اللهم عجل لولیک الفرج

آثار عدم اعتدال

آثار عدم اعتدال

پرسش:
    اگر حرکت و سلوک انسان در مسیر اعتدال نباشد و در حالت های افراطی و تفریطی قرار گیرد چه آثار و عواقب زیانباری را به دنبال خواهد داشت؟
    پاسخ:
    در مباحث گذشته درخصوص ضرورت شناخت مرزهای اعتدال، تحصیل کمالات انسانی در پرتو سلوک رفتاری معتدل و آثار و فواید اعتدال مطالبی ارائه گردید. اینک در ادامه مطالب، بحث آثار عدم اعتدال در زندگی فردی و اجتماعی انسان را دنبال خواهیم کرد:
    خروج از مرز اعتدال و افتادن به وادی افراط و تفریط، نتایج مخرب و زیانباری دارد که در اینجا به مهم ترین آنها اشاره می کنیم:
    1-انحراف
    یکی از آثار حتمی عدم اعتدال، انحراف از جاده مستقیم است.
    علی(ع) می فرماید: من ترک القصدجار. کسی که میانه روی را ترک کند از راه حق منحرف خواهد شد، (نهج البلاغه، نامه31) آن حضرت در جایی دیگر، انحراف به چپ و راست (افراط و تفریط) را منشا گمراهی، و جاده حق را راه مستقیم معرفی نموده است (همان، خطبه16) اگر به انحراف های عقیدتی که امروزه در جوامع مختلف بروز و ظهور کرده نظری بیفکنیم، در می یابیم که عامل اصلی این انحراف ها، افراط یا تفریط بوده است. آنان که درباره امام علی(ع) راه اعتدال را نپیموده و به افراط کشیده شدند. در صف غلات و علی اللهی ها درآمدند که امامان از آنها بیزاری جسته و ایشان را مورد لعن و نفرین قرار داده اند. آن حضرت در همین زمینه می فرماید: «به زودی دوطایفه درباره من هلاک خواهند شد. یکی، دوستی که در دوستی افراط کند؛ به طوری که محبت بی اندازه، او را به غیر حق بکشاند و دیگری، دشمنی که از حد تجاوز کرده و دشمنی بی اندازه، وی را به غیر حق سوق دهد و بهترین مردم درباره من گروه میانه رو می باشند، پس همراه این گروه باشید. (همان، خطبه27)
    2-حسرت و پشیمانی
    علی(ع) می فرماید: ایاکم والتفریط فتقع الحسره حین لاتنفع الحسره - زنهار، از کوتاهی کردن زیرا کوتاهی کردن حسرت به بار می آورد؛ زمانی که دیگر حسرت سودی ندارد.
    قرآن مجید از این حسرت چنین خبر می دهد: ان تقول نفس یا حسرتی علی ما فرطت فی جنب الله (زمر-65) روز قیامت گفته می شود: افسوس بر من از تفریط و کوتاهی هایی که در اطاعت فرمان خدا کردم.
    همچنین امام علی(ع) می فرماید: تندروی بی جا نوعی از دیوانگی است؛ زیرا صاحبش پشیمان می شود و اگر پشیمان نشود، معلوم می شود که جنون او ریشه دار است. (نهج البلاغه، قصار742)
    3-ملامت
    از عواقب و پیامدهای فقدان تعادل، مورد سرزنش قرار گرفتن است.
    علی(ع) می فرماید: احذرو التفریط فانه یوجب الملامه . از کوتاهی کردن بپرهیزید که مورد سرزنش قرار خواهید گرفت.
    4-قبول نشدن دعا
    عدم استجابت دعا، علت های مختلفی دارد که یکی از آنها، رعایت نکردن میانه روی است. امام صادق(ع) می فرماید: یکی از چهار گروهی را که دعایشان مستجاب نمی شود، فقیری می داند که مالی داشته و آن را تلف کرده است و از خداوند طلب روزی می کند؛ خداوند در جواب چنین شخصی می فرماید: آیا تو را به میانه روی و اعتدال امر نکرده ام؟ (کافی، ج4، ص65)
    5-فقر
    فقر و نیازمندی از جمله آثار خروج از اعتدال است، زیرا کسی که از مرز اعتدال پا فراتر گذارد فاقد تدبیر و دوراندیشی است و از اداره زندگی و امرار معاش عاجز می ماند.
    علی(ع) می فرماید: «الاقتصاد ینمی القلیل و الاسراف یغنی الجزیل، میانه روی، کم را زیاد می کند و اسراف زیاد را از بین می برد (غررالحکم و دررالکلم، ج1، ص29)
    6-هلاکت
    هلاکت و عذاب اخروی از دیگر آثار خروج از اعتدال است که قرآن مجید می فرماید: «هرکس را که زیاده روی کند و به آیات خدا ایمان نیاورد، مجازات می کنیم و عذاب آخرت سنگین تر و پایبنده تر است.(طه-721)
    7-عذاب الهی
    عاقبت و سرانجام کسانی که از مرز اعتدال خارج شده و به دام اسراف گرفتار شده اند، چیزی جز ورود به جهنم نخواهد بود. قرآن مجید می فرماید: «ان المسرفین هم اصحاب النار. اسراف کنندگان اهل جهنم هستند.

اللهم عجل لولیک الفرج

******هو المعشوق****** دل خوش عشق شما نیستم ای اهل زمین به خدا معشوقه من بالایی است.

هو المعشوق دل خوش عشق شما نیستم ای اهل زمین به خدا معشوقه من بالایی است.