پیشوایان معصوم شیعه هر کدام به نوبه خود سرچشمه کمالات و منبع فضایل و صفات عالی انسانی محسوب می‏شوند. نه تنها شیعه بلکه افراد و گروه‏های مختلفی که با آن بزرگان در ارتباط بوده‏اند به این نکته اذعان دارند. حتی مخالفین و معاندین آنان گاهی در لابلای سخنان خویش این حقیقت را ابراز کرده‏اند. یکی از کارگزاران حکومتی مامون به نام رجاء بن ضحاک - که مامور آوردن امام هشتم‏علیه السلام از مدینه به خراسان بود - می‏گوید: هنگامی که امام رضاعلیه السلام را به دستور مامون از مدینه به خراسان آوردم، مامون از رفتار و حالات و خصوصیات وی از من سؤالاتی کرد و من آنچه را که در طول سفر و در اوقات شبانه روز از علی بن موسی الرضاعلیه السلام دیده بودم به خلیفه گزارش دادم.

یازدهم ذی القعده، سالروز میلاد با برکت پیشوای هشتم، خورشید تابان آسمان پرنور ایران، غریب آشنا، نگین خراسان، شهد شیرین مشهد، حضرت امام رضا علیه‏السلام است. در این روز دیدگاه رنجور و خسته امام موسی بن جعفر علیه‏السلام ، به چهره دلربا و جمال نورانی فرزند نورسیده‏اش روشن شد و صبح سپید را از پس پرده شب تاریک نوید داد. در روز جشن و سرور اهل بیت پیامبر اکرم صلی‏الله‏علیه‏و‏آله ، سر بر آستان باعظمت حضرتش می‏ساییم و ذرات غبار حرم پاکش را توتیای چشمان خود می‏کنیم.

امام آیینه تمام زیباییهاست جلوه‏های جمال و جلال ربوبی در سیمای امام درخششی تام و تمام یافته است. امام نمونه انسان کامل در مسیر صعودی و پرواز شکوهمند به سوی نیکیها و خوبیهاست. آنچه در روایات از صفات و القاب گوناگون برای امام بیان شده، هر یک ظهوری از جلوه‏های نورانی امامت است که ابعادی از سیمای معنوی و ملکوتی‏اش را فرا راه حق جویان و عارفان قرار می‏دهد. بر این اساس به بخشی از صفات هشتمین امام معصوم(ع) می‏پردازیم و پرتوی از انوار رضویه را که در نامهای آن بزرگوار تجلی یافته است‏به نظاره می‏نشینیم.

در یازدهم ذیقعده سال 148 هجری، مدینه حال و هوایی دیگر داشت و نه تنها در زمین بلکه از آسمان هم صدای تهنیت گفتن ملائک به گوش می‏رسید و شکوفا شدن غنچه دیگری از گلهای بوستان ولایت را که فضای عالم را معطر ساخته بود بشارت می‏داد . نام او «علی‏» و کنیه‏اش «ابوالحسن‏» بود . ایشان پس از شهادت پدر بزرگوارش در زندان بغداد (سال 183 هجری) در سن 35 سالگی عهده‏دار مقام امامت و ولایت‏شد . مدت امامت آن بزرگوار 20 سال طول کشید که 10 سال آن با خلافت «هارون الرشید» ، 5 سال با خلافت «محمد امین‏» و 5 سال با خلافت «مامون‏» معاصر بود . امام رضا علیه السلام تا آغاز خلافت مامون در زادگاه خود، شهر مقدس مدینه اقامت داشت که پس از به حکومت رسیدن مامون - با حیله و نیرنگ - به خراسان دعوت شد و سرانجام در آخر صفر سال 203 هجری در سن 55 سالگی به واسطه زهر مسموم شد و به شهادت رسید . (2)

و) كتابهاى پيرامون تاريخ و جغرافياى مشهد و آستان قدس رضوى

1. آثار الرضوية (صورت وقفنامه هاى آستان قدس رضوى)

اسماعيل مستوفى همدانى, تهران, دارالطباعه, 1317ق, خشتى, 352ص (سنگى).

2. آرامگاه حضرت رضا در مشهد

بتول رحيمى راستگو, تهران, دانشكده ادبيات و علوم انسانى, 1339, 38ص (پلوكپى).

3. آستان قدس رضوى , ديروز و امروز

[؟], تهران, 1356, وزيرى, 228ص (مصوّر).

هـ) كتابهاى خطى فارسى

1. احوال ثامن الائمه

2. الاربعين حديثا فى فضل زيارة الامام الرضا ـ همراه با ترجمه و شرح فارسى.

رك: دليل المخطوطات,ج1, ص277.

3. اصل الاسلام (ترجمه حديثى مفصل از امام رضا پيرامون امامت)

رك: الذريعه, ج26, ص49.

4. بركات المشهد المقدس (ترجمه عيون اخبار الرضا)

رك: فهرست كتابخانه , ج14, ص231و232.

د) كتابهاى خطى عربى

1. احتجاجات الامام الرضا

سيد احمد حسينى اشكورى.

رك: معجم المؤلفين العراقيين, ج1, ص91.

2. اخبار الرضا

ابوعبداللّه دُبيلى محمد بن وهبان بصرى ازدى.

رك: رجال نجاشى, ج2,

ص323.

3. اسرار وصايا الرضا