تجارت الكترونيك (e- Commerce)

يكي از نمودهاي شاخص فناوري اطلاعات و ارتباطات كه امروزه محور توسعه اقتصادي كشورهاي مختلف قرار گرفته، تجارت الكترونيك است. تجارت الكترونيك در تعريفي ساده انجام هر گونه امور تجاري و بازرگاني به صورت online و از طريق شبكه جهاني اينترنت است.
    اموري از قبيل خريد و فروش عمده يا خرده، كالاهايي از قبيل اتومبيل، نرم افزار، ارائه سرويس هاي مختلف به مشتريان نظير مشاوره پزشكي يا حقوقي و موارد ديگري مانند تبادل كالا به كالا و راه اندازي مناقصه ها و مزايده ها شامل اين نوع تجارت مي شود.
    هدف از به كارگيري تجارت الكترونيك، ارائه روش هاي جديد در انجام امور بازرگاني است كه طي آن بازرگانان قادر خواهند بود كالا و خدمات خود را بدون توجه به مرزها، به اقصي نقاط دنيا عرضه كنند.
    به طور كلي تجارت الكترونيك به بسترهاي مناسب تجهيزات ارتباطي (مخابرات)، اينترنت پرسرعت، گمرك الكترونيك (سيستم آسيكودا Asycu data)، بانكداري الكترونيك (e-banking)، ماليات الكترونيك، پول الكترونيك (e-cash) و بورس الكترونيك نيازمند است.
    البته تجارت الكترونيك، منحصر به خريد و فروش از طريق شبكه اينترنت نيست بلكه به سادگي مي توان هر گونه فعاليت مالي و تجاري بين موسسه ها و افراد مختلف را در حيطه تجارت الكترونيكي به انجام رساند.
    در تجارت الكترونيك، براي انتقال اطلاعات تجاري از كامپيوترهاي يك يا چند شبكه متصل بهم براي انتقال اطلاعات تجاري استفاده مي شود كه بيشتر با خريد و فروش اطلاعات، كالاها و خدمات از طريق اينترنت مرتبط هستند.
    ارزش تجارت الكترونيك جهان، در سال2003 بين1/5 تا3 تريليون دلار با رشدي معادل48/6 درصد بوده است و پيش بيني
    مي شود در سال2006 اين رقم به12/8 تريليون دلار برسد.
   
    انواع تجارت الكترونيك
    تجارت الكترونيك در6 روش تجاري به شرح زير طبقه بندي شده كه در مورد هر يك توضيحات لازم ارائه مي شود.
    1- تجارت (Business To Business) B2B
    2- تجارت (Government To Government) G2G
    3- تجارت (Consumer To Consumer) C2C
    4- تجارت (Business To Administrator) B2A
    5- تجارت (Consumer To Administrator) C2A
    6- تجارت (Business To Consumer) B2C
    تجارت B2B : براي انجام خريد و فروش عمده توسط تجارت الكترونيك، از سرويس B2B استفاده مي شود. به عنوان مثال چنانچه توليد كننده يك ماده اوليه بخواهد توليدات خود را از طريق تجارت الكترونيك به يك خريدار بفروشد، مي بايست هر دو طرف معامله از سرويس B2B استفاده كنند.
    تجارت G2G : اين نوع تجارت براي بستن قراردادهايي در زمينه هاي مختلف بين دو كشور، مورد استفاده قرار مي گيرد. براي مثال در انعقاد قراردادهاي همكاري در زمينه هاي صادرات و واردات بين دو كشور مي بايست از سرويس G2G استفاده شود.
    تجارت C2C : براي انجام مزايده و مناقصه كالا، از طرق اينترنت، اين نوع تجارت الكترونيك مورد استفاده قرار مي گيرد. اين نوع تجارت، به سرعت در حال رشد است و مي توان نمونه آن را در سايت ebay مشاهده كرد.
    تجارت B2A : اين نوع تجارت شامل فعاليت هاي تجاري و مالي بين شركت ها و سازمان هاي دولتي است. تامين نيازهاي دولت توسط شركت ها و پرداخت عوارض و ماليات ها از طريق اين سيستم انجام مي شود. اين نوع تجارت در حال حاضر در مرحله ابتدايي خود به سر مي برد و زماني كه دولت ها نسبت به ارتقاي ارتباطات خود از طريق تجارت الكترونيك توجه بيشتر نشان دهند، رونق لازم را كسب خواهد كرد.
    تجارت C2A : اين نوع تجارت، هنوز پديدار نشده، ولي با رشد انواع تجارت B2C و B2A ، اين روش فعاليت هاي الكترونيكي در حيطه
    جمع آوري كمك هاي مردمي يا پرداخت ماليات و هرگونه امور تجاري بين دولت و مردم را زير پوشش قرار مي دهد.
    تجارت B2C : اين نوع تجارت از حدود ده سال پيش با راه اندازي سايت هاي چون Amazon و CD NOW آغاز شده است. شخصي بنام جف بزوس در سال1994 شركت Amazon را با هدف تجارت به صورت خرده فروشي تاسيس كرد. هدف وي فروش كتاب از طريق اينترنت بود. اين ايده ساده مقدمه اي براي ايجاد يك تحول جهاني و تجارت B2C شد. در حال حاضر و با توجه به گسترش WEB ، تجارت B2C گسترش فراواني پيدا كرده و جزو متداول ترين فعاليت تجاري بين فروشنده و خريدار درآمده است.
    

 
 
 
 
در اين سرويس هر توليد كننده اي مي تواند محصولات خود را براي فروش عرضه كند. به طور مثال هر شخص مي تواند از منزل خود نسبت به خريد مايحتاجش از قبيل كتاب، CD ، لباس، كفش و غيره به صورت الكترونيك اقدام كند.
    در اين نوع تجارت، خريد و فروش هاي عمده صورت نمي گيرد، بنابراين افراد مي توانند بدون نگراني در مورد از دست دادن سرمايه، ميزان قابل توجهي از سرمايه خود را به خريد و فروش اختصاص دهند. با توجه به فراگير شدن سرويس B2C و اينكه اگر چنين سرويسي در جامعه پياده شود، اكثر افراد جامعه مي توانند به نوعي از آن استفاده كنند، در مورد اين سرويس توضيحات بيشتري مي دهيم.
   
    مزاياي تجارت الكترونيك از نوع B2C
    از ديدگاه مشتريان، فروشگاه هاي الكترونيكي و تجارت از نوع B2C امتيازاتي دارد كه به اختصار به شرح آنها مي پردازيم:
    - كاتالوگ ها و مشخصات كالاها به سهولت در دسترس و مشاهده است و مشتري مي تواند بر اساس سليقه خود نسبت به انتخاب نام، نوع، رنگ، قيمت، وزن وساير مشخصات كالاي مورد نظر اقدام كند.
    - خريد از اين طريق مي تواند به صورت24 ساعته و در تمام روزهاي هفته انجام پذيرد.
    - بعضي از محصولات مانند نرم افزار، كتاب هاي الكترونيكي (e-book) ، موسيقي، فيلم در همان زمان خريد از سايت فروشنده، قابل دريافت مي باشد.
    - قيمت كالاها در فروشگاه الكترونيك به علت كم بودن هزينه هايي سربار و زياد بودن مشتريان به مراتب كمتر از فروشگاه هاي واقعي است.
    - فشار و استرس معمول در هنگام خريد از فروشگاه واقعي، در هنگام خريد از فروشگاه الكترونيكي وجود ندارد.
    - خريدار مي تواند در كمترين زمان و با يك click از قيمت همان كالا در ساير فروشگاه ها مطلع شود و قيمت ها و نوع كالا را مقايسه كند.
    - خريدار مي تواند به سادگي و پس از انتخاب با فشردن چند كليد، نسبت به انجام سفارش و پرداخت هزينه آن اقدام و در
    كوتاه ترين زمان، كالاي مورد نظر را در منزل يا محل كار خود دريافت كند و گرفتار رفت و آمد و ترافيك درون شهري نشود.
    - خريدار مي تواند پس از دريافت كالا اگر مشكلي در كالاي خود مشاهده كرد، با مراجعه به سايت فروشنده از امكانات پس دادن كالا استفاده كند.
    اما از ديد فروشندگان و صاحبان فروشگاه هاي الكترونيكي، موارد زير به عنوان امتيازات تجارت از نوع B2C محسوب مي شود:
    - هزينه راه اندازي فروشگاه الكترونيك بسيار كمتر از راه اندازي يك فروشگاه فيزيكي (واقعي) است.
    - تبليغ محصولات به راحتي و ارزان و در سطح جهاني امكان پذير است.
    - براي اين نوع تجارت مرزهاي جغرافيايي معنا ندارد و مشتريان منحصر به يك منطقه و يا كشور نخواهند بود.
    - رقابت زياد براي جذب مشتري، سبب ارتقاي كيفيتِ محصولات خواهد شد.
    - مديريت فروشگاه الكترونيك بسيار آسان است.
    - مديران فروشگاه ها مي توانند به سهولت مشتريان خود را بر اساس سليقه، علاقه و
    انتخاب هاي آنان، شناسايي كرده و آنها را در انتخاب كالا راهنمايي كنند.
    - سفارشات را مي توانند به صورت الكترونيكي دريافت و ارسال كنند.
    - ارتباط با مشتري از طريق صفحات web بسيار سريع و آسان است.
    - تعداد مشتريان خود را به سرعت افزايش خواهند داد.
    - ميزان سود حاصله در فروشگاه ها در مقابل هزينه هاي مصرفي افزايش خواهد يافت.
    براي انجام تجارت الكترونيك بستر سازي سخت افزاري و نرم افزاري مناسبي مورد نياز است تا بتوان انواع تجارت هاي الكترونيك را انجام داد. تجارت الكترونيك در حال حاضر در ايران در حال راه اندازي و در مراحل اوليه است.
    مي توان با استفاده از موتورهاي جستجوي فارسي مانند www.iranmehr.com نسبت به يافتن آدرس سايت فروشگاه هايي كه امكان فروش الكترونيكي دارند اقدام كرد.
    هم چنين مي توانيد براي مشاهده به سايت هاي www.amazone.com يا www.persianbazaar.com مراجعه كنيد.