مردمک

پس از انتخاب شعار «اصلاح الگوی مصرف» برای سال 1388 از سوی رهبری، دولت قصد دارد آیین‌نامه‌ای برای آن تدوین کند و شماری از نمایندگان مجلس نیز پیشنهاد تشکیل کمیسیونی با همین عنوان را مطرح کرده‌اند.

شعار اصلاح الگوی مصرف در شرایطی توسط آیت‌الله خامنه‌ای برای سال 88 انتخاب شد که پیش از این بسیاری از کارشناسان نسبت به فشارهای اقتصادی ناشی از مدیریت نادرست دولت نهم در سال 88 هشدار داده بودند.

با این‌ که درآمد سال گذشته ایران از فروش نفت بسیار بالا بود، اما این درآمد هنگفت در سالی که بحران اقتصادی دامن همه کشورها را گرفت، نتوانست دست مردم را بگیرد.

بسیاری از کارشناسان اقتصادی بارها از عملکرد اقتصادی دولت محمود احمدی‌نژاد انتقاد کرده‌ و درباره خطر خالی شدن ذخیره ارزی کشور هشدار داده بودند.

اکنون دولت می‌گوید که در سال اصلاح الگوی مصرف، صرفه‌جویی را از درون خود شروع می‌‌کند و به‌ دنبال تدوین آیین‌نامه‌هایی برای انجام آن است.

دولت نهم می‌گوید که قصد دارد اصلاح الگوی مصرف را به صورت قانون درآورد.

دولت همچنین تاکید می‌کند که برای اصلاح الگوی مصرف باید مردم آموزش داده شوند، اما مشخص نکرده است که قرار است چه آموزش‌هایی به مردم داده شود.

برخی بر این باورند که منظور دولت از آموزش مردمی این است که به آنها یاد بدهد چگونه در شرایط فشار اقتصادی درست مصرف کنند تا مدیریت نادرست اقتصاد کشور جبران شود.

اما این محمود احمدی‌نژاد بود که با وجود فشار اقتصادی پیش‌بینی شده برای امسال، به دلیل تصمیم مجلس درباره حذف بخش هدفمندکردن یارانه‌ها از لایحه بودجه، نامه‌ اعتراض‌آمیزی به علی لاریجانی، رییس مجلس نوشت.

قرار بود با هدفمندکردن یارانه‌ها بخش بزرگی از هزینه‌های دولت تامین شود، اما نمایندگان مجلس آن را به زیان مردم دانستند و قصد داشتند از تصویب آن جلوگیری کنند.

همایش‌ها و سفرهای غیرضروری

اسماعیل کوثری، نایب رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس می‌گوید که برای اصلاح الگوی مصرف باید از وابستگی کشور به نفت و درآمدهای نفتی کاسته شود.

به نظر می‌رسد در صورت توجه دولت به این توصیه در سال‌های گذشته، اکنون صندوق ذخیره ارزی می‌توانست بسیاری از روزهای مبادای کشور را جبران کند.

اسماعیل کوثری همچنین به خطاب به مسئولان تاکید می‌کند که تا جایی که می‌توانند از برگزاری همایش‌ها و سفرهای غیرضروری پرهیز كنند.

از سوی دیگر، قربانعلی دری‌‌نجف‌آبادی دادستان کل کشور می‌گوید که الگوی صحیح مصرف از گذشته و از زمان جنگ و پس از آن، از جمله مسایل جدی کشور بوده است.

دادستان کل کشور نگفته است که چرا این موضوع در سال‌های گذشته مورد بی‌توجهی دولت و مسئولان بوده است.

دری‌نجف‌آبادی همچنین معتقد است در شرایطی که نرخ سرمایه‌گذاری در کشور در مقایسه با نرخ مصرف پایین است، اصلاح الگوی مصرف می‌تواند بسیاری از مشکلات از جمله بیکاری جوانان را حل کند.

با وجود این اظهارنظرها، روشن نیست که چرا تا کنون با وجود درآمدهای بالای دولت، مشکلات اقتصادی کشور از جمله بیکاری حل نشده و شرایط مناسب برای سرمایه‌گذاری‌ در کشور فراهم نمی‌شود.

مديريت مصرف در صنعت نساجي

 موتور هاي آسنكرون و موتور هاي جريان مستقيم عمدتاً در صنعت نساجي بكار برده مي شوند . در  صنعت نساجي ، معمولاً بين 8 تا 32 الكترو موتور در يك خط حلاجي وجود دارد كه بسته به نوع استفاده از ماشين جهت الياف مصنوعي يا طبيعي ، سال ساخت ماشين ، شركت سازنده وتجهيزات جانبي آن متغير است .الكترو موتور هاي ماشينهاي خط حلاجي عمدتاً از نوع آسنكرون است .

همچنين تعداد الكترو موتور هاي ماشين كاردينگ در صنعت نساجي معمولاً 1 تا 3 عدد و از نوع آسنكرون است و در ماشينهاي كشش ، 1 تا 2 الكترو موتور بكار برده مي شود . موتور هاي ماشين كشش نيز از نوع آسنكرون است .

نگرشي بر برخي خطوط توليد صنايع نساجي (كد هاي مختلف )  و ماشينهايي كه در اين خطوط معمولاً امكان خارج شدن در ساعات پيك را دارند :

- ماشينهاي حلاجي در كارخانه هاي ريسندگي سيستم الياف كوتاه عموماً ظرفيتي بيش از ساير ماشينها دارند . بنابراين توصيه مي شود به دليل وجود اين توان اضافي حتي الامكان ماشين حلاجي را در ساعات پيك از خط توليد خارج نمايند .

- ماشينهاي مقدمات بافندگي مانند دولاتاب ، دولاكن ، آهار ، چله پيچي مستقيم و چله پيچي بخشي است . معمولاً ظرفيت ماشينهاي دو لاكن و دولاتاب بيش از مقدار نياز نخهاي دو يا چند لا است . لذا در واحد هايي كه اين نوع ماشين را داراست ، مي توان در ساعات پيك اين ماشينها را از خط توليد خارج كرد . همچنين توان توليد ماشينهاي آهار و چله پیچی عموما به میزان قابل توجهی بیش از ظرفیت ماشینهای بافندگی است که مي توان از اين موضوع براي كاهش مصرف در ساعات پيك شبكه استفاده كرد و استراحت و سرويس مقطعي اين ماشينها را در برنامه ريزي توليد حتي الامكان به اين ساعات منتقل كرد .

- واحد هاي رنگرزي و تكميل سيستم پنبه اي معمولاً داراي يك يا چند خط زير است :

1.    خط شستشو و سفيدگري

2.    خط رنگرزي و تكميل پارچه هاي الوان

3.     خط چاپ و تكميل

بررسيهاي انجام شده نشان مي دهد كه ظرفيت قسمتهاي رنگرزي و تكميل كارخانه هاي بزرگ معمولاً بيش از طرفيت قسمت بافت است . بنابراين ، زمان كاركرد ماشينهاي قسمت رنگرزي و تكميل كمتر است .

در برنامه ريزي تولید مي توان استراحت ، سرويس و تعميرات ماشينهاي اين بخش را در ساعات پيك اعمال كرد و حتي الامكان بار مصرفي در اين ساعات را به حداقل ممكن رساند .

- در کارخانه های تکسچرایزینگ , چون هیترهای ماشین , انرژی زیادی مصرف می کنند توقف این ماشین در هیچ شرایطی جایز نیست وبه همین دلیل برخلاف عموم کارخانه ها , روزهای کارکرد این ماشینها درسال 300 روز محاسبه می شود.

- کارخانه های الیاف سازی به دلیل وجود مواد پلیمرمذاب درون راکتورها, لوله ها و پمپها می بایست در تمام طول سال پیوسته کار کنند تا از سفت شدن مواد در مسیر خط تولیدجلوگیری شود. این گروه کارخانه ها از نظر تعداد محدود می باشند.

پيشنهاد هاي اعمال مديريت انرژي :

مديريت انرژي و روشهاي كاهش مصرف را مي توان در اعمال موارد زير خلاصه كرد :

ـ بهينه سازي ابعاد سالنها جهت صرفه جويي انرژي در تهويه محيط كار

ـ بهينه سازي ارتفاع سالنها جهت صرفه جويي در مصرف روشنايي

ـ استفاده از لامپهاي كم مصرف و پر بازده ، روشنايي موضعي ، هماهنگي زمان كار با زمان استفاده از روشنايي مصنوعي ]  لامپها [ و تميز كردن لامپهاي روشنايي .

ـ بكارگيري بالاستهاي الكتروني براي لامپهاي فلورسنت .

ـ سرويس هاي منظم كوتاه مدت و بلند مدت ماشين مانند روغنكاري ، تميز كاري ، تعويض قطعات معيوب ، تنظيم صحيح ماشينها براساس فاكتور هاي مواد اوليه خطوط توليد كه پيامد آن كاهش تلفات الكتريكي است .

ـ بكارگيري قطعات يدكي استاندارد

ـ اعمال كنترل كيفي محصول هر ماشين و تلاش براي كاهش درصد ضايعات خط توليد و جلوگيري از دوباره كاري در خط توليد.

ـ بهبود شبكة تغذيه الكتريكي براساس اصول فني و ايجاد امكان از نقاط مختلف شبكه براي كاهش تلفات .

ـ هماهنگي شروع به كار ماشينها واستفاده كامل از توان توليد واحد .

ـ تامين مواد اوليه مناسب و هماهنگ با مشخصات فني ماشينهاي توليد .

ـ عدم استفاده از بخاريهاي المنتي براي گرم كردن سالنها و بخش غير تولیدی.

ـ جداسازي برق مصرفي واحد هاي مسكوني و خانه هاي سازماني از برق كارخانه ها .

ـ متعادل كردن بار بين فازهاي مختلف در جهت كاهش تلفات شبكه .

ـ نصب خازن با طرفيت مناسب در نقاط خاص براي اصلاح ضريب قدرت و كاهش تلفات شبكه .

ـ استفاده از حداكثر ظرفيت ماشينها ( پرباري ) به منظور كاهش مصرف انرژي واحد محصول توليدي

به طوري كه از نتايج بررسيهاي انجام شده بر مي آيد ، مديريت انرژي با مديريت توليد ارتباط مستقيم دارد و همچنين واحد هايي كه در احداث آنها اصول فني رعايت شده است ، ميزان اتلاف انرژي كمتري دارد .

مردمک

پس از آن‌که هدفمندکردن یارانه حامل‌های انرژی در سال جاری راه به جایی نبرد، کاهش مصرف انرژی از طریق صرفه‌جویی، توصیه‌‌ای است که در چند روز پس از آغاز سال اصلاح الگوی مصرف، بر آن تاکید می‌شود.

در این میان، مدیر عامل شرکت نفت فلات قاره ایران می‌گوید که میزان مصرف انواع حامل‌های انرژی به اندازه‌ای بالاست که هیچ‌گونه همخوانی با معیارهای جهانی ندارد.

وی اصلاح الگوی مصرف را راهکاری برای این موضوع دانسته و بر ضرورت اجرای آن در جامعه تاکید کرده است.

از سوی دیگر، محمود احمدی‌نژاد نیز در نخستین جلسه هیات دولت در سال جدید، بر اصلاح الگوی مصرف عمومی به‌ویژه در زمینه مصرف «آب، نان و انرژی» تاکید کرد.

اقدام ضربتی و انقلابی

احمدی‌نژاد به وزیران خود در دولت نهم در این باره گفت که در رابطه با اصلاح الگوی مصرف، اقدام ضربتی و انقلابی انجام دهند.

به‌کارگیری اصطلاحاتی مانند «اقدام‌های ضربتی و انقلابی» پیش از این در مواردی استفاده می‌شد که قصد اجرای برنامه‌ای در مدت زمان بسیار کوتاه و با بکارگیری روش‌هایی همراه با فشار زیاد وجود داشته است.

با توجه به این‌که احمدی‌نژاد بر اصلاح الگوی مصرف «عمومی» تاکید کرده، به نظر می‌رسد بار سنگین جبران فشار اقتصادی امسال بیش از همه بر مردم تحمیل ‌شود.

هرچند ایران از نظر مصرف انرژی به‌ویژه بنزین رتبه بالایی در میان دیگر کشورهای منطقه دارد، اما مسئولان همزمان با بحران اقتصادی و کاهش شدید قیمت نفت، اصلاح الگوی مصرف را مطرح کرده تا بر مشکلاتی که مدیریت نادرست اقتصادی بر کشور تحمیل کرده، سرپوش بگذارند.

در این میان مردم نیز چاره‌ای ندارند جز آن‌که خود را با این شیوه اجرایی و شرایط کنونی منطبق و فشار اقتصادی را تحمل کنند.

مدیریت وقت مردم

احمدی‌نژاد به وزیران گفت که در راه اصلاح الگوی مصرف، درباره مدیریت وقت و زمان مردم نیز فکری کنند و حرکتی انجام دهند.

با توجه به این‌که دولت قصد دارد با کمک قوه مقننه، اصلاح الگوی مصرف را به‌صورت قانون درآورد، به نظر می‌رسد در این صورت همه بخش‌های زندگی مردم زیر نظر دولت و دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد.

محمود احمدی‌نژاد در جلسه هیات دولت، اصلاح الگوی مصرف را در چهار محور مصارف عمومی، مصارف دولت، اجرای طرح هدفمند‌کردن یارانه ها و فرهنگ‌سازی تقسیم‌یندی کرده است.

بر اساس تصمیم هیات دولت، قرار است به سرعت و در مدت زمان کوتاه، شیوه مصرف نان و آب و انرژی مردم اصلاح شود.

پايگاه اطلاع رساني دانايي: نشست تخصصی «اصلاح الگوی مصرف و اقتصاد اسلامی» از سلسله نشست­های تخصصی مطالعه پژوهشی اصلاح الگوی مصرف با حضور اساتید حوزه و دانشگاه حجت الاسلام و المسلمين دكتر سيدحسين ميرمعزي و دكتر مجتبي باقري، به همت دفتر جنبش نرم­افزاری در تاريخ 12/3/88 در سالن همايش پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامي برگزار شد.

در ابتدای این نشست دکتر مجتبی باقری به تبیین نظرات خود پرداخت. وی گفت: اگر بخواهیم الگوی مصرف را دریابیم، باید فروضی را که اسلام بیان کرده، بررسی کنیم و ارائه دهیم.

وی با طرح این سؤال که مراد از الگوی مصرف چیست، در پاسخ گفت: شناخت رفتار افراد، جامعه و دولت و شناخت نیازهای آنان برای ایجاد یک الگوی مصرف مناسب.

این استاد دانشگاه در ادامه گفت: کارکرد شناخت الگوی مصرف در اسلام مبتنی بر ارزش­هاست. بدفهمی از ارزش­ها منجر به بدفهمی از راهکارها می شود.

وی با اشاره به برداشت­های متفاوت از روایات و نقش آن در الگوی مصرف، اذعان کرد: در روایاتی سفارش شده که از زینت استفاده شود. انسان مؤمن گاهی از عطر استفاده می­کند. ممکن است بگویند عطر از کالاهای تجملی است؛ ولی پیامبر استفاده می­کرد.

دکتر باقری اظهار داشت: بعضی­ ها می گویند چون تجمل و زینت سفارش شده، پس باید الگو شود، ولی آن چه که دربارۀ ساده­زیستی سفارش شده را رها می­کنند و ساده زیستی را مختص به رهبر اسلام می دانند یا می گویند ساده زیستی در شرایط خاصی باید رعایت شود. نتیجۀ این نظریه این می شود که در کل کشور، در ادارات، بانک ها و ... به تجمل توجه زیادی می­شود.

وی اضافه کرد: برخی دیگر از روایات ساده­ زیستی را الگو قرار می دهند. هر فرد مسلمان مؤمن اگر پایبند به ارزش است، باید ساده زیست باشد. تجملی که در روایات آمده، حتی فقرا هم می­توانند رعایت کنند.

دکتر باقری سطوح مصرف در لسان علمای قدیم را به خرد و کلان طبقه­بندی کرد و تقسيم بندي علماي قديم را نام برد كه عبارت است از:

*نظر شاطبی: 1- مرتبه ضروریات 2- مرتبه رفاهیات 3- مرتبه تحسینیات 4- اسراف

*نظر غزالی: 1- مرتبه ضروری 2- حاجات 3- مرتبه زیادی 4- مرتبه اسراف

*نظر شهید صدر: 1- مرتبه پایین­تر از ضروریات شدید 2- مرتبه ضروریات شدید 3- مرتبه ضروریات غیرشدید و کفایت 4- اسراف

*نظر نراقی: 1- مرتبه امساک و تقتیر 2- مرتبه ارضای حاجات 3- مرتبه مصرف برای لذت 4- اسراف

این استاد دانشگاه اصول اصلاح الگوی مصرف را نام برد و گفت: این اصول عبارت است از:

1-   اصل شناخت چارچوب: همه علما به درجه­بندی­ معتقدند و حداقل و حداکثری را قبول دارندو امکان تصور سه سطح مصرف برای خانوار و همچنین برای کل جمعه و در سطح کلان متصور است.

2-   اصل نیت قرب الهی داشتن: خدا دوست دارد مصرف را با انگیزه و به نیت قرب الله انجام داده و مصرف وسیله کمال باشد. فیض کاشانی در این زمینه می گوید: پنجمین اصل از اصول خوردن این است که به نیت استطاعت حضرت حق بخورد.

3-   اصل استحباب: مستحب است که انسان سطح اقل مصرف برای خود و توسعه برای عیال و فقرا را در نظر بگیرد. در این زمینه غزالی در مذمت سطح غیرکفاف و مدح کفاف سخن می­گوید.

4-   اصل عدم اسراف در مصارف شخصی و اجتماعی (مصرف بیش از شأن): اسلام در دامنه سطوح مصرف حلال، برخی از مصارف را نسبت به برخی دیگر اولی دانسته و همچنین رعایت آن اولویت را واجب و تجاوز از آن را اسراف و حرام دانسته است که خود بر دو نوع است: الف ــ رعایت اولویت سطوح مصرف در مصارف شخصی با محدودیت درآمدی: فرد با درآمد محدود، واجب است مراتب اهمیت را رعایت کند. (مصرف بیش از شأن). ب ــ رعایت اولویت در مخارج اجتماعی با درآمد محدود.

5- اصل عدم تبذیر در مصرف: در اسلام در انجام هزینه و مخارج، هیچ­گونه اتلاف مال و هدر رفتن منابع بدون غرض عقلایی و همچنین انجام هزینه­ای که منافع آن سازگار نیست، مجاز شمرده نمی­شود.

6- اصل رفع مشقت و حرج و رعایت شأن و عادت افراد: اسلام افراد را بر زهد، قناعت و عادات خوب سفارش کرده است؛ ولی زمانی که مردم عادات خاصی پیدا کردند، در کوتاه مدت نمی شود الگوی مصرف آنان را تغییر داد؛ بلکه طبق عادات آنان باید برنامه ریزی کرد.

7- اصل توازن در مصرف در اسلام: شهید صدر در کتاب (اقتصاد ما): تأمین اجتماعی بر دو پایه می­باشد. اصل کفالت همگانی؛ یعنی مسئولیت متقابل افراد نسبت به همدیگر. دیگری اصل سهیم بودن جامعه در درآمدهای دولتی. دولت اسلامی مصرف­ها را باید به هم نزدیک کند که شهید صدر و آقای حکیمی به این مسئله توجه دارند که با این کار رفاه در اجتماع گسترش پیدا می­کند که هم در ورایات و هم در آیات به آن اشاره شده است.

8- اصل دخالت دولت در مصرف در مراحلی همچون اسراف، تبذیر، اتلاف، رفع مشقت و ایجاد توازن: دولت باید در مصرف دخالت داشته باشد؛ زیرا همانگونه که شهید صدر بیان کرد دولت وظیفه دارد با توجه به حق جامعه در منابع ثروت، سطح زندگی مناسب و ... دخالت کند.

دکتر باقری به نتایج بدست آمده از اصول و فروض مصرف اشاره كرد و گفت: اين نتايج عبارت است از:

1- کاهش مصرف در استفاده از منابع: افراد به صرفه­جویی و ساده­زیستی در زندگی شخصی تشویق می شوند.

2- نبودن مانع از جانب الگوی مصرف برای پیشرفت و توسعه جامعه.

3- وجود حساسیت نسبت به مصرف دیگران در این الگو.

4- اصولی شدن مصرف: هر چه ایمان مسلمانان قویتر شود، مصرف اصولی می شود.

5- توجه به عادات مردم.

6- عدم ایجاد نامتوازنی به لحاظ مصرف در جامعه اسلامی.

در ادامه نشست دکتر سید حسین میرمعزی به تبیین نظرات خود پرداخت. وی گفت: در اقتصاد یک تخصیص منابع داریم که مربوط به منابع کل کشور است. بحث این جاست که منابع فیزیکی و پولی چگونه باید تخصیص داده شده و بهینه سازی شود.

اين استاد حوزه و دانشگاه اظهار داشت: یک بحث درباره تخصیص درآمد فرد است. اقتصاد غرب می گوید درآمد فرد یا مصرف می شود و یا پس انداز می­شود. بحث دیگر درباره مصرف است. مصرف کالا و خدمات در سطح خرد، می­شود مصرف فرد و در سطح کلان، می­شود مصرف جامعه.

وي اذعان كرد: از فرمایشات مقام معظم رهبری، باید مفهومی فراتر از اصلاح الگوی مصرف را برداشت کرد. یکی از اجزای بحث مقام معظم رهبری، بحث مصرف کالا و خدمات و تخصیص درآمد فرد است.

دكتر ميرمعزي با اشاره به تخصیص بهینه گفت: وقتی از اصلاح صحبت می­شود، ما با دو وضعيت مواجه هستيم. يكي «وضعیت موجود» است كه وضعیتی است كه در آن قرار داریم و ديگري «وضعیت مطلوب» است؛ وضعیتي كه به آن نگاه می­کنیم. ما می­خواهیم از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب اسلامی برسیم و این همان اصلاح الگوی مصرف است.

وي ادامه داد: سؤال اين جاست كه آیا با وضعیت مطلوب اسلامی فاصله داریم یا نه؟ جواب مثبت است و خیلی فاصله داریم. زیرا ما از فرهنگ غرب آسیب دیدم و سال­هاست فرهنگ اسلامی را کنار گذاشته­ایم.

دكتر ميرمعزي با طرح اين سؤال كه فرهنگ مصرف در غرب چیست، گفت: بحث از سعادت شروع می­شود. سعادت به این معناست که با کمترین هزینه بیشترین لذت از مادیات برده شود. بحث مصرف­گرایی یک اصل از اصول اقتصاد غرب است که در کشورهای دیگر با ابزارهایی که در دست دارند نهادینه شده است. براساس مفهوم سعادت، اصالت نفع مادی یک اصل رفتاری است. جامعه ما از این فرهنگ آسیب دیده و جامعه ما با این فرهنگ سازگار نیست.

وي افزود: برای جبران این آسیب بايد الگوی مطلوب تخصیص درآمد و مصرف اسلامی طراحي شود. اين الگو چیست؟

دكتر ميرمعزي اصول مصرف اسلامی را نام برد كه عبارت است از:

1- اصل اول درآمد فرد مسلمان است. در فرهنگ اسلامی اين اصل از آیات و روایات برداشت شده است كه در سه حوزه تخصیص داده می­شود:

الف‌ ـ مصرف: بر انسان واجب است هزینه خودش، خانواده و پدر و مادر در حد کفاف تأمين كند و مستحب است كه براي توسعه در زندگی اين هزينه را گشترش دهد.

ب ـ سرمایه­گذاری: روایت داريم مالی که راکد است بدترین چیزی است که از خود بر جای می­گذارد.

ج ـ انفاق در راه خدا

2- اصل دوم وجوب تأمین سطح کفاف و استحباب توسعه در زندگی است. مرحوم عاملی در وسایل­الشیعه اين تقسيم را آورده است.

3- اصل سوم اقتصاد (اعتدال) در برابر اسراف و تبذیر: انفاق در لسان روایات به معناي خرج کردن است نه به معنای صدقه دادن. انسان مؤمن وقتی انفاق می­کند، نه مرتكب اسراف مي شود و نه تقتیر؛ بلکه در حد اعتدال، انفاق (مصرف) می­کند. در لسان روایات مدح اقتصاد به معنای اعتدال در مصرف و ذم تقتیر به وفور دیده می­شود.

دكتر ميرمعزي با طرح اين سؤال كه حد اعتدال چیست، پاسخ داد: در میان فقها، فقیهی نيست که بگوید حد اعتدال چیست که اگر بیش از آن شد، مي شود اسراف و اگر کمتر از آن شد، می­شود تقتیر.

وي افزود: اسراف یعنی تجاوز از حد اعتدال و حد وسط که حد اعتدال و حد وسط عرفی است. اگر در امری از شرع حدی مشخص نشود، ملاک حد عرفی است.

اين استاد حوزه و دانشگاه دو ملاک برای اسراف از لسان فقها بيان كرد كه عبارت است از:

اول: مال را به گونه­ای که موجب تضییع و اتلاف آن شود مصرف شود.

دوم: مصرف مال به مقدار بیش از نیاز باشد.

دكتر ميرمعزي در پاسخ به دبير جلسه مبني بر اين كه عوامل مؤثر در وضعیت نامطلوب موجود چیست، پاسخ داد: صحبت من بیشتر روي عوامل فرهنگی بود مثلاً: در کشور ما در رابطه با نان اسراف زیادي صورت مي گيرد كه منشأهایش عبارت است از:

1-      منشأ تکنیکی در پخت نان: پخت نان اشکال دارد و بد پخته می­شود.

2-   سیاست­های دولت درباره نان: وقتي دولت سوبسید می­دهد و نان ارزان می­شود، مردم به خاطر ارزاني و كم ارزش بودن نان ديگراهمیت نمی­دهند و اسراف می­کنند.

3-      قوانین وضعی ما

در پايان نشست دكتر مير معزي در جواب سؤالي مبني بر اين كه غرب مي گويد مصرف، موتور توسعه است و به يك نوع مصرف­گرایی قائل است. مصرف در ديدگاه اسلام چگونه است؟ برای توسعه چه باید کرد، پاسخ داد: این بحث وقتی در غرب مطرح می­شود که از مصرف، مازاد پیدا می­کنند. وقتي مازاد پيدا مي شود، باید تقاضا پیدا کنند. و اگر تقاضا برای مازاد پیدا نشود، رکود ایجاد می­شود.