آيا با كاهش حرارت مصرف در ميان مصرف كنندگان آمريكايى، همتايان اروپايى، ژاپنى و چينى آنها بار مصرف را به دوش خواهند كشيد. سرمايه دارى چيزى جز كسب درآمد و خرج آن نيست. اما درباره آمريكا، سرزمينى كه بدهى خانواده ها از ۱۱۵ درصد درآمد خالص نيز فزونى گرفته است كفه خرج كردن سنگين تر از كسب درآمد است. طى ماه هاى اخير مصرف كنندگان آمريكايى ترديد بى سابقه اى از خود نشان داده اند. ميزان مصرف در ماه ژوئن ۷/۰ درصد نسبت به ماه قبل كاهش يافته است. تحقيقات دانشگاه شيكاگو نشان مى دهد شاخص اعتماد مصرف كنندگان نيز در ماه گذشته كاهش يافته است.

اما همزمان با كاهش ميل به مصرف در ميان شهروندان آمريكايى، فرانسوى ها با حرارت در حال مصرف و خريد هستند. ميزان خريد كالاهاى توليدى در فرانسه و در ماه ژوئن ۲/۴ درصد نسبت به ماه قبل افزايش يافت كه اين ميزان بزرگ ترين جهش از اواسط دهه ۹۰ ميلادى است. در عين حال فرانسوى ها تمايل كمترى به پس انداز نشان داده اند به نحوى كه نرخ پس انداز خانوارها در سه ماهه نخست سال جارى به ۲/۱۵ درصد رسيد كه از نرخ ۸/۱۵ درصدى سال ۲۰۰۳ به مراتب كمتر است. دولت فرانسه كه به دخالت در اقتصاد به نفع شركت ها شهرت دارد به تازگى به نفع مشتريان وارد عمل شده و فروشگاه هاى بزرگ زنجيره اى را مجبور كرده قيمت اجناس خود را كاهش دهند.

اقتصاد سرمايه داري مدرن از ديدگاه ها و نقطه نظرهاي مختلفي مورد انتقاد و ترديد قرار گرفته است. در اين ميان ديدگاه «جان کنت گالبرايت»، اقتصادداني که سالها مشاور اقتصادي روساي جمهور امريکا از «فرانکلين روزولت» تا «جان.اف کندي» بود، به يقين جايگاه ويژه اي دارد.

گالبرايت تحت تاثير مکتب نهادگرايي امريکا و «تورستين وبلن» بود. در آرا و عقايد اين مکتب ، جامعه متشکل از نهادهاي گوناگون است که نظام اقتصادي يکي از مهمترين آنهاست.

از نقش اين نهادها، فرهنگ جامعه شکل مي گيرد و بدين ترتيب نظام اقتصادي در فرهنگ متجلي مي شود. اين مقاله رهيافتي است به اين موضوع.

گالبرايت معتقد بود با سقوط «رقابت» و تمرکز قدرت اقتصادي در دست شرکتهاي بزرگ سهامي ، نيروهاي جديدي از داخل اقتصاد براي مهار کردن قدرت اين شرکتها به وجود آمده اند. اين قدرت مهارکننده را گالبرايت قدرت همسنگ مي نامد و در اين ارتباط مي نويسد: حقيقت اين است که مهارکننده هاي جديدي براي قدرت خصوصي به جاي رقابت پديد آمده ، عاملي که در عمل اين گونه مهارها را ايجاد کرد همان فرآيند متمرکز کننده اي بود که به رقابت لطمه مي زد يا آن را کاملا از ميان مي برد. مهارها در طرف مخالف بازار و نه در يک طرف آن يعني درطرف مشتري ها وعرضه کنندگان و نه طرف رقبا پديدار شد. براي سهولت کار بهتراست نامي براي اين نيروي همزاد و بدل رقابت داشته باشيم و من آن را قدرت همسنگ يا مهارکننده مي نامم بنابراين قدرت خصوصي به وسيله «قدرت همسنگ» کساني که تحت فشار قدرت خصوصي قرار دارند مهار مي شود. از اين رو، قدرت خصوصي خود موجد «قدرت همسنگ» است که به قول گالبرايت نيروي همزاد و بدل رقابت محسوب مي شود. به عبارت ديگر، رقابت به عنوان مکانيسم هماهنگ کننده فعاليت هاي اقتصادي به وسيله قدرت همسنگ جايگزين مي شود. اين قدرت ، مانند رقابت يک نيروي خودکار هماهنگ کننده بوده زيرا قدرت به هر صورتي که در اقتصاد برخيزد خود موجد قدرت همسنگ است.

در سال‌هاي اخير، فروشگاه‌هاي بزرگ زنجيره‌اي که روز به روز بر دانه سيطره جهاني بازار خويش مي‌افزايند، با ارائه شعارهايي پر سر و صدا و رنگارنگ نظير دوستي با زمين، اقتصاد سبز و يا توسعه پايدار، به دنبال از بين بردن آثار مربوط به اقدامات مخرب خويش نظير نابودکردن اقتصادهاي محلي، ورشکسته نمودن کشاورزان، استثمار کارگران وکارمندان شرکت‌هاي طرف قرارداد خود و جلوگيري از افشا نمودن شکايت‌هاي آنان مي‌باشند. اين شرکت‌ها در دنياي بدون مرز، مي‌توانند دست به هر اقدامي زده و جهاني همخوان با راهبردهاي خود، ايجاد کنند. نويسنده اين مقاله با بر شمردن اقدامات طبيعت‌ستيزانه اين شرکت‌ها در زمينه توليد انواع پسماندها، اتلاف انرژي و دامن زدن به مصرف‌گرايي، اين سؤال رامطرح مي‌نمايد که اگراين شرکت‌هاي زنجيره‌اي دوستان زمين هستند، آيا ما به دشمني ديگر نياز خواهيم داشت؟