اللهم عجل لولیک الفرج

قرن بیستم منحنی مرگ‌ومیر آدم‌ها که به سراشیبی افتاد، سرعت زندگی‌ها بیشتر شد. برای سرعت باید انرژی و تکنولوژی داشت و بدون سوخت این تکنولوژی و سرعت بی‌معناست. اما انسان غافل از همه‌جا چند دهه طول کشید تا دریابد خربزه سرعت و تکنولوژی را خوردن،‌ روزی تب و لرز بحران انرژی به همراه دارد.

بی‌تردید ایران نیز از بحران انرژی دنیا بی‌نصیب نیست. نگاهی به وضعیت کشورمان نشان می‌دهد که اگر با روند فعلی رشد مصرف انرژی به سمت 1404 برویم،‌ آن زمان از یک صادرکننده عمده نفت به واردکننده آن تبدیل می‌شویم. در این میان، آنچه اهمیت بیشتری نسبت به بقیه مصارف انرژی دارد، بنزین است. نحوه مصرف بنزین در کشور چنان بالاست که نگاهی به آمارها خنده‌ای عصبی به چهره می‌آورد.

می‌توان جلوی مصرف سرسام‌آور را گرفت!

برای نمونه،‌ نمی‌توان به‌راحتی از کنار گزارش صندوق بین‌المللی پول گذشت وقتی که می‌گوید ایران دومین کشور جهان از نظر پرداخت یارانه انرژی با رقم 37 میلیارد دلار است؛ چرا که مصرف سرانه انرژی ایران برای هر نفر بیش از پنج برابر مصرف سرانه اندونزی و دو برابر کشور چین است؛ کشوری که یک میلیارد و 300 میلیون نفر جمعیت دارد.

از سوی دیگر، در حوزه گاز، ایران بعد از کشورهای امریکا و روسیه در رتبه سوم جهان قرار دارد؛ پیش بینی‌ها می‌گوید که در سال 2012 میزان مصرف به 277 میلیارد متر مکعب برسد.

با این روند مصرف، در آینده ایران به مصرف کننده‌ای بزرگ تبدیل می‌شود و فشار بر دولت افزایش می‌یابد. برای نمونه، سال گذشته دولت 134 هزار میلیارد ریال یارانه گاز به مشترکان بخش خانگی اختصاص داده است. این تنها بخشی از 90 هزار میلیارد تومان یارانه‌ای است که دولت هر سال برای تامین سوخت قرار می‌دهد.

با این همه، بر اساس مطالعات انجام شده، اگر اقدامات بهینه‌سازی بتواند در حد یک درصد از رشد مصرف را بکاهد، می‌توان به عقب افتادن بحران انرژی در کشور امید داشت.

وقتی شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت اعلام می‌کند، 95 درصد مصرف بنزین کشور صرف خودروها می‌شود و متوسط مصرف بنزین در کشور 10.75 لیتر(سه برابر انگلیس و 4 برابر فرانسه!) باید فکری به حال این میزان حیف‌ومیل شدن انرژی در مملکت شد.

در سال 1400 میزان مصرف بنزین با رشد فعلی به 328 میلیون لیتر می‌رسد؛‌ این یعنی هزینه‌ای معادل 45 میلیارد و 600 میلیون دلار! پس باید فکری به حال کاهش مصرف بنزین کرد و راهکارهایی عملی ارائه داد.

پایین بودن قیمت سوخت در کشور

سال 85، یعنی همان سالی که طرح سهمیه‌بندی شروع شد، دولت برای چهار فراورده اصلی و گاز مایع 31 میلیارد و 724 دلار یارانه پرداخت کرد. امروز بنزین ایران در حالی 100 تومان به فروش می‌رسد که ترکیه همین بنزین را  یک هزار 767 تومان، ایتالیا یک هزار و 466 تومان، استرالیا 874 تومان، امارات 347 تومان به فروش می‌رسانند. جالب اینجاست که از سال 75 قیمت بنزین در ایران افزایش 50 درصدی داشته است(از 50 تومان به 100 تومان) و نکته جالب اینجاست که قیمت بنزین وارداتی ایران در همین دوره زمانی از 75 تومان به 400 تومان رسیده است.

کاهش مصرف سوخت خودروها

برای این کار می‌توان گوشه چشمی به تنظیم موتور و باد لاستیک‌ها، استفاده از فیلترهای هوای استاندارد و استفاده صحیح از تجهیزات جانبی داشت. در این میان، تنظیم موتور از همه مهمتر است؛ چون تا 15 درصد می‌تواند مصرف را کاهش دهد.

باد کم لاستیک‌ها موقع سرعت زیاد دمای آنها را بالا می‌برد که فرسودگی آنها را بیشتر می‌کند. پس بهتر است ماهی یک بار باد لاستیک‌ها را تنظیم کنیم. معمولا هر هزار کیلومتر باید فیلترهای هوا را عوض کرد که این کار 10 درصد از میزان سوخت و 50 درصد از آلودگی هوا می‌کاهد.

ساماندهی حمل‌ونقل

یکی دیگر از راه‌های کاهش مصرف بنزین در کشور، ساماندهی حمل‌ونقل است. این امر از طریق رعایت اصول صحیح رانندگی و جایگزین کردن روش‌های دیگر به‌جای خودروی شخصی امکانپذیر است. در این میان انتخاب زمان و مسیر مناسب برای حرکت خودرو، رعایت قوانین و روش‌های صحیح هنگام رانندگی و استفاده از مسیرهایی که ترافیک روان‌تری دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

البته باید به این فهرست جلوگیری از سفرهای غیرضروری را نیز افزود. سفرهایی که اگر هم خیلی ضروری باشند، بهتر است با وسایل حمل‌ونقل عمومی یا دوچرخه انجام شوند. برای نمونه در حالی که شدت مصرف انرژی مترو 120 کیلوژول بر نفر است، این عدد برای اتوبوس 378 و برای سواری 2614 را نشان می‌دهد.

این امر نشانه آن است که وسیله‌ای همچون مترو می‌تواند بسیاری از مشکلات ترافیکی و افزایش مصرف بنزین را حل کند. بنابراین بهتر است این 93 کیلومتر خط مترو در کشور، اندکی خود را به شهری همچون لندن که 400 کیلومتر ریل قطار زیر زمینی دارد نزدیک کند. البته در این میان پا گرفتن دولت الکترونیک و انجام کارهای روزانه افراد از طریق اینترنت اهمیت ویژه‌ای دارد.

استفاده از خودروهای مناسب

نباید فراموش کرد که کوچکترین و سبک‌ترین خودرویی که با توجه به نیازهای ما ساخته شده، بهترین انتخاب ما نیز می‌تواند باشد. در این میان، از رده خارج شدن خودروهای فرسوده بسیار مهم است؛ چون خودروهایی که از فناوری جدید استفاده می‌کنند، مصرف کمتری نسبت به قدیمی‌ها دارند.

نکته مهم اینجاست که 22 درصد از ناوگان فرسوده در حدود 45 درصد از مصرف کل ناوگان حمل‌ونقل کشور را مصرف می‌کنند. از طرف دیگر، خودروهایی که شکل مخروطی دارند، به دلیل خاصیت آیرودینامیک خود کمتر در مقابل باد مقاومت می‌کنند و این امر از میزان مصرف آنها کم می‌کنند. هرچند که با وجود تمام این توصیه‌ها نمی‌توان از برچسب مصرف انرژی خودرو غافل بود!

استفاده از سوخت‌های جایگزین

محققان سال‌هاست که برای ساخت سوخت‌های جایگرین در تلاشند. آنها اکنون به این نتیجه رسیده‌اند که گاز طبیعی بعد از هیدروژن، پاکترین سوخت محسوب می‌شود و با توجه به ایمنی بیشتر مخازن و کاهش هزینه سوخت برای مالک خودرو تا یک چهارم بنزین، گاز طبیعی به عنوان جایگزین بنزین و نفت‌گاز بسیار مناسب است.

ایران نیازمند برنامه‌ریزی صحیح برای اصلاح الگوی مصرف در انرژی و سوخت خود است؛ چرا که شیب تند افزایش جمعیت ماشین‌ها اگر با همین روند پیش برود آن وقت این سربالایی را سوخت ناکافی دنیا براحتی نمی‌تواند بالا  بیاید.

منبع شانا

ادامه مطلب

انسان به عنوان اشرف مخلوقات صاحب فضیلت‌هایی است که او را همواره به انجام امور به بهترین شکل آن هدایت می‌کند. انسان در طول حیات خود همواره مواد، ابزار و روش‌هایی را به کار می‌گیرد تا با فراهم نمودن شرایط مناسب بهره لازم را از محصول به دست آمده ببرد. به همین دلیل انسان یک موجود مصرفی است و از طبیعت، محیط اطراف خود و.... به طور مستقیم و غیرمستقیم مصرف می‌کند و بهره می‌برد...

شیوه و نحوه به کارگیری مواد در فرآیند زندگی به نحوی که به مناسب‌ترین شکل به کار گرفته شوند از گرایشات فطری انسان است، لکن در عمل انسان‌ها در بهره‌گیری از محیط اطراف خود دچار انحراف از اعتدال و اقتصاد می‌شوند. قرآن کریم و ائمه‌اطهار(ع) به کرات به پرهیز انسان از اسراف و تبذیر در استفاده از نعمات الهی اشاره دارند.
از نظر لغوی خارج شدن انسان از حدو مرز در هر کاری که انجام می‌دهد را اسراف و ریخت و پاش و اتلاف نعمت را تبذیر گویند. از امام علی (ع) منقول است که «آگاه باشید مال را در غیراستحقاق صرف کردن تبذیر و اسراف است» و خداوند کریم اسراف‌کاری را روش فرعون و تبذیرکنندگان را برادران شیطان می‌نامد. به این ترتیب مصداق عینی اصلاح الگوی مصرف پرهیز از اسراف و تبذیر و رفتار بر پایه اعتدال و اقتصاد است. اگر هر یک از ما در زمان مصرف یک نعمت الهی از خود بپرسیم هزینه این نعمت و فایده آن چه‌قدر است؟ و آیا نسبتی منطقی بین هزینه به کار گرفته شده و نتیجه به دست آمده وجود دارد یا خیر؟ در آن صورت است که با قضاوتی منصافه به روشی برای به کارگیری متعادل و منصفانه منابع مبادرت خواهیم ورزید.
با اشاراتی که به قرآن کریم و روایات ائمه‌اطهار شد میانه‌روی و اقتصاد و اعتدال در به کارگیری منابع یک فضیلت انسانی و رفتار سالم اجتماعی است و دور شدن از این فضیلت مصداق عینی یک عمل ناپسند شیطانی.

یکی از حوزه‌هایی که انسان‌ها در طول زندگی خود محتاج آن هستند خدمات پزشکی و دارویی است. الگویی که بیانگر اقتصاد و اعتدال در به کارگیری منابع پزشکی و دارویی باشد از ضرورت‌های ملی است. در دنیای امروز، جوامع پیشرفته برای به کارگیری هر فرآورده و استفاده از آن در فرآیندهای اجتماعی روش‌های استاندارد شده و هدفمند را به کار می‌گیرند که اصطلاحا به این روش‌ها و منش‌ها دستورالعمل‌های استاندارد شده (Standard Guidelines) گفته می‌شود. در شاخه پزشکی نیز هر جامعه‌ای متناسب با موقعیت اجتماعی و اقتصادی خود دستورالعمل‌های ملی درمان(National Therapeutic Guidelines)را تدوین و به اجرا در می‌آورد. آنچه مسلم است در حال حاضر فرآیندهایی که در بهداشت و درمان ایران رایج است فاقد استانداردهای ملی منطبق شده با زیرساخت‌های اجتماعی و اقتصادی است. براساس برآورد‌های موجود سالانه بیش از ۳۰۰ میلیون نسخه دارویی به داروخانه‌های کشور ارایه می‌شود. از طرف دیگر مطالعه آمار داروهای مصرفی در کشور نیز بیانگر آن است که متوسط اقلام دارویی در هر نسخه در ایران ۲۶/۳ می‌باشد که با متوسط پذیرفته شده جهانی (که نزدیک به ۵/۱ می‌باشد) اختلاف فاحشی را نشان می‌دهد. سهم آنتی‌‌بیوتیک‌ها در این نسخ ۵۴ درصد، داروهای تزریقی ۴۴ درصد و کورتیکواسترویید ۲۳درصد بوده است. همچنین الگوی مصرف داروها براساس گروه‌های درمانی نیز بیانگر آن است که ما از روشی استاندارد شده و منطقی تبعیت نمی‌کنیم. در کشورهای پیشرفته دنیا بیشترین آمار مصرف دارو (بر پایه ارزش آنها به دلار) متوجه داروهای مورد نیاز بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مثل داروهای قلب‌وعروق، بیماری‌های اعصاب از نوع اختلالات دژنراتیو، افسردگی و.... گوارشی و تنفسی است. این در حالی است که بالاترین آمار مصرف دارو در ایران (بر پایه هزینه‌هایی که به بهداشت و درمان کشور تحمیل می‌کند) متوجه آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد درد و ضدالتهاب است. در عین حال که مصرف نابه‌جا و غیرمنطقی این دسته از داروها نه تنها به سلامت بیمار و جامعه کمک نمی‌کند، بلکه از طریق عوارض و اثرات جانبی که به جا می‌گذارد مشکلات و معضلات بعدی را نیز سبب می‌شود. مصرف نابه‌جای یک آنتی‌بیوتیک نه تنها فرد مصرف‌کننده را با عوارض جدی و خطرناک همان دارو و مقاومت‌های میکروبی فزاینده مواجه می‌کند و ایشان را در برابر عفونت‌های بعدی صدمه‌پذیرتر می‌کند، بلکه با نفوذ میکروب‌های مقاوم شده به اجتماع دیگر افراد جامعه اعم از انسان‌ها و حیوانات را نیز در معرض خطر عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌های رایج قرار می‌دهد. به همین دلیل امروزه در دنیا شاخص هشداردهنده‌ای برای برنامه‌ریزان وجود دارد و آن اینکه اگر در نظام بهداشت و درمان کشوری مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها شایع است و از متوسط جهانی بالاتر است آن نظام بهداشتی درمانی در حالت هشدار به سر می‌برد و ساختار بهداشت و درمان آن از روش‌های استاندارد شده و منطقی تبعیت نمی‌کند. مصداقی که به طور عینی در نظام بهداشت و درمان ایران شاهد آن هستیم. به عبارت دیگر الگوهای منطقی دارو‌درمانی(Rational Drug Therapy) در ایران نیاز به یک بازنگری ساختاری و توجه ویژه دارد. اینکه اشاره شد نظام بهداشت و درمان ایران در حالت هشدار از نظر دور بودن از ضابطه‌مندی درمان به سر می‌برد با ارایه آماری مقایسه‌ای از الگوی مصرف تعدادی از داروها ملموس‌تر خواهد شد.

- در سال ۱۳۸۶ بالغ بر ۶۳۰ میلیارد ریال آموکسی‌سیلین مصرف شده است. یعنی به طور متوسط هر ایرانی ۹۰۰۰ ریال فقط برای آموکسی‌سیلین پرداخت کرده است. در همین سال سفکسیم مصرف شده ارزشی بالغ بر ۶۷۰ میلیارد ریال را تجربه کرده است. اگر آمار مصرف سفتریاکسون یک گرمی ‌و کوآموکسی‌کلاو، ایمی‌پنم + سیلاستاتین و دیگر اشکال دارویی همین آنتی‌بیوتیک‌ها (دوزاژهای دیگر) نیز به آن اضافه شود هشدار ذکر شده ملموس‌تر خواهد بود. براساس آمار منتشره ارزش کوآموکسی‌کلاو مصرف شده در دوزاژهای مختلف بالغ بر ۴۰۰ میلیارد ریال، سفتریاکسون بالغ بر ۳۵۰ میلیارد ریال، ایمی‌پنم سیلاستاتین بیش از ۴۰۰ میلیارد ریال بوده است.

از نگاه دیگر ارزش ۳۰ داروی اول (از نظر ارزشی ریالی مصرف) در کشور بالغ بر ۵۴۲۵ میلیارد ریال گزارش شده است. سهم آنتی‌بیوتیک‌ها از این مقدار ۲۲۳۵ میلیارد ریال بوده است، یعنی بیش از ۴۱ درصد از سهم بازار ۳۰ داروی اول کشور مربوط به آنتی‌بیوتیک‌ها است. داروهایی که می‌توان با مصرف آنها براساس روش‌های استاندارد شده نه تنها باعث صرفه‌جویی بسیار شد، بلکه جلوی بسیاری از آسیب‌های بعدی ناشی از مقاوم شدن میکروب‌ها و بیماری‌های دیگر ناشی از عوارض جانبی این دسته از داروها را گرفت. فاصله ایران با کشورهایی که دارای استانداردهای ملی برای مصرف دارو هستند با کمال تاسف بسیار زیاد است و نیاز به برنامه‌ریزی جدی، هدفمند و حتی با رویکردی تهاجمی ‌در اجرا دارد. تصور نمی‌کنم کشوری را بتوان یافت که تا این حد در مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها از الگوهای منطقی تجویز دور شده باشد! همین آمار منتشره بیانگر آن است که از ۳۰ داروی اول مصرف شده در بازار دارویی آن ۱۰ مورد آنتی‌بیوتیک می‌باشد که بیانگر تنوع مصرف انواع آنتی‌بیوتیک‌ها به صورت غیرمنطقی در بازار دارویی کشور می‌باشد که پیامد آن مقاومت‌های متقاطع و بروز عوارض جانبی تشدید شده است. همین آمار مصرف ۳۰ داروی اول گزارش می‌کند که دومین فرآورده مصرف شده در کشور شیر خشک اطفال (یکی از براندهای موجود در بازار) بوده و سهم ارزش بازار آن نزدیک به ۴۰۰ میلیارد ریال بوده است که این هم بیانگر دوری از الگوی تغذیه سالم اطفال است. در کشوری که ارزش‌های دینی رویکرد اصلی آن است و در دین مبین اسلام بر تغذیه نوزاد با شیر مادر توصیه‌های بسیار شده است، شایسته نیست با این همه توصیه دینی، بهداشتی و علمی ‌که برای مزیت‌های شیر مادر وجود دارد این همه شیر خشک مصرف شده باشد. اگر سالانه یک میلیون تولد جدید داشته باشیم و سن شیر خوارگی را ۲ سال در نظر بگیریم و سهم سایر براندهای شیرخشک را نیز جمعا همین مقدار در نظر بگیریم بازار شیر خشک کشور بالغ بر ۸۰۰ میلیارد ریال خواهد بود که سهم سرانه هر نوزاد را ۴۰۰۰۰۰ ریال بیان می‌کند.

آمارهایی که اشاره شد نمونه‌ای از ده‌ها مورد نبود الگوی مصرف صحیح در فرآورده‌های دارویی در کشور بود. حال که به توصیه مقام معظم رهبری سال ۱۳۸۸ سال اصلاح الگوی مصرف نام‌گذاری شده است و سال ۱۳۸۸ نیز سال تدوین و تصویب برنامه پنجم توسعه کشور است و اینکه اصلاح الگوی مصرف امری همگانی، رفتاری و اجتماعی است و برای دست یافتن به الگوهای صحیح مصرف باید با برنامه، هدفمند و با نگاه صحیح و درست به آینده حرکت کرد، انتظار می‌رود دولت و مجلس محترم در تدوین برنامه پنجم توسعه رویکرد اصلاح الگوهای مصرف در جامعه را به طور عینی و شاخص‌مند مدنظر قرار دهند. در بخش بهداشت و درمان با روش‌ها و الگوهایی که در دنیا وجود دارد و تجربه‌های موفقی که بسیاری از کشورها در تدوین استانداردهای ملی درمان
به کار گرفته‌اند این راه هموارتر، سهل‌الوصول‌تر و شدنی‌تر است. به امید آنکه سال ۱۳۸۸ آغاز استانداردسازی و منطقی‌تر کردن فرآیندهای بهداشت و درمان در کشور باشد.

شايد اكنون شرايط اقتصادي جهان براي اين كار مناسب به نظر نرسد، اما واقعيت اين است كه هر قدر در راه بهينه سازي مصرف انرژي بيشتر هزينه كنيد، بيشتر پس انداز كرده ايد. تغييرات، تعميرات، نصب تجهيزات جديد و بهبود وضعيت كلي زمينه هاي مصرف انرژي در منازل مي تواند باعث كاهش هزينه هاي مندرج در قبوض مختلف و در نتيجه ذخيره سازي پول و انرژي در ابعاد فردي، اجتماعي و حتي جهاني بشود.

امروزه گرايش به انرژي پاك و سبز به رويكرد نسبتا فراگيري مبدل شده است، اما وضعيت اقتصادي جهان بگونه اي است كه همگان مايلند از هر جهت پس انداز بيشتري داشته باشند.

شايد خارج كردن لوازم برقي منزل از پريز برق هنگامي كه از آنها استفاده نمي شود، نقطه شروع خوب و آساني باشد. بنابراين بد نيست هنگامي كه از بسياري از لوازم الكتريكي منازل اعم از چراغ خواب، دستگاه هاي بازي هاي الكترونيكي و غيره استفاده نمي‌كنيم آنها را از برق خارج كنيم. به همين راحتي مي توان مصرف برق را تا 10 درصد كاهش داد. كنترل دائمي موارد ساده اي از اين قبيل و اصلاح عادت هاي نهادينه شده‌اي كه خلاف مصرف بهينه انرژي در خانه است، مي تواند تبعات و اثرات مثبت زيادي براي ما به همراه داشته باشد و به ما كمك كند تا منزل و محيط زندگي خود را سبزتر و پاكتر نگهداريم و از صرف هزينه هاي اضافي نيز پرهيز كنيم.

در عين حال، مصرف بهينه علاوه بر صرفه جويي مالي باعث ذخيره انرژي و امكان استفاده ساير مصرف كنندگان از آن را نيز فراهم مي كند. براي آنكه بهينه سازي مصرف انرژي را از هم اكنون در دستور كارتان قرار بدهيد بد نيست اين كار را با چند گام ساده آغاز كنيد كه در ذيل به آن اشاره مي‌كنيم:

1- مصرف خود را بررسي كنيد: قبل از شروع هر كاري لازم است بدانيد كجاي منزل شما به ارتقاء و بهينه سازي احتياج دارد و مي تواند براي شما صرفه جويي انرژي در پي داشته باشد. گاهي بد نيست براي اين ارزيابي از مشورت يك كارشناس كمك بگيريد كه هزينه چنداني را هم به شما تحميل نخواهد كرد. البته اين كار از عهده خود شما هم بر مي آيد.

2- محل و مجاري ورود و خروج هوا را بپوشانيد: با نوسان درجه حرارت مواد و مصالح ساختماني دچار انقباض و انبساط مي شوند و شكاف يا ترك هاي موجود ممكن است به حالتي در آيند كه هوا بتواند از آن به داخل يا خارج از خانه نفوذ كند. براي رفع درزها و شكاف هاي كوچكي كه در بسياري از نقاط خانه ممكن است وجود داشته باشند و يا حتي درز پنجره ها يا درب هاي ورودي با هزينه اي اندك مي توان از ابرهاي درزگير يا اسپري هاي حاوي فوم و تركيبات درزگير استفاده كرد و اين نقيصه را برطرف نمود. حتي در صورتي كه ندانيد ورود و خروج هوا از كجاي منزل شما صورت مي گيرد مي توانيد از يك دماسنج مادون قرمز استفاده كنيد تا محل دقيق نوسان درجه حرارت محيطي منزل را به شما نشان بدهد و شما بتوانيد با مهار آن باعث جلوگيري از هدر رفتن هواي خنك منزل (در تابستان) يا هواي گرم منزل ( در زمستان) بشويد.

3- تنظيم سيستم هاي گرمايشي و سرمايشي: با استفاده از ترموستات هاي قابل برنامه ريزي و قابل تنظيم كه هزينه چنداني هم ندارند و حتي يك فرد غير متخصص نيز مي تواند آنها را نصب كند مي توانيد درجه حرارت يا برودت داخل منزل خود را ثابت نگه داريد. مزيت اين كار آن است كه مي توانيد حرارت با برودت منزل خود را متناسب با وضعيت گرمايي يا سرمايي بيرون تنظيم كنيد و مصرف انرژي منزل خود را متناسب با نياز واقعي تعديل كنيد.

4- سيستم روشنايي: امروز استفاده از لامپ هاي كم مصرف كه علاوه بر مصرف بهينه تر، حرارت كمتر و نور بيشتري توليد مي كنند و عمر طولاني تري نيز دارند كاملا مرسوم و متداول شده است، اما بد نيست بدانيم كه در صورت امكان مي توان در بخش هايي از سيستم روشنايي منزل از ديودهاي نوري (LED) نيز استفاده كرد كه در مقايسه با لامپ هاي پرمصرف سنتي بالغ بر 90 درصد كمتر انرژي مصرف مي كنند. البته انتخاب اين نوع لامپ هاي كوچك كه به ديودهاي نوري موسومند، هنوز محدود به كاربري هاي معدود و خاصي است و چندان فراگير نشده است.

به هر حال اگر هر يك از ما ساده ترين و ابتدايي ترين روش هاي كنترل و بهينه سازي مصرف انرژي را در منازل خود بكار بگيريم، صرفه جويي انرژي آن مي‌تواند امكان مواجهه با هر گونه بحران انرژي را بعيد و بعيدتر كند.

منبع www.behina.pejvak.net

راه‌حل چيز ديگري است
مصرف انرژي را بايد طور ديگري مديريت كرد. پس براي اين كار ابتدا بايد بررسي كنيم كه چه عواملي باعث افزايش مصرف انرژي است‌. يكي از اصلي‌ترين عوامل در بالا رفتن سطح مصرف سوخت، ترددهاي درون شهري و برون شهري خودروهاست، يعني پديده‌اي كه آن را با نام سفرهاي غير ضروري درون شهري مي‌شناسيم. اين سفرها در حالت كلي به 4 دسته تقسيم مي‌شوند. اول سفرهايي كه براي رسيدن به محل كار و بازگشت از آن انجام مي‌شود، دوم سفرهايي كه براي انجام امور روزمره پس از رسيدن به محل كار انجام مي‌شود، سوم سفرهايي است كه براي جابه‌جايي بار و اشيا انجام مي‌شود و چهارم سفرهايي است كه به منظورهاي ديگر انجام مي‌شود كه قسمت كوچكي از سفرهاي درون شهري را تشكيل مي‌دهند. دسته اول مشكل ترافيك صبح و عصرگاهي را ايجاد مي‌كنند و دسته دوم نيز با سنگين كردن ترافيك، راه را براي انجام سفرهاي دسته سوم ناهموار مي‌كند. دسته چهارم هم نقش زيادي در ترافيك ندارد. به تمام اينها، بالا رفتن مصرف سوخت در ترافيك سنگين و اتلاف ميليون‌ها ساعت وقت شهروندان در ترافيك را اضافه كنيد كه مبلغي تقريبا غيرقابل محاسبه را بر دوش اقتصاد همه مردم تحميل مي‌كند كه اگر بخواهيم باز هم مانند هميشه فقط در پي راه‌حل‌هاي تكراري باشيم نه نتيجه‌اي به دست خواهيم آورد و نه مشكلي واقعا حل خواهد شد.

براي اتخاذ يك راه‌حل ديگر بايد رويكرد جديدي در پيش گرفت و براي اين كار لازم است ابزاري نو در اختيار گرفت. فناوري اطلاعات مي‌تواند بهترين ابزار براي اين كار باشد‌. با استفاده از اين فناوري مي‌توان صورت مساله ترافيك را پاك كرد، يعني ديگر براي حل مساله ترافيك و اصلاح الگوي مصرف نيازي نخواهد بود تا به فكر حمل ونقل و تجميع ترافيك يا ساختن راه‌هاي بيشتر براي مقاصد محدود بود‌يا ديگر نيازي نخواهد بود تا براي حل مشكل حمل و نقل براي توليد خودروهاي مختلف ميلياردها دلار هزينه كنيم و باز هم ميلياردها تومان براي سوخت و نگهداري و بيمه آنها هزينه كنيم و بازهم ميلياردها تومان براي احداث خيابان و توسعه گذرگاه‌ها و امثال آن بپردازيم تا همين خودروها جايي براي عبور داشته باشند و پس از اين همه هزينه كردن‌هاي تكراري، مشكلاتي داشته باشيم به نام ترافيك،‌ آلودگي و مصرف بي‌رويه سوخت‌. فناوري اطلاعات و ارتباطات به عنوان صنعتي سبز براي تقويت زيرساخت‌هاي توسعه پايدار و اصلاح و تنظيم سامانه‌هاي هدايت و كنترل نيازهاي مختلف جامعه از جمله تقويت پايه‌هاي اقتصادي كشور مي‌تواند به عنوان يكي از اصلي‌ترين گزينه‌ها مطرح باشد.

الگوي مصرف در حقيقت الگوي رفتار ماست، پس براي اصلاح الگوي مصرف نياز است رفتارمان را تغيير دهيم و اين تغيير رفتار را نيز براساس نياز و دستاوردهاي فناوري اطلاعات هدايت كنيم تا بتوانيم با آهنگ تغييرات جامعه نوين هماهنگ شويم‌.

خروج از منزل فقط براي تفريح

پيشگامان عرصه دنياي ارتباطات براي ايجاد دنيايي كه كاملا بر اساس فناوري اطلاعات بنا شده باشد شعاري را هدف قرار داده‌اند كه بر اساس آن براي انجام هيچ كاري لازم نيست از منزل خارج شد، مگر براي تفريح‌. شايد اين حرف براي ما يك خيال دست نيافتني باشد، اما اين طور نيست و اگر بخواهيم مي‌توانيم به آن نقطه هم برسيم، ولي بدون داشتن يك هدف بسيار دور و بر اساس حقايق موجود، فرداي ايده‌آلي را مي‌توان ترسيم كرد، چراكه به اين هدف آرماني هرچه نزديك‌تر شويم از مزاياي بيشتري نيز بهره‌مند مي‌شويم‌. مزاياي فناوري اطلاعات آنقدر گسترده است كه تمام آنها را به صورت كامل نمي‌توان نام برد، اما به مهم‌ترين آنها كه بر اقتصاد و الگوهاي مصرفي نقش دارند نگاهي گذرا خواهيم داشت‌.

شهر الكترونيك به عنوان در برگيرنده بخشي عمده از فعاليت‌هاي مبتني بر فناوري اطلاعات از جمله محورهاي سرمايه‌گذاري كشورها در زمينه فناوري اطلاعات است‌. شهر الكترونيك كه برخي آن‌را شهر مجازي نيز مي‌نامند، شهري است كه در آن نيازي به مراجعه و پيگيري دستي كارهاي اداري نيست و تنها با ارائه درخواست‌هاي الكترونيك مي‌توانيد از تمام امكانات اداري شهري بهره‌مند شويد و ديگر براي انجام يك كار اداري ساده وقت نخواهيد گذاشت، چراكه سيستم‌هاي ادارات در شهر الكترونيك كاملا مبتني بر فناوري‌هايي مانند اينترنت است و ديگر ارباب رجوع به اين ادارات، مراجعه حضوري ندارد. حال خودتان حساب كنيد كه اگر مراجعه به ادارات را از سفرهاي شهري حذف كنيم ترافيك به چه صورتي در خواهد آمد‌. در شهر الكترونيك، آموزشگاه‌ها و مراكز فرهنگي بيشتر فعاليتشان مبتني بر وب است و بيشتر مراجعان آنها كاربران اينترنت هستند و نه در راه ماندگان ترافيك‌. به اين ترتيب، مقدار زيادي از سفرهاي درون شهري كه به مقاصد آموزشي مانند رفتن به كلاس درس يا خريد كتاب و امثال آن انجام مي‌شود نيز از جمع ترافيك شهري كاسته مي‌شود‌.

بانكداري الكترونيك نيز به عنوان ستون فقرات اقتصاد نوين يكي ديگر از مواهب دنياي فناوري اطلاعات است كه بر اساس آن تمام فعاليت‌هاي مالي، بانكي و اعتباري افراد حقيقي، حقوقي و دولتي از بستر سنتي به بستر الكترونيكي منتقل مي‌شوند كه اين مساله باعث مي‌شود امور بانكي در كمترين زمان ممكن انجام شود كه در بيشتر موارد كارها به صورت همزمان و آنلاين انجام مي‌شود و ديگر وقت كسي براي انجام امور بانكي تلف نمي‌شود و از آن مهم‌تر اين كار باعث مي‌شود براساس نيازهاي مشتري، خواسته‌ها با سرعت بيشتري انجام شود و زمان خواب سرمايه در بانك‌ها حذف گردد‌. بانكداري الكترونيك كه داراي شاخه‌هاي مختلفي است براي افراد اين امكان را فراهم مي‌آورد كه از هر مكاني به هر حسابي دسترسي داشته باشند و اصولا حضور فيزيكي فرد ديگر مطرح نيست‌. بر اساس اصول اين نوع بانكداري، نظام‌مندي كارها بر اساس ساختاري انجام مي‌شود كه در آنها ديگر كسب و كار مانند گذشته بر اساس سلايق و روابط نيست، بلكه همه چيز را ضوابط مشخص مي‌كند كه اين مساله جلوگيري‌كننده اتفاقاتي مانند رانت‌خواري، معوقات بانكي و اختلاس است‌. حال از اين بحث كه بگذريم داشتن ارتباط دائم با حساب‌هاي مالي و عدم نياز براي مراجعه به بانك مي‌تواند هم سرعت انجام معاملات و هم سرعت خودروهاي داخل خيابان را بالا ببرد. با اين حساب تقريبا تمام سفرهاي درون شهري كه براي انجام امور بانكي انجام مي‌شود از ميان انبوه خودروهاي موجود حذف مي‌شوند، حتي امور بين بانكي مانند تبادل لاشه چك نيز از اين ميان برداشته مي‌شود و همه چيز بر مبناي سامانه‌هاي الكترونيك خواهد بود‌. كارت‌هاي اعتباري و كارت‌هاي خريد نيز كه بر اساس آن مي‌توانيم بدون نياز به همراه داشتن پول نقد خريد يا بسياري از كارهاي بانكي را انجام دهيم‌.

بانكداري مبتني بر پيام كوتاه نيز يكي ديگر از مزاياي فناوري اطلاعات و بانكداري الكترونيك است. بانكداري همراه يا همان بانكداري موبايل اين امكان را مي‌دهد كه از هر كجا و تنها با داشتن يك تلفن همراه امور بانكي خود را تا حدود بسياري انجام دهيد‌.

استفاده از تمام اين مزايا در گروي داشتن چند چيز است 1) زير ساخت 2) قانون و امكان اجرا 3)فرهنگ‌. موارد اول و دوم براساس چشم‌اندازهاي هر كشوري براي آن تهيه و تعريف مي‌شود كه بر اساس سند چشم‌انداز 20 ساله و برنامه‌هاي توسعه براي افزايش بهره‌وري ملي (National Productivity) زير ساخت‌ها و قوانين تا حدودي مهيا شده است، اما مهم‌تر از تمام اينها فرهنگ استفاده از اين مزاياست كه اگر نباشد هيچ گاه نه شهر الكترونيك كاربردي خواهد داشت و نه سودي از اين موج چهارم يعني عصر اطلاعات نصيب كسي خواهد شد و همان طور كه ذكر شد هيچ الگويي در مصرف ما تغيير نمي‌كند مگر اين‌كه فرهنگ مصرف را تغيير دهيم و به شيوه‌هاي نوين نزديك‌تر شويم‌.

اين تغيير فرهنگ مصرف كه رهبر انقلاب هم در نماز عيد فطر سال گذشته و هم در نوروز امسال به آن تاكيد داشتند بايد همه‌گير باشد و اين همه‌گير شدن، هم قانونگذار را شامل مي‌شود و هم مجري قانون را‌.

مراقب دست‌هاي آماده رانت‌خواري باشيم

درست است كه در بسياري از موارد نياز به يك جهش الكترونيك داريم، اما مراقب باشيم رانت‌خوارهاي اقتصادي اين بار از اين دروازه وارد نشوند و تجربه تلخ برخي قراردادهاي گذشته و حال را در اجراي طرح‌‌هاي فناوري اطلاعات شاهد نباشيم‌. استفاده از مناقصه‌هاي همگاني و شفاف كه همه امكان حضور در آن را داشته باشند و مراحل آن نيز با شفافيت پيش برود در كنار داشتن نهادي متخصص و ناظر بر اين قراردادها كه با هدف استقلال ديجيتال كشور همراه باشد مي‌تواند تا حدود زيادي جلوي حركات مخرب رانت خواران را بگيرد‌‌.

منابع و ذخایر هر کشور، جزء ثروت‌های آن کشور به شمار می‌آید. به‌این معنی که اگر کشوری نسبت به مصرف غیر اصولی منابع خود بی‌تفاوت باشد، در واقع نسبت به دارایی‌ها و ثروتش بی‌تفاوت است. از سوی دیگر، درآمدهای کشوری که مصرف‌گرایی در آن توجیه و تبلیغ می‌شود، نمی‌تواند برای رشد کشور و توسعه زیرساخت‌های اقتصادی آن هزینه شود. این درآمدها نیز خواه، ناخواه هزینه مصرف بی‌رویه و غیراصولی در سطح کشور خواهد شد.

واقعیت آن است که طی سال‌های دولت سازندگی و بعد از آن، مصرف‌گرایی به شدت در جامعه ما ترویج شد. آمار و ارقام نگران کننده‌ای وجود دارد که این مصرف بی‌رویه را نشان می دهد. مثلاً در خصوص انرژی. برای مقایسه مصرف انرژی از معیار "شدت انرژی" استفاده می‌شود که برابر نسبت مصرف انرژی به تولید ناخالص داخلی است. مطابق آمارها، ایران در کل جهان بالاترین میزان "شدت انرژی" را به خود اختصاص داده است! این معیار برای ایران 17 برابر کشوری مثل ژاپن، 5/8 برابر اروپا، 1/2 برابر چین و 8/2 برابر کشورهای آسیای شرقی است. این آمار میزان مصرف بی‌رویه انرژی را در ایران نشان می‌دهد. در واقع، مصرف انرژی در ایران برابر مصرف انرژی در کشوری با جمعیت 750 میلیون نفر است! رقمی که تصور آن چندان آسان نیست.

در مورد سایر منابع نیز وضعیتی مشابه حاکم است. الگوی مصرف آب آشامیدنی بر اساس اعلام بانک جهانی برای یک نفر در سال، یک متر مکعب و برای بهداشت در زندگی به ازای هر نفر، 100 متر مکعب در سال است. بر این اساس، در کشور ما 70 درصد بیشتر از الگوی جهانی آب مصرف می‌شود! از نظر مصرف برق، ایران نوزدهمین کشور پرمصرف برق در دنیاست.

باید چاره جدی برای وضعیت موجود اندیشید.

یکی از دلایل این روند، فرهنگ‌سازی‌ای است که طی این سال‌ها انجام شده است. صداوسیما طی این سال‌ها یکی از بزرگترین عوامل ترویج مصرف‌گرایی در جامعه بوده است. امروز هم اگر بخواهیم به تغییر الگوی مصرف در کشور فکر کنیم، به نظر می‌رسد پیش از همه، این صداوسیما است که باید جهت‌گیری‌های خود را در این زمینه کاملاً معکوس کند. تبلیغات صداوسیما برای معرفی کالا نیست. آنچه تبلیغات چیپس و پفک و تلویزیون LCD و ویلای شمال و... رقم می‌زند، ترویج مصرف‌گرایی است. علاوه بر اینکه نوع پرداخت‌ها در ساخت فیلم‌ها و سریال‌ها هم اغلب در همین راستاست. 

دلیل دیگر این روند، به نوع سیاست‌گذاری‌های قوه مجریه در کشور بازمی‌گردد. وقتی میان آب شرب و آبی که برای استحمام، شست‌وشوی لباس، شستن حیاط، پر کردن استخر و... مصرف می‌شود، تفاوتی باشد، طبیعی است که میزان مصرف بسیار بیش از حد انتظار خواهد بود.

دلیل سوم، پایین بودن قیمت برخی منابع، به‌خاطر یارانه‌هایی است که به آنها تعلق می‌گیرد. برخی از این یارانه‌ها در کل دنیا بی‌سابقه است. مثلاً در هیچ کشوری به برق یارانه تعلق نمی‌گیرد. در حالی که در ایران، یارانه بالایی برای این حامل انرژی لحاظ می‌شود و این به خودی خود، افزایش مصرف آن را رقم می‌زند.

محمد رضا خباز، مخبر کمیسیون اقتصادی مجلس در این خصوص معتقد است: «هرکسی که اندکی با اقتصاد کشور آشنا باشد، می‌داند پرداخت یارانه با روش موجود، بدترین شکل هدردادن منابع است.» ستاری‌فر رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی در دولت اصلاحات نیز با اشاره به طرح هدفمند کردن یارانه‌ها می‌گوید: «من معتقدم که وضع موجود مصرف انرژی در ایران قابل قبول نیست و هر کار اصلاحی به نفع کشور است.»

در واقع یکی از ضرورت‌هایی که صاحب نظران را نسبت به اجرایی کردن طرح هدفمند کردن یارانه‌ها مصمم می سازد، وضعیت نامطلوب توزیع و مصرف یارانه‌ها و نیز پیامدهای این نوع توزیع است. در خصوص هدر رفتن منابع، همه صاحب‌نظران و اقتصاد دانان نظری مشابه دارند. مهدی هاشمی رفسنجانی در این خصوص می گوید: «در سال 1382 معیارهای مصرف انرژی کشور در بخش های نفت، ساختمان، حمل و نقل و لوازم خانگی به ترتیب 2، 5/2، 2/2، 7/1 برابر استانداردهای جهانی بوده است. مصرف انرژی جهت گرمایش ساختمان در ایران حدود 2،6 برابر مصرف جهانی است. مصرف انرژی برای تولید یک تن سیمان در ایران نیز 1،3 برابر مصرف دنیاست. وضع انرژی مصرفی برای تولید آجر نیز در این مورد خیلی خوشایند نیست و 5،5 برابر مقدار جهانی است، همچنین فولاد 1،5، قند و شکر 1،64 و کاغذ 1،7 برابر مقدار جهانی است. به طور کلی در صنایع ذکر شده شاخص وزنی به طور متوسط در ایران 8،1 برابر بالاتر از مصرف جهانی انرژی است که در کل صنایع کشور این رقم حدود 2 برابر در نظر گرفته می شود.»

او همچنین بر غیر قابل تحمل بودن وضعیت موجود و بدتر شدن آن در سال های آتی در صورت عدم اقدام درخور تأکید دارد: «مطابق با بررسی های به عمل آمده در سال 1382 میزان مصرف انرژی در ایران معادل 20 میلیارد دلار می باشد که چنانچه روند انرژی به همین گونه ادامه یابد، در 20 سال آینده حدود 680 میلیارد دلار انرژی مصرف خواهیم کرد!»

روند افزایشی مصرف انرژی در کشور طی سال‌های آتی بیش از هر زمان کشور را با کمبود بودجه برای تأمین هزینه‌های تولید انرژی مواجه خواهد کرد.

رئيس کميسيون انرژي مرکز بررسي هاي استراتژيک ریاست جمهوري در این خصوص می‌گوید: «سال 85 مصرف انرژي نسبت به سال پيش از آن حدود 8،9 درصد رشد داشت و در سال 86، اين ميزان به 9،9 درصد بالغ شد. پيامد روند مصرف انرژي آن است که تا 10 سال ديگر قادر به صدور نفت نخواهيم بود، اين در حالي است که منابع بودجه کشور 70 درصد از طريق نفت تأمين مي شود.»

امروز دیگر همه صاحب نظران بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف اتفاق نظر دارند، اما متأسفانه هنوز مردم با بسیاری از واقعیت ها آشنا نیستند. برای ایجاد یک تحول اساسی در اقتصاد بیش از هر چیز نیازمند توجه همه جانبه دلسوزان و ایجاد یک عزم ملی برای تغییر هستیم.

نامگذاری مدبرانه رهبر انقلاب بر سال‌ها طی 11 سال اخیر، برکات غیرقابل انکاری داشته و حتی در برخی موارد به گفتمان‌سازی و تسری آن به بدنه اجتماعی منجر شده است. سلسله نامگذاری‌های سال امیرالمؤمنین، سال امام خمینی، سال نهضت حسینی، سال پاسخگویی سران قوا منجر به شکل‌گیری جنبش عدالت‌خواهی شد.

عزم ملی مورد اشاره برای تغییر و اصلاح الگوی مصرف نیز اگر بناست، شکل بگیرد، بهترین محرک برای آن، فراخوان رهبری و ریل‌گذاری ایشان است.

پیام دیگر این نامگذاری نیز برای قوه مقننه است. مجلس اگرچه در لایحه بودجه 88 بند مربوط به هدفمند کردن یارانه‌ها را حذف و لایحه بودجه را با تغییرات عمده عملاً به طرح تبدیل کرد اما با این فراخوان بزرگ رهبر انقلاب، هرگونه تعلل در انسداد زمینه‌های اسراف و ادامه این مصرف مسرفانه در بخش انرژی پذیرفته نیست.

با نزديك شدن به فصل گرما يكي از دغدغه هاي بيشتر خانواده ها، انتخاب يك وسيله سرمايشي مناسب براي منازل است. با توجه به اين كه وسايل سرمايشي حدود 26 درصد از كل مصرف برق بخش خانگي را به خود اختصاص مي دهد ضروري است هنگام استفاده از وسايل سرمايشي به نكاتي براي صرفه جويي و كارايي بهتر آن توجه كرد.در سالي كه به نام اصلاح الگوي مصرف نام گذاري شده است، بايد تلاش بيشتري كرد تا با صرفه جويي و بهينه كردن مصرف انرژي اين امانت را براي نسل هاي بعد هم باقي گذاشت.يك كارشناس تأسيسات مي گويد: انتخاب كولر به شرايط آب و هوا و در نظر گرفتن فضاي سرمايشي بستگي دارد.«آرش نظم بجنوردي» مي افزايد: با در نظر گرفتن شرايط آب و هوايي خراسان شمالي بهترين وسيله سرمايش كه مي توان استفاده كرد، كولر آبي است. البته بايد فضا را نيز در نظر گرفت هر قدر فضاي سرمايشي بيشتر باشد، كولر نيز بايد بزرگ تر و قوي تر باشد تا فشار كمتري به آن وارد شود.وي تأكيد مي كند: مهم ترين نكته اي كه در انتخاب كولر اعم از گازي يا آبي بايد مورد توجه قرار گيرد، استاندارد بودن آن است هم چنين داشتن برچسب انرژي از مهم ترين شاخص هاي يك كولر مرغوب است.وي مي افزايد: حرف A نشانگر بيشترين ميزان بازدهي دستگاه و حرف G نشان دهنده كمترين ميزان بازدهي دستگاه است. بنابراين هر چه مرتبه دستگاه بيشتر باشد كارايي آن نيز نسبت به ميزان انرژي كه مصرف مي كند، بيشتر است.وي نكاتي را براي استفاده صحيح از كولر بر مي شمارد و مي افزايد: هر قدر مسير كانال كشي كولرهاي آبي طولاني تر و پر پيچ و خم باشد، فشار هوا در مسير كانال ها كاهش پيدا مي كند كه براي جبران آن، انرژي بيشتري نياز دارد و سرماي حاصل هم كمتر مي شود به همين دليل بايد در صورت امكان كوتاه ترين مسير براي كانال كشي در نظر گرفته شود.اين كارشناس ادامه مي دهد: اگر كانال كولر در خارج از ساختمان قرار داشته باشد، نبايد در معرض نور مستقيم باشد. بايد آن را با سايبان يا پشم شيشه پوشاند تا از گرم شدن آن جلوگيري كرد. هم چنين با عايق كردن ديوارها و پنجره ها از ورود هواي گرم به داخل اتاق مي توان جلوگيري كرد.وي مسدود كردن دريچه ورودي هوا را در اتاق هايي كه استفاده نمي شود يكي ديگر از راه هاي استفاده بهينه از كولر ذكر مي كند.«يوسف جويني» يك كارشناس ديگر هم معتقد است: استفاده هم زمان از وسايل خانگي گرمازا مانند اجاق، سماور، لامپ هاي متعدد و ... باعث افزايش گرماي محل كار و سكونت مي شود و استفاده از كولر را افزايش مي دهد.وي مي افزايد: انرژي بيشتر از طريق پنجره ها هدر مي رود كه مي توان با استفاده از كركره يا پارچه هاي روشن، از اين هدر رفت جلوگيري كرد.وي ادامه مي دهد: براي افزايش كارايي بهتر است كولرها در مسير جريان هوا گذاشته شود.وي مي گويد: كولر گازي از جمله پر مصرف ترين وسايل برقي خانگي است. بنابراين در صورتي كه نيازي به استفاده از اين كولرها نيست مي توان از استفاده آن خودداري كرد و يا تلاش شود در ساعاتي كه اوج مصرف برق بالاست، استفاده نشود.وي تأكيد مي كند: حتما پوشال هاي كولر سالانه تعويض شود زيرا علاوه بر صرفه جويي در مصرف انرژي مي تواند قدرت سرد كنندگي كولر را هم افزايش دهد.

منبع  www.behina.pejvak.net

«توليد» و «مصرف» دو مقوله مهم در علم اقتصاد هستند که بين آنها يک ارتباط استراتژيک تعريف مي شود. اساساً مصرف بويژه در مورد کالا و خدمات، از يک نياز واقعي سرچشمه مي گيرد.
نگاهي به جريانهاي توليد جهاني نشان مي دهد حيات و ممات کشورهاي پيشرفته صنعتي در دنيا به موضوعي به نام توليد انبوه و استمرار آن وابسته است و هر نوع وقفه اي در اين روند که مي تواند ناشي از رکود يا کاهش تقاضا باشد، چالشهاي سياسي براي کشورهاي صنعتي ايجاد کرده و در صورت فراگير بودن نظامهاي سلطه اقتصاد جهاني را دچار اختلال و زوال مي نمايد.
تجربه چند دهه گذشته نشان داده است استمرار توليد به استمرار تقاضا براي کالا يا خدمات وابسته است و براي استمرار تقاضا به جاي آنکه تقاضا منطقاً براي پاسخ به نيازهاي اساسي باشد از طريق القاي نياز و تحميل تقاضا، اين جريان استمرار مي يابد.
يکي از ابزارهاي قبلي دنياي سلطه اقتصادي، استفاده گسترده و معنادار از جريان تبليغات است که از طريق ابزارهاي گسترده تبليغي خود و حتي رسانه ملي کشورهاي در حال توسعه و کم توسعه يافته، براي القاي نياز، تحميل مصرف و در حقيقت القاي تقاضاهاي کاذب صورت مي پذيرد.
يا اينکه با وجود افزايش توان فني و دانش توليد کنندگان، عمر کالاهايي مانند خودرو به طور عمدي کاهش يافته، به طوري که مقايسه کالاهاي توليدي با دوام نيم قرن اخير مثلاً خودرو، مبين آن است که به شدت از عمر مفيد اين کالاها به عمد کاسته شده و يا آنها به جاي وضعيت قبلي «تعمير» قطعات، در وضعيت «تعويض» قطعات قرار گرفته اند.
ابزار و استراتژي ديگر آنها «دمده» جلوه دادن کالاها و خدمات است. اين دمده کردن در مورد کالاهاي ضروري مانند پوشاک نيز يک جريان شناخته شده است. کانالهايي تحت عنوان فشن يا مد بطور شيطنت آميز نسبت به دمده کردن پوشاک فعاليت مي کنند.
مبادي ورود گسترده کالا در پوشش عنوانهايي مانند مناطق آزاد (که در واقع بايد مراکز پردازش و عمليات صادرات باشند) جريان گسترده ورود کالا را بر عهده دارند. در همين راستا شاهد گسترش بي رويه و البته حساب شده و هوشمند تغييرات کالبدي در شهرها و برنامه ريزي شهري با عنوان گسترش بي رويه پاساژ، بوتيک و مراکز خريد هستيم.
نتيجه ظهور اين بازارهاي جديد، فشار و حمله به شهروندان در نقاط مختلف کشور است. بنابراين، بدون توجه به چرخه هاي سازمان يافته ورود کالا، پرداختن به مقوله «اصلاح الگوي مصرف» از اين جنبه اقدامي ناقص خواهد بود.

جنبه مهم ديگر اصلاح الگوي مصرف، موضوع توجه به منابع استراتژيک و ضروري کشور است که عموماً مصرف آن توسط دولتمردان و نظام قانونگذاري کشور صورت مي گيرد. از جمله آن، مصرف منابع ارزي و بودجه کشور است که خود را در قالب تخصيص منابع نشان مي دهد.
دولت داراي بزرگترين خانواده مصرفي کشور است، لذا اگر در مورد عملکرد آن ميزان و معيار مشخصي وجود نداشته باشد، داستاني که در سالهاي اخير با برداشتهاي بي رويه ارزي به وجود آمد، حادث مي شود. در حقيقت، درست مصرف کردن منابع کمياب و حياتي کشور مي تواند اولين اقدام اصلاحي باشد.
اکنون واردات بي رويه، سطح و نوع رفتار مصرفي مردم و دولت را تغيير و افزايش داده است، در حالي که با توجه به کاهش قيمت نفت، ادامه روند سابق واردات ممکن نيست، لذا بايد تأکيد کرد اصلاح الگوي مصرف زماني ميسر مي شود که در رفتارهاي مصرفي ناشي از سياستهاي کلان ملي، تجديدنظر شود.
آنچه مسلم است، اصول برجسته قانون اساسي، جهت گيريهاي حضرت امام و مقام معظم رهبري بويژه آموزه هاي ديني و نظام اسلامي و همچنين غناي فرهنگي حاکم بر جامعه ايراني، مي تواند تأثير بسزايي در اصلاح الگوي مصرف داشته باشد، خاصه آنکه رهبر معظم انقلاب نيز با نامگذاري سال جاري بر حساسيت موضوع تأکيد کرده اند.
لذا بايد دور افتادگي از باورهاي فرهنگي و ديني در خصوص چگونگي توليد و مصرف کالاها و خدمات جبران شود که اين امر امکان پذير نيست، مگر با سياستگذاري و رها کردن مردم از انحراف تبليغاتي موجود در جامعه که اتفاقاً مقام معظم رهبري نيز به يکي از مصداقهاي آن به طور آشکار اشاره کردند.
از طرف ديگر، اصلاح الگوي مصرف ضمن آنکه مستلزم درک صحيح از واژه هاي «اصلاح»، «الگو» و متعاقباً خود «مصرف» مي باشد، تقسيم بندي منطقي آن بر اساس اقدامهاي کوتاه مدت و آني، ميان مدت و بلندمدت، مفهوم برنامه ريزي اصلاح الگوي مصرف را در بر خواهد گرفت. به عنوان مثال، در مورد تغيير فرهنگ مصرفي که اقدامي زمان بر است، تأکيد بر بازبيني نظام تعليم و تربيت، اقدامي اساسي است چون شاکله رفتار مصرفي همان گونه که تجربه جهاني براي کشورها و جوامع موفق نشان مي دهد، متأثر از نحوه تعليم و تربيت و اصول پايه اي در فرهنگ اصيل ملي کشورهاست که در نظام جمهوري اسلامي به دليل تأثير از آموزه ها و دستورهاي ديني، غناي بيشتري دارد تجربه موفق ژاپن پس از جنگ جهاني دوم نقش تعيين کننده نظام تعليم و تربيت را که در آن فرهنگ قناعت، سختکوشي، انضباط و تعاون و همکاريهاي جمعي در دوران کودکي به افراد آموخته شده است، نشان مي دهد. سياستها و قوانين هوشمند و عالمانه، از ژاپن شکست خورده ظرف کمتر از سه دهه ژاپني قدرتمند و با صلابت را در عرصه توليد نشان داده و تنها مصرف آنها زماني افزايش يافت که ميزان توليد ملي به چند برابر آن بالغ شد، در حالي که بر عکس در ايران تناسبي منطقي بين ميزان مصرف و ميزاني که آحاد مختلف مردم توليد مي کنند وجود ندارد و افراد بخصوص در شهرهاي بزرگ مصرفي هستند و اين شکاف با درآمدهاي نفتي پر مي شود.

متأسفانه در سال گذشته با وجود تلاش براي اعتلاي ملي رکورد واردات بعد از انقلاب شکسته شد و رقم آن به بالاي 70 ميليارد دلار بالغ گرديد که متأسفانه بخش قابل توجه آن مربوط به کالاهاي مصرفي بوده است. البته اين رقم بدون محاسبه 10 ميليارد دلار کالاهايي است که به صورت قاچاق وارد کشور شده اند.
از اين رو، تجديدنظر در رفتار دولتمردان و مسؤولان و بازنگري در نحوه استفاده از منابع استراتژيک ضرورتي اجتناب ناپذير است که در جذب مردم براي بازنگري در رفتارهاي خرد و کلان آنها تأثير حداکثري دارد. بنابراين، صرف موعظه و پند و نصيحت توسط دولتمردان نمي تواند چاره ساز اصلي اين امر حياتي و استراتژيک باشد.
واقعيت آن است که بدون بازنگري در شيوه ها و روشهاي مصرف کالاي استراتژيک و منابع پولي داخل، با توجه به افت معنادار قيمت نفت و همچنين رکود حاکم بر بخشهايي از اقتصاد مانند بخش مسکن، سال سخت اقتصادي را پيش رو خواهيم داشت که بدون درک صحيح از «اصلاح الگوي مصرف» اصلاح شرايط امکان پذير نخواهد بود.

آلودگي‌هاي محيط زيست و انتشار گازهاي گلخانه‌اي در فضا و هواي كره زمين سبب شده كه صنعت برق در كشورهاي مختلف جهان علاوه بر اينكه به سمت انرژيهاي تجديدپذير حركت كند در زمينه بهره‌گيري از لامپهاي روشنايي جديدي كه كمترين ميزان آلودگي را دربر دارد اقدام كند. در مقاله زير كه با طرف نوربخش صادقي رييس اداره نمايندگي سابا در مركز ارسال شده است با توجه به اهميت مبحث مديريت مصرف انرژي در سيستم‌هاي روشنايي و ابداع روشها و فناوريهاي نوين در اين زمينه و همين طور كارايي و دامنه كاربرد بسيار بالاي آن در به كارگيري سيستم‌هاي جديد LED در روشنايي خانگي، تجاري، معابر و ... تهيه شده است.

با بالارفتن حرارت كره زمين، همه كشورها بايد به حذف عوامل سازنده گازهاي گلخانه‌اي كمك كنند، يكي از اين عوامل كه باعث توليد گازهاي گلخانه‌اي مي‌شود، لامپ‌هاي معمولي يا همان لامپ‌هاي رشته‌اي (فيلمان‌دار) و تابان است كه به دليل استفاده وافر در اكثر كشورهاي جهان از عوامل مهم توليد گازهاي گلخانه‌اي به شمار مي‌آيد و با درنظر گرفتن اين نكته كه سهم روشنايي كه عمدتاً نيز به وسيله لامپ‌هاي رشته‌اي تامين مي‌شود از كل مصرف الكتريسيته خصوصاً در زمان اوج مصرف چشمگير است به عنوان مثال در ايران حدود 30 درصد از كل انرژي مصرفي و حدود 45 تا 50 درصد از مصرف پيك صرف تامين روشنايي مي‌شود اين موضوع را جدي‌تر نشان مي‌دهد.

با توجه به اين امر، بسياري از كشورها، برنامه چند ساله‌اي را براي جايگزين كردن مدلهاي ديگري از لامپ به جاي لامپهاي رشته‌اي كرده‌اند تا در درازمدت بتواند اين نوع لامپ را حذف كرده و لامپ ديگري را جايگزين كنند كه علاوه بر حذف گازهاي گلخانه‌اي از انرژي كمتري براي توليد نور بيشتر استفاده كند. البته اين مساله نياز به تغيير فرهنگ مردم در نوع استفاده از تجهيزات دارد تا رويكرد آنها به اين نوع لامپ همگاني بيشتر شود. هزينه خريد اوليه بالاي ساير لامپ‌ها و ارزان بودن انرژي از دلايل عمده روي آوردن بسياري از مردم به خريد لامپهاي معمولي و تابان است.

سوال اين است اكنون چه نوع لامپي مي‌تواند جايگزين آن شود؟ آيا آگاهي از اين موضوع به تنهايي براي تغيير رويكرد استفاده‌كنندگان كافي است؟ يا اينكه اين طرح جهاني نيازمند بسيج همگاني براي رشد تكنولوژي و كاهش هزينه ساير لامپها است؟

هم‌اكنون شايد تنها لامپ جايگزين كه مي‌تواند گزينه مناسبي باشد، مدلهاي مختلف از لامپ فلورسنت (معروف به مهتابي) است. لامپ لوله‌اي فلورسنت، لامپ كم‌مصرف و فلورسنت فشرده 

(CFL و FPL) از جمله آنها محسوب مي‌شوند، اما آيا آينده از آن اين نوع لامپ است؟

ممنوعيت استفاده از لامپ نور تابان در برخي از كشورها

بسياري از كشورها، منتظر تغيير علاقه مصرف‌كنندگان نشده و قوانيني را براي حذف لامپ‌هاي مضر وضع كرده‌اند. در ايالت كاليفرنيا و آمريكا و كشور كانادا قانوني وضع شده كه تا سال 2012 ميلادي، استفاده از هر نوع لامپ داراي نور تابان در اين مناطق ممنوع خواهد شد و كاربران فرصت دارند به صورت تدريجي نوع محصولات مصرفي خود را تغيير دهند. كشور استراليا هم مشابه اين قانون را تا سال 2010 ميلادي وضع كرده است. اتحاديه اروپا نيز به دنبال راهكاري براي وضع قانون جديد و كارا در اين زمينه در كشورهاي عضو اين اتحاديه است. در نيوجرسي، مكاني كه توماس اديسون در سال 1879 موفق به توليد الكتريسيته و روشن كردن لامپ شد قانوني وضع شده كه استفاده از لامپهاي تابان (رشته‌اي) در ادارات دولتي ممنوع و تنها لامپهاي فلورسنت و LED قابل استفاده خواهند بود.

لامپ‌هاي تابان (رشته‌اي) علاوه بر كارآيي و بازده پايين، از انرژي بالايي براي توليد روشنايي استفاده مي‌كنند. به عنوان مثال يك لامپ 100 وات، روشنايي معادل يك لامپ 20 وات فلورسنت را خواهد داشت، يعني براي توليد نور مشابه، لامپهاي تابان، 5 برابر بيشتر انرژي مصرف مي‌كنند.

هم‌اكنون در كشور ما نيز استفاده از لامپهاي كم مصرف، فلورسنت و FPL به لامپهاي تابان ترجيح داده مي‌شود و طبق بخشنامه‌هاي جديد ارگانهاي دولتي در مواقعي كه از نظر فني محدوديتي ندارند ملزم به استفاده از لامپهاي كم مصرف شده‌اند و ديگر مصرف‌كنندگان نيز مي‌توانند از لامپهاي كم مصرف يارانه‌اي استفاده كنند. اما استفاده از LED چندان رواج نيافته و بيشتر جنبه تزئيني دارد. حال به راستي سوال اين است كه LEDها چه برتري به لامپهاي فلورسنت معمولي و فشرده دارند؟ منبع اصلي نور در آينده مطمئناًَ يك لامپ يا يك چراغ حبابدار نخواهد بود بلكه مي‌تواند يك ميز يا يك ديوار و يا هر چيز ديگري باشد.

LEDها جايگزين ارزان‌تر لامپهاي حباب‌دار

كشف تصادفي اخير،‌توليد نور از LEDها يا ديود نوراني را به مركز جديدي رساند. به زودي LED خواهد توانست جايگزين ارزانتر و با دوام‌تري براي لامپهاي حبابدار كنوني شود.

حال سوال اين است كه LED چيست؟

LED مخفف واژه LIGHT EMMTTED DIODE به معناي ديود ساطع كننده نور است. ديودهاي ساطع كننده نور در واقع جزء خانواده‌ها ديودها هستند كه ديودها نيز زيرگروه نيمه هادي‌ها به شمار مي‌آيند. خاصيتي كه LEDها را از ساير نيمه هاديها متمايز مي‌سازد اين است كه با گذر جريان از آنها مقداري انرژي به صورت نور از آنها ساتع مي‌شود.

نسل جديد LEDها

سالها قبل ذرات بسيار كوچك كوانتومي ساخته شد كه اين ذرات كوانتومي كريستالهايي هستند كه ابعادشان چند نانومتر بيشتر نيست و مي‌توانند از 100 تا 1000 الكترون را در خود جاي دهند.

اين ذرات به آساني از خود بسته‌هاي انرژي منتشر مي‌كنند و هر قدر كوچكتر باشد بيشتر تحريك مي‌شوند. هر ذره در مجموعه ويژه بوئرز به طور استثنايي كوچك و تنها شامل 33 يا 34 جفت اتم بود. هنگاميكه نور روي ذرات كوانتومي تابانده شده يا جريان برق به آنها وصل مي‌شوند آنها با توليد نور از خود واكنش نشان مي‌دهند و رنگهاي متغير و متنوعي ايجاد مي‌كنند.

اما هنگاميكه يك پرتوي ليزري روي مجموعه‌اي از اين ذرات كوانتومي تابانده شد اتفاق غير منتظره‌اي رخ داد. ناگهان نور سفيدي تمامي ميز را پوشاند و انتظار مي‌رفت كه ذرات كوانتومي نور آبي منتشر كند اما اين نور، نور بسيار زيباي سفيدي بود.

سپس اين ذرات را با پلي اورتان شد و سطح بيروني يك حبابت لامپ LED آبي را با آن پوشاند. هر چند ظاهر اين حباب زيبا نبود اما نور سفيدي مانند لامپهاي معمولي منتشر مي‌كرد كه شدت آن 2 برابر و دوام آن 50 برابر يك لامپ معمولي 60 وات بود.

Ledها تا اواخر دهه گذشته فقط مي‌توانستند سه نور آبي، سبز و قرمز توليد كنند كه به همين علت كاربردشان محدود بود.

سپس ledهايي با رنگ آبي به بازار آمدند كه مي‌توانستند نور سفيد با هاله‌اي از رنگ آبي روشن كنند.

بسياري اعتقاد دارند لامپ‌هايي كه از ديودهاي ساطع كننده نور استفاده مي‌كنند، يا همان LED، آينده را از دست ساير رقبا خارج خواهند كرد.

LEDها كه از دهه‌هاي گذشته در الكترونيك مورد استفاده قرار مي‌گرفتند، عموماً براي نمايش خاموش يا روشن بودن نمايشگرها در لوازم مولتي مديا مورد استفاده قرار گرفتند.

در حال حاضر LEDها به نحوي ساخته مي‌شوند كه نور را در جهت خاصي متمركز مي‌كند و به صورت چيپ‌هاي كوچكي هستند كه معمولاً در داخل يك شيشه‌ گنبدي شكل قرار مي‌گيرند و داراي سايز چوب كبريت يا كمي بزرگ‌تر هستند و به سختي مي‌شكنند.

همانطور كه گفته شد آنها در ابتدا فقط به رنگ قرمز و سبز بودند اما يك تغيير بسيار عظيم در اين صنعت در دهه 90 ميلادي باعث شد كه LED سفيد رنگ (يا همان روشن و بدون رنگ) توليد شود. هم اكنون به آساني با تغيير در ساختار فيزيكي و مواد تشكيل‌دهنده‌ها LED نور را در رنگها و شدت‌هاي مختلف و با طول موج مشخص مي‌توان با رنگ كاملاً خالص توليد كرد. به عبارت ديگر مي‌توان گفت منابع روشنائي ديگر داراي پرتوهاي مادون قرمز و فرابنفش بوده، كه چشم غير مسلح قادر به ديدن آن نيست و تاثيري در تامين روشنايي محيط ندارند و حتي بر روي انسان اثر منفي نيز مي‌گذارند وليكن LEDها فاقد اين پرتوهاي مضر بوده و در سلامت چشم تاثير بسزايي دارند.

LEDهاي سفيد قابليت توليد همه نوع رنگ را داشته و علاوه بر آن از انرژي بسيار كمي (در مقايسه با ساير لامپها و LEDهاي قديمي) براي توليد روشنايي استفاده مي‌كنند. به همين دليل روز به روز ابعاد استفاده از آنها گسترده‌تر شد و در مواردي كه احتياج به علامت دادن و يا رقص نور (زدن فلاش و SOS) بود، استفاده شد.

اكنون بسياري از شركتهاي بزرگ سازنده لوازم روشنايي مخصوصاً شركتهاي فعال در زمينه روشنهايي منازل بسياري از فعاليت‌هاي خود را برروي‌LEDها متمركز كرده‌اند و قصد دارند روشنايي لازمه براي منازل را از LEDها تهيه كنند كه به نظر مي‌رسد اين روند تا كمتر از 5 سال آينده، باعث تغيير بسيار عمده در نوع محصولات روشنايي شود.

به طور ي كه در حال حاضر نيز اكثر لوازم روشنايي خانگي، معادل LED نيز دارند و مصرف‌كنندگان مي‌توانند در صورت تمايل مشابه هر نوع كالايي را از مدل LED استفاده كنند. هر چند به نظر مي‌رسد اين تكنولوژي در سالهاي آينده و با رشد قابل پيش‌بيني صنعت، لوازمي با روشنايي بسيار بهتر و مصرف انرژي كمتر و قيمت مناسب را به مشتريان ارائه دهد.

كاربردهاي ديگر LED

همانطور كه گفته شد، ديود منتشر كننده نور كه به طور رايج LED ناميده مي‌شود واقعاً قهرمان ناشناخته جهان الكترونيك است. آنها دو جين كار متفاوت انجام مي‌دهند و در همه وسايل الكترونيكي يافت مي‌شود اساساً LEDها لامپهاي كم نوري هستند كه به آساني در مدارهاي الكترونيكي قرار مي‌گيرند اما برخلاف لامپهاي معمولي آنها فيلاماني كه بسوزد ندارند و به ويژه اينكه گرم نمي‌شوند آنها فقط با حركت الكترونها در يك ماده نيمه هادي نور مي‌دهند. آنها شماره‌ها را در ساعتهاي ديجيتال نشان مي‌دهند، اطلاعات را از كنترل تلويزيون مي‌فرستند (LEDهاي مادون قرمز) و نور آنها نشان مي‌دهد كه چه وقت وسايل روشن است همچنين تصاوير را روي تلويزيون‌هاي پلاسما نشان مي‌دهند و با توجه به مصرف بسيار پايين و شدت نور بسيار عالي در انواع رنگ‌هاي مختلف در روشنايي و چراغ‌هاي خودروها كاربرد وسيعي دارند.

در حال حاضر چراغ‌هاي راهنمايي كه در تقاطع‌ها و خيابان‌هاي شهر تهران و ديگر نقاط كشور نصب شده‌اند به وسيله لامپهاي 100 واتي روشن شده و به واسطه لنز رنگي كه در درون اين چراغ‌ها تعبيه شده در مواقع معين به رنگ سبز، زرد و قرمز مشاهده مي‌شوند، اما استفاده از اين لامپ‌ها در چراغ‌هاي راهمنايي كه اصطلاحاً به آن ”لامپ‌هاي رشته‌اي ترافيكي“ اطلاق مي‌شود، مصرف بسيار زياد برق و عمر محدودي را به همراه دارد كه در همين زمينه نصب فانوس‌هاي LED در چراغ‌هاي راهنمايي به منظور صرفه‌جويي در مصرف برق و كاهش خطاي ديد رانندگان در دستور كار قرار گرفته است.

مصرف برق به ميزان يك دهم لامپ‌هاي معمولي 100 وات، عمر بالا تا 5 سال با گارانتي، بدون نياز به تعمير، نوردهي بسيار زياد در مقايسه با لامپ‌هاي معمولي، جلوگيري از بروز تصادفات به دليل خطاي ديد رانندگان و مهم‌تر از همه حذف لنز رنگي داخل چراغ‌ها را از جمله مزيت‌هاي استفاده از فانوس LED در چراغ‌هاي راهنمايي مي‌توان نام برد. با استفاده از فانوس‌هاي LED در چراغ‌هاي راهنمايي به دليل اين كه صفحه اصلي چراغ‌ها كاملاً بي‌رنگ هستند، در هنگام خاموش بودن به رنگ سفيد ديده مي‌شوند و در زمان روشن شدن به دليل نوردهي بالا، احتمال خطاي ديد رانندگان را به صفر مي‌رساند و درصد ايمني آنها در هنگام رانندگي افزايش مي‌يابد به اين ترتيب تشخيص روشن يا خاموش بودن چراغ سبز يا قرمز براي رانندگان كاملاً آسان و بدون طخا خواهد بود كه خوشبختانه در سطح شهر تهران و اغلب شهرهاي كشور فرايند تجهيز تقاطع‌ها به اين سيستم جديد در حال اجراء است.

از سوي ديگر با توجه به اينكه LEDها قابليت تغذيه هم با جريان AC و هم جريان DC با مصرف كم را دارد، لذا مي‌تواند از منابع انرژي خورشيدي و يا باطري نيز جهت تامين نيروي خود استفاده كنند.

همچنين در حال حاضر در روشنائي معابر، خيابانها و جاده‌ها، تزئين و زيباسازي معابر و پلها و مكانهاي مختلف استفاده از اين منابع روشنائي با توجه به هزينه بالاي تعمير و نگهداري منابع روشنائي سنتي در اين مكانها و طول عمر بالا و صرفه‌جويي انرژي تا 90 درصد ، توجيه فني و اقتصادي استفاده از LEDها را بسيار بيشتر مي‌كند.

قيمت بالاي LED

تنها عيب LEDها قيمت نسبتاً بالاي آن است. قيمت LED با توجه به نوع، كيفيت نور، توان خروجي و ... متفاوت است و در هر صورت قيمت بالاتري نسبت به معادل منابع روشنائي فلورسنت يا رشته‌اي خود دارد اما بديهي است با همه گير شدن آن و افزايش تقاضا. كاهش قيمت شديدي را خواهد داشت كه در نتيجه استفاده از آن را مقرون به صرفه‌تر خواهد كرد.

از ديگر فوايد LEDها در روشنائي خانگي مي‌توان به اندازه كوچك آن اشاره كرد كه با قرارگيري چند عدد از آن بر روي برد الكترونيك، نور كافي را توليد مي‌كنند. بزرگترين فايده اين سايز كوچك، مانند لامپهاي هالوژني قرارگيري آن در فرورفتگي‌هاي سقف ساختمان، با اندازه دلخواه است و به اين ترتيب افراد مي‌توانند طراحي منزل و روشنايي آن را به صورت دلخواه انجام دهند، در حاليكه لامپهاي تابان و به ويژه لامپهاي فلورسنت داراي سايز نسبتاً بزرگ و غير قابل انعطافي هستند و فضاي زياد و همواري را براي نصب لازم دارند.

اما بزرگترين برتري LED عمر مفيد آن است. LEDها 50 هزار ساعت عمر مفيد دارند در حاليكه عمر مفيد لامپهاي تابان تنها 1000 ساعت و در نهايت عمر مفيد فلورسنت‌ها، 10000 ساعت است. اين برتري LED باعث مي‌شود كه بسياري از افراد آينده‌نگر استفاده از آن را در دستور كار خود قرار دهند، زيرا طول عمر زياد، نور توليدي روشن و واضح آن باعث مي‌شود كه در هزينه‌هاي صرفه‌جويي شود. عدم احتياج به تعويض در كوتاه مدت (حداقل 5 برابر بيش از فلورسنت‌ها) باعث صرفه‌جويي بسيار در وقت مصرف‌كنندگان نيز مي‌شود. يكي ديگر از برتري‌هاي آنها مصرف بسيار پائين انرژي است كه باعث توليد گرماي بسيار كم در اطراف لامپ و اشاعه آن به محيط است كه مي‌تواند فوايد زيادي داشته باشد. كه با توجه به دامنه كاربرد دمائي از 40- تا 85 درجه سلسيوس كه يكي از مزاياي عمده اين منابع روشنايي است، صنايع برودتي و به ويژه كارخانه‌هاي يخچال‌سازي يكي از مصرف‌كنندگان LED هستند و از آن در داخل دستگاههاي خود استفاده مي‌كنند، زيرا گرماي كم توليدي آن، سرماي داخل دستگاه را از بين نمي‌برد. يكي ديگر از فوايد LED عدم توليد زهر سمي و كشنده جيوه است كه توسط لامپهاي تابان و كمي هم فلورسنت‌ها توليد مي‌شود.

با توجه به موارد گفته شده بسياري از مصرف‌كنندگان مي‌توانند با پرداخت يك هزينه اوليه نسبتاً بالاتر، تا مدتها از نور LED استفاده كرده و زماني را صرف تعويض يا تعمير آن نكنند. توليدكنندگان لوازم روشنايي درجه يك در جهان نيز در حال حاضر توليدات زيادي را در اين زمينه ارائه داده‌اند كه از جمله آنها شركت آلماني اسرام است. (اسرام، زيرمجموعه شركت زيمنس آلمان است).

همانطور كه گفته شد سهم روشنايي از كل مصرف الكتريسيته خصوصاً در زمان اوج مصرف چشمگير است به نحوي كه در كشور حدود 30 درصد از كل انرژي مصرفي و حدود 45 تا 50 درصد از مصرف پيك صرف تامين روشنايي مي‌شود.

ميزان فروش انرژي الكتريكي در سال 85 برابر با 144598 ميليون كيلووات ساعت است كه با درنظر گرفتن حداقل 30 درصد سهم روشنائي و با جايگزيني 20درصد از مصارف روشنايي با لامپ‌هاي LED و صرفه‌جويي به طور متوسط 80% (70 تا 90 درصدي) طرح، ميزان صرفه‌جوئي به عمل آمده برابر با 6941 ميليون كيلووات ساعت در يك سال است در حالي كه مجموع توليد نيروگاه اصفهان در يك سال برابر با 5248 ميليون كيلووات ساعت است.

با توجه به مزيتهاي بسيار زياد LEDها، در آينده نه چندان دور بالاخره اين منابع روشنايي جايگزين لامپهاي معمولي مي‌شود و ديگر نور تنها از چراغ‌هاي حبابدار پخش نخواهد شد.

 هفته نامه پيك برق

منبع  www.behina.pejvak.net