پیش از این به ساختار جمعیتی مردم کوفه، اصالت پول برای کوفیان، و انگیزه های نامه نگاری ایشان به امام حسین (ع) اشاره شد. در این گفتار بر آنیم تا عبرت‎هایی که از سیره و رفتار مردم کوفه می‎توان گرفت را مورد بررسی قرار دهیم.

 عدم داشتن حافظه سیاسی 
مردم کوفه حافظه سیاسی مناسبی نداشتند و از اتفاقات درس نمی‎گرفتند. امام و ولی در یک جامعه الهی، وظیفه  راهنمایی، روشنگری و تربیت سیاسی و بصیرتی جامعه را برعهده دارد.
 امام حسن (ع) با علم به این نکته و شناختی که از مردم داشتند، با معاویه صلحنامه امضا کردند تا چهره و شخصیت معاویه بیش از پیش برای مردم آشکار شود وحافظه ی سیاسی شان تقویت گردد. ایشان در توافقشان با معاویه بندهایی آورده بود که به مردم ثابت شود معاویه چگونه آدمیست. مردم کوفه بازی معاویه با خوارج را فراموش کرده بودند. 
 عدم توان ایستادگی در مسیر حق
با اینکه گرایشات باطل معاویه به کوفیان اثبات شده بود ولی آن‎ها اراده  ایستادگی در راه  حقیقت و پرداخت هزینه آن را نداشتند. 
در توضیح این مطلب باید گفت دشمن در دو حالت با ما کاری نخواهد داشت یا مثل خودش باشیم و یا تبدیل به یک قدرت بین المللی شویم. قدرتمندی ما در عرصه ی نظامی باعث شده تا امنیت ما در منطقه بحران‎خیز خاورمیانه حفظ شود اما این باعث نمی‎شود که از جبهه های دیگر مورد هجوم قرار نگیریم. برای غلبه بر دشمن و ایستادگی برای حق باید در تمام عرصه ها قدرتمند بود، و برای رسیدن به این قدرت باید هزینه پرداخت کرد.
 رفاه‎زدگی خواص
خواص رفاه زده دوران خلیفه ی دوم و سوم همان صحابه‎ای بودند که پس از پیامبر با ارتزاق از بیت المال به رفاه رسیدند ودر زمان حضرت علی  (ع) به خاطر قطع حقوقشان از بیت المال، به دشمنی با حضرت علی برخاستند.
به عنوان یک مثال تاریخی می‎توان گفت زبیر جزو شش نفراز یاران مورد اطمینان حضرت علی، در گردهمایی که زمان انتخاب ابوبکر، در خانه ی حضرت زهرا (س) برگزار می‎شد، بود. او  دو بار با ابوبکربرای برگرداندن خلافت به امام علی (ع) صحبت می‎کند و وی را متقاعد میسازد. اما دخالت عمر باعث میشود ابوبکر پشیمان شود.
اما بی‎بصیرتی، رفاه‎زدگی، مال حرام و فرزند ناخلف از این صحابی مورد اطمینان پیامبر و امام علی (ع) شخصی را میسازد که خودش در مقابل امام شمشیر کشید و پسرش در مقابل مختار که به عنوان خوانخواهی امام حسین قیام می‎کند.
_____برای ادامه متن لطفا به ادامه مطلب مراجعه کنید _______