سعيد
  • دی 1399
  • اردیبهشت 1390
  • مهر 1389
  • فروردین 1389
  • خرداد 1389
  • آذر 1389
  • شهریور 1389
  • تیر 1389
  • دی 1389
  • مرداد 1389
  • اردیبهشت 1389
  • بهمن 1389
  • آبان 1389
  • اسفند 1389
  • مهر 1388
  • تیر 1388
  • فروردین 1388
  • دی 1388
  • اسفند 1388
  • آذر 1388
  • خرداد 1388
  • بهمن 1388
  • آبان 1388
  • شهریور 1388
  • <-BlogTitle->
    کل بازديد ها : 1945695
    تعداد کل پست ها : 3775
    تعداد کل نظرات : 173
    بروز رساني : جمعه 26 دی 1404 
    ايجاد شده در : دوشنبه 6 مهر 1388 

    اين قالب توسط sama طراحي و توسط sama ترجمه شده
    Check PageRank

    دوازدهم ديماه در دفاع مقدس:

      نخستين گردهمايي معاونين جنگ وزارتخانه ها ، بمباران تأسيسات راديويي عراق توسط ايران و تبادل آتش در مريوان و حاج عمران از مهمترين وقايع دوازده دي در طول دوران دفاع مقدس است . . . 


    جملات کوتاه و خواندني:

      کارهائي را که در گذشته کرده ايم ما را مانند سايه تعقيب مي کنند و نسبت به جنس آنها ما را به سوي بدي و يا خوشي مي کشند. «کارلايل» دراين دنيا هر کس چيزي را درو مي کند که قبلا تخم آ ن را کاشته است. «اسمايلز» . 

    ادامه - آرشيو ...

    تبديل لينك راپيدشير و ديگر سايت هاي آپلود به لينك مستقيم


    آپلود سنتر عكس، تصوير، فايل زيپ، فايل فلش و هر نوع فايل ديگر

    تصاويري زيبا از درختان

    به اين پست نظر دهيد

      آرایش ، جزوه الکترونیک ، انجمن علمی ، مقاله پژوهشی ، پرورش شترمرغ ، سایت تخصصی برق، ژورنال لباس عروسی ، کارت ویزیت ، راهنمای فارسی ،‌ ، داستان ،

      XP Repair Pro یک نرم افزار مشهور و کاربردی برای کاربران سیستم عامل ویندوز می باشد. توسط این نرم افزار میتوانید خطاها و ارور های موجود در ویندوز را که ممکن است در اثر استفاده یا نصب سایر نرم افزار ها، اتفاق افتاده باشد، به آسانی ترمیم نمایید. بدون نیاز به نصب مجدد سیستم عامل میتونید آن را مجددا بازگردانید و به روند کارها سرعت ببخشید. - .  دانلود

     قدرتمند ، کارت سوخت ، کرک کارت سوخت ، آموزش ، نرم افزار ، دانلود رایگان ، کتاب الکترونیکی ،‌ نحوه گرفتن کارت سوخت المثنی ، حسابداری ، نرم افزار حسابداری هلو ،‌ عاشقانه ، عشقولانه ، پرورش قارچ ، دانلود مترجم پدیده ،‌ بازیگران سینمای ایران ،

    کریمی از استیل آذین قهر کرد؟

    کيهان: الاغ ها و اسب ها و قاطرها هم به رنگ سبز علاقمندند

    الهی
     
    ا لهي به مستان ميخانه ات       به عقل افرينان ديوانه ات
     
    به دردي كش لجه ي كبريا      كه امد به شانش فرود انما
     
    به دري كه عرش است اورا صدف    به ساقي كوثر به شاه نجف
     
    به نور دل صبح خيزان عشق       زشادي به اندوه گريزان عشق
     
    به رندان سرمست اگاه دل           كه هرگز نرفتند جز راه دل
     
    كه خاكم گل از اب و انگور كن      سراپاي من اتش طور كن
     
    خدا را به جان خراباتيان كزين      تهمت هستي ام وا رهان
     
    به ميخانه ي وحد تم راه ده           دل زنده و جان اگاه ده
     


    سلام بر حيدربابا (حیدر بابیه سلام)
    سروده استاد شهريار
     


          حيدربابا نام کوهى در زادگاه استاد محمد حسين بهجتى تبريزى ملقب به شهريار است . منظومة « حيدربابايه سلام » نخستين بار در سال ١٣٣٢ منتشر شد و از آن زمان تا کنون به زبانهاى مختلفى ترجمه شده است . ليکن ترجمه بى بديل آن به شعر منظوم فارسى توسط دکتر بهروز ثروتيان شاهکارى ماندگار است . مترجم در توضيح هدف خود از انجام اين کار بسيار دشوار مى گويد : « زيبايى يک شعر در وزن و آهنگِ کلماتِ همنشين در يک بيت و هماهنگى آواها از نظر نرمى و درشتى و حتى برداشت و فروداشتِ حرکات نهاده شده که ذوق و استعداد هنرمند آنها را به هم دوخته ، است تا خواست دل او را به صورتى مؤثر و دل انگيز بيان کند . از همين روست که هر گونه تغيير در صورتِ شعر زيبايى و دلربايى آن را پريشان مى سازد بى آنکه شايد به شکل خيالى يا معنى آن لطمه اى بزند . » با اين حال مترجم معتقد است که هيچ ترجمه اى قادر به انتقال کاملِ بار احساسى و معنوى موجود در اين اثر نيست .

    منتقدان در توجيه ترجمه زيباى ايشان اين مثل فرانسوى را متذکر شده اند که : ترجمه به زن مى ماند اگر وفادار باشدزيبا نيست واگر زيبا باشد وفادار نيست.

          حيدربابا سندى زنده است ، و پرده اى رنگين و برجسته از زندگى در روستا را نشان مى دهد . مضمون اغلب بندهاى آن شايستة ترسيم و نقاشى است . زيرا از طبيعت جاندار سرچشمه مى گيرد . قلب پاک و انسان دوستِ شهريار بر صحنه ها نور مى ريزد و خوانندگان شعرش را به گذشت هاى دور مى برد . نيمى از اين منظومه نامنامه و يادواره است که شاعر در آن از خويشان وآشنايان و مردم زادگاه خود و حتى چشمه ها و زمينها و صخره هاى اطراف خشگناب نام مى برد و هر يک را در شعر خود جاودانگى مى بخشد .

     


    ادامه مطلب


                                    ترکستان نامه از دید صاحب نظران
    در این قسمت به دیدگاه ای . پطروشفسکی می پردازیم که به طور خلاصه صفحات 26- 10 کتاب را در برگرفته است . 
    بخش نخست این تألیف – یعنی " متون " که به سال 1898 در سن  پطربورگ طبع و منتشر شده است – از منابع متون اصلی فارسی و عربی گرفته شده است . بخش دوّم " ترکستان " یا بخش ویژه تحقیقات به سال 1900 در سن پطربورگ از چاپ خارج شد . دفاع از رساله علمی در جلسه 19 نوامبر ( 2 دسامبر به حساب قدیم ) سال 1900 به عمل آمد .
    نخستین شخصی که در باره این اثر اظهار عقیده نمود ، استاد ن . ای . وسلوفسکی بود که گفت : " نمی توان این تألیف را چنان که شایسته آن است ارج نهاد ؛ زیرا موضوع مورد تحقیق تازه وارد حوزه علم می شود و در آینده هیچ یک از محققّان نمی توانند این کتاب را نادیده انگارند . "   ای . یو . کراچکوسکی در باره تألیفات علمی عامّه فهم بارتولد چنین نوشته : " این کتب با این که هم سطح فهم عامّه نوشته شده ، برای متخصصان نیز بسیار قابل استفاده می باشد – زیرا نه تنها مجموع استنتاج های علمی را در دسترس خواننده می گذارد بلکه وی را با نتایج مهمّی که بر اثر تحقیقات شخص مؤلّف کسب گردیده ... آشنا می کند . " 1  
    در سال 1928 ترجمه انگلیسی ترکستان [ بخش 2 ، " تحقیقات " ] که مؤلّف ،خود ، آن را از روی مدارک و مطالب تازه دستکاری و تکمیل کرده بود ، با مقدمّه ای به قلم ا . دنیسون راس منتشر شد . شخص بارتولد به کمک ح . ا . ر . گیپ ترجمه انگلیسی " ترکستان " را مرور کرد .
    در سال 1931 ترجمه ازبکی[ " ترکستان " ( بخش 2 تحقیقات ) ] ترجمه فاتح کریم اف منتشر شد و در سال 1958 چاپ دوّم انگلیسی " ترکستان "  انتشار یافت که مزیّت آن این است که تزهای بارتولد در دفاع از رساله خویش و همچنین اضافه ها و اصلاحات استاد مینورسکی بدان منضم شده است . 
    ترکستان " بارتولد " به طوری که ا . دنیسون راس در مقدمّه چاپ 1928 منصفانه خاطرنشان کرده تألیفی است که در مطالعات تاریخ آسیای میانه عهد نوینی را گشوده است . در ارزش این کتاب همین بس که منابع و متون بسیاری در دسترس دانشمندان قرار گرفت حتّی دوره بندی که دانشمندان شوروی ( آ . یو . یاکوبسکی  و س. پ . تولستوف  و دیگران ) برای تاریخ اجتماعی و اقتصادی تنظیم کرده اند شبیه به کار بارتولد است .  
    بارتولد در قدم اوّل فقط می خواست به تحقیق در تاریخ آسیای میانه در دوران هجوم مغول و بعد از آن بپردازد ، ولی به ناچار به پژوهش در سیر تکامل  تاریخی آن سرزمین ، از زمان فتح اعراب همّت گماشت تا ریشه پدیده ها و سازمان های اجتماعی را که ویژه دوران هجوم مغولان بوده معلوم دارد . بنابراین محتوای کتاب وسیع تر از عنوان آن می باشد و در واقع تألیفی عمومی در تاریخ آسیای میانه از قرن هفتم تا آغاز قرن سیزدهم است. 
    بارتولد در این کتاب نشان داده است که فتح ماوراءالنهر به دست اعراب در آغاز قرن هشتم میلادی فقط یک عامل خارجی نبوده بلکه موجب استقرار مناسبات جدید اجتماعی و شکل های نوین دولتی شده است که
     اینها را به همراهی دین نو ، اسلام وخط ّ عربی با خود آورده است . از آن پس بارتولد خصوصّیات دولت های طاهریان و صفّاریان و سامانیان ( قرن های نهم و دهم ) را روشن کرده است و مبارزه ای را که بین گروههای  مختلف طبقه زمین داران و اعیان خدمتگزار دولت وجود داشته روشن نموده است . مدارکی بارتولد می آورد که عامل برجسته ترقّی اقتصادی این دوران عبارت می شود از تکوین نوع جدیدی از شهرها که به تدریج مرکز زندگی شهری از شهرستان به حومه آن ( به عربی: ربض  و  به فارسی : بیرون ) منتقل گشت .
    از کارهای مهّم بارتولد در کتاب جایگزینی بزرگان لشکری و صحرانشین ترک در قرن یازدهم به جای دهقانان – یعنی بزرگان قدیمی زمین دار ایرانی – می باشد .
    بارتولد در ضمن تاریخ آسیای میانه در قرن دوازدهم  و آغاز قرن سیزدهم نشان داده است که قدرت سیاسی دولت خوارزمشاهیان خیالی بوده و تضادهای داخلی آن بسیار زیاد بوده است طوری که به انقراض سریع این دولت انجامیده است . 
    بارتولد در ضمن شرح ویژگی های دوران نوین تاریخ آسیای میانه آن قدر مطالب تازه در باره جامعه صحرانشین مغول در آغاز قرن سیزدهم و دولت صحرایی مغولان به ما می دهد که هیچ یک از مغول شناسان دوران ماقبل وی نداده اند .
    این نکته حائز اهمّیّت است که بارتولد از اصطلاح " فئودالیزم "  استفاده نکرده هر چند که اصطلاحات " اقطاعات لشکری  و شیوه اقطاع " را که با فئودالیزم رابطه دارد به کار برده و شاید این کار او وابسته به احتیاط خاصّی است که محقّق پیش آهنگ در این مورد دارد ؛ با این حال در نتیجه تحقیقات بارتولد موضوع وجود فئودالیزم در کشورهای آسیای مقدّم و میانه ثابت شده بر پایه علمی استواری قرار گرفت .
    جهان بینی تاریخی بارتولد و نظر او نسبت به مکتب های تاریخ نگاری زمان خویش تاکنون مورد بررسی قرار نگرفته است ؛ بارتولد به مناسبت بحث وتحقیق در نقش تاریخی نهضت های دینی شیعی و غیره در آسیای میانه و ایران ، در قرون وسطی بارها تصریح کرده است که مذهب شیعه بیشتر در محیط روستا انتشار و رواج می یافته است و معتقدات مذهبی در این موارد لفّافه ظاهری نهضت های خلق بوده است . 1  بارتولد مبارزه پیروان مذاهب سنّی ، حنفی و شافعی را با یکدیگر و هم مبارزه اینان را متفقّاً با شیعیان ری واصفهان و نیشابور و مرو و دیگر شهرها را در قرن دوازدهم و آغاز قرن سیزدهم مبارزه ای مبتنی بر تضادهای طبقاتی می داند . 2
    با این حال باید متذکّر شویم که علاقه بارتولد به تاریخ اجتماعی و تاریخ تضادهای طبقاتی و نهضت های مردم کشورهای آسیای مقدّم و میانه ، بیشتر در تحقیقات دیگر وی تجلّی کرده ودر " ترکستان نامه " بالنسبه جای کمتری به این مسائل اختصاص داده شده است . 
    در این کتاب بارتولد بیشتر به مناسبات بین المللّی و تاریخ سیاسی دولت های آسیای میانه از قرن هشتم تا آغاز قرن سیزدهم میلادی و همچنین جغرافیای تاریخی و اقتصادی آسیای میانه در دوران یادشده پرداخته است . 
    در باره زمان تحریر فصل پنجم " ترکستان " هیچ مدرک دقیقی در دست نمی باشد. فقدان منابع و متون نقلی مربوط به قرن سیزدهم و قلّت اطلاعات ، راجع به خاورمیانه در دیگر منابع آن زمان ، موجب می شد که بسیاری از تاریخ [ به خصوص تاریخ داخلی ] آسیای میانه در عهد مذکور تاریک بماند و این فصل تحت عنوان " فصل پنجم ترکستان " در این مجلّد آورده شده است که این فصل ناتمام است ؛ زیرا اشاره ها و ارجاعات آن به مآخذ کامل نبوده و تکمیل آن کوشش عظیمی را می طلبد . اکنون ما نمی توانیم با همه استنتاجات مؤلّف " ترکستان " موافق باشیم از جمله در مورد فتوحات مغول که مورخّان شوروی همگی بر آنند که بارتولد اهمّیّت ویرانی و سقوط اقتصادی و فرهنگی را که در واقع نتیجه حمله مغول است بسیار ناچیز شمرده و به جای آن به اهمّیّت تأسیس امپراطوری چنگیزیان پرداخته است . البتّه باید بگوئیم که بارتولد تعبیر یک جانبه مورخّان قدیمی قرن نوزدهم را در باره تاریخ فتوحات مغولکه مغولان را فقط عامل ویرانی دانسته اند – مورد انتقاد و تجدید نظر قرار داده است .       تألیف : سیّد علی علوی
     
    --------------------------------------------------------------------------------
       1- ای . یو . کراچکوسکی ، رسالات مربوط به تاریخ عرب شناسی روسی ، مسکو – لنینگراد 1950 -  صص 225- 224
          1-  تاریخ نهضت های روستایی ایران – صص 60 – 58     ،    بازدید تاریخی ایران – ص 33
          2-  تاریخ نهضت های روستایی ایران – صص 62- 6



    ساير آثار دهخدا
    دهخدا به غير از لغت نامه - که بزرگترين و پرارزش ترين اثر دهخدا است - کتاب هاي ديگري را نيز تاليف کرده است که با ارزش ترين آنها پس از لغت نامه کتاب "امثال و حکم" است. کتاب امثال و حکم کتابي است که در آن همه ضرب المثل ها ، حکمت ها ، آيات قرآن ، اشعار ، اخبار و احاديثي که در زبان فارسي مصطلح است ، جمع آوري شده اند.
    دهخدا خود نقل مي کرد که در کودکي شبي بالاي بام خوابيده بود و به يکي از مثلهاي متداول در زبان فارسي مي انديشيد ، از اسم "مثل" آگاه نبود ، همين قدر درک مي کرد که جمله از نوع کلمات و لغات معمول نيست ، قلم برداشت و چند تا از آن نوع يادداشت کرد. اين نخستين قدمي بود که وي در راه تدوين امثال و لغات پارسي برداشت.
    هنگامي که دهخدا و يارانش در حال تهيه فيش و يادداشت براي لغات لغت نامه دهخدا بودند ، اعتماد الدوله قراگزلو که در آن زمان وزير معارف بود ، به دهخدا پيشنهاد کرد که با توجه به اين که با وسايل امروزي چاپ لغت نامه ميسر نيست و تاليف لغت نامه کاري بسيار طولاني است ، امثال ، حکمت ها ، احاديث و ... را در کتابي جداگانه جمع آوري کند و منتشر سازد. دهخدا نيز اين پيشنهاد را پذيرفت و به اين ترتيب امثال و حکم را در بين سالهاي 1308 و 1311 به چاپ رسانيد و در پايان کتاب فهرست اعلامي نيز به آن افزود.
    گروهي خرده گرفتند که عنوان کتاب " امثال وحکم" است ولي در طي آن ، اصطلاحات و کنايات و اخبار و احاديثي که مثل نيستند ، فراوان آمده. دهخدا به نگارنده اظهار داشت: من خود متوجه اين نکته بودم ، ولي از انتخاب عنواني طويل ، نظير "امثال و حکم و مصطلحات و کنايات و اخبار و احاديث..." خودداري و به عنوان ساده "امثال و حکم" اکتفا کردم. راه ديگر هم حذف اصطلاحات و کنايات و غيره بود ، که اگر استاد بدين کار دست مي زد ، خوانندگان خود را از فوايد بسياري محروم مي کرد.
    نکته ديگر در باب اين کتاب ، مقدمه نداشتن آن است که اصولاً ، استاد علامه در باب مقدمه  کتابهاي خود احتياطي مقرون به وسواس داشت. در پاسخ سوال نگارنده ، راجع به علت عدم تحرير مقدمه براي امثال و حکم اظهار داشت:« در زبان فرانسوي هفده لغت پيدا کردم که در فرهنگ عربي و فارسي همه آنها را "مثل" ترجمه کرده اند ودر فرهنگهاي بزرگ فرانسوي ، تعريفهايي که براي آنها نوشته اند ، مقنع نيست و  نمي توان با آن تعريفات ، آنها را از يکديگر تميز داد. ناگريز توسط يکي از استادان فرانسوي دانشکده حقوق نامه اي به فرهنگستان فرانسه نوشتم و اختلاف دقيق مفهوم آن هفده لغت را خواستار شدم. پاسخي که رسيد ، تکرار مطالبي بود که در لغتهاي فرانسوي آمده بود که به هيچ وجه مرا اقناع نکرد. از اينرو از نوشتن مقدمه و تعريف مثل و حکمت و غيره خودداري کردم و کتاب را بدون مقدمه منتشر ساختم.»
    همان طور که در قبل هم اشاره شد ، دهخدا به زبان فرانسوي نيز تسلط زيادي داشت. او چند کتاب را از زبان فرانسوي به فارسي ترجمه کرده است که البته هنوز به چاپ نرسيده اند. از آن جمله کتاب "عظمت و انحطاط روميان" است که نوشته شده توسط "منتسکيو" نويسنده سرشناس فرانسوي است.
    کتاب ديگري که دهخدا از زبان فرانسوي به فارسي ترجمه کرده است کتاب "روح القوانين" است که اين کتاب نيز توسط منتسکيو تاليف شده است.
    هم چنين استاد از آغاز جواني تا اواخر عمر به تاليف فرهنگ فرانسه به فارسي مشغول بودند. موارد اين کتاب ، شامل: لغات علمي ، ادبي ، تاريخي ، جغرافيايي و طبي به زبان فرانسه با معادل آنها در زبانهاي فارسي و عربي است. مرحوم دهخدا اين معادلها را با تتبع دقيق در ساليان متمادي از متون امهات کتب فارسي و عربي استخراج کرده اند. اين کتاب نيز به طبع نرسيده است.
    از ديگر آثار دهخدا کتاب شرح حال ابوريحان بيروني است که مقارن هزاره تولد بيروني تاليف و به جاي پنج شماره مجله آموزش و پرورش از انتشارات اداره کل نگارش وزارت فرهنگ ، مهر ماه 1324 منتشر گرديده و سپس در لغت نامه تجديد طبع شده است.
    اثر ديگر دهخدا تعليقات بر ديوان ناصر خسرو قبادياني است. ديوان قصايد و مقطعات حکيم ناصر خسرو به ضميمه روشنايي نامه و سعادت نامه به تصحيح مرحوم حاج نصر الله تقوي و مقدمه آقاي تقي زاده و تعليقات آقاي مينوي در تهران به سال 1304-1307 هجري شمسي به طبع رسيده است. يادداشتهاي علامه دهخدا در تصحيح اشعار و بعضي نکات بامقدمه اي دلکش از صفحه 619 ديوان مزبور به بعد چاپ شده است. بعدها نيز مرحوم اديب پيشاوري در تصحيح برخي اشعار ناصر خسرو ، نظراتي اظهار کرده اند که در پايان ديوان خود آن مرحوم که به اهتمام مرحوم عبدالرسولي در 1312 در تهران طبع شده ، به عنوان "رساله نقد حاضر" به چاپ رسيده است . آقاي مسرور هم در مجله ارمغان ، سال دوازدهم ، انتقاداتي بر تصحيحات استاد منتشر کرده اند.
    از ديگر کارهاي دهخدا مي توان به ديوان سيد حسن غزنوي - ملقب به اشرف - اشاره کرد که به اهتمام آقاي مدرس رضوي در تهران ، سال 1328 به طبع رسيده است. آقاي مدرس پس از اتمام متن ديوان ، آن را به نظر علامه دهخدا و استاد فروزانفر رسانيد و يادداشتهاي ايشان را در تصحيح اشعار در پايان کتاب جاي داد. تصحيحات مرحوم دهخدا در صفحات 361 تا 376 آن کتاب مندرج است.
              منبع:  تبیان


    زندگي و شخصيت دهخدا
    علي اکبر دهخدا سال 1297 ه.ق ( 1257 خورشيدي) در تهران متولد شد. گر چه اجدادش قزويني بودند ، ولي پدرش "خان بابا خان" که از ملاکان متوسط قزوين بود ، پيش از ولادت وي از قزوين به تهران آمد و در اين شهر اقامت گزيد. ده ساله بود که پدرش فوت کرد و فردي به نام ميرزا يوسف خان قيم او شد . دو سال بعد ميرزا يوسف خان نيز در گذشت و اموال پدر دهخدا به فرزندان يوسف خان رسيد.
    در آن زمان يکي از فضلاي عصر به نام شيخ غلامحسين بروجردي از دوستان خانوادگي دهخدا کار تدريس او را به عهده گرفت و دهخدا تحصيلات قديمه را در نزد وي آموخت.  وي مردي مجرد بود ، و حجره اي در مدرسه حاج شيخ هادي (در خيابان شيخ هادي کنوني) داشت که در آن به تدريس زبان عربي و علوم ديني مشغول بود. استاد دهخدا غالباً اظهار مي کرد که هر چه دارد ، در نتيجه تعليم آن بزرگ مرد بوده است. بعدها که مدرسه  سياسي در تهران افتتاح شد ، دهخدا در آن مدرسه مشغول تحصيل گرديد و با مباني علوم جديد و زبان فرانسه آشنا شد.
    معلم ادبيات فارسي آن مدرسه محمد حسين فروغي ، موسس روزنامه "تربيت" و پدر ذکاء الملک فروغي بود که گاهي اوقات ، تدريس کلاس ادبيات را به عهده دهخدا مي گذاشت. چون منزل دهخدا در جوار منزل مرحوم آيت الله حاج شيخ هادي نجم آبادي بود ؛ وي از اين حسن جوار استفاده کامل مي برد و با وجود صغر سن مانند اشخاص سالخورده از محضر آن بزگوار بهره مند مي گشت. در همين ايام به تحصيل زبان فرانسه پرداخت و پس از درس خواندن در آن مدرسه ، به خدمت وزارت امور خارجه در آمد. سال 1281 شمسي هنگامي که 24 سال داشت ، معاون الدوله غفاري که به وزير مختاري ايران در کشورهاي بالکان منصوب شده بود ، دهخدا را با خود به اروپا برد و استاد حدود دو سال و نيم در اروپا و بيشتر در وين پايتخت اتريش اقامت داشت . وي در آنجا فراگيري زبان فرانسه و معلومات جديد را تکميل کرد.
    مراجعت دهخدا به ايران مقارن با آغاز دوران مشروطيت بود. حدود سال 1325 هجري قمري (نهم خرداد 1286 هجري شمسي) با همکاري مرحوم جهانگيرخان و مرحوم قاسم خان ، روزنامه صور اسرافيل را منتشر کرد. اين روزنامه از جرايد معروف و مهم صدر مشروطيت بود. جذاب ترين قسمت آن روزنامه ستون فکاهي بود که با عنوان "چرند و پرند" به قلم استاد و با امضاي "دخو" نوشته مي شد. سبک نگارش آن در ادبيات فارسي بي سابقه بود و مکتب جديدي را در عالم روزنامه نگاري ايران و نثر معاصر پديد آورد. وي مطالب انتقادي و سياسي را با روش فکاهي طي مقالات خود در آن زمان منتشر مي کرد. پس از تعطيلي مجلس شوراي ملي در دوره  محمد علي شاه ، آزاديخواهان ناچار از کشور خارج شدند. دهخدا نيز به استانبول و از آنجا به اروپا رفت.
    وي در پاريس با علامه قزويني معاشر بود. سپس به سوئيس رفت و در "ايوردن" سوئيس نيز سه شماره از "صوراسرافيل" را به کمک ميرزا ابوالحسن خان پيرنما (معاضد الدوله) منتشر کرد. آنگاه دوباره به استانبول رفته و در سال 1327 هجري قمري با مساعدت جمعي از ايرانيان مقيم ترکيه ، روزنامه "سروش" را به زبان فارسي منتشرکرد.
    در دوران جنگ جهاني اول - که از سال 1914 تا 1918 ميلادي به طول انجاميد - دهخدا در يکي از روستاهاي چهارمحال بختياري منزوي بود و پس از جنگ به تهران باز گشت ؛ از کارهاي سياسي کناره گرفت و به خدمات علمي و ادبي و فرهنگي مشغول شد. مدتي رياست دفتر ( وزارت معارف ، رياست تفتيش وزارت عدليه ، رياست مدرسه  علوم سياسي و سپس رياست مدرسه عالي حقوق و علوم سياسي تهران به او محول گرديد ، تا اين که سه چهار روز قبل از شهريور 1320 و خلع سلطنت رضاخان ، از رياست آنجا معزول شد و از آن زمان تا پايان حياتش بيشتر به مطالعه و تحقيق و تحرير مصنفات گرانبهاي خويش مشغول بود.
    دهخدا گاه براي تفنن ، شعر نيز مي سرود ؛ اما شاعري حرفه  اصلي او نبود. منظومه هاي معدودي از او توسط دکتر محمد معين گرد آوري شده است.
    دکتر محمد معين ، اشعار دهخدا را به دو دسته تقسيم مي کند که عبارتست از : نخست ، اشعاري که به سبک متقدمان سروده است و بعضي از آنها داراي جزالت (فصاحت) و استحکامي است که تشخيص آنها از گفته هاي شعراي قديم دشوار مي نمايد. دوم : اشعاري است که در آنها تجدد ادبي به کار رفته است. بسياري از اديبان معاصر ، مسمط "يادآر ز شمع مرده يار آر" دهخدا را نخستين نمونه شعر نو به شمار مي آورند. دهخدا شعر "ياد آر ز شمع مرده ياد آر"  را در يادبود ميرزا جهانگير خان شيرازي ، مدير روزنامه صور اسرافيل سروده است.
    اي مرغ سحر ، چو اين شب تار                                  بگذشت ز سر سياهکاري
    وز تحفه روح بخش اسحار                                          رفت از سر خفتگان خماري
    بگشود گره ز زلف زر تار                                             محبوبه نيلگون عماري
    يزدان به کمـال شد پديدار                                          واهريمن زشت خو حصاري 
                                              ياد آر ز شمع مرده ياد آر
    اي مونس يوسف اندر اين بند                                      تعبير عيان چو شد تو را خواب
    دل پر ز شعف، لب از شکر خند                                    محسود عدو به کام اصحاب
    رفتي بر يار خويش و پيوند                                            آزاد تر از نسيم و مهتاب
    زان کو همه شام با تو يک چند                                     در آرزوي وصال احباب
                                             اختر به سر شمرده يار آر
    چون باغ شود دوباره خرم                                             اي بلبل مستمند مسکين
    وز سنبل و سوري و سپرغم                                          آفاق نگارخانه ي چين
    گل سرخ و به رخ عرق ز شبنم                                         تو داده ز کف قرار و تمکين
    زان نو گل پيش رس که در غم                                        ناداده به نار شوق تسکين
                                         از سردي دي ، فسرده يار آر
    اي همره تيه پورعمران                                                  بگذشت چو اين سنين معدود
    وان شاهد نغز بزم عرفان                                                بنمود چو وعد خويش مشهود
    وز مذبح زر چو شد به کيوان                                           هر صبح شميم عنبر و عود
    زان کو به گناه قوم نادان                                                در حسرت روي ارض موعود
                                       بر باديه جان سپرده، يادآر
    چون گشت ز نو زمانه آباد                                             اي کودک دوره ي طلايي
    وز طاعت بندگان خود شاد                                            بگرفت ز سر خدا، خدايي
    نه رسم ارم، نه اسم شداد                                           گل بست زبان ژاژخايي
    زان کس که ز نوک تيغ جلاد                                          ماخوذ بجرم حق ستايي
                                         تسنيم وصال خورده، يادآر
    منبع تبیان


     
                                                     بارتولد  
    الف : شرح حال :
    واسیلی ولادیمیرویچ  بارتولد در سوم نوامبر( 15 ) سال 1869 ( 1286 ه . ق ) در شهر سن پطر بورگ در خانواده آلمانی روسی شده ای به دنیا آمد . نیاکان پدری وی از مردم منطقه ساحلی دریای بالتیک بودند . نیای مادری او کشیش لوتری بود که از هامبورگ به روسیه مهاجرت اختیار کرده و پدر بارتولد دلال بورس بود . وی در حسب حال خود می نویسد که ثروت پدرش را هیچ یک از فرزندان او حفظ نکردند .
    بارتولد  در سالهای دانشجویی زبانهای عربی و فارسی و ترکی را فرا گرفت ولی آنچه مورد توجّه وی بود همانا تاریخ کشور های خاورمیانه و نزدیک در قرون وسطی بوده است . در آن زمان در دانشکده این بخش شرق شناسی در مقام سوّم قرار داشته است و تاریخ شرق را فقط یک
    معلّم یعنی استاد وسلوفسکی تدریس می کرده است . 1
    رهبر علمی واقعی بارتولد ویکتور رمانویچ روزن ( 1908 – 1849 ) بوده که استادی عرب شناس به شمار می رفته است . بارتولد در سال 1889 به خاطر نوشتن رساله ای به عنوان " در باره مسیحیت درآسیای میانه " از طرف دانشکده به دریافت مدال نقره مفتخر گردید . 
    او در فاصله سالهای 1890 و 1900 برای بررسی متون اصیل فراوان ، که بیشتر آ ن ها به چاپ نرسیده بود تلاش فوق العاده ای کرد و کتاب " ترکستان در عهد هجوم مغولان " یا " ترکستان نامه " را آفرید ؛ که در نتیجه دانشگاه درجه عالی دکتری و اجتهاد در تاریخ شرق را به وی اعطاء کرد .
    بارتولد از سال 1905 تا 1912 دبیر شعبه شرقی انجمن باستان شناسی روس بود و از 1908 تا 1912 سردبیر " یادداشت های شعبه شرقی انجمن باستان شناسی روس " بوده است ؛ "  سفر نامه مارکوپولو " که توسط " ای . پ . مینایف  " ترجمه شده بود از طرف انجمن مزبور تحت نظر و به اهتمام وی به حلیه طبع آراسته گردید . در سال 1912 بارتولد یکی از مؤسّسان و ماکارف وزیر داخله وقت را – که مجلّه را به صورت سیاسی می خواست – رد نمود از سردبیری مجلّه برکنار شد . 2  سردبیر مجلّه [ " عالم اسلام " ( میر ایسلاما ) ] در اسلام شناسی بوده است و چون تقاضای بارتولد از نظر پشتکار ممتاز بود و تحقیق و پژوهش را کار اصلی خویش می شمرده است . کار اصلی بارتولد غیر از تاریخ ایران در زمینه تاریخ آسیای میانه هم می باشد و به این طریق شیوه استادان خود را تعقیب نمود .  
    بعد از انقلاب کبیر سوسیالیستی اکتبر فعالیّت علمی خود را توسعه داد و به مناطقی چون تاشکند ، سمرقند ، بخارا ، شهر سبز ، خیوه و باکو ؛ همچنین  به کشورهایی مانند بلژیک ، هلند ، آلمان و ترکیه رفت .  وی گذشته از تألیفات علمی بزرگ واساسی ، بسیاری کتب علمی عامّه فهم مانند : اسلام ، فرهنگ و تمدّن مسلمانان ، تاریخ ترکستان ، تاریخ زندگی فرهنگی ترکستان و همچنین رساله هایی در تاریخ تاجیکان و قرقزان [ خرخیزان ] و ترکمنان به رشته تحریر در آورد . بسیاری از تألیفات او به زبان های دیگر(ترکی ،  فارسی و عربی )  ترجمه شده است .  
    در زندگی شخصی انسانی موفق بود و با همسر مهربان خود " ماریا آلکسیونا " – خواهر ایران شناس نامی روس آلکسیویچ  ژوکوسکی بود – پیوندی ناگسستنی داشت ؛ بعد از مرگ همسر دلسوزش حدود سه سال بعد در 19 اوت 1931 درسن شصت ویک سالگی در آسایشگاهی نزدیک لنینگراد بر اثر بیماری کلیه درگذشت و وی را در گورستان اسمولسنک لنینگراد در یک گور کنار همسرش به خاک سپردند .
    ب: ویژگی شخصیتی :
     از این نظر انسانی خشن ولی جذّاب بود ، صداقت را دوست داشت ، بسیار اصولی و سخت گیر و درعین حال نسبت به شاگردانش دلسوز بود ، دشمن چاپلوسی بود ، با نظمی دقیق مطالب درسی را به دانشجویان خود منتقل می کرد . 
    ج : اندیشه های بارتولد :
     1- بارتولد مخالف سرسخت نژادپرستی و " اروپو سانتریزم " – دو گرایش به اصطلاح علمی امّا کاملاً ساختگی و کاذب که در میان مورخّان اروپای غربی رسوخ بسیار داشته است – می باشد . 1
    2- وی با مکتب تاریخ نگاری و آراء ریکرت – ویندل باند در تاریخ( که در روسیه ر . یو . ویپر و  د . م . پطروشفسکی 2 در تألیفات خود از آن طرفداری کرده اند ) مخالف بوده و معتقد است که اگر استنتاجات نظری بر پایه استوار تجزیه و تحلیل حقایق واقع متکّی نباشد ، اهمّیّّّت  و ارزش علمی نخواهد داشت .
     مؤلّف ترکستان مخالف نژادپرستی و اروپوسانتریزم بوده و خلاف نظر گروهی از شرق شناسان از افکار استعمارطلبانه به دور بوده است . 
    توضیح :  مطالب این قسمت از صفحات  9- 1 شرح حال بارتولد  به قلم  پطروشفسکی ترکستان نامه ودر قسمت اندیشه های بارتولد از مقدمّه کتاب مزبور صفحات 18 و 19 انتخاب شده است .
     
    --------------------------------------------------------------------------------
     1-  شرح حال به قلم خود او
     2-  بارتولد ، ترکستان نامه ، مقدمّه پطروشفسکی –  4   
        1- بارتولد ، تاریخ مطالعات شرقی در اروپا و روسیه ، چاپ دوّم –  22
        2-  منظور ای . پطروشفسکی نویسنده این مقدمّه نمی باشد .
      



    تاریخ جهانگشا
     
    بسم الله الرحمن الر حیم
                                                                    
                                            مقدّمه                                                                          
     
                                                               " آمدند ، بردند ، کندند ، سوزاندند و رفتند "
                                                                                                  ( نقل از کتاب) 
     
    سخن در باره دوران موحشی که برایران گذشته است ساده نمی باشد. زمانه ای که فرهنگ این کشورمورد هجوم بیرحمانه قومی وحشی – که از تمدن بهره ای نداشته اند – قرارمی گیرد . روزگاری که به گفته آن  فراری ازبخارا گریخته که چه زیبا می گوید: " آمدند ،بردند ، کندند ، سوزاندند و رفتند ." که این سخن به  تأیید اکثر صاحب نظران درعین موجز بودن بسیار شیوا ، روان ومستدل می باشد . 
     
     
    مرحوم علامّه قزوینی درمقدمه کتاب می فرماید: " مهمترین واقعه که بعدازاسلام تاکنون روی داده بل مهمترین واقعه تاریخی علی الاطلاق فتنه هولناک تاخت وتازمغول است ... یکی ازممالکی که ازهمه بیشتر درمعرض تاخت وتاز وقتل ونهب این وحشیان واقع گردید وطن بدبخت ما ایران بود که طوفا ن عالمگیر  مغول طول وعرض آن بلاد را زیر و زبرنمود ."1
     
    دکترمنصورثروت تاریخ را عبرت آموزمی داند و می گوید: " تاریخ عبرت آموزاست و از تاریخ پند باید گرفت ولی کسانی که باید پند بگیرند هرگز تاریخ نمی خوانند ، زیرا خود را تاریخ ساز می پندارند و اگر تاریخ می خوانند می خواهند رمز آن قدرت را فراچنگ آورند . "2
    هنگامی که به کتاب نظر می اندازیم دو دیدگاه منفی و مثبت را در آن می یابیم که در هر مورد توضیح
    مختصری داده می شود . 
    الف: دیدگاه منفی: شرح حوادث با ذکر جزئیاتی که بر مردم این آب و خاک صورت گرفته است آن چنان در خواننده تاثیرگذار است که گاهی بعد از خواندن چند سطر آن حالت انزجار به انسان دست می دهد و ناخودآگاه ازخود می پرسد چگونه انسانی که به گفته سعدی اشرف مخلوقات است   
      رسدآدمی به جایی که جز خدا نبیند           بنگر تا به چه حد است مکان آدمیت          " سعدی "  
    به درجه ای از پستی و رذالت می رسد که علاوه بر آن که انسانها را از دم تیغ می گذراند رحمی هم به حیوانات نمی کند ( نگ: واقعه نیشابور- 140-133 و وقایع شهرهای دیگر) اشخاصی که حتی شکم مادران را می درند و فرزند داخل رحم را هم می کشند ، کسانی که جز کشتن و نابود کردن اندیشه دیگری ندارند ، به کوچک ترین بهانه ای انسانها را به سلاخی می فرستند و از این کار خود لذت می برند  .  به راستی هنگامی که از این دید به مغولان نگاه می کنیم هدف آنها را چه می یابیم . شاید جواب در چند کلمه خلاصهشود: ذلیل ، خوار ، بی مقدار ، زبون ، مایوس کردن انسانها و در نهایت خرد کردن شخصیت ایرانیان .
    چه می دانیم که ایران زمین مهد فرهنگ پر بار و غنی است و چون مغولان نمی توانستند با این فرهنگ برابری کنند بنا بر این کوشیدند هیمنه ایرانیان را بشکنند .
    پس در دید اوّل به کتاب می بینیم جوینی این بلاها را برخاسته از ذات انسانها می داند و عقیده دارد مغولان توسط خدابرای بندگان ناسپاس او نازل شده اند تا آنها را به کیفر اعمالشان برسانند ( نگ : ذکر
    استخلاص بخارا - 81  ، واقعه خوارزم – 101 ) بنابراین دربرابر مغولان باید مقاومت را کنار گذاشت و
    تابع محض بود . از این چشم انداز منتقدان می گویند جوینی در کتاب چاپلوس و خائن است و خدمت به قوم
    ویران گر مغول نموده است .
    ب: دیدگاه مثبت: وقتی از نظرگاهی دیگر به کتاب نگاه می کنیم ارزشهای کتاب برای ما مشخص می شود
    که در ذیل به گوشه ای از آنها اشاره می شود:
     
    1- دکتراحمد خاتمی در مقدمه شرح مشکلات جهانگشا با استفاده از سخنان مرحوم بهار می گوید: " این
    کتاب از این نظر منحصر به فرد است که به علل حقیقی شکست خوارزمشاهیان و پیشرفت مغول می پردازد و هیچ یک ازمورخین به این اندازه در کنه مسائل تعمق ننموده اند. " 1
     2- - زنده یاد عباس اقبال آ شتیانی کتاب را به این دلیل ارزشمند می داند که می گوید: " نویسنده آن چنان  در جمع آوری هر گونه اطلاعات نفیس دقت به خرج داده است که قسمت عمده معلوماتی که جوینی درتاریخ خود آورده در هیچ کتاب دیگری به دست نمی آید ."  2
    3- محققی به نام " آبل رموزا" در دفاع از جوینی که " دسن " او را متملق و چاپلوس دانسته است می گوید: " مردم ایران در روزگار حکم فرمایی مغولان چندان بدبخت تر از زمان خوارزمشاهیان نبوده اند ."[1]
    4- مرحوم بهار در سبک شناسی خود تاریخ جهانگشا را کتابی می داند که به شیوه انشا و سبک جامع قدیم با تصرفاتی تازه می باشد .[2]  
    البته نباید از تاثیر ایرانیان بر مغولان فراموش نمود که در این مورد طالبان علم ومعرفت را به خواندن کتاب ارزشمندشرح مشکلات تاریخ جهانگشای جوینی نوشته دکتر احمد خاتمی صفحات( 72- 68 ) توصیه می نماییم . اکنون که به ارزش کتاب پی بردیم نیاز به شکافتن سطر به سطر کتاب احساس می شود ،
     
     
    به همین دلیل در این تحقیق سعی شده است نمونه ای برای جستجوکنندگان دانش مورد مداقه و بررسی قرار گیرد، باشد که گوشه ای از دوران آن زمان چه از نظر ادبی و یا تاریخی آ شکار شود . از کتاب راهنمای نگارش و ویرایش دکتر محمّد جعفر یاحقّی  ، دکتر محمّد مهدی ناصح در مسائل نگارشی و املایی بسیار استفاده شده است که از این نظر سپاسگزار این دو استاد برجسته می باشم .  
     
                                     تألیف : سیّد علی علوی
     
    --------------------------------------------------------------------------------
    1-  مقدمه  علامه قزوینی بر تاریخ جهانگشا – ص ( ج )
    2- مقدمه منصور ثروت – تحریر نوین تاریخ جهانگشای جوینی – 11
    1 -  مقدمه احمد خاتمی بر شرح مشکلات جهانگشا – 21   ،   بهار -  سبک شناسی -  ج 3 -  صص 56-  52
    2 -   عباس اقبال آشتیانی – تاریخ مغول – 485                                                                                                                                                   
    3-  بارتولد – ترکستان نامه – ترجمه کریم کشاورز – 119- 112          4-  بهار- سبک شناسی – ج 3- ص 52
     



    چراغ شرع
    شيخ عطار و اردات به اهل بيت (ع)
    فريدالدين ابوحامد عطار نيشابوري شاعر وعارف نام آور ايران در قرن ششم مي باشد.
    از وي آثار ارزشمندي برجاي مانده . در قسمتي از منظومه خسرو نامه مثنويات خود را نام برده است .
    مصيبت نامه كاندوه جهان است، الهي نامه كاسرار عيان است، به داروخانه كردم هر دو آغاز، چه گويم زود رستم زاين و آن باز ، مقامات طيور ما چنان است كه مرغ عشق را معراج جان است، چو خسرو نامه را طرزي عجيب است ، ز طرز او كه مه با نصيب است.
    عطار در مثنويات مذكور عشق و علاقه خويش را به حضرت رسول اكرم (ص) و امامان معصوم (ع) بيان كرده است .در الهي نامه آورد :
    زمشرق تا به مغرب گر امام است
    اميرالمومنين حيدر (ع) تمام است
    گرفته اين جهان زخم سنانش
    گذشته زان جهان وصف سه نقش
    چو در سر عطا اخلاص او راست
    سه نان راهنده آيت خاص اوراست
    سه قرصش چون دو قرص ماه و خورشيد
    دو عالم را بخوان بنشاند جاويد
    تو را گر تيرباران بر دوام است
    « علي حبه جنه » تمام است
    كه اشاره كرده است به اين حديث « علي حبه جنه ، قسيم النار والجنه »
    پيمبر گفتش : اي نور دو ديده
    زيك نوريم هر دو آفريده
    علي چون با نبي باشد ز يك نور
    يكي باشند هر دو از دويي دور
    چنان در شهر دانش باب آمد
    كه جنت را به حق بواب آمد
    وي در مثنوي ديگرش به نام منطق الطير كه مقامات الطيور نيز ناميده شده به بيان فضيلت حضرت علي (ع) پرداخته و آن بزرگوار را « پيشواي راستين» و خواجه معصوم ناميده است :
    خواجه حق پيشواي راستين
    كوه حلم و باب علم و قطب دين
    ساقي كوثر امام رهنماي
    ابن عم مصطفي شير خداي
    مرتضي مجتبي جفت بتول
    خواجه معصوم داماد رسول
    مقتدا بي شك به استحقاق اوست
    مفتي مطلق علي الاطلاق اوست
    در مثنوي ديگر خود به نام مصيبت نامه ابتدا از حضرت علي (ع) ياد كرده است و سپس با شور و حرارت خاص به منقبت امام حسن (ع) و امام حسين (ع) مي پردازد.
    رونقي كان دين پيغمبر گرفت
    از اميرالمومنين حيدر گرفت
    چون امير نحل شير فحل شد
    زآهن او سنگ موم نحل شد
    ميرنحل از دست و جان خويش بود
    زان كه علمش نوش و تيغش نيش بود
    زو دو مغز است از حسين و از حسن
    بل دو مغز است او از اين هر دو سخن
    حتي به آيه هل اتي اشاره كرده است كه اشاره به خاندان حضرت علي (ع) دارد :
    لافتي الي عليش از مصطفي است
    و از خداوند جهانش هل اتي است
    چون نبي موسي علي هارون بود
    گر برادرشان نگويي چون بود ؟
    او چه قلب آل ياسين آمده است
    قلب قرآن ياوسين زين آمده است .
    در همين قسمت به مدح وستايش حضرت امام حسن (ع) پرداخته :
    نور چشم مصطفي و مرتضي
    شمع جمع انبيا و اوليا
    جمع كرده حسن خلق و حسن ظن
    جمله اطفال چون نامش حسن
    و در ذكر شهادت زهر آگين امام حسن (ع) اشاره كرده است :
    آن محبي كز شير زهرا خورده باز
    مصطفي دادش بدان لب بوسه باز
    چون توان كردن گذر كه زهر را
    خون توان كردن جگر اين قهر را
    نام خصمش گر چه پرسيدند باز
    تن ز دو تن كشته در دل داد راز
    نوش كرد آن زهر و غمازي نكرد
    جان بداد و ترك جان بازي نكرد
    عطار با همان ارادتي كه به نعمت و ستايش حضرت علي (ع) و فرزند ارشدش پرداخته به منقبت حضرت امام حسين (ع) نيز روي آورده است. ابيات زير شوق و اشتياق او به امام معصوم است. و ابيات به واقعه كربلا اشاره دارد و درد دريغ خويش از ظلمي كه دشمنان به امام حسن (ع) روا داشتند بيان ميكند و امام حسين (ع) را سلطان ده معصوم ميخواند.
    كيست حق را و پيمبر را ولي
    آن حسن سيرت حسين بن علي
    آفتاب آسمان معرفت
    آن محمد صورت و حيدر صفت
    نه فلك را تا ابد مخدوم بود
    زان كه او سلطان ده معصوم بود
    در تموز كربلا تشنه جگر
    سربريدندش چه باشد زين تبر
    با جگر گوشه پيمبر اين كنند
    وانگهي دعوي داد و دين كنند
    كفرم آيد هر كه اين را دين شمرد
    قطع باد ازين زباني كاين شمرد
    كاشكي اين من سگ هندوي او
    كمترين سگ بودمي در كوي او
    يا در آن تشوير آبي گشتمي
    در جگر او را شرابي گشتمي
    در مختارنامه كه مجموعه رباعيات او باشد از امام حسن (ع) چنين ياد كرده است:
    اي گوهر كان فضل و درياي علوم
    وز راي تو در درج گردون منظوم
    بر هفت فلك نديد و در هشت بهشت
    نه چرخ چون تو پيشرو ده معصوم
    در اسرارنامه پس از ستايش صحابه در مدح حضرت علي (ع) اين چنين سروده است:
    خصوص آن وارث دين پيمبر
    چراغ شرع و صاحب حوض كوثر
    به تن رستم سوار رخش دلدل
    به دل غواص درياي توكل
    علي القطع افصل الايام او بود
    علي الحق حجت الاسلام او بود
    منادي سلوني در جهان داد
    به يك رمز از دو عالم صد نشان داد
    چنان شد در نماز از نور حق جانش
    كه از پايش برون كردند پيكارش
    چنين بايد نماز از اهل رازي
    كه تا نبود خارت نا نمازي
    سيد هادي مير آقايي


    زندگی نامه عطاملک جوینی 
     
     
    علاء الدین ابوالمظفرعطاملک بن بهاء الدین محمد جوینی از جمله بزرگ ترین مورخان و نویسندگان قرن هفتم هجری است . 1
    وی فرزند بهاء الدین و برادر خواجه شمس الدین محمد ، صاحب دیوان و وزیر شهید بود که پدر و جد  و خالش همه از دبیران و کتاب و نویسندگان فاضل شمرده می شده و در خدمت سلاطین می زیسته اند . عطاملک به ویژه در خدمت امیر ارغون – امیر مغول که مدت پانزده سال والی ایران بود –  به سر بردهو به سمت دبیری استیفا و رسالت و کارپردازی موسوم بوده است . 2
    خانواده صاحب دیوانیان یکی از قدیم ترین و مشهورترین خانواده های نجیب ایران بوده اند . نسب این خانواده به فضل بن ربیع معروف حاجب خلفای بنی عباس می رسد .3 
    ا لبته قاضی نورالله شوشتری در مجالس المومنین و همچنین مرحوم هدایت در مجمع الفصحاء ( 1- 311 ) نسب نامه او را به امام الحرمین جوینی می رسانند که این مطلب اشتباه است . 4        
    درسال 654  که هولاگو به ایران آمد به خدمت او در آمد و در سال 657  از سوی هولاگوحکومت بغداد به او مفوض گردید و بعد از مرگ هولاگو به نیابت سونجاق آقا برعراق و بغداد حکومت کرد که مجموعاً مدت حکمرانی او در بغداد نزدیک بیست و چهار سال بوده است .
    در آخر او و برادرش شمس الدین در دوران پادشاهی اباقاخان دچار سعایت و دسیسه مجدالملک یزدی شدند وخانواده شان در سر این کار تباه شدند ولی در نهایت مجدالملک در دام پهن شده خود هلاک شد . ( شرح این واقعه در مقدمه عبدالوهاب قزوینی- ص لو آمده است . ) 5
    علاء الدین در شرح این مصائب وارده بر خود در اواخر عمر دو رساله نفیس تالیف نموده است یکی موسوم به " تسلیة الاخوان " و نام دیگری که متمم آن است نام آن معلوم نیست . و هر دو رساله از حسن اتفاق در کتاب خانه ملی پاریس موجود است .  6
    بعد از مرگ اباقاخان، برادرش، سلطان احمد نکودر7  ( به گفته مرحوم علامه قزوینی تکودار بن هولاگو معروف به سلطان احمد می باشد .) به حکومت رسید و عطاملک و برادرش ایمن شدند . 8
    اما چون بین تکوداربن هولاگو معروف به سلطان احمد بین او و برادرزاده اش ارغون بن اباقابن هولاگو اختلافی پدید آمد و ارغون را داعیه سلطنت در دماغ پیدا شد و نیز چون اکثرطوایف وفات اباقا را به صاحب شمس الدین نسبت می دادند چون در سنه 681  ارغون به بغداد رسید ، گفت: " بقایایی را که بر علاء الدین است و در زمان پدرم بوده طلب می دارم . " حتی دستور داد نجم الدین اصغر – پیشکار و نایب علاء الدین – را که به تازگی وفات کرده بود فرمان داد تا از خاک بیرون آوردند و در راه انداختند . چون این خبر به علاء الدین رسید ، بغایت متغیر و متألم شد و صداعی بر وی طاری گشت و بدان علت وفات یافت . این واقعه در چهارم ذی حجه در مغان اتفاق افتاد ، نعش او را به تبریز آورده در مقبره چرنداب دفن نمودند .  1
     
    تألیفات علاء الدین
     
     
    1- رساله تسلیةالاخوان: یک نسخه از آن در کتا ب خانه ملی پاریس موجود است . موضوع آن ذکر مصائبی است که در حدود سال 680 به واسطه سعایت مجدالملک یزدی بر مصنف کتاب وارد شد تا خلاصی وی از حبس به فرمان " اباقا " در چهار رمضان سنه 680  . بنابراین تالیف این رساله بعد از رمضان سال 680
     می باشد . 1
    2- رساله ای که بعد از" تسلیةالاخوان" تالیف نموده و مضامین آن متمم تسلیةالاخوان و دنباله رشته همان وقایع است تا جلوس سلطان احمد و قتل مجدالملک یزدی . این رساله قریب شش ماه قبل از وفات علاءالدین تالیف شده است و آخرین اثری است که از قلم وی صادر گردیده است .2      
    3- علاوه بر این دو رساله بعضی مکاتیب و فرامین و رسائل از منشآت علاءالدین در ضمن مجموعه از رسائل منتجب الدین بدیع الکاتب جوینی خال جد پدر مصنف در کتاب خانه اداره السنه شرقیه در پطرزبورغ در پانزده ورق وزیری بزرگ که سی صفحه باشد محفوظ است . 3
    4- تاریخ جهانگشا
     
                                     تألیف : سیّد علی علوی
     
     
    --------------------------------------------------------------------------------
    1-  ذبیح الله صفا – گنج وگنجینه –  346                2-  احمد خاتمی – شرح مشکلات تاریخ جهانگشای جوینی – مقدمه  20 
     3-  جوینی -  تاریخ جهانگشا -  مقدمه عبدالوهاب قزوینی – ص  (  یب )                          4-  همان : پاورقی -   ص(  یب )
     5-  احمد خاتمی – شرح مشکلات تاریخ جهانگشای جوینی – مقدمه  20              6-  مقدمه علامه قزوینی بر جهانگشا – ص (  مج )
    7-  همان : ص ( نح )                                 8-  احمد خاتمی : شرح مشکلات جهانگشا – مقدمه  20
     
     
     
     
     
     
     
     
    1- مقدمه علامه قزوینی بر جهانگشا – صص ( نز –  نح )
    1 -  مقدمه علامه قزوینی بر جهانگشا – صص ( عب – عج – عد )
    2 – همان : صص( عد – عه )                                                  3- همان:  ص ( عو )
     
     


                 آثار نظامی       
     1- دیوان : شامل قصیده و غزل و رباعیات شاعر  می باشد که به روایت هایی بیست هزار بیت داشته است سعید نفیسی و وحید دستگردی تا جایی که توانسته اند آن را جمع آوری کرده اند . 1
    اکنون قسمتی از آن در دست است .                            
     2- خمسه نظامی : نام های دیگر آن پنج منظومه یا پنج گنج است که پنج مثنوی مخزن الاسرار ، خسرو و شیرین ، لیلی و مجنون ، هفت پیکر و اسکندر نامه را در بر می گیرد ؛ اکنون به شرح مختصری در باره هر کدام می پردازیم .  
     
     الف : مخزن الاسرار : مثنوی عرفانی ، اخلاقی در بحر سریع بر وزن مفتعلن مفتعلن فاعلان که شامل بیش از 3250 بیت است و به نام ملک فخر الدین بهرامشاه بن داود ، پادشاه ارزنجان ، در حدود سال 570 سروده است . 2
    مخزن الاسرار اندیشه هایی است حکمی مشتمل بر امثال وحکایات و مواعظ د ر بیست یا بیست ویک مقاله راجع به زهد و عرفان که در طی آن شاعر از هر چیزی سخن رانده است . 3
     در این منظومه سخنان تلخ و عتاب آلود در قالب قصّه های کوتاه و پر مایه دیده می شود .  این منظومه بعداً سرمشق امیر خسرو دهلوی در مطلع الانوار و خواجوی کرمانی در روضةالانوار و جامی در تحفةالاحرار قرار می گیرد . 4 مطلع مخزن الاسرار این بیت است :  
                   فاتحه فکرت و ختم سخن                        نام خدایست بر او ختم کن  
     
     ب: خسرو وشیرین : منظومه ای است غنایی در متجاوز از 6500 بیت . از آن جایی که اصل تحقیق این منظومه می باشد در جایی دیگر به آن می پردازیم .  
     
     ج : لیلی ومجنون : این مثنوی شامل بیش از 4700 بیت است که در بحر هزج بر وزن مفعول مفاعلن فعولن سروده شده است . مثنوی لیلی و مجنون را به سال 584 به فرمان شروان شاه جلال الدّین ابوالمظفّر اخستان بن منوچهر ساخته است . 5   آغاز مثنوی این گونه است :  
                 ای نام تو بهترین سرآغاز                          بی نام تو نامه کی کنم باز ؟ !  
    لیلی و مجنون که با داستان دافنیس و کلوئه و حتّی با حکایت رومئو و ژولیت قابل مقایسه است ، سرگذشت عشقی است پر از درد وحرمان که دو قبیله دشمن را با مسأله ای دشوار روبه رو می کند . 6
    منشأ لیلی ومجنون از داستان های تازی است . نام مجنون (= دیوانه ) را قیس بن ملوّح بن مزاحم نوشته اند و گویند از بنی عامر بود ، و لیلی دختر سعد نیز ازهمان قبیله بود . داستان پرورده نظامی با آن چه در عرب رایج بوده فرق بسیار دارد ؛ نظامی داستانی نو پی افکنده است .7 
           
    این کتاب نیز مانند دیگر آثار نظامی تا آغاز داستان مقدمّه ای حاوی حمد خدا و نعت پیغمبر اکرم و وصف معراج و مطلبی با عنوان " برهان قاطع در حدوث آفرینش " دارد؛ آن گاه سبب نظم کتاب و مدح شروان شاه و نصیحت به فرزند و مطالب گوناگون دیگر دارد.                                              
     د: هفت پیکر : در این منظومه که آن را بهرام نامه ، هفت پیکر و هفت گنبد نیز گفته اند  داستان های بهرام گور در متجاوز از 5000 بیت به رشته نظم کشیده شده است . این مثنوی در بحر خفیف بر وزن فاعلاتن مفاعلن فعلان و در پاره ای ابیات فاعلاتن مفاعلن فعلن سروده شده است . این مثنوی که در سال 593 سروده شده به نام علاءالدّین کرپ ارسلان حاکم مراغه ، از اولاد آق سنقر مؤسّس سلسله آل زنگی یا اتابکان زنگی است . 1
     در این منظومه بیشتر سخن از بزم های بهرام گور و حکایت ها و افسانه های دل انگیز است ؛ که از قصّه های ایرانی مربوط به عصر ساسانیان است . 2
    داستان کامجوئیهای بهرام گور پادشاه ساسانی است که به موجب روایت شاعر نزد نعمان عرب ، در یمن – و نه درحیره چنان که مشهور است – پرورش می یابد و یک جا نیز از سرنوشت آینده خویش خبر می گیرد.  بعد از مرگ پدر به ایران لشکر می آورد و با قدرت حکومت را به دست می گیرد آن گاه درون گنبدهای هفت رنگ هر شب با صنمی سر می کند و سرگذشت او را می شنود تا آن که به دنبال گور می رود و داستان او به پایان می رسد . 3
     کتاب جز این هفت داستان مقدمّه ای طولانی در حمد خدا و نعت رسول و مدح پادشاه و آغاز کار بهرام دارد  و در پایان نیز از پریشانی ملک و بالاخره از تنبّه بهرام و مرگ او سخن می گوید .
    دکتر محمّد معین در وجه تسمیّه " هفت پیکر " می گوید : "  نام این کتاب از باب تسمّیه کلّ به اسم جزء به منظومه اطلاق شده ، چه نظامی در شرح مدّت اقامت بهرام پنجم شاهنشاه ساسانی مشهور به بهرام گور ( 440- 420 م ) به عنوان ( دیدن بهرام صورت هفت پیکر را در خورنق ) شرح می دهد . " 4
    آغاز آن با این بیت است :   ا ی جهان دیده بود خویش از تو               هیچ بودی نبوده پیش از تو                 
    ه : اسکندر نامه : این منظومه که در بحر متقارب بر وزن فعولن فعولن فعولن فعول سروده شده شامل دو جزءاست : شرف نامه یا مقبل نامه با متجاوز از 6800 بیت و اقبال نامه یا خرد نامه که متجاوز از 3800 بیت دارد که جمعاً بیش از 10000 ( ده هزار ) بیت است . قسمت اوّل را اسکندر نامه برّی و قسمت دوّم را اسکندر نامه بحری نیز گویند . گویا شرف نامه را در سال 597 و اقبال نامه را در سال 603 در حدود 64 سالگی به پایان برده باشد ، نظامی از سه زاویه به اسکندر نگریسته است : در بخش اوّل  " شرف نامه " – اسکندر کشور گشا، در بخش دوّم  " خرد نامه " – اسکندر فرزانه ، و در بخش سوّم – " اقبال نامه "
    - اسکندر پیامبر است ؛ اسکندر نامه نیز آمیزه ای است از تاریخ و افسانه . ذوالقرنین که در قرآن کریم آمده در نظر مسلمانان همان اسکندر است ؛ انگیزه نظامی در سرودن این کتاب چیزی جز ندای باطن نبوده است از خصوصّیات شرف نامه و اقبال نامه سبک نوینی است که استاد گنجه در آغاز هر مطلب به کار داشته است . در شرف نامه هر مطلبی با ساقی نامه ای
    آغاز می شود و پس از دو بیت ساقی نامه سخن اندرزآمیزی می آورد و بعد به داستان می پردازد ؛ و در اقبال نامه نخست در دو بیت به مغنّی خطاب می کند ، و سپس به داستان می پردازد 5    
     
     
     اسکندر نامه به نام نصرةالدین ابوبکربن محمّد جهان پهلوان از اتابکان آذربایجان است ؛ بعضی ممدوح شاعر را در شرف نامه الملک القاهر عزّالدّین ابوالفتح مسعود پسر نور الدّین ارسلان  شاه صاحب موصل 
    می دانند  . این داستان را هم مانند خسرو و شیرین نخست فردوسی به رشته نظم کشیده است چنان که نظامی خود از این مطلب سخن می راند و می گوید :
           سخنگوی پیشینه دانای طوس                        که آراست روی سخن چون عروس
                         .        .       .          .            .           .           .           .             .
         نظامی که در رشته گوهر کشید                          قلم دیده ها را  قلم در کشید  1  
      
    اسکندر نامه این گونه آغاز می شود :
         خدایا جهان پادشاهی تراست                        ز ما خدمت آید خدایی تراست  
     
    در پایان باید گفت دستگردی در دیوان آن چه را به نام نظامی یافته در سه قسمت آورده است ؛ اشعاری که مسلمّاً از نظامی است و اشعار مشکوک و اشعاری که قطعاً از نظامی نیست . سعید نفیسی نیز کتاب خود را از 38 مأخذ جمع آوری کرده و کلّاً در حدود 1900 بیت گرد آورده است . 2
     
    در تمام داستانها قهرمانان شاعر سرشت ها و نهاد های مناسب دارند ؛ خسرو مانند عاشقان نامراد – و به قدر فرهاد کوهکن – از رموز عاشقی خبر دارد ، چنان که بهرام خود را اسیر هوس نمی کند و مرد جنگ نیز می باشد . مجنون لطف شعر را نیز با ذوق عشق به هم آمیخته است ؛ اسکندر با آن که سرداری جنگجوست دست پرورده ارسطوست و ذوق حکمت نیز دارد و این حکمت او هم در جهانداری های او و نیزدرجهانگیری های او جلوه دارد . از این مطالب پی به قدرت شاعر می بریم وهم راز این که چرا شعرای دیگر شیوه نظامی را تقلید نموده اند . 3  
     
     
     


    © 2008 CopyRight All Rights Reserved by  Designer : saeid mohammad ebrahim
     قدرتمند ، کارت سوخت ، کرک کارت سوخت ، آموزش ، نرم افزار ، دانلود رايگان ، کتاب الکترونيکي ،‌ نحوه گرفتن کارت سوخت المثني ، حسابداري ، نرم افزار حسابداري هلو ،‌ عاشقانه ، عشقولانه ، پرورش قارچ ، دانلود مترجم پديده ،‌ بازيگران زن سينماي ايران ، ا سينماي ايران ، عکسهاي، خريد املاک ،‌ صورتحساب آخرين دوره ، نرم افزار موبايل ، ابزارهاي فتوشاب ، روزنامه ورزشي ، مجله خانوادگي ، عکسهاي، عکس دانلود کليپ ايراني ،‌ نرم افزار نوکيا ، آلبوم موسيقي جديد ، عکس هاي عروسي ،  ، دانلود کتاب ،‌ معما ،‌ گالري عکس ،‌ باران کوثري ، مهناز افشار ، بهنوش بختياري ،‌ محمدرضا گلزار ،‌ نيوشا ضيغمي ، ، ميترا حجار ، بهرام رادان ،‌لو رفته ،  تهران ، دختر ايراني ، پ داغ ، ، استخر ، روزنامه البرز ، ،‌ عروسي يانگوم ، جواهري در قصر ،  دختر ، زنانه ، جوراب ،‌ دانلود آهنگ ، ترانه جديد ، حميد عسکري ، رضا صادقي ،‌ احسان خواجه اميري ، آزيتاحاجيان ، يوسف و زليخا ، کتايون رياحي ، ، تيتراژ سريال ، سريال ميوه ممنوعه ،‌ سريال روز حسرت ، پورياپورسرخ ، افسانه بايگان ، ايرنا ، ايسنا ، سايت ، بازار ، اس ام اس سرکاري ، اس ام اس داغ ، دانلود فيلمهاي ايراني ، دانلود فيلم ، برزو ارجمند ، مهران مديري ، دانلود امپراتور دريا ، سودوکو ، کاکورو ، جدول ، فرزاد حسني ، مثلث شيشه اي ، يانگوم ، دانلود رايگان بازي ، کرکهاي بازي ، لعيا زنگنه ، ازدواج موقت ، صيغه ، يکتا ناصر ، مشخصات فني ريو ، لاله اسکندري ،‌ مدل مانتو ، مدل لباس زنانه ، مدل جديد ابرو ، غذاهاي ايراني ، سريالهاي تلويزيوني ،‌ سايت بازار کار ، سنگ ماه تولد ،  ، امين حيايي ، لطيفه ، جوک ، مهاجرت ، گرين کارت ،‌ دوبي ، عکس هندي ،‌ ، کليپ استخر ، دوربين مخفي ، ، کليپ ،   ، ، عکس ، خودشناسي ، آتنه فقيه نصيري ، مريلا زارعي ، النازشاکردوست ، هديه تهراني ، نيکي کريمي ، هايده ، آلبوم مهستي ، دختران ايراني ، نانسي عجرم ، جسيکا آلبا ، نيکول کيدمن ، آنجليناجولي ، ، ، لباس مهماني ،، ، همسريابي ، آلبوم جديد معين ،‌ ، لاريجاني ، استعفا وزير ،‌ کدهاي ايرانسل ، شارژ رايگان ايرانسل ، قوي ،‌ کتي هولمز ، زهرا ، ، فيلم ، ، فارسي ساز ، دانلود کرک ، ديکشنري نارسيس ، دختران .....زيبا ،‌ اکانت مجاني ، فوتبال ، طالع بيني ، مدل آرايش ، جزوه الکترونيک ، انجمن علمي ، مقاله پژوهشي ، پرورش شترمرغ ، سايت تخصصي برق، ژورنال لباس عروسي ، کارت ويزيت ، راهنماي فارسي ،‌ ، داستان  ، دکوراسيون منزل ، ، نتايج کنکور ، قرعه کشي ، مسابقه ، جايزه دار ، نقشه کامل تهران ، آهنگ جديد افتخاري ، جنيفر لوپز ، ، پزشک دهکده ، راهنماي  ،‌ روشهاي زناشويي ،‌ عکس  يانگوم ، کرک مترجم پارس ، عکس خانم ايراني ، ،‌ انجمن ، ، زن، ، عکس ،‌ آموزش نصب ويندوز ، استخدام منشي ،‌ عکس  ، بهترين سايت موبايل ، موبايل سامسونگ ،‌ موتورلا ،‌ نرم افزار سوني اريکسون ، ويتالي ، بالاي ، پسورد سايت ، ، زنگ گوشي ، آنتي ويروس موبايل ، تحصيل در ، ثبت نام رايگان ، ، ترانه عليدوستي ، ، سريال پرستاران ، برنامه نود ، هک کارت تلفن ، پارسا پيروزفر ، دانلود  عربي ، قالب بلاگفا ، موسيقي سنتي ، شجريان ، ، درباره جن ،، روزنامه ورزشي پيروزي ، حميد گودرزي ، بيل گيتس ، جديدترين اس ام اس ها ، کدهاي مخفي موبايل ، کليپ موبايل ، دانلود تيتراژ سريال ، سايت مد و لباس جديد ، دانستنيهاي پوستي ، نامه عاشقانه ، برنامه موبايل ، دانشگاه ، کنکور ، سياوش خيرابي ، سريال آنتي ويروس ، سرگرمي ، داستانسرا ، آرايش صورت ، مدل لباس ، 3gp, jar, mp3, iran , iran l ، دوشيزه ، ، باحال وجذاب ، . غزه .  نظامي . موسيقي . جومونگ . هموسو .