سال 88،سال اصلاح الگوی مصرف

ضرورت اصلاح الگوی مصرف دارو

معاون غذا و داروی وزارت بهداشت‌ چندی پیش در یک کنفرانس علمی گفت: ۶۵ درصد بار بیماری‌ها در کشور به علت رعایت نکردن الگوی صحیح تجویز و مصرف غیر منطقی داروست.‌طبق آمار سازمان جهانی بهداشت، کشور ما به لحاظ مصرف دارو، در میان ۲۰ کشور نخست دنیا است و در آسیا بعد از چین مقام دوم را دارد.رعایت نکردن ضوابط علمی، تحویل داروی بدون نسخه از سوی برخی داروخانه‌ها و بالا بودن قلم‌های دارویی در نسخه‌های تجویزی از سوی پزشکان از مهم‌ترین دلایل مصرف بی‌رویه دارو و نشان‌دهنده غیرمنطقی بودن فرآیند تجویز دارو در کشور است.بر اساس تحقیقات انجام شده، مردم ۱۰ تا ۱۵ درصد مجموع داروهای کشور را به صورت خودسرانه و بدون مشورت با پزشک مصرف می‌کنند.در کنار آنتی‌بیوتیک، مصرف سایر داروها به‌ویژه مسکن‌ها و داروهای تزریق را باید اضافه کرد. مصرف سرانه داروهای تزریقی کشور در سال چهار برابر میانگین جهانی است .

گفته می‌شود که هر ایرانی سالانه ۳۳۹ عدد دارو مصرف می‌کند که حدود دو تا چهار برابر استاندارد جهانی است. بعضی‌ها البته معتقدند این آمار دقیق نیست و ما در این زمینه هم در دنیا رتبه اول راکسب کرده‌ایم. آمار رسمی وزارت بهداشت می‌گوید در ۸ سال گذشته، متوسط تعداد داروهای تجویز شده در هر نسخه، بیش از چهار قلم بوده است که در حال حاضر متوسط کشوری آن به ۳/۶ قلم رسیده است .

این در حالی است که میانگین جهانی در این زمینه کمتر از دو قلم در هر نسخه است.فاصله دارو با سم فقط یک قدم است و مصرف بی رویه آن می تواند حتی مرگ مصرف کننده را به دنبال داشته باشد و این امر در حال حاضر مورد بی توجهی اغلب مردم قرار گرفته است. گرچه دارو رکن اصلی درمان در دنیا است و ۷۵ درصد درمان ها از طریق آن صورت می گیرد اما مردم باید آگاه باشند که مصرف بی رویه آن می تواند خطر جدی برای سلامت آنان باشد و عوارض آن در برخی مواقع غیر قابل جبران است. مصرف بی رویه دارو در حالی در کشور به شدت افزایش یافته که سالیانه دولت میلیاردها تومان بابت آن هزینه می کند و این در حالی است که درصد بالایی از این داروها بدون دلیل پزشکی مصرف می شود و هیچ سودی برای فرد ندارد. افزایش مصرف دارو در کشور نشات گرفته از عدم اطلاع مردم از اثرات نامطلوب مصرف بی رویه دارو است. اغلب مردم از عوارض مصرف بی رویه دارو بی اطلاع هستند و توجهی به هشدارها و خطرات غیر قابل جبران مصرف بی رویه دارو ندارند.گفتنی است چنین اشتباهی فقط به کشورما اختصاص ندارد. برخی منابع خبری به نقل از پزشکان اداره دارو و غذای آمریکا اعلام کردند که محققان این اداره درخواست کردند از فروش بدون نسخه داروهای سرماخوردگی و سرفه برای کودکان جلوگیری شود. به گزارش خبرگزاری رویترز از نیویورک ، پزشکان می گویند مصرف بی رویه این داروها برای کودکان و نوجوانان عوارض جانبی به همراه دارد. پزشکان می گویند این داروها به خصوص برای کودکان چهار تا شش ساله خطرناک است .

افزایش بی رویه مصرف دارو بدون نسخه پزشک از سوی بسیاری از افراد در حالی رخ می دهد که به گفته پژوهشگران تحقیقات نشان می دهد مصرف زیاد و خودسرانه دارو احتمال بروز خودکشی را افزایش می دهد .

این در حالی است که تاکنون تصور می شد تنها مصرف خودسرانه داروهای اعصاب موجب بروز برخی رفتارها در افراد می شود اما تحقیقات اخیر نشان داده مصرف انواع داروها می تواند عوارضی مانند بروز رفتارهای ناهنجار و خودکشی را به دنبال داشته باشد .

چنانچه هر گونه دارویی به مقدار زیاد و بدون تجویز پزشک مصرف شود می تواند منجر به تغییر رفتار و بروز رفتارهای ناهنجار در افراد شود .

به گفته محققان در این میان می توان به داروهایی نظیر داروهای آسم، صرع، داروهای ترک سیگار و حتی برخی داروهای کم ضرر دیگر اشاره کرد.البته کمپانی های دارویی معتقدند که این موارد عمومیت ندارد، اماباتوجهبهاینکه برخی بیماران با مصرف این گونه داروها دست به اقدامات غیر طبیعی و حتی خودکشی زده اند بهتر است قبل از مصرف هر گونه دارویی با پزشک متخصص مشورت شود .

این پژوهشگران معتقدند که بهتر است افراد سعی نکنند که به هر طریقی و بدون تجویز پزشک داروها را تهیه و مصرف کنند زیرا برخی از داروها تنها به دلیل بی ضرر بودنشان نیست که در داروخانه ها توزیع می شود و نیاز به نسخه کتبی ندارند .

افزایش مصرف دارو و مصرف داروی بدون تجویز پزشک، تاثیر چشمگیری در سلامت و کیفیت زندگی مردم دارد که هم اکنون بهترین رویکرد موجود می‌تواند منطقی شدن قیمت داروها باشد. پیروی نکردن از پروتکل‌های درمانی صحیح و افزونی مصرف دارو بدون نظر پزشک، معضلی برای سلامت زندگی مردم و اقتصاد جامعه دارویی بوده، ضمن اینکه نحوه تاثیر کاهش سود دهی داروخانه‌ها و کاهش سیستم انگیزش داروساز و داروخانه دار در رشد بی رویه مصرف دارو تاثیر مستقیم دارد .

اگر چه پیشرفت علم داروپزشکی و صنعت داروسازی و ارائه داروهای متنوع در سالهای اخیر انقلابی در دانش پزشکی و امر درمان بیماران بوجود آورده است اما متاسفانه همزمان با این تکامل پدیده دیگری نیز در همه کشورها، بخصوص کشورهای جهان سوم بوجود آمده و رشد کرده است و آن روی آوردن بیش از حد مردم به داروها و مصرف غیرعملی و غیرپزشکی از داروهاست. دارو یکی از کالاهای استراتژیک است و کالاهای استراتژیک معمولا با تغذیه، دفاع و سلامتی کل جامعه سر و کار دارند و نیازهای اساسی جامعه را در بر می گیرند .

اصولا داروها را می توان به سه گروه داروهای اساسی، داروهای کمکی، داروهای غیرضروری تقسیم نمود. داروهای اساسی آن دسته مواد دارویی هستند که بدون وجود آنها و حتی با کمبود آنها سلامت جسمی و روانی جامعه در معرض خطرجدی قرار گیرد از جمله این داروها می توان به داروهای ضددیابت، داروهای قلبی عروقی، دیورتیکها، آنتی بیوتیکها و ... اشاره کرد .

داروهای کمکی در درمان بیماریها اساسی نیستند لیکن بدون وجود آنها پزشک با مشکلات شدید درمان بیماران مواجه می شود و بیمار رنج خواهد برد مانند مسکن ها که در بسیاری موارد نقش آنها تا حد داروهای اساسی مهم است داروهای غیرضروری داروهایی هستند که یا موارد استعمال تائید شده ندارند و یا با دوزهایی که تجویز میشوند تاثیر دارویی ندارند .می بایست در همه حوزه هایی که امکان سوء مصرف، مصرف غیرمنطقی، مصرف نابجا و بی رویه دارو وجود دارد اصلاحاتی صورت گیرد .

میانگین مصرف آنتی بیوتیک در کشور در مقایسه با میانگین آن در کشورهای اروپایی بیش از حد نیاز است. در بسیاری موارد ضرورتی به تجویز و مصرف آنتی بیوتیک وجود ندارد و بیمار می تواند با استراحت و دیگر مراقبت های دارویی بهبود یابد. مصرف بی رویه آنتی بیوتیک ها، مقاومت میکروبی را افزایش می دهد.در زمان حاضر مقاومت های میکروبی بسیار بالاست و بسیاری از عفونت های بیمارستانی به میکروب ها مقاوم هستند.استفاده از دارو باید آخرین مرحله درمان بیماری باشد اما متاسفانه برخی پزشکی از همان ابتدا به تجویز دارو می اندیشند .

هم اکنون در گروه دارویی ها، آنتی بیوتیک ها بیشترین مقدار ریالی داروها را دارد و حدود ۱۳ درصد کل بازار دارویی را داروهایی آنتی بیوتیک تشکیل می دهد. مصرف آنتی بیوتیک کشور در سال به حدود سه هزار میلیارد ریال می رسد که رقم بالایی است و باید با اتخاذ سیاست های مناسب این میزان مصرف کاهش یابد.همچنین مصرف داروهای اعصاب و روان از نظر عددی بیشترین گروه دارویی را به خود اختصاص داده است و این موضوع از جمله مباحث کشورهای مطرح در کشورهای توسعه یافته نیز است.مسکن‌هابیشترین داروهایی هستند که مردم به صورت خودسرانه مصرف می‌کنند. علاوه بر مسکن‌ها، قطره‌های چشمی و آنتی‌بیوتیک‌ها نیز بیشترین میزان مصرف خودسرانه را دارند. البته آنتی‌بیوتیک‌ها به علت نوع تاثیر دارویی، بدترین داروهایی هستند که به این شیوه مصرف می‌‌شوند، چراکه در صورت عدم نیاز بدن این دارو مانند سم عمل می‌کند و میکروب‌های بدن را نسبت به داروها مقاوم می‌کند و در صورت ایجاد عفونت در بدن دیگر آنتی‌بیوتیک در درمان بیماری موثر نخواهد بود.این در حالی است که بسیاری از مردم آنتی‌بیوتیک‌ها را بدون تجویز پزشک مصرف می‌کنند و این مساله باعث شده که آنتی‌بیوتیک‌ها از پرمصرف‌ترین اقلام دارویی در کشور باشند.افزایش مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در کشور اتفاق تازه‌ای نیست و هر سال وزارت بهداشت از آمار بالای مصرف این دارو خبر می‌دهد.بر اساس آمار نامه دارویی سال ۱۳۸۶ کل فروش دارویی کشور حدود یک‌هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان بوده که ۳۰۰ میلیارد تومان آن مربوط به داروهای آنتی‌بیوتیک است.رسول دیناروند، معاون غذا و داروی وزارت بهداشت و درمان کشور با ارائه این آمار، اعلام کرد که بر اساس این آمار مصرف داروهای آنتی‌بیوتیک و گروه‌های درمانی این داروها جزو بالاترین رده دارویی از نظر میزان مصرف بوده‌اند.براساس این آمار، در دسترس بودن و فروش بدون نسخه بیشتر آنتی‌بیوتیک‌ها موجب شده که مردم بدون درنظر گرفتن عوارض، برای درمان حتی سرماخوردگی به این گروه درمانی روی ‌آورند، این درحالی است که در کشورهای غربی آنتی‌بیوتیک به ‌ندرت تجویز می‌شود و فروش این گروه داروها تنها با نسخه پزشک مجاز است.ازسوی دیگر قیمت برخی داروهای آنتی‌بیوتیک‌ با بودجه قشر متوسط و کم‌درآمد جامعه هم‌خوانی ندارد، به‌طوری که قیمت ۱۶ عدد کپسول آنتی‌بیوتیک مانند کوآموکسی سیلین، برای یک دوره درمان عفونت‌ بیماری‌های فصلی مانند سرماخوردگی همراه با گلودرد، چهار هزار تومان فروخته می‌شود.در حال حاضر فرآیند نرخ‌گذاری داروها برمبنای تبصره سه ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی است که براساس قانون مربوطه سال ۱۳۳۴ به تصویب رسیده است.براساس این قانون تشکیلاتی شامل معاون غذا و داروی وزارت بهداشت، مدیرعامل شرکت سهامی دارویی کشور، یک داروساز به دعوت وزارت بهداشت، مدیرکل نظارت بر امور دارو و مواد مخدر وزارت بهداشت و نماینده وزارت بازرگانی، به امر قیمت‌گذاری داروها اقدام می‌کنند .‌

● حرف آخر

همیشه به وجود آمدن هزاران مرگ و میر و بیماری‌های مختلف و خطاهای پزشکی انجام گرفته و عوارض شدید بیماری‌ها به صورت آماری اعلام می‌شود. بسیاری زمان‌ها دید آماری داشتن به مسائل پزشکی، اهمیت مسائل به وجود آمده را مخفی می‌کند و به نوعی از بین می‌برد، این در حالی است که بااطمینان می‌توان گفت یک سر تمام این مسائل به تجویز غیر منطقی داروها بر می‌شود .

اهمیت این موضوع را نمی‌توان با اعلام عدد و رقم و سنجش آمارها سنجید بلکه باید با نگاهی دقیق‌تر و ریز شدن به بیماری‌های به وجود آمده حتی به صورت انفرادی به جایگاه این موضوع پی برد. به طور مثال با دیدن کودکه هشت ساله‌ای که به علت تزریق داروی ضد انگل یا مرد جوانی که به خاطر کنترل نکردن پرفشارخونی جز بیماران دیالیزی قرارگرفته یا اینکه خانم میانسالی که با مصرف نکردن به موقع انسولین، دیالیزی شده باعث شد که اهمیت ایجاد سریع تجویز و مصرف منطقی دارو برای جامعه پزشکی دو چندان شود. زمانی که با تک تک بیماران برخورد کنیم، سنگینی مسئله احساس می‌شود. وقتی دوز مصرف آنتی بیوتیک در کشور را ۳ برابر کشورهای اروپایی اعلام می‌کنیم شاید طرح آن حساسیت زیادی ایجاد نکند اما زمانی که تزریق آنتی بیوتیک تیر آخر کنترل عفونت‌های بیمارستان تشخیص داده شود که بدن در برابر آن مقام شده و اثربخشی لازم را ندارد .‌

مریم حسین آبادی

منبع fdo.mui.ac.ir

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 27 بهمن 1388

نظرات0

روزمرگي،آفت اصلاح الگوي مصرف

اساسا اصلاح الگوي مصرف را بايد از ابعادي چندجانبه نگريست. مفهوم اصلاح الگوي مصرف، مصاديق مصرف نادرست و ريشه‌هاي مصرف‌گرايي از جمله اين ابعاد هستند .

چگونگي شيوه‌هاي مصرف و شاكله اصلي آنها در اقتصاد اجتماعي مردم ايران بيانگر اين واقعيت است كه ما جامعه‌اي مصرفي هستيم، در حالي كه دياگرام مصرف ما به هيچ وجه با توليد ملي‌مان متناسب نيست و اين شكاف ميان مصرف و توليد از طريق درآمدهاي نفتي پر مي‌شود و به همين سبب از خيل عظيمي از تصميمات و سياست‌هاي عقلاني كه در غياب نفت مي‌بايست گرفته مي‌شد، مغفول مانده‌ايم .

الف)‌ بررسي مفهومي و تئوريك اصلاح الگوي مصرف

اصلاح الگوي مصرف عبارت است از نهادينه كردن روش صحيح استفاده از منابع كشور به قسمي كه سبب ارتقاي شاخص‌هاي زندگي مردم و كاهش هزينه‌ها شده و از اين منظر زمينه‌اي براي گسترش عدالت عمومي است. از طرفي الزام مصرف بهينه باعث شده تا علاوه بر پيشرفت علمي ناشي از ارتقاي فناوري در طراحي و ساخت وسايل و تجهيزات بهينه مطابق با استانداردهاي جهاني، فرصت توزيع مناسب منابع و پيشرفت در بخش‌هايي كه كمتر مورد توجه قرار داشته نيز فراهم شود .

نكته قابل تامل آن است كه اصلاح مصرف با اصلاح الگوي مصرف تفاوت داشته و نبايد آن دو را با هم خلط كرد. در ابتدا سخن از كاهش مصرف مردم نيست، چرا كه اصلاح مصرف، يك مبحث مديريتي است و لذا اصلاح، لزوما به معناي كاهش نيست. حتي در ارتباط با واژه الگو نيز منشأ بسياري از رفتارها به مردم برنمي‌گردد و نظام مديريتي آنها را ايجاد كرده است .

واژه مصرف مبتني بر نياز و ضرورت است و اگر فرآيند توليد در كنار مصرف نباشد، به بيراهه رفتن است. يكي از علل رواج مصرف‌گرايي در كشوري چون ايران همانا سياست‌هاي كشورهاي صنعتي است. از آنجا كه حيات كشورهاي صنعتي به توليدشان وابسته است، بنابراين با استراتژي‌هايي همچون ايجاد بازارهاي جديد براي توليدات خود و گسترش بازار مصرف با تبليغات گسترده و پايين آوردن عمر مفيد محصولات توليدي خود و غيرقابل تعمير كردن آنها كه شاكله نوين دكترين استعمار كشورهاي در حال توسعه و گذار است، حيات اين كشورها را به خود وابسته كرده و موجب افزايش مصرف كالاهاي توليدي خود در ميان جوامع شده‌اند. از عوامل مهم ديگر مصرف‌گرايي، مناطق آزاد هستند. با اين كه براي تسهيل صادرات ايجاد شده، اما به خاطر نبود بسترسازي كافي به منظور صادرات، در عمل به مناطقي براي واردات تبديل شده‌اند .

كشور چين با آن جمعيت و گستره سترگ جغرافيايي تنها 3 منطقه آزاد و جمهوري اسلامي ايران 31 منطقه آزاد دارد و به نوعي از اين لحاظ در دنيا ركورد زده‌ايم. كنترل نشدن مرزها كه ارتباط مستقيم با مناطق آزاد نيز دارد مشكل رواج مصرف‌گرايي را مضاعف كرده و تسهيل قاچاق كالاهاي مصرفي به كشور را با رقمي حدود 10 ميليارد دلار واردات غيرمجاز، ايران را در جايگاه اول دنيا قرار داده است .

سياستگذاري نادرست و به عبارتي نبود سياست و برنامه در سطوح مديريتي كشور، مصرف نادرست و الگوي نامناسب مصرف در جامعه را دامن مي‌زند و پارادايم اصلاح الگوي مصرف كه مبتني بر يك انديشه توسعه‌گراست را در نهايت به ضد خود تبديل مي‌كند .

اصلاح الگوي مصرف نه از طريق مداخله در تابع مطلوبيت كه با تغيير در محدوديت‌هاي بودجه از طريق اصلاح قيمت به كف خواهد آمد، چرا كه اين تابع امري دروني و خارج از دست سياستگذار است و در صورت تاثيرگذاري نيز عملي شدن اين تغيير در گرو شكسته شدن حريم خصوصي است .

يكي از راه‌هاي اصلي اين كه پي ببريم آيا در رفتارهاي مصرفي، اصلاحي صورت گرفته يا خير، استفاده از معيار بهره‌وري است. از منظر اقتصادي، اصلاح الگوي مصرف ارتباط ارگانيكي با بهبود بهره‌وري داشته و حركت به سوي طراحي و اجراي نظام اقتصادي كارآمد با مولفه‌هاي ايراني ‌ اسلامي از رويكردهاي بلندمدت در اين عرصه است .

به عبارتي، اصلاح الگوي مصرف با بهره‌وري مترادف و حركت به سمت هر كدام دستيابي به ديگري را دربر دارد. هرگاه بهره‌وري عوامل نيروي كار و سرمايه، سهم قابل ملاحظه‌اي در توليد ثروت كشور داشته باشند، مي‌توان نتيجه گرفت كه از پتانسيل‌هاي توليدي اقتصادي كشور استفاده مطلوبي شده و مصرف منابع نيز در مسير و ميزان بهينه‌اي واقع شده است .

در مجموع به نظر مي‌رسد اولين و مهم‌ترين اقدام ضروري براي اهتمام به اصلاح الگوي مصرف، اما تبديل اين مشترك لفظي به يك مشترك معنايي و ارائه يك تبيين درست از موضوع است؛ چراكه در پرتو يك درك جامع و مشترك، امكان تاثيرپذيري بيشتري بر اين مهم ميسر خواهد شد. تاكيد اين نكته از جانب رهبر معظم انقلاب كه <فرآيند اصلاح الگوي مصرف شايد به زماني بيش از 10 سال نياز داشته باشد> نيز اشاره‌اي به لزوم ساماندهي تفكري عميق درباره اصلاح الگوي مصرف در جامعه و در سطوح نهادهاي مسوول بوده كه البته همگان بدان مكلف و مسوول خواهيم بود .

ب)‌ بررسي نقش فرهنگ و ارزش‌هاي فرهنگي در اصلاح الگوي مصرف

اصلاح، الگو و مصرف، هرسه واژگاني فرهنگي‌اند و پرداختن به ابعاد اقتصادي، سياسي و اجتماعي فرآيند اصلاح الگوي مصرف بدون در نظر گرفتن مباني فرهنگي آن، در واقع آب در هاون كوبيدن است .

اين نخستين تلقي اشتباه در سال جديد بود كه پنداشتند امسال يك سال اقتصادي است. بي‌شك دستگاه‌هاي فرهنگي كشور درصدر توجه و مخاطب رهبر فرزانه انقلاب بودند؛ چراكه هيچ اصلاح واقعي در عرض يك سال نهادينه نخواهد شد؛ بلكه به رفتاري روزمره و فصلي تبديل شده كه البته سطحي، زودگذر و ناپايدار است. همين مساله كه ايشان مي‌فرمايند <اگر مسوولان اهل مطالعه نيستند بهتر است مسووليت هم نداشته باشند...( >26 دي 1377)‌ خود مهم‌ترين ادله مبني بر نقش پررنگ فرهنگ كه رابطه‌اي مستقيم با مطالعه دارد، در امور ديگر مملكتي است. معظم‌له در ادامه همين نكته ناب و خطير به مطالعه گاه 5 ساعتي خود براي يك نماز جمعه در دوران رياست‌جمهوريشان اشاره مي‌كنند .

امسال بايد سال جهش به سمت فرهنگي‌تر شدن جامعه جوان كشور و گسترش كتابخواني و روزنامه‌خواني و در نهايت جايگزيني كتاب و روزنامه و اقلام فرهنگي در سبد خريد خانوار باشد .

سياستگذاري نادرست و به عبارتي نبود سياست و برنامه در سطوح مديريتي كشور، مصرف نادرست و الگوي نامناسب مصرف در جامعه را دامن مي‌زند

كتب، رسانه‌ها و روابط عمومي‌ها هريك نقش و برد خاصي در افكار عمومي براي فرهنگسازي داشته و بويژه روزنامه‌ها به لحاظ ماندگاري پوشش خبري گزارشي در موضوع متصف، اثر تعيين‌كننده‌تري دارند. برتاباندن اولويت‌هاي اصلي و به‌روز و راهبردي بخصوص در روند اجراي اصلاح الگوي مصرف، معطوف به رسانه‌ها بوده كه پل ارتباطي مردم و مسوولانند و هم‌انديشي و همياري مردم جامعه را نهادينه خواهند كرد. رسانه‌ها در حوزه كلان نقش مهم‌تري داشته و با مخاطب عام سر و كار دارند حال آن كه روابط عمومي‌ها با مخاطب خاص روبه‌رو بوده و متناسب با شرايط و اقتضائات سازمان‌هاي متبوع خود ‌‌بايد هدفگذاري و عمل كنند. رسانه‌ها واقعيات را به ممتاز و غيرممتاز دسته‌بندي كرده و نظام اولويت را به طور همزمان در آن اعمال مي‌كنند. از آنجا كه رسانه‌ها در همه حال بر افكار و آراء تاثير گذاشته و واقعيات را در جهات خاص هدايت مي‌كنند، براي مقوله اصلاح الگوي مصرف در اولويت اول افكار عمومي قرار مي‌گيرند و در تمام طول سال بايد در صفحات اول و آخر خود و حتي در ويژه‌نامه‌ها، ‌فضايي را به اين موضوع اختصاص داده تا افراد جامعه با توجه به اين حوزه روز خود را آغاز و بسامان كنند .

اصولا آدمي واقعيات را آن‌گونه كه هست نمي‌بيند، بلكه آن‌گونه كه زبان مي‌نماياند ديده و درك مي‌كند. در دوران پست مدرن امروزي كه سرعت، حرف اول را مي‌زند زبان‌هاي انسان‌ها همانا رسانه‌ها هستند، چرا كه رسانه‌ها استعاره‌ها را ساخته و استعاره‌ها، محتواي فرهنگ‌ها را مي‌آفرينند. نقش غالب رسانه‌ها در فرهنگ نه فقط به خاطر بازتاب فرهنگ كه با شركت در فرهنگ‌سازي نيز نمود مي‌يابد. از يك‌سو، فرآيندهايي هستند كه فرهنگ از آن بيرون آمده و ساخته مي‌شود و از ديگر سو در صحنه‌اي بازي كرده كه حيات اجتماعي و فرهنگي در آن جريان دائمي دارد .

فرهنگ محصول نيروهاي انتزاعي نيست، بلكه شالوده آن بر نظام‌هاي ملموس عليت است. در الگوي فرهنگ مشترك، فرهنگ خلق شده، تقسيم گشته، تغيير كرده و در نهايت توسط ارتباطات منتقل مي‌شود، لذا اولويت‌هاي رسانه اغلب به صورت اولويت‌‌هاي جامعه درآمده و آنچه مورد تاكيد رسانه‌‌هاست، مورد تاكيد انفرادي و اجتماعي مخاطبان رسانه‌ واقع مي‌شود .

روابط عمومي‌ها اما به لايه‌هاي عميق‌تر و تخصصي‌تر اجتماع وارد شده و براي تحقق اهداف اصلاح الگوي مصرف ذيل سند چشم‌انداز 20 ساله و برنامه پنجم توسعه مدل‌سازي كرده و همگام با ديگر نهادها، اصلاح الگوي مصرف را به مصاديق محسوس، ملموس و اهداف عملياتي كه قابل دستيابي در زمان معين و سنجش‌پذير باشند، ترجمان كنند .

ترديدي نيست كه الگوي مصرف در فرهنگ مصرف وابسته به 2 عنصر كليدي فرد و جامعه و نيز به روابط متقابل ميان آن دو است، زيرا روابط و رفتارهاي حاصل از آن ترجمان و تعريف فرهنگ بوده كه با اصل همبستگي اجتماعي رابطه‌اي دوسويه دارند .

خلاقيت در اصلاح الگوي مصرف، طي طريق سريع پيشرفت و لذا نقطه آغازين تلاش براي تبديل آن به الگويي براي تمام فصول است. براي كشوري در حال توسعه همچون جمهوري اسلامي ايران كه افق 1404 آن نزديك است، پويايي و حركت به سمت كمال، رمز رسيدن است. رسيدن به خودكفايي و صعود پله‌هاي ترقي كه بدون اصلاح الگوي مصرف و جا افتادن فرهنگ آن در جامعه قياس مع‌الفارق است .

ج) بررسي نقش آموزه‌هاي ديني در اصلاح الگوي مصرف

ارائه الگوي صحيح و اصلاح الگوي موجود مصرف به معناي حفظ، تقويت، ساماندهي ظرفيت‌ها و امكانات بي‌پايان كشوري است كه مي‌خواهد در دوره معاصر، تمدن اسلامي را بازسازي و جامعه نمونه‌اي را براي ارائه به ديگر جوامع معرفي كند .

ارائه الگوي صحيح مصرف به معناي ارائه الگوي مديريت و نظارت در سرمايه‌ها و منابع ملي و توزيع در عرضه آن نيز هست كه در آياتي از جمله در داستان حضرت يوسفع، بدان اشاره شده است؛ بنابراين لازم است با تهيه قوانين و به‌كارگيري درست و اعمال قانون از هرگونه سوءاستفاده در بخش مديريت (بخصوص مديريت دولتي) جلوگيري شود كه اين خود يكي از منابع مهم افزايش ثروت و سرمايه ملي براي دستيابي به شكوفايي و پيشرفت اقتصادي است .

خداوند بصراحت در آيه دهم سوره اعراف از تسلط و مالكيت و حكومت انسان بر زمين و بهره‌مندي وي ازانواع مواهب سخن گفته و از وي خواسته تا با بهره‌گيري درست و مناسب از اين نعمات و قدرت در مسير كمال و تعالي گام بردارد و سپاس و شكر عملي و حقيقي را به اين شكل ابراز و اظهار كند. در ضمن از آنجا كه هرگونه فعاليت و تصرفي در هر يك از بخش‌هاي مربوط به توليد، مبادله و مصرف در رشد و شكوفايي اقتصادي بسيار موثر است، مساله تبيين بهترين و كامل‌ترين روش در بخش‌هاي مذكور مورد توجه قرآن و اسلام واقع شده است .

دكتر فريبرز درجزي

منبع جام جم آنلاین

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 27 بهمن 1388

نظرات0

چگونه الگوي مصرف نان را اصلاح كنيم

چگونه الگوي مصرف نان را اصلاح كنيم

نان به دليل اينكه قوت غالب مردم كشورمان به شمار مي رود و 70درصد انرژي مورد نياز روزانه خود را از اين ناحيه تامين مي سازند، از اهميت- حساسيت و جايگاه والايي برخوردار است. به طوري كه هر اروپايي در سال حدود 70كيلوگرم نان مصرف مي نمايد درحالي كه هر ايراني در سال 210 كيلوگرم نان مصرف مي كند يعني 3 برابر؟! لذا شايسته است نان هاي توليدي نيز از كيفيت و ارزش غذايي بالايي برخوردار باشند ولي آيا چنين است؟ 65درصد نان هاي توليدي در كشور از نوع مسطح (40درصد لواش و 25درصد تافتون) مي باشند كه به دليل نامرغوبي آرد، نواقص فرآيند پخت، نارضايتي نانوايان و تصميمات نادرست و سليقه اي برخي دست اندركاران عمدتا با افت كيفيت مواجه است.

60درصد نان هاي توليدي در كشور را سنگك تشكيل مي دهد كه هر چند تخمير چند ساعته را طي مي كنند ولي به دليل استفاده از آردهاي سبوس گيري شده (حدود 12درصد) و عدم استفاده از مخمر در تركيب خمير فاقد پوكي، ماندگاري و ارزش غذايي لازم است. 29% باقيمانده نيز 25درصد مربوط به بربري و 4درصد متعلق به نان هاي فانتزي يا حجيم مي باشد كه آنها نيز علي رغم رعايت تخمير كامل به دليل استفاده از آرد سفيد (حدود 18درصد سبوس گيري شده اند) و حذف فيبر و بخش زيادي از املاح (آهن- كلسيم- روي- منيزيم- فسفر و...) حياتي گندم در جريان آسياباني ارزش چنداني ندارد. كه براساس تحقيقات به عمل آمده مصرف مداوم آن در ابتلابه بيماري هاي غيرواگير به ويژه ديابت- چاقي- چربي خون و بيماري هاي قلبي- عروقي سهم به سزايي دارند.

با توجه به آمار بالاي ضايعات نان هاي مسطح (لواش- تافتون- ماشيني) و افت كيفي نان هاي نيمه حجيم (بربري- سنگك) و استقبال كم از نان حجيم (فانتزي- باگت- فرانسوي و...)، طرحي ارائه نموديم كه تلفيقي است از الگوي نان هاي مسطح با حجيم و تركيبي است از آميزه هاي سنتي (تنورهاي گلي) با دستاوردهاي صنعتي (ماشين هاي صنعتي) و نه تنها با ذائقه و سليقه ملي همخواني دارد بلكه از دستاوردهاي علمي روز نيز جهت ارتقاء كيفي خود بهره گرفته است .

هدف اصلي طرح فوق بهينه سازي و اصلاح كيفي نان هاي سنتي مسطح مي باشد كه در حال حاضر 65درصد نان هاي سنتي را در بر مي گيرد. بيشترين توليد را دارد و كمترين كيفيت را. و روز به روز نيز سير قهقرائي دارد. به طوري كه رئيس پژوهشكده غله كشور مي گويد: مردم هر چه نان نخورند سالم ترند .

هدف اصلاح اين گروه از نان ها مي باشد كه شامل تافتون تنوري و ماشيني و لواش تنوري و ماشيني است و مهمترين معايبشان از نظر پژوهشكده غله عبارت است از :

كوتاهي زمان تخمير- كوتاهي زمان پخت- استفاده از جوش شيرين- ضعف بهداشتي- مصرف آرد سبوس گيري شده و... است و ما بايد راهي پيدا كنيم كه اين معايب برطرف شود و نظرات مقام معظم رهبري تامين گردد. و لذا پس از مطالعات ميداني و كتابخانه اي وسيع و تشخيص علل انحرافات، اقدامات لازم براي ايجاد اصلاحات را آغاز كرديم. كه ماحصل آن طرحي جامع- كاربردي- ساده- كم هزينه و قابل تعميم به همه كشور است .

اين طرح ابتدا به صورت آزمايشي در يكي از نانوايي هاي اصفهان به اجرا درآمد و پس از موفقيت و مواجهه با استقبال عمومي به صورت فراگير به اجرا گذاشته شد و در حال حاضر نيز توانسته الگوي پخت نان 300 واحد از نانوايي هاي استان اصفهان را اصلاح سازد. آغاز اين طرح با تجهيز يكي از نانوايي هاي سطح شهر شروع شد سپس پرسنل لازم براي اجراي آن گزينش و با شركت در يك دوره كلاس هاي فشرده آموزشي (حدود يك ماه) اطلاعات لازم جهت رعايت استانداردهاي علمي را فراگرفتند و با اصول و فنون نانوايي و چگونگي پخت نان با آرد سبوس دار آشنا شدند... و توانستند با حضور خود در ساير نانوائي هااهداف طرح را تحقق بخشند.

به تدريج هريك از اين افراد به عنوان يك مربي اقدام به آموزش ديگران نمودند بطوريكه ظرف يك سال به كمك 10نفر نيروي خبره بيش از 100نفر جوان علاقه مند آموزش ديده و در سطح نانوائي هاي اصفهان تقسيم شدند كه روزبه روز در حال افزايش است و زمينه ساز تحقق تحول در حوزه نان استان را فراهم ساختند كه تسري آن به ساير شهرهاي كشورمان افق هاي روشني را در زمينه بهينه سازي نان هاي سنتي و پيشگيري از بيماري هاي غيرواگيري چون چاقي و ديابت فراهم مي سازد .

مزاياي نان هاي سبوس دار :

1- فيبر (سبوس) نان سبوس دار 3برابر نان سفيد است .

2- ارزش غذايي و املاح نان سبوس دار 2برابر نان سفيد است .

3- گلوكز بعد از غذا يا قند نان سبوس دار 50 ولي نان سفيد حدود 100است .

ساير مزاياي نان سبوس دار

1- كاهش قند و چربي خون 2-پيشگيري از سوءتغذيه 3-رسوب گيري از جداره هاي روده و معده 4-خنثي سازي مواد سرطان زا 5-جلوگيري از جذب اسيدهاي صفراوي 6-جلوگيري از يبوست

7- پيشگيري از ديابت 8-پيشگيري از پوكي استخوان 9-پيشگيري از كم خوني 10-پيشگيري از چاقي

براساس اعلان سازمان بهداشت جهاني: نياز روزانه انسان به فيبرحدود 30گرم است كه 15گرم آن بايستي از طريق مصرف حبوبات، سبزيجات و ميوه جات و 15گرم مابقي با مصرف نان هاي سبوس دار تامين گردد. لذا اگر هر ايراني روزانه 3 قرص نان سبوس دار مصرف نمايد (يعني 450گرم نان) ضمن تامين فيبر موردنياز بدنش سلامتي خود را نيز بيمه مي سازد و ديگر نيازي به دكتر و دارو و درمان نخواهيم داشت .

مزاياي طرح بهينه سازي نان هاي سنتي كشور :

1- حذف كامل جوش شيرين

2- حذف كامل ضايعات نان

3- تغيير الگوي پخت نان از مسطح (تافتون و لواش) به نيمه حجيم (ناني هم وزن تافتون ولي كوچكتر و ضخيم تر)

4- افزايش صخامت نان از 4 به حدود 9 ميليمتر با (وزن چانه 200گرم)

5- طولاني سازي زمان تخمير از 20 دقيقه به حدود 2ساعت

6- طولاني سازي زمان پخت از 25 ثانيه به 2.5 دقيقه (با كاهش شعله آتش و افزايش ارتفاع آن با سنگ)

7- حذف وردنه به منظور جلوگيري از خروج زودهنگام گازهاي توليدي در فرآيند تخمير

8- كاهش مشكلات پخت آردهاي ضعيف و پخت نان روي سطح سنگ نه سقف تنور

9- انطباق و سازگاري نان توليدي با ذائقه وسليقه ملي

10- استفاده بهينه از ماشين هاي دوار با افزايش ارتفاع مشعل از سطح سنگ، و كاهش شعله آتش و استفاده از دم كبابي

11- افزايش مرغوبيت- پوكي- ماندگاري و لقمه پذيري نان هاي توليدي

12- كاهش PH خمير، تخريب اسيد فيتيگ و نهايتاً آزادي املاح حياتي موجود در گندم

13- استفاده از آرد سبوس دار به جاي آرد سفيد و تامين املاح- ويتامين ها و از همه مهمتر فيبر موردنياز روزانه مردم

14- ايمن سازي مردم از ابتلابه بيماري هاي غيرواگير (ديابت- چاقي- چربي خون) با توليد نان سبوس دار

15- ايمن سازي نانوايان از ابتلابه عوارض جسمي- چشمي و پوستي كار با تنورهاي سنتي

16- پيشگيري از بيماري هاي گوارشي- كم خوني و پوكي استخوان، با توليد نان بدون جوش و تخمير شده .

17- افزايش اشتغال در نانوايي هاي كشور از 3 به 7نفر با بهره گيري از پرسنل آموزش ديده

18- استفاده از مخمر به جاي جوش شيرين به منظور زمان تخمير- زيباسازي- پوك سازي وغني سازي نان

19- استفاده از آرد تعادلي و كمك به حذف تدريجي سوبسيد نان با رضايت دولت، ملت و نانوايان .

ويژگي طرح بهينه سازي نان هاي سنتي1. حذف كامل ضايعات و اصلاح كيفي نان در كشور

به نظر مي رسد كاربردي ترين طرح كشوري اصلاح كيفي نان و مناسب ترين الگوي پخت نان باتوجه به جغرافياي انساني وعوامل تغذيه اي و ملي طرحي است كه در حال حاضر در اصفهان اجرا مي گردد. اجراي آزمايشي طرح مزبور در 200 واحد نانوايي شهر اصفهان نشان مي دهد كه موفقيت آن در اين خصوص صددرصد و امكانات و منابع لازم براي رسيدن به اهداف فوق در دسترس همگاني و ارزان قيمت مي باشد نانهاي توليدي نيز ذره اي ضايعات نداشته و همه قسمتهاي آن برشته- مغزپخت و قابل مصرف است. نرخ نان نيز در حدي است كه همه طبقات جامعه قادر به خريد آن هستند (هر قرص نان 200گرمي با آرد كيلوئي 45تومان 30تومان)

2- حذف كامل جوش شيرين از تركيب خمير و استفاده از مخمر به جاي آن

بزرگترين مانع موجود بر سر راه حذف جوش شيرين در كشور رقم بالاي آمار توليدكنندگان نانهاي مسطح (لواش و تافتون) مي باشد كه 65درصد نانهاي توليدي در كشور را به خود اختصاص داده و از آن جائي كه پخت خمير ور آمده و حذف جوش شيرين براي نانهاي مسطح زحمت آفرين است لذا اجراء طرح مزبور مشكل فوق را حل ساخته و به دليل اينكه قطر آن بين 5تا 8 ميليمتر است و در طبقه نانهاي نيمه حجيم جاي مي گيرد مي توان جوش شيرين را حذف كرد بدون اينكه باعث داغ زدگي سطح نان گردد. به شرطي كه حتماً از مخمر (خمير مايه) بعنوان جايگزين جوش شيرين استفاده نمايند در غير اينصورت نانهاي توليدي فاقد پوكي- زيبايي و مرغوبيت مي باشد و اثري از تاولهاي زيبا روي سطح نان مشاهده نمي شود. بنابراين ترويج نانهاي نيمه حجيم، بربري، سنگك و نان قپي يا محلي كه مورد نظر ماست بهترين راه ممكن براي تحقق هدف مزبور مي باشد كه به تدريج باعث خواهد شد آمار توليد نانهاي مسطح كاهش يابد و آمار توليد نانهاي نيمه حجيم افزايش .

3- طولاني سازي زمان تخمير

يكي از مهمترين اهداف ما از اجراء اين پروژه افزايش زمان استراحت خمير، كاهش PH آن، فعال سازي آنزيم فيتاز، تخريب اسيد فيتيك و آزادي املاح موجود در آرد گندم است. كه متاسفانه امروزه به دليل پائين بودن نرخ نان نسبت به قيمت تمام شده كمتر رعايت مي شود. و باعث شده نانهاي توليدي هيچ ارزش تغذيه اي نداشته باشد و فاقد آهن، كلسيم، روي، فسفر و ساير املاح موردنياز بدن باشد. در صورتيكه استراحت خمير بنوعي باعث غني سازي نان و تقويت ارزش غذايي آن نيز مي گردد و مردم و مسئولين نبايد سلامتي خود را فداي پايين نگه داشتن نرخ نان كنند. نان خوب و سالم مستلزم داشتن نرخ خوب است .

4- كاهش مشكلات پخت نان با آردهاي ضعيف

از آنجائيكه 70% گندمهاي موجود در كشورمان فاقد پروتئين و گلوتن لازم ميباشند و از نظر فني ضعيف و كم قوت بوده و براي پخت نان مناسب نمي باشند و از طرفي توسل به تنورهاي سنتي باعث چكه كردن خمير از سقف مي گردد و نازك سازي نان نيز باعث فروپاشي خمير و در رفتگي نان مي شود لذا اجراء اين طرح همه معايب فوق را مرتفع و موانع پخت نان با آردهاي ضعيف را به حداقل مي رساند بطوريكه ديگر نيازي به استفاده از نمك بيشتر و شور كردن نان وجود ندارد و كمتر نيز با اعتراض نانوايان مواجه مي گرديم. چون نانها روي سطح سنگ ماشين دوار پخت مي شود .

5- ايمن سازي نانوايان از ابتلابه عوارض جسمي- چشمي و پوستي كار با تنورهاي سنتي

كار مداوم با تنورهاي سنتي گلي نه تنها ازنظر فني و بهداشتي ايراد دارد بلكه براي پرسنل شاغل در آن نيز عوارض بسياري دارد. ابتلابه اگزما و سرطانهاي پوستي- بيماري چشمي كاتاراكت، خشكي قرنيه و ابتلابه واريس پا و كيست بيكر شايع ترين عوارض كار با تنورهاي سنتي است و باعث معلوليت و مرگ زود هنگام نانوايان مي گردد. كه در الگوي جديد بخش زيادي از اين معايب برطرف شده و به نوعي باعث ايمن سازي نانوايان در حين كار مي گردد .

6- ايمن سازي مردم از ابتلابه بيماريهاي متابوليك و غير واگير

از آنجائيكه سياست جديد سازمان بهداشت جهاني براي پيشگيري از ابتلابه بيماريهاي غير واگير (ديابت، چربي خون، چاقي، سكته، سرطان، فشار خون و...) در حوزه تغذيه، مصرف نانهاي پر فيبر (سبوس دار) و كم نمك است و در ايران نيز 70% خوراك مردم از نان تامين مي شود و استفاده از نانهاي سبوس دار، كم نمك و تخمير شده كمك بزرگي به حفظ سلامتي و تندرستي مردم مي نمايد لذا اجراء اين طرح به منزله پيشگيري از ابتلاء به انواع بيماريهاي عصر صنعتي است كه اين روزها شيوع فراواني يافته و 40% علل مرگ و مير را در كشورمان تشكيل مي دهد و اگر مواظب نباشيم ما هم به آن مبتلامي شويم. توجه كنيد: 10% مردم ايران مبتلابه ديابت شده اند، 20% فشار خون بالا، 30%چربي خون، 40% تري گليسريد خون و 50% از چاقي مفرط رنج مي برند و لذا اجراء اين طرح يعني موفقيتي بزرگ در حوزه بهداشتي جامعه و تحقق واقعي شعار وزارت بهداشت مبني بر اينكه پيشگيري مقدم بر درمان است و جامه عمل پوشاندن به فرمان بزرگ حكيم ايراني محمد زكرياي رازي :

7- طولاني سازي زمان پخت نان از 25ثانيه به 2.5دقيقه با حرارت كمتر

درحال حاضر حداكثر زمان ماندگاري نان در تنور نانوائيهائي كه نان لواش و تافتون پخت مي كنند 30ثانيه است درحاليكه زمان مناسب براي پخت نان در تنور بايد بين 2تا3 دقيقه باشد 75% اسيد فينيك خمير در جريان تخمير طولاني مدت تخريب مي شود و 25% بقيه نيز در جريان پخت طولاني مدت كه بقاياي اسيد فيتيك بجاي مانده در فرآيند تخمير نيز تخريب و املاح موجود در آرد گندم آزاد مي شود. براي اين كار مي توان شعله آتش را كاهش داد و مدت زمان ماندگاري نان در تنور را بالابرد. كه اين امر در مرغوبيت كيفي و پختگي نان نيز بسيار موثر است .

8- احياء نان شرقي با تلفيق آميزه هاي سنتي و دستاوردهاي صنعتي

ارائه الگوئي مناسب براي پخت نان در كشور با رعايت همه جوانب علمي و فني يك دغدغه ملي است كه با اجراء اين طرح تحقق خواهد يافت چراكه الگوي فوق تلفيقي از آميزه هاي سنتي و دستاوردهاي صنعتي موجود در دنيا مي باشد و توانسته از آخرين دستاوردهاي علمي در فرايند پخت نان جهت رشد و ارتقاء كيفي نان سنتي كشورمان بهره گرفته و ناني توليد نمايد كه علاوه بر داشتن ارزش غذايي بالا، سليقه ملي را نيز در برداشته و كمترين ايراد علمي و فني به آن وارد باشد .

هويت شرقي ما ايجاب مي كند ضمن احترام به نانهاي مختلف صنعتي موجود در دنيا بويژه نانهاي فانتزي، حجيم و نانهاي ملي و محلي خود را نيز احياء و ارتقاء بخشيم از طرفي تجربه نشان داده كه تحميل الگوهاي غربي پخت نان به مردم كشورمان موفق نبوده است و راه طي شده اي است كه توسط دولتهاي قبلي در سالهاي 1316-1336- 1354، اجرا شده و به شكست انجاميده است. ذائقه ايراني نان ايراني مي پسندد و هيچگاه نمي توان نانهاي غربي را به آنها تحميل نمود. ولي مي توان در كنار بهينه سازي نانهاي شرقي بومي سازي نانهاي غربي را نيز مدنظر قرار دهيم و بي مطالعه شيفته و مرعوب الگوهاي غربي و تحميل آن به جامعه شرقي نشويم. نانهاي سنتي بخشي از هويت ملي ماست و احترام به اين هويت و تلاش در جهت ارتقاء كيفي اين نانها وظيفه ملي همه ماست .

9- حذف تدريجي سوبسيد نان

همه مي دانيم بزرگ ترين مشكل دولت درحال حاضر بار مالي و هزينه زيادي است كه بابت سوبسيد كالاهاي اساسي مثل نان مي پردازد، و لذا مهمترين هدف دولت درحال حاضر كاهش بار مالي و حذف تدريجي اين سوبسيدهاست. كه در حوزه نان به دليل اهميت و حساسيت عمومي كسي قدرت حذف كامل آنرا ندارد هرگاه تصميم به اجراء آن گرفته شده با موضع گيري رسانه ها و اقشار ضعيف مواجه شده است. از طرفي ارزاني بيش از حد نان نيز يكي از مهمترين دلائل ايجاد ضايعات نان در كشور شناخته شده كه همه كارشناسان بر آن اتفاق نظر دارند.از آنجائيكه نانهاي توليدي در طرح اصفهان ازنظر كيفي- عطر- طعم- مرغوبيت و ماندگاري در مقايسه با ساير نانهاي لواش- تافتون- ماشيني- سنگك و بربري موجود بهتر بوده و با استقبال عمومي مواجه شده بود لذا مديريت آرد و نان اصفهان پيشنهاد نمود به جاي آرد 7توماني از آرد 45توماني مصرف مي شود كه متعاقب آن نرخ هر نان حداقل 15تومان افزايش يافت ولي افزايش قيمت نانهاي فوق نه تنها صفوف طولاني مشتري را از بين نبرد بلكه با استقبال بيشتر و گسترش طرح در ساير نانوايي ها مواجه شد و كمك شاياني به كاهش سوبسيد نان نمود. مردم نيز با استقبال خود نشان دادند حاضرند براي نان خوب پول خوبي پرداخت نمايند. اجراء اين طرح در 30% نانوائيهاي هر شهري نيز يك موفقيت بزرگ تلقي خواهدشد. تا ضمن تعديل قيمتها كيفيت نان را نيز بهبود بخشد. در حال حاضر اين طرح در 200 واحد از نانوائيهاي شهر اصفهان اجراء شده و آرد 7تومان به قيمت 45تومان به نانوايان فروخته مي شود. نانش نيز به جاي 15تومان 30تومان فروخته مي شود .

نويسنده: محمدرضا خواجه

منبع فارس

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 27 بهمن 1388

نظرات0

پرهيز از افراط و تفريط در اصلاح الگوي مصرف

واكنش و برخورد بخشي، سليقه‌اي و غيركارشناسي با مقوله اصلاح الگوي مصرف اين نگراني را افزايش داده كه اين مقوله از هدف و نيت واقعي خود منحرف شده و بيش از آنكه سرآغاز تحول بزرگ اقتصادي و فرهنگي در كشور شود، صرفا هزينه‌هاي كشور را بدون دربرداشتن نتايج واقعي افزايش دهد

افراط و تفريط همواره از آفت‌هاي اقتصاد ايران قلمداد مي‌شود. تسري اين مسئله به مقوله اصلاح الگوي مصرف اين نگراني را دامن زده كه عملا اين سياست راهبردي از همان ابتدا خلع‌سلاح شود و به سرنوشت ديگر سياست‌هاي راهبردي كلان و توسعه‌اي كشور دچار گردد .

طيف وسيعي از واكنش‌ها، آنقدر دامنه و حوزه اين سياست را وسيع و گسترده مي‌بينند كه عملا با پيچيده كردن موضوع و گم شدن در مسيرهاي انحرافي، زمينه‌هاي اجراي آن را از همان ابتدا از بين مي‌برند. از سوي ديگر، طيفي ديگر موضوع را آنقدر محدود و كوچك مي‌نگرند و آن‌را به حوزه‌هاي كوچك و جزئي تقليل مي‌دهند كه ارزش و اهميت مسئله را زير سؤال مي‌برند .

واقعيت اين است كه اصلاح الگوي مصرف مقوله‌اي بسيار وسيع و گسترده است كه در حوزه‌هاي اجتماعي و اقتصادي و همچنين در ابعاد مختلف زندگي مردم و بخش‌هاي اقتصادي و مديريتي عملياتي مي‌شود .

لازمه اجراي اين سياست راهبردي، در گام اول شناخت موضوع و پي بردن به اهميت و جايگاه مصرف در توسعه اقتصادي و رفاه عمومي است. اصلاح الگوي مصرف به معناي مصرف‌نكردن نيست بلكه بهينه‌شدن مصرف با لحاظ مجموع شرايط و توانمندي‌هاي اقتصادي كشور است .

از منظر ادبيات اقتصادي، مصرف بالا و در عين حال اقتصادي و درست لازمه توسعه و رشد اقتصادي است. بدون مصرف، بخش‌هاي توليد و عرضه كالا و خدمات موضوعيت و حيات ندارد و با ضعف توليد بيكاري و فقر دامنگير كشور مي‌شود . بنابراين در كنار تشويق توليد بايد بازاريابي و زمينه‌هاي مصرف كالاهاي توليد شده را نيز تشويق كرد .

البته بايد توجه كرد كه توليد نيز بايد اقتصادي و منطقي باشد. توليد منطقي و اقتصادي، بازار مصرف خود را نيز پيدا مي‌كند. بنابراين الزام اول، درك اين واقعيت است كه اصلاح الگوي مصرف در خلأ و بدون توجه به توليد و عرضه صورت نمي‌گيرد؛ چه‌بسا در برخي بخش‌ها با هدف كمك به اقتصاد ملي بايد مصرف بيشتر را تشويق كرد .

اما بايد به اين واقعيت مهم نيز اعتراف كرد كه هزينه‌اي كه اقتصاد ملي بابت مصرف برخي كالاها و خدمات مي‌پردازد، بسيار زياد، غيرمتعارف و ناعادلانه است؛ هزينه‌اي كه نهايتا پرداخت‌كننده آن مردم هستند. در واقع ثروت كشور آگاهانه و ناآگاهانه به‌دليل ضعف مديريت مصرف به سرعت در حال از بين‌رفتن است؛

ثروتي كه بايد به سرمايه‌ پايدار كشور تبديل شود و با مديريت آن ارزش افزوده بالا براي نسل‌هاي كنوني و آينده كشور ايجاد كند. مصرف بهينه اين كالاها و خدمات از سوي مردم، هم به اقتصاد ملي در حال توسعه كمك مي‌كند و هم بسترساز رفاه عمومي از طريق ايجاد سازوكارهاي پايدار اقتصادي است .

بنابراين، اصلاح الگوي مصرف بايد از حوزه‌ها و بخش‌هايي آغاز شود كه داراي 2ويژگي مهم است: اول، مشمول يارانه كلان دولتي است و دوم مشمول قيمت‌گذاري دولتي است. در واقع، با هدفمند كردن يارانه‌ها و حذف قيمت‌گذاري دولتي، اقدام اساسي و اوليه براي بهينه‌سازي مصرف برداشته مي‌شود .

اين مهم با توجه به نهادينه شدن الگوها و رفتارهاي نادرست در اقتصاد ملي بسيار سخت، پرهزينه و زمان‌بر است .

در واقع اجراي اين سياست بايد در 2سطح مديريت كلان با بهره‌گيري از تمامي ابزارها و امكانات موجود به‌ويژه ساختارهاي قانوني موجود نظير سياست‌هاي كلي اصل 44 قانون اساسي و طرح هدفمند كردن يارانه‌ها با هدف تحول ساختار اقتصادي و همچنين سطح عمومي از طريق فرهنگ‌سازي و آموزش شيوه‌هاي مديريت اقتصاد خانواده مورد توجه قرار گيرد .

عليرضا سلطاني

منبع همشهری آنلاین

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 27 بهمن 1388

نظرات0

آي تي براي اصلاح الگوي مصرف بنزین

فناوري اطلاعات ظرفيت‌هاي بسيار زيادي براي كاهش حمل‌ونقل درون شهري و حتي برون شهري دارد .

بسياري از امور اداري كه ما مردم را براي انجام آن از اين طرف به آن طرف مي‌كشاند، با يك راه حل ساده مبتني بر فناوري اطلاعات قابل انجام است . براي كاهش مصرف بنزين در كشور كه امروزه به يك معضل اقتصادي و حتي سياسي تبديل شده است مي‌توان از اينترنت و فناوري اطلاعات استفاده كرد .

به اطراف خود نگاه كنيد، ببينيد چه مقدار از مسافرت‌هاي درون شهري شما براي كسب اطلاعات از يك فرايند اداري يا قضائي يا انتظامي و يا مراجعه به سازمان‌هايي مانند شهرداري، ادارات دارايي و ماليات، ثبت اسناد، نيروي انتظامي، پست، دانشگاه، دادگستري و ادارات شبيه اين است. گرفتن اسناد يا مدارك، پر كردن فرم‌ها، تقاضانامه‌ها، تحويل مدارك، پيگيري كارهاي اداري، اطلاع‌گيري از مراحل انجام يك كار اداري، خريد كالاهاي مورد نياز و سفارش انجام يك كار يا خدمت، از جمله اموري است كه حجم عظيمي از فعاليت‌هاي مراجعان به ادارات، سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها را تشكيل مي‌دهد. براي انجام هر يك از اين كارها، چندين و چند بار مراجعه و رفت‌وآمد ميان اين و آن اداره لازم است .

طبيعتا استفاده از هر يك از وسايل نقليه اعم از خودروي شخصي، اتوبوس، تاكسي يا مترو، هزينه‌هايي را بر فرد و جامعه تحميل مي‌كند كه بخشي از اين هزينه‌ها عبارتند از: تلف شدن وقت، هزينه كردن پول، مشكلات رواني، ترافيك، آلودگي هوا و محيط‌زيست و كندي در انجام كارها .

البته هر يك از اين سازمان‌ها مدعي هستند كه همه امورشان الكترونيك و شبكه شده و دسترسي به خدمات آنها از طريق اينترنت و سيستم‌هاي ارتباط راه دور امكان‌پذير است، اما شما به‌عنوان شهروند وقتي متوجه حقايق جاري مي‌شويد كه سر و كارتان به‌طور واقعي با يكي از اين سازمان‌ها افتاده باشد. آن وقت آرزو مي‌كنيد خدمات آنها الكترونيكي نشده بود .
به ياد دارم يكي از استادان ايراني دانشگاه ناتينگهام ترنت انگليس را به مقصد يك نشست علمي در دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات از اقدسيه به حصارك پونك مي‌بردم .

در بين راه مي‌گفت: من در انگليس يك پژو سواري دارم كه فقط در ايام تعطيل از آن براي رفتن به پيك نيك استفاده مي‌كنم، در باقي سفرهاي درون شهري آدم بايد ديوانه باشد كه بنزين گران قيمت را بسوزاند و با 10برابر قيمت مترو يا اتوبوس به محل كار برود. از طرف، ديگر، بسياري از كارهاي اداري مردم از طريق اينترنت و شبكه‌هاي هوشمند قابل انجام است و نيازي به سفرهاي زائد درون شهري يا ايستادن در صف‌هاي طولاني بانكي نظير آنچه در ايران هست، وجود ندارد .

واقعيت اين است كه كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در سيستم‌هاي اداري، تجاري و عمومي، بسياري از فعاليت‌هاي حضوري و فيزيكي را حذف كرده است.دولت از سال‌ها پيش به فكر استفاده از فناوري اطلاعات براي كاهش سفرهاي دورن شهري و كنترل مصرف سوخت افتاده‌ اما واقعيت اين است كه در اين راه چندان موفق نبوده است. در نيمه اول سال 1385 با تصويب هيئت وزيران، وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات موظف به گسترش فعاليت‌هاي مجازي و اينترنتي به‌منظور كاهش ترددهاي شهروندان تهراني شد .

براساس مصوبه هيئت وزيران، كارگروهي متشكل از نمايندگان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، وزارت بازرگاني، سازمان مديريت و برنامه‌ريزي، بانك مركزي، استانداري تهران و شوراي اسلامي شهر تهران موظف شدند موضوع كاهش ترددهاي درون شهري را از طريق توسعه خدمات و فعاليت‌هاي مجازي كه منجر به كاهش حضور فيزيكي ارباب رجوع در مراكز دولتي شود، مورد بررسي قرار دهند و تا پايان همان سال نتيجه آن را به هيئت وزيران ارائه كنند .

اجراي اين تصميم بر عهده وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات گذاشته شده است و براساس نتايج بررسي‌ها، راهكارهايي كه براساس آنها مراكز دولتي مي‌توانند خدمات خود را از طريق سيستم‌هاي الكترونيكي، تلفني و اينترنتي به مردم ارائه كنند تا از ميزان ترددهاي غيرضروري شهروندان تهراني كاسته شود، مشخص مي‌شود. وزارت ارتباطات بعدا گزارشي منتشر كرد كه نشان مي‌داد به‌رغم اقداماتي كه انجام داده است تنها در حد كمتر از يك درصد از ميزان سفرهاي درون شهري بر اثر اين اقدامات كاسته شده است. البته اين اقدامات به‌گونه‌اي بوده كه هيچ ملاك مشخصي براي سنجش تاثير آنها بر كاهش حمل‌ونقل درون شهري وجود نداشته و هر سازماني مي‌توانسته ادعا كند كه كاهش يك درصدي ترافيك نتيجه اقدامات او بوده است .

هنوز سازمان‌ها و ادارات مختلفي را سراغ داريم كه از رايانه براي تفريح و سرگرمي استفاده مي‌كنند. بنابراين نخستين مشكل فرهنگ‌سازي‌ نحوه استفاده مفيد و كاربردي از اينترنت و فناوري اطلاعات است .

اقدامات دولت آموزش و اطلاع‌رساني و نهادينه‌كردن فرهنگ استفاده از اين فناوري‌ها به موازات طرح‌هاي خدمات الكترونيكي در دولت بايد در دستور كار قرار گيرد .

در حال حاضر برخي خدمات نظير اطلاع از وضعيت خلافي خودرو، عوارض شهرداري، گرفتن مجوز طرح ترافيك، ثبت نام كنكور كارشناسي ارشد، صدور بليت قطار و هواپيما و برخي خدمات دولتي ديگر از طريق اينترنت امكان‌پذير است اما متأسفانه وب‌سايت‌ها و پرتال‌هاي برخي وزارتخانه‌ها منجمد شده است و فاقد حتي يك آدرس اي‌ميل براي تماس مردم يا حتي اطلاع از آدرس‌ها و اماكن اداري است و ساده‌ترين فرم‌هاي اداري تنها با مراجعه حضوري مشتري يا شهروند ارائه مي‌شود .

ممكن است گفته شود كه پرتال ملي ايران در آدرس ايران دات آي آر، زمينه ارائه خدمات الكترونيكي و متمركز كردن اين نوع خدمات را فراهم كرده است . نقدي كه كارشناسان بر اين پرتال وارد كرده‌اند نشان مي‌دهد كه اين پرتال بيشتر از خدمات الكترونيك، اطلاع‌رساني الكترونيك انجام مي‌دهد، تا جايي كه برخي به آن لقب لينكدوني ملي به جاي پرتال ملي داده‌اند .

هك شدن وب‌سايت بانك رفاه در ايام نوروز نشان مي‌دهد كه حتي ارگان‌هايي در حد بانك‌هاي اصلي كشور هنوز در تامين امنيت پرتال‌هاي اصلي خودشان ناتوان هستند. در يك بررسي موردي در يك روز وب‌سايت اصلي 21 وزارتخانه ايران مورد بررسي قرار گرفت و نتيجه اين شد كه از ميان آنها تنها 10 وزارتخانه داراي اطلاعات به روز بودند، وب سايت 3 وزارتخانه اصلا بالا نيامد و بقيه نيز فاقد خدمات الكترونيك بودند .

اكنون 2نهاد عالي يعني شوراي‌عالي اطلاع رساني و شوراي‌عالي فناوري اطلاعات (كه اين يكي مدت يكسال با مصوبه نيم بند ادغام شوراها و لغو آن توسط مجلس فعاليت‌هايش معلق بود و اكنون احيا شده است ) مي‌توانند با توجه به رهنمود مقام معظم رهبري مبني بر اصلاح الگوي مصرف در سال جديد، موضوع به كار‌گيري فناوري اطلاعات و اينترنت براي كاهش سفرهاي درون شهري و كاهش مصرف انرژي و به‌خصوص بنزين و رسيدن آن به حد استاندارد، تدابير لازم را اتخاذ كنند.براي اين منظور لازم است جدول زمان بندي براي الكترونيكي كردن خدمات دستگاه‌هاي دولتي را تعيين كرده و به‌طور واقعي بر روند اجراي مصوبات نظارت كنند .

منبع همشهری آنلاین

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 27 بهمن 1388

نظرات0

:: سال 88،سال اصلاح الگوي مصرف ::