«بقیة» صفت مشبهه به معنی باقی‏مانده و باقی‏گذارده‏شده است.
«بقیة اللّه» یعنی باقی‏ماندگان و حجّت‏های خداوند بر روی زمین.
این فراز برگرفته از این آیه قرآن است که می‏فرماید:
«بَقِیتُ اللَّهِ خَیرٌ لَّکُمْ».[1] .
آنچه خداوند برای شما باقی گذارده، برایتان بهتر است.
پس از رحلت نبی مکرّم اسلام صلی الله علیه وآله یکی از ائمّه معصومین علیهم السلام بقیة اللّه و باقی‏مانده و باقی‏گذارده‏شده و حجّتِ خداوند بر روی زمین است.
امام باقر علیه السلام هنگامی که به همراه فرزند بزرگوارشان حضرت صادق علیه السلام از سفری که هشام بن عبدالملک ایشان را به شام احضار کرده بود، بازمی‏گشتند، بر فراز بلندی‏ای رفته و آیات هشتاد و چهارم تا هشتاد و ششم سوره هود را تلاوت کرده و سپس دست بر سینه نهادند و فرمودند: «اَنا وَاللَّه بَقیةُ اللّهِ، اَنا وَاللَّهِ بَقیةُ اللَّهِ»: «به خدا سوگند من باقی‏مانده و حجّت خداوند هستم». به همین خاطر اصحاب امام باقر علیه السلام وقتی می‏خواستند امام را به افرادی (که در مکّه اظهار بی‏اطلاعی از امام می‏کردند) معرفی نمایند، گفتند:
«اَلا اِنّ هذا باقِرُ عِلْمِ الرسلِ... هذا ابْن فاطِمةُ... هذا بَقیةُ اللّهِ فی اَرْضهِ».
آگاه باشید او شکافنده علم انبیا و فرزند حضرت فاطمه و باقی‏مانده و حجّت خداوند در روی زمین است.[2] . «نجمه» مادر گرامی امام رضا علیه السلام می‏گوید: آنگاه که حضرت رضا علیه السلام به دنیا آمد حضرت کاظم علیه السلام تشریف آوردند و در گوش راستش اذان و در گوش چپش اقامه گفتند و فرمودند: ای نجمه، کرامت الهی بر تو مبارک باد. سپس آب فرات به کامش ریخته، فرمودند: «خُذْیه فَاِنَّهُ بَقیةُ اللّهِ عزَّ وَ جَلَّ فی اَرضِهِ».[3] . طفل را بردار که او بقیة اللّه در روی زمین است. یکی از القاب پر افتخار حضرت صاحب‏الزمان نیز «بقیة اللّه الاعظم» است. چرا که وقتی ظهور می‏نمایند، پشت به کعبه نهاده، در حالی که اطراف حضرت سیصد و سیزده یار ایستاده‏اند، می‏فرمایند: «بَقِیةُ اللَّهِ خَیرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ»[4] سپس می‏فرمایند:
«اَنَا بَقیةُ اللّهِ وَ حُجَّتُه».[5] . من باقی‏مانده خداوند و حجّت او بر مردم هستم. پس از آن هیچ کس بر حضرت سلام نمی‏کند مگر آنکه می‏گوید: «اَلسَّلام عَلَیک یا بَقیة اللّهِ فی اَرْضِه».[6] .

پی نوشت ها:
[1] سوره مبارکه هود، آیه 86.
[2] بحارالانوار، ج 46، ص 259.
[3] تفسیر نور الثقلین، ج 2، ص 391.
[4] سوره مبارکه هود، آیه 86.
[5] بحارالانوار، ج 24، ص 212.
[6] بحارالانوار، ج 24، ص 212.