغییر میکند.
اما رمانی مثل «شکلات» از «رابرت کورمیه»، دست تک تک ما را میگیرد و میبرد به مسافرت ذهنی. کار رمان همین است؛ بدون این که کسی تو را ببیند، میبرد تو را به مرکز آن واقعه. به درون آن رابطهها. گردان چهار نفره هم با خوانندهاش تقریباً همین کار را میکند. یا مثل «پائولا فاکس» نویسنده رمانهای «گربه یک چشم»، «تصویر ایوان»، «دهکده ساحلی»، «اتان خوب»، «پسر چهره سنگی» و... که بیشتر از رابرت کورمیه در شکلات از پس این کار برآمده است.
احمد دهقان، نویسنده رمان گردان چهارنفره، در کتابهای دیگرش که برای بزرگترها نوشته، همین کار را کرده، اما اینجا احتمالاً به خاطر گل روی شما نوجوانان، کمی تا قسمتی واقعیت را تغییر داده است. حتماً متوجه شده شما از هیجان و ماجراجویی خوشتان می آید؛ قهرمان هایی آفریده كه شجاعانه میزنند به دل دشمن. با هم رودررو میشوند.
سلام و علیک میکنند. از کنار هم میگذرند. جلوتر میروند، وارد سنگرهای دشمن میشوند. با هم خوش و بش میکنند. و بعد تازه آنجا را منفجر میکنند و بعدترش فرار میکنند و همه چیز حتی سعیدجان زخمی را هم نجات میدهند. تازه کجایش را دیدهای؛ ناصرجان، بلدرچینها را هم نجات میدهد از دست سگهای وحشی و درنده. و با هم یک جشن بلدرچینی میگیرند.


حمله بزرگ، خاطرات سرهنگ دوم عراقی؛ موفق اسعد الدجیلی از جنگ هشت ساله ایران و عراق است. او در بیان این خاطرات سعی كرده، لحظه لحظه اتفاقاتی را كه در طول جنگ رخ داده به تصویر بكشد و وقایع را مو به مو تشریح كند تا از این طریق در خلق مفاهیم تازهای در ارتباط با ایرانیها، سهمی داشته باشد.
پارههای جنایت بادهای برفی/ خاطرات سروان عراقی احمد غانمالربیعی/ ترجمه: محمدنبی ابراهیمی / انتشارات سوره مهر/ (1387چاپ دوم)/ 2200 نسخه/ 1050 تومان کتاب بادهای برفی، خاطرات سروان عراقی، احمد غانم الربیعی از دوران تحصیل در دانکشده نظامی و جنگ است. این کتاب ادامه کار انتشارات سوره مهر در چاپ خاطرات افسران نظامی عراقی در جنگ است و روایتهایی غریب دارد: «تانکهای ما به نقطه معینی از روستا رسیده بودند که ناگهان بارانی از گلوله بر آنها بارید. سه دستگاه تانک به آتش کشیده شدند و همه دچار حیرت شدیم... تعدادی جوان ایرانی بودند که تا آخرین لحظه مقاومت کردند....آنها توانسته بودند جلوی حرکت لشکر را بگیرند. فرمانده لشکر توبیخ شد... فرمانده... گفت: آنها تعدادی بچهاند، از سبیلهایتان خجالت نمیکشید؟... طولی نکشید که... روستا با خاک یکسان شد و نفس مقاومت آن بریده شد» این کتاب پر است از خاطرات احمد غانم از حمله به شهر مهران و خرمشهر و جنایات ریز و درشت عراق در جنگ.
«آخرین شب در خرمشهر» خاطرات سرهنگ عراقی كامل جابر از آخرین شب محاصره خرمشهر است كه توسط دفتر ادبیات و هنر مقاومت منتشر شده است. كامل جابركه در آخرین شب محاصره به خرمشهر اعزام شد.، در این كتاب از ویرانسازی خانهها و مغازههای سالم مانده در خرمشهر برای پاكسازی منطقه به منظور بهتر جنگیدن نیروهای عراقی صحبت میكند. وی از درگیری نیروهای عراق و ایران در آپارتمانهای مسكونی نزدیك خرمشهر و درگیری تیپ 33 نیروی دریایی عراق و نیروهای ایرانی در شمال شرقی خرمشهر میگوید. فرار سربازهای عراقی و رشادت نیروهای ایرانی را شرح میدهد و علت مقاومت گروهی از سربازان و افسران در شب آزادسازی خرمشهر را بیان میكند. بخش پایانی كتاب نیز حاوی اسناد محرمانه و فوری ارتش عراق، همراه با تصویر اصل آنها است.
«گردان گمشده» خاطرات سرگرد عراقی عزالدین مانع است. او سالها این خاطرات را در صندوق سینه محبوس كرد. این خاطرات به مرور در ذهن او رنگ باخت، اما توانست آنها را در یك روزنامه به ثبت برساند.«گردان گمشده» از جملهكتابهای ادبیات ضد جنگ محسوب میشود و سندی گویا از واقعیتهای جنگ تحمیلی است. این كتاب، به بخش كوچكی از واقعیتی بزرگ به نام جنگ میپردازد. جنگی كه در طول هشت سال از سوی عراق به ایران تحمیل شد.
«آخرین شلیك» داستان زندگی و روزهای پر تلاطم كاظم فرامرزی در جنگ است كه پس از گذشت دو دهه از پایان جنگ ایران و عراق از سوی دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری منتشر شده است. فصل یكم این كتاب درباره دوره كودكی و نوجوانی اوست. فرامرزی در این فصل از نام و موقعیت خانوادگیاش میگوید.
سروان عراقی؛ ثامرحمود الخالصی در كتاب«رازهای دوران پرالتهاب» از رازهای وحشتناك پرده میگشاید. او این كتاب را در هنگام سكونت در كشور سوریه نگاشته است و در آن به تشریح لحظات زندگیاش در جنگ تحمیلی میپردازد. او از قساوتهایش میگوید واز قربانی كردن دو تن از هم رزمانش. كسانی كه شاهد فرار او بودهاند، برای سفید ماندن كارنامه درخشان الخاصی از سوی او متهم به فرار و روانه چوبه دار میشوند.
راوی كتاب «آتش و خون در خرمشهر» سرهنگ دوم ستاد، خالد سلمان محمود كاظمی، یكی از افسران بلندپایه عراقی است. او كه هنگام تحصیل در دانشكده نظامی، از ادامه تحصیل در این دانشكده منصرف میشود، اما نمیتواند هدفش را اجرا كند درباره دردها و رنجهای مرحله اشغال خرمشهر و جنایتهایی كه در این شهر انجام شد سخن میگوید.
«آزادی خرمشهر»، كتابی است به روایت سپهبد شهید علی صیادشیرازی. كتاب با روایت چگونگی انجام عملیات فتح المبین و پیروزی در این عملیات آغاز میشود. در این قسمت شهید صیادشیرازی، سازمان قرارگاههای عملیات بیتالمقدس را نام میبرد و ویژگیهای عملیات بیت المقدس را بیان میكند. مراحل انجام این عملیات نیز از مواردی است كه ناگفته نمیماند. قسمت بعدی، آزادی خونین شهر است.
«آنا هنوز هم میخندد»، كتابی است نوشته اكبر صحرایی و مشتمل بر 44 داستان كوتاه. هریك از داستانهای این كتاب، مستقلاند و به خودی خود داستان كوتاه محسوب میشوند، اما در مجموع یك داستان بلند را تشكیل میدهند. به قول نویسنده: «اگر فرصت خواندن تمام داستانها را نداشتید؛ میتوانید از هرجای كتاب، قطعه داستانی را انتخاب كنید و بخوانید. اگر فرصت خواندن همه داستانها را پیدا كردید؛ شاید باچیدن داستانها كنار هم، به لذت دومی هم دست پیدا كنید.» نثر داستانها طنز است و در مواقعی هم تكان دهنده. دارعلی؛ قهرمان كتاب در اغلب داستانها حضور دارد. درداستان «رو به میهن»، او فرماندهی تعدادی از داوطلبین را عهدهدار است. در «كارت شناسایی»، همان جانبازی است كه از او برای اثبات جانبازی مدرك میخواهند. كتاب، حول محور دارعلی میچرخد. حضورش در جبهه، خانوادهاش، ازدواجش و صاحب فرزند شدنش، همه اینها درداستانهای كوتاه كتاب به تصویر كشیده شده است.
مجید قیصری متولد سال 1345 است و تا به حال هشت مجموعه داستان و رمان با موضوع دفاعمقدس منتشر كرده است. اولین اثر مجید قیصری در سال 1374 و با عنوان «صلح» منتشر شد و پس از آن مجموعه داستانهایی مانند «جنگی بود، جنگی نبود»، «طعم باروت»، «نفر سوم از سمت چپ»، «باغ تلو» و «سه دختر گلفروش» از این نویسنده جوان منتشر شده اند.
مجید قیصری نویسندهای كه با داستانهای جنگیاش شناخته شده است.
كتاب«دانستنیهای آزادگان» درباره وضعیت اسرای ایرانی در اردوگاههای عراق، به قلم عبدالرضا سالمینژاد و توسط انتشارات پیام آزادگان منتشر شده است. یكی از بخشهای قابل توجه در این كتاب «اصطلاحات دوران اسارت» است.