حکومت، انگيزه اي اجتماعي
به واقع حکومت يا دولت، ساخت قدرت با بازوي اجرايي يا اداري يک جامعه سازمان يافته ي سياسي کشور به عنوان يک کل است. اصلي ترين و چکيده ي وظيفه ي مديريت جامعه به عنوان يک سيستم عبارت است از طراحي کلان سيستم مطلوب و تعيين اهداف مرتبط نظام واره ي آرماني براي تحول سيستم بر اساس نظام رهيافت عالي مورد پذيرش، تشخيص مسايل و درک چگونگي وقوع آنها (بالقوه يا بالفعل) و تدبير وبه کار بستن اقداماتي جهت رفع و حل آنها در چارچوب يک سياست معين رو به اهداف و آرمان هاي ياد شده که به صورت نهادها و سازمان هاي اداري، سياسي، اقتصادي، فرهنگي و نظامي فعليت مي يابد. (1) مشروعيت اين حاکميت نيز مسلم است؛ چه، خليفه بودن آدمي در زمين به اين معنا است که آنچه براي خداوند ثابت است، از جمله حق حاکميت و اداره ي جامعه، به انسان انتقال يافته است. از اين رو، بيان حکومت در قرآن، بر اصل خلافت استوار است و از آن بر مي آيد که خداوند حکمراني و به دست گرفتن زمام جامعه و تصرف بر طبيعت را به انسان اعطا کرده است و بدين سان، مشروعيت الهي حکومت مردمي استنتاج مي شود. (2)
با اين اوصاف مي توان نتيجه گرفت که تشکيل حکومت به عنوان امري ضروري و اجتناب ناپذير، خود ناظر بر ضروريات بسياري است که تار و پود جامعه فاخر فرهنگ و تمدن انساني آغشته بدان ها ست.
ضرورت بهبود اوضاع اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي جامعه
يکي از وجوه فلسفه ي تشکيل حکومت، ضرورت بهبود اوضاع اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي جامعه است؛ امري که تحقق آن علي رغم اهميت سهمي که هر فرد در تشکيل آن بر عهده دارد، در گرو همگرايي و اراده جمعي افراد -که در قالب حکومت رخ مي نمايد - است.
امير مؤمنان علي بن ابي طالب (ع) درنامه ي حکمت آگين و ماندگاري که خطاب به نماينده ي اعزامي خود به مصر نگاشتند، ضمن بر شمردن وظايفي که حاکم اسلامي و حکو مت الهي بر عهده دارند، ضرورت بهبود اوضاع و احوال جامعه را متذکر شده، مي فرمايند: من تو را به شهر هايي مي فرستم که دستخوش دگر گوني ها گرديده، گاه داد و گاهي ستم ديده، و مردم در کارهاي تو چنان مي نگرند که تو در کار هاي واليان پيش از خود مي نگري، و درباره ي تو آن مي گويند که در باره ي آنها مي گويي. (3)
حضرتش آنگاه مالک را به مشورت با دانشوران و خردمندان،.. نيکي به بازرگانان و صنعتگران، فقر زدايي، مردم داري، تأمين عدالت اجتماعي و مواردي از اين دست که در بهبود اوضاع و احوال جامعه ي اسلامي نقش حايز اهميتي دارند، امر فرموده، ظرايف و دقايق بسياري را در ارتباط با آن خا طر نشان مي فر مايند.
ژرف نگري در اين مرقوم شريف و عنايت به سيره ي نظري و عملي امام علي بن ابي طالب (ع)، ما را چونان هميشه به سوي قرآن کريم و آيات نوراني آن راهنمايي مي نمايد؛ آنجا که خدا ي تعالي امر به عدل و احسان و رعايت همگاني آن فرموده است: ان الله يأمر بالعدل و الاحسان... (4)
نا گفته پيداست که رهبران و کار گزاران حکومت هم مخاطب اين آيه ي شريفه اند و بهبود اوضاع و احوال جامعه نيز از مصاديق بارز احسان، که عنايت به آن توصيه شده است.
در مجموع بايد گفت انسان پويا، جامعه ي ايستا را بر نمي تابد چه، اين سکون، معارض آن پويايي است و صد البته لازمه ي پويايي جامعه، حفظ و گسترش پويايي حيات آدمي است، و لازمه ي اين نيز تحريض دولت (به معناي عام آن مشتمل بر حکومت و مردم است) به اصلاح و بهبود اوضاع و احوال جامعه در ابعاد گوناگون و متنوعي خواهد بود که بر آن مترتب است.
ادامه دارد ...
منبع :
ضرورت هايي که به تشکيل حکومت در جوامع مختلف انساني انجاميده است، بسيارند؛ همان گونه که ابعاد مترتب بر حيات آدمي که در بر دارنده ي نيازهاي فردي و جمعي او نيز هست، فراوانند. تا آنجا که مي توان گفت تشکيل دولت، پاسخي منطقي از سوي جامعه بشري به دسته ي عمده اي از نيازها و انتظاراتي است که از زندگي و تعامل چند سويه مبتني بر آن دارد.
_ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) _
--------
ميراث جاويدان
