ميزان آشنايي عامه با وقف‏

هر چند پديده‏اي به نام وقف از ديرباز در اغلب پهنه‏هاي گيتي و در بين ملل مختلف به اشکال گوناگون وجود داشته است، در ايران بعد از اسلام با الهام از تعاليم عاليه‏ي آن بيش از پيش مورد عنايت قرار گرفته و مورد عمل بوده است اما تاکنون متأسفانه کمتر از ساير پديده‏هاي ديگر اجتماعي مورد عنايت محققان و دانشمندان قرار گرفته است و کتب و رسالاتي که در باب نهاد اجتماعي وقف نگاشته شده‏اند اغلب از ديدگاه‏ها و منظر فقه و حقوق يا فقه تطبيقي بدان نگريسته شده و به مقايسه‏هاي مکرر وقف بين اين يا آن مذهب پرداخته شده و کم و بيش نيز نگرشي اجمالي بر سير تاريخي آن و مباحث مزبور داشته‏اند که اکثريت قريب به اتفاق آنها صرفا مورد استفاده‏ي محققان فقه و متشرعان و طلاب و اهل فن بوده و رساله‏اي در اين باب جهت استفاده‏ي عامه نوشته نشده است تا آنجا که حتي از تعريف وقف به زباني ساده خودداري شده و هنوز هم که هنوز است با استفاده از کلماتي مغلق و حقوقي و کاملا تخصصي (که تأويل و تفسير بسياري را مي‏طلبد) تعريف مي‏شد و اصطلاحات و تعاريف مربوط به آن را فقط مي‏توان در لابلاي متون و کتب فقهي و حقوقي جست که در چارچوب: عقد است يا ايقاع با اطناب و تطويل کلام به مباحثي کاملا فني و حقوقي پرداخته شده که فقط مورد استفاده خواص است 1)
در نتيجه اين سنت حسنه در بين اکثر باسوادان و کتابخوانان غريب و مهجور مانده است و آشنايي آنان تنها در اين حد است که فرشي را يا جزوه‏اي را که به مساجد اهدا کنند وقف مي‏گويند! و اين جاي بسي تأسف است که حتي در ايران بعد از انقلاب اسلامي سطري در باب وقف در هيچ يک از کتب درسي ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان نيامده باشد! و دريغ است که با سنت حسنه و پديده‏اي با اين عظمت معنوي با تأثيري به درازاي ابديت اينگونه رفتار شود.
وقف که نمادي از روح خيرخواهي و تعاون و همزيستي و عطوفت انساني برخاسته از ايده‏ي والا و ايمان است، مورد علاقه و بحث فقها بوده و اگر چه به علت وسعت دامنه‏هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي هنوز هم جاي بحث دارد ليکن دريغ است که با زباني ساده و عامه فهم به اين داستان دل‏انگيز که ماجراها از عواطف و انسانيت و ايثار دارد پرداخته نشود و جاي اينگونه آثار در ادبيات و هنر چقدر خالي است که اين جاي خالي همت والاي نويسندگان و هنرمندان متعهد و معاصر را تکليف بزرگي است!
گر چه مساعي تمامي محققان و فقها در ارايه‏ي شناخت و معرفي و احياي اين سنت حسنه مأجور است و اگر چه وقف عملي حقوقي است اما نگرش به وقف از ابعاد
اقتصادي و اجتماعي و سنجش ظرفيت‏هاي آن در قالب‏هاي فقرزدايي (اعم از فقر فرهنگي و فقر اقتصادي) با استفاده از تجربيات ساير جوامع اعم از اسلامي و غير اسلامي و شرقي و غربي و تلاش در جهت لحاظ نمودن نيازهاي زمانه در نوع عمل به وقف و ستردن گرد و غبار عرف و سنت‏ها و باورهاي خرافي و غير معقول در عمل به وقف موقوفات که ميراث‏هاي اقتصادي و معنوي نياکان خيرانديش ما بوده و هستند از اهم مسايل و موضوعاتي است که بايد بيشتر بدان پراخته شود.

منبع : راسخون





لينک مطلب
 توسط صغری شکوهی در شنبه 29 خرداد 1389  ساعت 3:36 PM نظرات 0


POWERED BY RASEKHOON.NET