به گفته برخی منابع محمد باقر در ۷ Dhu al-Hijjah سال ۱۱۴ پس از هجرت در سن ۵۷ به دستور Hisham ibn Abd al-Malik در Medina مسموم شد و درگذشت.

آرامگاه محمد باقر در شهر مدینه در قبرستان بقیع کنار سه امام دیگر شیعیان مدفون است آرامگاه او برخلاف بیشتر امامان شیعه هم اکنون گنبد و ضریح ندارد.

توضیحات

• این الگو بر مبنای اندیشه شیعه می‌باشد.
• دوره امامت علی بن ابی‌طالب از درگذشت پیامبر اسلام آغاز شده‌است.
• آغاز امامت هر امام مصادف با درگذشت امام پیشین است.
• دوره امامت حجت بن حسن از لحظه درگذشت امام پیشین خود آغاز شده است و چون به عقیده شیعیان دوازده امامی وی زنده است و از نظرها پنهان می‌باشد، لذا امامت حجت بن حسن تا زمان ظهور وی و پیرو آن تا روز قیامت ادامه دارد.

تفسیر باقر

رساله‌ای در تفسیر قرآن منسوب به محمد باقر به جای مانده‌است. به گفته برخی منابع این رساله حاصل استنساخ یکی از شاگردان وی می‌باشد.^[۵]

ابن شهرآشوب می‌نویسد: «ابوالجارود دارای اصل و تفسیری از ابی جعفر است.».^[۶] شیخ طوسی نیز مانند این سخن را آورده است.^[۷]

آقا بزرگ تهرانی هم از تفسیر ابی الجارود نام می‌برد و درمورد آن می‌نویسد: «… ابوالجارود، اسمش زیاد بن منذر… واز اصحاب امامان سه‌گانه: [سجاد، باقر و صادق] است و تفسیر وی تنها از امام باقر است که در ایام استقامت [سلامت اعتقادی] خود از او روایت کرده است.»^[۸]

المناسک

در حدیثی از جعفر صادق چنین آمده که آداب حج در فقه شیعه برای اولین بار توسط محمد باقر تدوین شده‌است.^[۹]

محمد باقر و ضرب سکه در قلمرو اسلامی

سکه‌های رومی تا زمان خلافت عبدالملک مروان در قلمرو مسلمانان رایج بود. به دنبال سردی رابطه بین امپراتور روم و خلیفه مسلمانان، خلیفه به پیشنهاد محمد باقر تصمیم به ضرب سکه گرفت. وی در زمینه برخی خصوصیات سکه‌ها، رهنمودهایی داد تا تقلب و دخل و تصرف در آنها به آسانی میسرنباشد و به عبدالملک گفت: «از مردم بخواه تا از این پس با این سکه‌ها معاملات خود را انجام دهند و مبادلات اقتصادی را با سکه‌های رومی ممنوع و دارای مجازات اعلام کن.» در ظرف چند ماه سکه‌های اسلامی در روابط اقتصادی به کار گرفته شد.

پروفسور ایتان کلبرگ، در مقالهٔ خود در دانشنامه اسلام -دائرةالمعارف لیدن-، در ابتدا به لقب باقر امام اشاره داشته و دو معنی را برای آن مطرح می‌کند، «کسی که علم را می‌شکافد» (یعنی آن را روشن می­سازد)؛ و «کسی که علم فراوان دارد». به نقل از ابن بابویه به حدیثی از پیامبر اشاره می­کند که فرموده‌اند: «در تورات به باقر به همین لقب اشاره شده است» کلبرگ تاریخ تولد او را در سوم صفر یا اول رجب ۵۷ یا ۵۶ قمری (۶–۶۷۵ میلادی) بیان می­کند. شاید با ذکر روایتی که امام می­توانست مصایب خانواده‌اش در محرم سال ۶۱ هجری [نهضت کربلا] را به یاد آورد، سال ۵۶ را ترجیح می­دهد. هم­چنین با اشاره به اینکه مادر آن حضرت فاطمه دختر امام حسن علیه السلام بود، او هم نوه حسن و هم نوه حسین به شمار می­ آمد. او دیدار محمد باقر با جابر بن عبدالله انصاری در سنین کودکی و ابلاغ سلام پیامبر به او را بیان داشته و این مسئله را گواهی بر مشروعیت امامت او از سوی شیعیان امامیه معرفی می­کند.

مهمترین نقشی که کلبرگ برای محمد باقر قائل است تدریس نظام‌مند و عمومی فقه شیعه از سوی او بود. این نظر در ابعادی وسیعتر توسط شیعه‌پژوه دیگری به نام ارزینا لالانی در کتاب «نخستین اندیشه‌های شیعی: تعالیم امام محمد باقر علیه السلام» به تفصیل بررسی و تبیین شده است. کلبرگ در این زمینه می­نویسد؛ احتمالاً محمد باقر اولین کسی بود که آن­چه را به آموزه‌های بنیادی شیعه اثنی عشری تبدیل شد، تدوین کرد.

به دلیلی سستی حکومت امویان باقر و فرزندش صادق توانستند حوزه‌های بزرگ درسی ایجاد کنند. بخش بزرگی از احادیث شیعیان از این دو شخص است و مثل قال باقر و قال صادق که میان شیعیان رواج دارد نیز به این نکته اشاره دارد. بعضی از بزرگان اهل سنت و بعضی از مردم ایران نیز جزء شاگردان محمد باقر بوده‌اند که نام برخی به شرح زیر است:

1. ابوعبداللّه جابربن یزید بن حارث جعفی
2. محمد ابن مسلم ثقفی کوفی
3. عبدالملک بن اَعیَن
4. سلیمان بن خالد
5. برید بن معاویه عجلی
6. ابوخالد کابلی
7. فُضَیل بن یَسار
8. ابوالصّبّاح کِنانی
9. حمّاد بن ابی سلیمان (ایرانی)
10. داوود بن ابی هند سرخسی (ایرانی)
11. محمّد بن اسحاق (ایرانی)
12. میمون قدّاح مکّی
13. معروف بن خرّبُوذ
14. عبدالله بن عطاء مکّی

برای محمد باقر هفت فرزند یاد کرده‌اند، پنج پسر و دو دختر:

1. جعفر صادق. (امام ششم شیعیان)
2. عبد الله بن محمد. او هم از ناحیه پدر و هم از ناحیه مادر با جعفر صادق متحد است. وی صاحب فضل و صلاح بوده که فردی از بنی امیه به او سم خورانید و او را کشت.^[۱]
3. ابراهیم بن محمد، از ام حکیم.
4. عبید الله بن محمد، از ام حکیم.
5. علی بن محمد، ام ولد.
6. زینب بنت محمد، از ام ولد.^[۲]
7. ام سلمه، از ام ولد.

برخی، تنها شش فرزند برای محمد باقر نام برده‌اند و بر این باورند که وی فرزندی به نام عبید الله نداشته‌است.^[۳]

گروهی دیگر گفته‌اند که دو دختر نداشته‌است، بلکه زینب و ام سلمه در حقیقت دو نام برای یک دختر است.

ابوجعفر، محمد بن علی الباقر، مشهور به محمد باقر امام پنجم شیعیان که آن‌ها از وی با عنوان امام محمد باقر یاد می‌کنند. کنیه‌اش ابوجعفر و باقرالعلوم زادهٔ سوم صفر یا نخست رجب سال ۵۷ هجری در مدینه. پدرش ابومحمد علی بن الحسین زین العابدین (امام چهارم شیعه) و مادرش فاطمه بنت حسن بن علی است.

مراجع بر اساس تاریخ درگذشت مرتب شده‌اند:

ردیف	نام	سال تولد	سال درگذشت	محل تولد	تحصیلات	محل زندگی	وب‌گاه	تصویر
۱	مسلم ملکوتی	۱۹۲۴	۲۰۱۴	ایران	عراق	قم، ایران	سایت رسمی
۲	سید عزالدین حسینی زنجانی	۱۹۲۱	۲۰۱۳	ایران	عراق و ایران	مشهد، ایران	سایت رسمی
۳	محمد صادقی تهرانی	۱۹۲۶	۲۰۱۱	ایران	ایران	قم، ایران	سایت رسمی
۴	سید محمدحسین فضل‌الله	۱۹۳۵	۲۰۱۰	عراق	عراق	بیروت، لبنان	سایت رسمی
۵	علی صافی گلپایگانی	۱۹۱۲	۲۰۱۰	ایران	عراق	ایران	-
۶	حسینعلی منتظری	۱۹۲۲	۲۰۰۹	ایران	عراق	ایران	سایت رسمی
۷	محمدتقی بهجت فومنی	۱۹۱۷	۲۰۰۹	ایران	عراق	ایران	سایت رسمی
۸	محمد فاضل لنکرانی	۱۹۳۱	۲۰۰۷	ایران	عراق	ایران	سایت رسمی
۹	سید حسن طباطبایی‌قمی	۱۹۱۱	۲۰۰۷	ایران	عراق	ایران
۱۰	میرزا جواد تبریزی	۱۹۲۶	۲۰۰۶	ایران	ایران	ایران	سایت رسمی
۱۱	سید محمدعلی موحد ابطحی	۱۹۲۲	۲۰۰۱	ایران	ایران	ایران	-
۱۲	سید محمد شیرازی	۱۹۲۸	۲۰۰۱	عراق	عراق	عراق	سایت رسمی
۱۳	سید محمد صدر	۱۹۴۳	۱۹۹۹	عراق	عراق	عراق	سایت رسمی
۱۴	محمدعلی اراکی	۱۸۹۵	۱۹۹۴	ایران	ایران	ایران	-
۱۵	سید محمدرضا گلپایگانی	۱۸۹۸	۱۹۹۳	ایران	عراق	ایران	-
۱۶	سید ابوالقاسم خویی	۱۸۹۹	۱۹۹۲	ایران	عراق	عراق	سایت رسمی
۱۷	سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی	۱۹۰۲	۱۹۹۰	ایران	عراق	ایران	-
۱۸	سید روح‌الله خمینی	۱۹۰۲	۱۹۸۹	ایران	عراق	ایران	سایت رسمی
۱۹	سید علی نقی‌نقوی	۱۹۰۵	۱۹۸۸	هند (انگلستان)	عراق	هندوستان	-
۲۰	سید محمدکاظم شریعتمداری	۱۹۰۴	۱۹۸۵	ایران	عراق	ایران	-
۲۱	سید عبدالله شیرازی	۱۸۹۲	۱۹۸۴	ایران	عراق	ایران	سایت رسمی
۲۲	سید محمود شاهرودی		۱۹۷۴	عراق	عراق	عراق	-
۲۳	سید محسن حکیم	۱۸۸۹	۱۹۷۰	عراق	عراق	عراق	-
۲۴	سید عبدالهادی شیرازی	۱۸۸۶	۱۹۶۱	عراق	عراق	ایران	-
۲۵	سید حسین بروجردی	۱۸۷۵	۱۹۶۱	ایران	عراق	ایران	سایت رسمی

عمده مراجع فقهی شیعه از سال ۳۲۹ قمری (آغاز غیبت کبری) تا سال ۱۳۴۰. ش که براساس منابع به جهت تاریخی یا تألیف آثار دارای شهرت بیشتری هستند:^[۱۸]