بيكاري افراد، موجب ضررهاي جبران ناپذير و داراي مفاسد بي شمار براي اجتماع مسلمانان است؛ بدين معنا كه يك فرد با انتخاب يكي از مشاغل مورد نياز جامعه و اشتغال به آن، باري از دوش مردم و مسؤولان بر مي دارد و در مقابل، فرد بيكار نه تنها مشكلي را در جامعه حل نمي كند، بلكه خود، مشكل آفرين و سربار جامعه اسلامي نيز مي شود و علاوه بر اين كه نيرويي هدر رفته، نيروهاي ديگري را به خود مشغول خواهد كرد. با بيان اين مقدمات، در اين نوشتار، اشتغال و موضوعات مربوط به آن در سيره و سخن حضرت رسول اكرم(ص)، مورد بحث قرار مي گيرد.

موضوع:جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی 

اشتغال به كار مفيد و مورد نياز جامعه، راه رسيدن به موقعيت اجتماعي يك فرد مسلمان مي باشد و شغل او هر قدر از نيازهاي جامعه بكاهد و موجب تقويت و استقلال و آزادي و عزت مسلمانان گردد، همان قدر موقعيت اجتماعي صاحب شغل در ميان افراد جامعه اسلامي، بيشتر و بالاتر خواهد بود.
خداوند مي فرمايد: «و ان ليس الانسان الا ما سعي»: و اين كه براي انسان بهره اي جز سعي و تلاش او نيست.

موضوع:جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی 

اشتغال به كسبهاي مورد علاقه، روحيه ابتكار و خلاقيت را در افراد زنده و استعدادهاي دروني آنان را شكوفا نموده و انسان را متوجه نيروهاي نهفته در اندرون خود مي سازد. بدين ترتيب، مفيد و مؤثر بودن خود را باور نموده و اعتماد به نفس در او تقويت مي شود. چنين فردي با روحيه سرشار از عشق به كار، از زندگي خود لذت برده و براي رسيدن به اهداف عالي تلاش مي كند.

موضوع:جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی 

تمام كساني كه به كارهاي مفيد اقتصادي اشتغال دارند و براساس احساس وظيفه به شغل مناسب و آبرومندانه خود مي پردازند، علاوه بر اين كه آرامش روح و روان و وجدان خود را فراهم مي كنند، به نوعي هم به تفريح مي پردازند؛ چنانكه افراد سست عنصر و بيكار معمولاً به اضطراب و افسردگي و عذاب وجدان دچار هستند.

موضوع:جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی 

اشتغال به كار، افراد را در زندگي تحت يك برنامه منظم و منسجم قرار داده و آنان را در روابط اجتماعي و معاشرت با ديگران ياري مي نمايد.

موضوع:جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی 

يك مسلمان با پيش گرفتن كسب حلال، مخارج زندگي خود را تأمين نموده و تا حدودي از فقر اقتصادي، اخلاقي و فرهنگي خود و جامعه مي كاهد.

موضوع:جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی 

در بينش توحيدي اسلام، كار و اشتغال يك ارزش شمرده مي شود و تلاش بيشتر در كارهاي دنيوي و اخروي، زمينه سعادت و رستگاري افراد را در دنيا و آخرت فراهم مي نمايد و آنان را تا درجه جهادگران در راه خداوند بالا مي برد. رسول اكرم(ص) مي فرمايد: «كسي كه براي تأمين معاش خانواده اش تلاش مي كند، همانند مجاهد در راه خداست»

موضوع:جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی 

با مطالعه در رفتارهاى اقتصادى پيشوايان معصوم(علیه السلام) مى‌توان به اصول کلى در زمينه توليد دست يافت. آنان نه تنها خود علاقه زيادى به کارهاى توليدى و اقتصادى داشتند، بلکه با استفاده از فرصت‌هاى مناسب براى شکوفايى نيروهاى درونى و استعدادهاى نهفته افراد زمينه سازى مى‌نموده و از اين طريق در آنان انگيزه توليد و کسب درآمد را تقويت مى‌کردند. تاکيد آن بزرگواران بر توليد بيانگر آن است که اسلام اقتصاد بر محور توليد مخصوصا کشاورزى را بر ساير موارد ترجيح مى‌دهد. بررسى زندگى امام علي(علیه السلام) نشان مى‌دهد که آن حضرت در دوران 25 سال فاصله از امور حکومتي، بيش‌تر وقتشان را به باغدارى و کشاورزى و کارهايى مربوط به آن نظير حفر چاه و قنات مى‌گذراندند. اخبار و روايات متعدد تاريخى نشان مى‌دهد که مهم‌ترين و اصلى‌ترين منبع مالى امام موسى کاظم(علیه السلام) کشاورزى بوده است «على بن ابى حمزه» مى‌گويد: امام کاظم(علیه السلام) را ديدم که در زمين کشاورزى خود کار مى‌کرد و عرق مى‌ريخت. عرض کردم: قربانت گردم! پس کارگران کجا هستند؟ فرمود: اى علي! بهتر از من و پدرم در اين زمين با بيل کار مى‌کردند. عرض کردم: آنان را معرفى نما! حضرت فرمود: رسول خدا(ص)، اميرالمومنين(علیه السلام) و پدرانم همه با دست خود کار مى‌کردند. کشاورزى شغل پيامبران خدا و جانشينان آنان و مردان شايسته است.(9) 

موضوع:راهکار های حمایت از تولید ملی

و

جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی 

کار و تلاش رمز بقاى يک جامعه است. در سيره پيشوايان معصوم(علیه السلام) فعاليت‌هاى اقتصادى افراد ارزش بالايى دارد. آن بزرگواران کارگران و توليد کنندگان را بسيار تشويق مى‌کردند. سيره عملى پيامبر اکرم(ص) و امامان معصوم(علیه السلام) اين بوده است که بار زندگى خود را شخصا به دوش مى‌کشيدند و هيچ‌گاه براى تامين ضروريات زندگي، خود را وابسته به ديگران نمى‌کردند، اين امر بيانگر نوع نگرش آن برگزيدگان به دنيا و رابطه آن با آخرت است و بر انديشه‌هاى انحرافى زهد مآبانه که کار و توليد را با کمالات معنوى و مصالح اخروى در تضاد مى‌دانستند و يا افکار باطل ارباب مآبانه که کار را وظيفه افراد پست و پايين جامعه مى‌دانستند، خط بطلان مى‌کشد.
«انس بن مالک» مى‌گويد: هنگامى که رسول خدا(ص) از جنگ تبوک بر مى‌گشت، «سعد انصاري» - يکى از کارگران مدينه - به استقبال آن حضرت آمد. وقتى پيامبر(ص) با او دست داد، احساس کرد که دستان وى زبرو خشن است! نبى‌مکرم(ص) سوال کرد: چرا دستان تو اين قدر خشن و زبر است؟ عرضه داشت: يا رسول الله! اين خشونت و زبرى دستان من به خاطر کارکردن با بيل و طناب است تا مخارج خانواده‌ام را تامين کنم. پيامبر(ص) دستان او را بوسيد و فرمود: اين دستى است که آتش جهنم آن را لمس نخواهد کرد.(2) وقتى ابعاد گوناگون شخصيتى همچون حضرت علي(علیه السلام) را مورد مطالعه و بررسى قرار مى‌دهيم، مى‌بينيم که ايشان در عين حال که زاهدترين فرد زمان خود است، فعال‌ترين آن‌ها نيز هست. شهيد آيت الله مطهري(ره) مى‌گويد: «شخصيت علي(علیه السلام) شخصيتى جامع الاضداد است. وقتى خلوت شب فرا مى‌رسد، هيچ عارفى به پاى او نمى‌رسد و روز که مى‌شود گويى اين آدم آن آدم نيست. با اصحابش که مى‌نشيند چنان چهره‌اش باز و خندان است که از جمله اوصافش اين است که هميشه قيافه‌اش باز و شکفته است.»(3)
امام موسى بن جعفر(علیه السلام) به يکى از يارانش که کاسب و فروشنده بود، فرمود: «اغد الى عزک؛(4) صبح زود به سوى عزت و سربلندى خود بشتاب» منظور آن حضرت همان کسب و تجارت است. عزت انسان در سايه تلاش او در جهت توليد به دست مى‌آيد.از اين رو پيشوايان معصوم(علیه السلام) با تمام مشکلات و مسئوليت‌هاى طاقت فرساى اجتماعي، سياسى و فرهنگى در عرصه کار و تلاش‌هاى اقتصادى کوشا و فعال بودند و در کنار کارگران و غلامان به کار و توليد مى‌پرداختند.

موضوع:راهکار های حمایت از تولید ملی