سال 88،سال اصلاح الگوی مصرف

اصلاح الگوی مصرف / اصلاح الگوهای آموزش قرآن

اصلاح الگوی مصرف تنها در منابع انرژی مانند آب، برق و گاز و امثال آن نیست، بلکه بازنگری در شیوه های آموزشی نیز می تواند جلوی حدر رفتن وقت معلمین و متعلمین و هم چنین بسیاری از اعتبارات محدود را بگیرد؛ از آن جمله می توان به اصلاح شیوه های آموزش قرآن کریم در کشور اشاره کرد .

امیدوارم این نوشته بتواند نقشی هرچند کوچک اما مفید و اثر بخش در اصلاح روش های آموزش و شیوه های تدریس قرآن کریم کشور ایفا کند.

۱ ) بازنگری در مبانی آموزش وفعالیت های قرآنی کشور کمتر از یک قرن است که در ایران یک ظلم تاریخی درباره آموزش قرآن رخ داده است و مهم ترین عامل مهجوریت قرآن در ایران شده است .

و آن مساله این است که در اغلب آموزش ها و فعالیت های قرآنی اعم از آموزش روخوانی، روان خوانی، تجوید، صوت ولحن، وقف و ابتدا و ... به قرآن آموزان گفته ایم ‹‹ بخوان و نفهم››؛ در حالی که اگر ادبیات یک صد سال پیش و قبل از آن را ببینیم، وجود یک ادبیات قرآنی را در تار و پود فرهنگ مکتوب فارسی آن دوران، به عیان مشاهده می کنیم .

به راستی چه کسی گفته است که عموم مردم باید قرآن را با لهجه عربی، همراه با صوت و لحن و رعایت قواعد تجویدی و حتی تلفظ حروف بخوانند، در حالی که حتی یک کلمه از آن چه رامی خوانند نفهمند و بهره و حظی از آن چه می خوانند نبرند؟ و آیا همه مردم می توانند و علاقه مند هستند که حافظ و قاری قرآن بشوند که جلسات قرآن ما از همان ابتدای حرکت، این هدف خاص را نشانه رفته اند؟ اغلب اوقات اصول، اهداف، رویکردها وکلیات آموزش ها و فعالیت های قرآنی مفروض گرفته شده و بی آن که توجه جدی به مساله برنامه ریزی آموزشی ودرسی بشود, فعالیت های پرهزینه ولی کم بازده صورت می گیرد و در آخر خستگی را برجان مربی و قرآن آموز برجای می گذارد .

به عنوان مثال فقدان شناخت لازم مدیر مدرسه و معلم از اهداف, اصول و رویکردهای آموزش قرآن در هریک از دوره ها وپایه های تحصیلی باعث می شود تا نظام آموزشی در مقاطع تحصیلی به اهداف و استراتژی های قصد شده دست پیدا نکند .

● این که :

- هدف از آموزش در هر یک از پایه های تحصیلی چیست و دانش آموزان در پایان سال تحصیلی باید به چه توانایی هایی دست پیدا کنند؟

- این که تعریف ما از هریک از اهداف قصد شده چیست ؟مثلا منظور ما از توانایی روخوانی چیست و چه تفاوتی با روان خوانی دارد؟

- در آموزش قرآن باید به چه رویکردهایی توجه کرد؟ - چه اصولی بر این برنامه درسی حاکم است؟

- الگوهای مناسب تدریس کدامند؟ - معلم باید حائز چه حد اقل هایی از صلاحیت های علمی و حرفه ای در زمینه آموزش باشد؟

- نقش مدیریت, نظارت برحسن اجرا در ارتقاء اموزش چقدر باید مورد توجه قرار گیرئ؟

- والدین چه نقشی در پیشبرد برنامه درسی دارند؟

- معلم و مدیر و والدین خودشان چقدر با قرآن انس دارند؟ این ها عناصر یک برنامه درسی و آموزشی هستند که به مثابه دانه های تسبیح باید با یک نخ ارتباطی به هم وصل باشند .

بدون ارتباط هریک از این عناصر با کل مجموعه, آموزش به همان اندازه دارای افت خواهد بود. برای حل این مشکل اساسی، باید ‹‹ فلسفه آموزش قرآن در ایران ›› تعریف و تبیین شود .

۲ ) توجه به فرهنگ آموزش قرآن امروزه در دنیا و مخصوصا کشورهای پیشرو به مقوله آموزش به عنوان یک رویداد فرهنگی نگاه می شود. توجه به فرهنگ آموزش قرآن در کشورهای مشرق زمین یک نیاز اساسی است؛ زیرا که این کشورها از جمله ایران، بسیاری از رفتار و حتی افکار خود را از فرهنگ دینی و مذهبی، ادبیات، عرفان خود به دست می آورند. بی توجه به فرهنگ سازی در امر آموزش و یادگیری باعث می شود که تعلیم وتربیت از عمق لازم برخوردار نباشد و به مرور کار کرد خود را از دست بدهد. اساس موفقیت پیامبر اعظم(ص) و بزرگان دینی و هم چنین آیات روح بخش قرآن توجه ویژه به عامل فرهنگ سازی است. به عنوان مثال به موارد زیر می توان اشاره کرد :

۱ ) شما کودک خود را برای یادگیری نماز به مسجد یا مدرسه می فرستید. او در مدت کوتاهی با صحیح خوانی، فصیح خوانی، تلفظ حروف خاص عربی، ترجمه عبارات نماز، آداب و شرایط و احکام عملی نماز آشنا می شود، اما این کودک در این آموزش ها به این مسئله نمی رسد که باید در طول زندگی خود نماز بخواند. از شما می پرسم آیا این آموزش موفق بوده است؟

۲ ) خدای رحمان درسوره جمعه , آیه۲ می فرماید: هُوَ الَّذی بَعَثَ فِی الاُمّیینَ رَسولًا مِنهُم یَتلو عَلَیهِِم آیاتِهِ وَ یُزَکّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ وَ الحِکمَةَ وَ اِن کانوا مِن قَبلُ لَـفی ضَلالٍ مُبینٍ در این آیه و آیات مشابه به پیامبر اکرم (ص) گفته شده است تا او قبل از آن که کتاب و حکمت را به دیگران بیاموزد, خود تلاوت کننده قرآن باشد (یَتلو عَلَیهِِم آیاتِهِ). از شما می پرسم :

- آیا عموم شهروندان مسلمان کشور ما, از انس دائمی با قرآن برخوردار هستند؟

آیا از رجال سیاسی و فرهنگی مملکت گرفته تا معلمان و مدیران مدارس واولیای دانش آموزان ارتباط و انس روزانه با قرآن کریم دارند؟ فراموش نکنیم همه ما از آن جهت نماز خوان شدیم که از همان دوره طفولیت چشم خود را باز کردیم و پدر و مادرمان را مشغول نماز دیدیم؛ پدر و مادر خود را مشغول خوردن سحری دیدیم, در حالی که رادیو دعای سحر را زمزمه می کرد، پس همه ما روزه گیر شدیم .

از شما می پرسم کودکان ما چند بار ما را مشغول خواندن قرآن دیده اند؟ اجرای طرح تلاوت نور در مساجد کشور از طرح های موفقی است که در راستای ایجاد فضای مناسب برای انس دائمی و روزانه احاد مردم با قرآن کریم نقش موثری دارد و باید مورد توجه و تعمیم قرار گیرد؛

و یا مراسم قرآن آغازین مدارس در فضا سازی قرآنی مدارس اثر چشم گیری می تواند داشته باشد. این مهم به برنامه ریزی نیاز دارد. « ثَبِّت ثُمَّ النقُش »

هر ساله اعتبارات میلیونی و میلیاردی صرف آموزش عمومی قرآن کریم در جامعه می شود. منظور از آموزش های عمومی، آموزش روخوانی و روان خوانی قرآن کریم است. مثلاً آموزش و پرورش در طول سال های متمادی برای معلمان آموزش روخوانی و روان خوانی قرآن کریم برگزار کرده است؛ یا آموزش عالی برای دانشجویان فوق دیپلم تا فوق لیسانس یک واحد آموزش روخوانی به عنوان پیش نیاز برگزار می کند .

و یا نهضت قرآن آموزی در قالب مؤسسات متعدد قرآنی اقدام به تشکیل کلاس های آموزش روخوانی قرآن می کند. ارگان ها وسازمان های دولتی و تشکل ها و موسسات قرآنی مردمی نیز همین کار را انجام می دهند .

در جامعه ما این گونه فعالیت ها، کارهای خوبی به شمار می رود، اما از شما می پرسم : آیا واقعا مشکل مردم ما این است که قرآن بلد نیستند؟ ویا اساساً مردم قرآن نمی خوانند ؟ ...

این یک واقعیت است که عموم مردم با این که خود رابه حقیقت مدافع وجان نثار قرآن می دانند اما قرآن نمی خوانند؛

مقام معظم رهبری در همین زمینه می فرمایند : « واقعیت تلخ این جاست که قرآن هنوز در جامعه ما یک امر عمومی نشده است. همه به قرآن عشق می ورزند، احترام می کنند، اما عدّه کمی همواره آن را تلاوت می کنند وعدّه کمتری در آن تدبّر می کنند.» چه باید کرد ؟ مقام معظم رهبری درکنار این واقعیت تلخ, حقیقت شیرینی را بیان فرموده اند : « اگر تحصیل کرده ها و فرهیختگان کشور روزی یک صفحه قرآن با توجه به معنا بخوانند و در آن تدبر کنند, غوغایی در کشور برپا می شود؛ این کار به فرهنگ سازی و تدبیر نیاز دارد.» ایشان این جمله را در دیدار با اعضای محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی درسال ۱۳۸۶ فرمودند و این که شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره این مطالبه به حق مقام معظم رهبری چه تدابیری اندیشیده است؟ نیاز به مجال دیگری دارد (!)

همان طور که گفته شد برای آموزش عمومی قرآن کریم در کشور هزینه ها فراوانی می شود، اما با کمی دقت و توجه متوجه می شویم که اگر این نوع آموزش ها مبتنی بر هدف ایجاد انس مستمر با قرآن کریم نباشد, از اساس زائد و موجب حیف و میل اعتبارات دولتی می شود، زیرا شما نمی توانید یک نفر ایرانی را پیدا کنید که با عموم قواعد مورد نیاز خواندن ساده قرآن آشنایی نسبی نداشته باشد .

۳ ) چگونه قرآن بیاموزیم؟

رهبر معظم انقلاب اسلامی در اولین ماه مبارک رمضان ۸۶ سه اشکال را به فعالیت های قرآنی کشور وارد دانستند, از آن جمله فرمودند : ‹‹ قرآن را نه برای ختم کردن و به اتمام رساندن و نه برای نکته برداری و استفاده از آن در سخنرانی ها، بلکه برای دل خود بخوانیم و مانند کسی که برای یافتن داروی درد خود به داروخانه می رود، دنبال دوای دردهایمان در قرآن باشیم. هدایت ثمره قرآن است .››

آموزش روخوانی و روان خوانی صرف و یا کلاس حفظ قرآن یا آموزش قرائت هریک به تنهایی نمی تواند پاسخگوی نیازهای مختلف دانش آموزان و فراگیران باشد. امروزه نظریه «هوش های متکثر» ثابت می کند که یادگیری یک مطلب در افراد مختلف از راه های متعددی صورت می پذیرد. « هر کس از ظن خود شد یار من » بنابراین آموزش قرآن کریم نیز از این قاعده مستثنی نیست .

پس می توانیم به جای این که مراتب آموزش قرآن را در طول هم ببینیم؛ در عرض و کنار هم دیده شود تا به وسیله این کار ضمن ارائه پاسخ مثبت به نیازهای متعدد مخاطبان، برجذابیت آموزش نیز افزود. در این شیوه از آموزش ، جامعیت آموزش قرآن کریم مد نظر است .

هدف آموزش جامع قرآن دست یابی آحاد مردم جامعه به سواد قرآنی است. سواد قرآنی چیست ؟ امروزه حدی از دانش ومهارت را در همه حوزه های علمی ومعرفتی، برای عموم مردم لازم می دانند. این حد را سواد و محرومیت از آن را « بی سوادی » می نامند؛ و علاوه بر سواد خواندن و نوشتن، اصطلاحاتی هم چون سواد بهداشتی، سواد ارتباطات واطلاعات، سواد ریاضی، سواد علمی- فناورانه و...رایج است . اکنون با این سؤال روبه رو هستیم که با توجه به اهمیت وضرورت تربیت اسلامی ونقش یگانه قرآن کریم در این تربیت ، آحاد جامعه باید ازقرآن کریم چه سهم وحظی داشته باشند تا بتوان آنان را از سواد قرآنی بهره مند دانست .

سوادی که بتواند زمینه ساز بهره گیری مادام العمر از قرآن کریم باشد. باتوجه به آنچه بیان شد سواد قرآنی این گونه تعریف می شود :.« سوادقرآنی، دانش ومهارت پایه و اعتقاد وعلاقه به یادگیری قرآن..بـرای بهـره گیـری مسـتمر و مادام العـمر از قـرآن کـریم اسـت . »..

● ویژگی های سوادقرآنی

۱ ) سواد قرآنی یک نیاز همگانی است. همه افراد جامعه با هر وضع اقلیمی، شغلی، اقتصادی، اجتماعی و... برای آن که هویت انسانی _ الهی خویش را بشناسند، از آن مراقبت کنند و زمینه شکوفایی تدریجی آن را فراهم آورد، به سواد قرآنی نیازمند هستند .

۲ ) سواد قرآنی از یک حد پایه برخوردار است. هرچندافراد با توجه به تفاوت هایی که درتحصیلات، سن، شرایط اقتصادی واجتماعی دارند به سطوح مختلفی از سواد قرآنی نیازمند هستند، ولی بهره مندی عموم از یک حدّ پایه ضروری است .

۳ ) حد سواد قرآنی درطول زمان درحال تغییراست. باتوجه به شرایط وامکانات مختلف در هر جامعه ونیز تغییرات این شرایط در طول زمان، این حد، نیازمند شناسایی وتعریف خاص است .

۴ ) حداقل سواد قرآنی منجر به خواندن مستمر قرآن کریم، فهم تدریجی معنای عبارات وآیات آن شده وزمینه ساز بهره گیری مادام العمر از آموزه های الهی می شود. هدف آموزش عمومی قرآن، نمی تواند صرفاً دستیابی به دانش ومهارت خاصی در ارتباط با قرآن کریم باشد، بلکه باید توانایی وقابلیتی فراهم آورد که فردبتواند ضمن انس وارتباط دائمی با قرآن کریم، پیوسته خود را در معرض تزکیه وتعلیم الهی قرار دهد . مهم ترین هدف آموزش قرآن در آموزش و پرورش، دستیابی دانش آموزان به سواد،قرآنی است .

با توجه به آنچه که درباره سواد قرآنی بیان شد، اگر سواد قرآنی را به مثابه یک هرم چهر وجهی تشبیه کنیم، به طور خلاصه آموزش قرآن در آموزش وپرورش بر چهار وجه استوار است :

ـ وجه اول : آموزش خواندن قرآن کریم (دوره ابتدایی شامل روخوانی و روان خوانی)

ـ وجه دوم : آموزش درک معنای عبارات و آیات ساده و پرکاربرد قرآن کریم ( دوره راهنمایی)

ـ وجه سوم : آموزش شیوه های تدبر در آیات قرآن ( دوره متوسطه)

ـ وجه قاعده : انس با قرآن کریم : لازمه موفقیت موارد فوق و هم چنین میوه وجوه سه گانه بالا است .

قابل ذکر است که انس با قرآن کریم و علاقه به یادگیری آن، هم یک رکن ازسواد قرآنی و هم ضامن بقاء و توسعه دو رکن دیگر است. اگر سواد قرآنی به دستیابی به این جزء منجر نشود، نه تنها ضمانتی برای دوام سه رکن دیگر وجود ندارد، بلکه ضرورت وفلسفه آموزش قرآن ناکام می ماند .

۴ ) فعالیت های فوق برنامه باید مکمل برنامه درسی قرآن باشد دانش آموزان در حالی در مسابقات قرآنی و معارف اسلامی شرکت می کند که محتوای پیش بینی شده مسابقه را در مدرسه آموزش نمی بینند .

در مقابل محتوای کتاب های درسی قرآن و دینی که با دقت های فراوان از سوی پژوهش گران دفتر برنامه ریزی و تالیف کتب درسی طراحی و متناسب با نیازها و علائق دانش آموزان در کتب درسی قرار می گیرند، کمتر مورد مسابقه هستند .

به عنوان مثال : مسابقات قرائت و حفظ قرآن که یک فعالیت قرآنی از نوع تخصصی است هیچ گاه جزء اهداف کلان آموزش و پرورش نبوده و نیست و در مقابل کسب مهارت روخوانی و روان خوانی قرآن به عنوان اهداف اصلی آموزش قرآن در دوره ابتدایی است .

چه خوب است مدیر و مربی مدرسه در کنار برگزاری مسابقات قرائت و حفظ قرآن, مسابقه روخوانی قرآن کامل (برای کلاس های اول تا سوم) و روان خوانی قرآن کامل (برای کلاس های چهارم و پنجم) برگزار کند و یا در دوره راهنمایی به مسابقه روان خوانی (ترتیل آموزشی) و درک و فهم آیات و عبارات قرآنی آن هم به صورت توأمان اهمیت داده شود؛ ودر دوره متوسطه و پیش دانشگاهی به تدبر در آیات قرآن که جزء اهداف و رویکردهای برنامه های درسی دروه های تحصیلی است توجه شود .

۵ ) مهارت آموزی به جای قاعده آموزی همان طور که در بند سوم گفته شد علت مهجوریت قرآن در جامعه این نیست که افراد با قواعد روخوانی و روان خوانی آشنا نیستند، بلکه اشکال در این است که اصولا افراد با قرآن مانوس نیستند و باید برای این مسئله فکری کرد .

یکی از راهکارهای مهم در این زمینه توجه به مهارت آموزی به جای قاعده آموزی است. در جلسات موفق و معتبر قرآنی کشور روش حاکم مهارت آموزی است. یعنی استاد در صدر جلسه می نشیند و افرادی که به حلقه انس با قرآن نشسته اند هر یک چند آیه می خوانند و استاد اشکالات آنان را به صورت موردی و تلگرافی برطرف می کند. « آن چه که اتفاق می افتد خواندن قرآن است.» ؛ اما در سایر کلاس های قرآن این قواعد قرآن هستند که محور آموزش هستند، معلم ارتباط یک سویه با دانش آموز داشته و معمولا متکلم وحده است و آنچه که بیش از همه مورد غفلت قرار می گیرد این است که « قرآن کمتر خوانده می شود.» این اشکال از دو مساله ناشی شده است :

اول از نظام مدرسه ای که در آن عموم دروس بر اساس قاعده آموزی یاد داده می شوند. و دوم تاثیر کتاب هایی است که به منظور آموزش قرآن نوشته شده است و از آن جا که در کشور ما اغلب آموزش ها کتاب محور است همین روش ها از کتاب به معلم منتقل می شود .

۶ ) کار را که کرد ؟ آن که تمام کرد. مهم ترین عاملی که باعث می شود تا موفقیت های به دست آمده متناسب با اهداف قصد شده نباشد عدم اجرا, ویا اجرای ناقص برنامه ی درسی است. در برنامه درسی قرآن چهار عامل مهم زیر باید در عرض هم اجرا شوند تا اهداف محقق شود .

ـ معلمان و مربیان مدارس باید با عناصر و اجزاء برنامه آموزش قرآن آشنا شوند و مهارت لازم را در آموزش قرآن به دست آورند .

ـ وسایل آموزش از قبیل لوح آموزشی، نوار آموزش قرآن معلم و دانش آموز، کتاب راهنمای تدریس معلم، ضبط صوت بایستی فراهم شود تا آموزش با اختلال روبرو نشود .

ـ به نقش خانواده در آموزش توجه شود. بیش از یک پنجم آموزش بر عهده خانواده است. مواردی که باید خانواده ها درباره فراهم آوردن زمینه های لازم آموزش قرآن به آن ها توجه کنند، در مقدمه هر یک از کتاب های درسی دانش آموزان آمده است. خوب است مدیران مدارس و معلمان و دبیران قرآن در آموزش اولیای دانش آموزان تلاش بیش تری از خود نشان دهند .

۷ ) تفکیک آموزش های عمومی قرآن و فعالیت های تخصصی و فوق برنامه از یکدیگر حوزه های علمیه، سازمان صدا وسیما، نهضت قرآن آموزی، سازمان تبلیغات اسلامی, مرکز توسعه وترویج فعالیت های قرآنی و وزارت آموزش و پرورش باید به این نکته توجه کنند که روند فعالیت های قرآنی به جای عمومی شدن به سوی تخصصی شدن حرکت می کند و این در حالی است که روز به روز شاهد آن هستیم که ارتباط عموم مردم با قرآن کم تر و کم تر می شود .

البته این مطلب به معنای آن نیست که نباید فعالیت ها تخصصی شود بلکه باید توجه شود که فعالیت های تخصصی هم باید روز به روز ساده تر و عمومی تر شود. مخصوصا مراکزی که در این زمینه مسئولیت اصلی و مستقیم را دارند باید در اهداف و روش ها تجدیدنظر نمائید .

۸ ) آیا می شود قرآن کریم را فهمید؟ قبلا چنین گفیم که علت دوری مردم از قرآن این نیست که افراد با قواعد روخوانی و روان خوانی آشنا نیستند، بلکه اشکال در این است که اصولا افراد با قرآن مانوس نیستند .

در این جا سوالی پیش می آید و آن این است که چرا آنان با قرآن مانوس نیستند؟ پاسخ بسیار ساده است زیرا مردم قرآن را نمی فهمند .

سوال دیگر این است که آیا می شود قرآن را فهمید؟پاسخ این است که «قطعا بله » طبق بررسی های به عمل آمده در مجموعه کتاب های مختلف دوره ابتدایی مانند فارسی، دینی، تاریخ، علوم و... حدود ۵۰۰ لغت قرآنی آمده است .

مثل: کتاب، قلم، نور، ظلمات، سلام، حمد، وقت، بشر، علم، عمل، الّا، خلق، مؤمن، صالح، کافر، اصحاب، مِثل، مَثل، قوم، رحمت، عذاب، حق، ظلم، خالق، دنیا، آخرت، عالِم، عالَم، قیامت، صاحب، درجه، شدید، رسول، وسیله، قوم، صبح،خیر، شرّ،مسجد، مبارک، جاهل، داخل، خارج، اوّل، آخر، شک، یقین، انسان، رعد وبرق، عاقل، مجنون، ذرّه، عظیم، جبال، شهید، نعمت، ثمر, صبر و ... آیا این اشتراک کلامی نباید به عنوان یک پتانسیل مورد توجه برنامه ریزان قرار گیرد؟

هم چنین طبق بررسی دیگری قرآن کریم دارای حدود ۷۸۰۰۰ کلمه است که ۶۷۰۰۰ کلمه آن تکرار ۱۱۰۰۰ کلمه است. ۱۰۰۰ کلمه ای که بیش ترین تکرار را دارد و بیش از ۷۵ درصد ازکل قرآن را شامل می شود. از این تعداد کمتر از ۴۰۰ کلمه که بیش ترین تکرار را دارند در کتاب های درسی آموزش قرآن دوره راهنمایی آمده است که حدود بیش از ۵۰ درصد از کل قرآن را شامل می شود .

درک معنای آیات وعبارات ساده و پرکاربرد راه کاری بسیار مناسب است که اولین نتیجه آن انس دائمی فرد با قرآن کریم است. همان که در نهج البلاغه امیرالمومنین علیه السلام آمده است: « ما جالَسَ هذا القرآن اِلّا قامَ عَنهُ بِزیادَهٍ اَو نُقصان, زیادَهٍ فی هُدی وَ نُقصانٍ مِن عَمی » (با قرآن هم نشین نشد مگر کسی که از کنار آن برخواست با یک افزونی و با یک کاستی، افزونی درهدایت وکاستی در نادانی ).

در زمینه امکان فهم قرآن کریم، مقام معظم رهبری در رمضان ۸۶ فرمودند : « این کلماتی که شما ملاحظه می کنید، همان چیزهائی است که خداوند متعال به عنوان آخرین ذخیره‏ی معنوی وحی الهی به بشریت عطا کرده است. اینها را باید فهمید. متأسفانه ما حجاب زبانی داریم، حجاب لغوی داریم؛ این کمبود ماست. یعنی کمبود ملتهای غیر عرب است. این حجابی است که ما داریم و قابل حل هم هست. نبادا کسی خیال کند حالا چه کار کنیم، نمی شود؛ نخیر، این کاملاً قابل حل است. بسیاری از کلمات و لغات قرآنی در زبان فارسی متداول ما تکرار شده است و ما می فهمیم. مثلاً فرض بفرمائید: «وَ لَنَبلُوَنَّکُم بِشَی‏ءٍ مِنَ الخَوفِ وَ الجوعِ وَ نَقصٍ مِنَ الاَموالِ وَ الاَنفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصّابِرینَ ». این آیه‏ شریفه را اگر نگاه کنید، از لغات این آیه، آنچه که یک فارسی‏زبان نفهمد، فقط دو سه‏تاست، و الّا بقیه‏ لغات را می فهمد. حالا مثلاً « لنبلونّکم» را باید برایش معنا کنند، اما « شی‏ء» را می داند یعنی چه. خود شما شی‏ء، اشیاء را به کار می برید. « خوف» را می دانید چیست، « جوع» را می دانید چیست، «نقص» را می دانید چیست، «اموال» را می دانید چیست، « انفس» را می دانید چیست، « ثمرات» را می دانید چیست. اینها چیزهائی نیست که یک فارسی‏زبان این ها را نفهمد . »

در این زمینه آموزش وپرورش پیشگام است وسال هاست که این کار با همت مولفان کتاب های درسی آموزش قرآن دوره های مختلف تحصیلی درحال انجام است .

در این رابطه بخش کار در کلاس کتاب های درسی آموزش قرآن دوره راهنمایی منبع بسیار مناسبی برای تشنگان زمزم زلال وحی است .

۹ ) مناسب سازی رسم الخط قرآن کریم بی تردید از عوامل اصلی عدم انس دائمی اغلب مردم با قرآن کریم دشواری رسم الخط های رایج است. کشور ایران از معدود کشورهایی است که کتاب شریف قرآن با رسم الخط های متعدد وجود دارد .

این تعدد و تکثر از یک سو و استاندارد نبودن این مصاحف از نظر متناسب سازی با معلومات قاطبه مردم از سوی دیگر باعث شده است تا مخاطب رفته رفته به دلیل وجود غلط های فراوان در تلاوت قرآت , انگیزه لازم را از دست داده و از خواندن آن طفره رود ؛ حال آن که بسیاری از این غلط خواندن به شیوه کتابت برمیگردد .

وجود اعراب اضافی در رسم الخط ها مانند حرکات کوتاه و کشیده و همزه ها و تشدیدها وسکون های زائد و معجم باعث آن شده است که در قرآن های به خط استاد عثمان طه (مصری ) و یا استاد طاهر خوش نویس ( خط ایرانی) به طور متوسط در هر صفحه بیش از ۲۰۰ علامت اضافی وجود داشته باشد که هریک از آ ها برای غلط خواندن یک کلمه قرآنی کافی است .

خوش بختانه آموزش و پرورش از رسم الخط قرآن ملی جمهوری اسلامی ایران استفاده می کند این رسم الخط دارای ویژگی های منحصر به فرد و ساده ترین و نزدیک ترین خط به زبان فارسی است که تنها علامت های ضرورذی را آورده است. این قرآن شریف توسط مرکز طبع ونشر قرآن کریم جمهوری اسلامی ایران در ابعاد و اشکال مختلف چاپ می شود .

۱۰ ) جایگاه تربیت قرآنی در آموزش و پرورش کجاست؟ با توجه به فرمایش امام خمینی (ره) که فرمودند : « تربیت باید قرآنی باشد. » و « بچه های ما باید تربیت قرآنی بشوند. » این سوال جدی مطرح می شود که : نسبت برنامه های درسی فعلی با موضوع تربیت قرآنی منظور امام خمینی چه قدر است و چگونه می توان به این هدف متعالی دست پیدا کرد؟

شاید به اجمال بتوان گفت تا زمانی که همه کتاب های درسی ما مبتنی بر نظریات تعلیم و تربیت اسلامی و یا حداقل بر مبنای نظریه اسلامی تعلیم وتربیت تالیف نباشد, مهجوریت قرآن به صورت اساسی در نظام تعلیم وتربیت کشور برطرف نخواهد شد .

تا زمانی که اساتید و دانشجویان دانشگاه ها، نظرات داشمندان غربی را به چشم وحی منزل می نگرند و در مقابل آیات قرآن کریم و روایات ائمه هدی علیهم السلام را فاقد وجاهد علمی می دانند، چه انتظاری می توان از محصول نهایی مراکز به اصلاح علمی می توان داشت ؟

علومی که «هو الاول» و «هوالآخر» آن ها افتاده، به جای رویکرد خلقت گرا، رویکرد طبیعت گرا و تجربی را مورد توجه قرار می دهد و به قول علامه آیه الله جوادی عاملی : « لاشه علم در دبیرستان ها و دانشگاه ها تدریس می شود. در حالی که علوم باید سراسر صبغه الله باشد .»

امید است با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری درباره تحول اساسی در آموزش قرآن در کل پیکره آموزش و پرورش, در آینده نزدیک شاهد تحقق منویات معظم له باشیم .

منبع آفتاب

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

یک شنبه 25 بهمن 1388

نظرات0

احادیثی درباره اسراف و قناعت

امام علی(ع): دور اندیش كسی است كه از ولخرجی كناره و از اسراف دوری كند.[1]

امام علی(ع): بیچاره اسراف‌كار! چه دور است از اصلاح نفس و جبران كردن كار خود.[2]

امام علی(ع): اندازه نگه‌داشتن معیشت به قدر نیاز، بهتر از زیاده‌روی كردن است.[3]

امام علی(ع): بخشش نكردن صرفه‌جو، بهتر از بخشیدن اسراف‌كار است و امساك كسی‌كه مال خود را حفظ می‌كند، نیكوتر از بخشش كسی است كه مالش را بر باد می‌دهد.[4]

امام علی(ع): هرگاه خداوند خیری را برای بنده‌اش بخواهد، ميانه‌روى و خوش‌تدبيري را به او الهام مي‌كند و او را از تدبير و اسراف دور مي‌سازد.[5]

امام علی(ع): ميانه‌روى و اسراف نكردن، از شخصیت است.[6]

امام علی(ع): شاكرترین مردم قانع‌ترین آنهاست و ناسپاس‌ترین آنان در مقابل نعمت‌ها، حریص‌ترین آنهاست.[7]

امام علی(ع): كسی‌كه به اندك قانع نیست، چگونه می‌تواند خودسازی كند.[8]

امام علی(ع): ای فرزند آدم! اگر از دنيا به قدري كه تو را كفايت كند خواهى، بدان كه كمترين چيز دنيا كفايتت مي‌كند و اگر از دنيا به اندازه‌اي كه تو را كفايت كند نخواهى، بدان كه همه دنیا هم بسنده‌ات نخواهد كرد.[9]

امام علی(ع): میوه قناعت، ميانه‌روى در كسب و كار است و خويشتن‌داري از دست درازكردن به سوي مردم.[10]

امام حسن(ع): بدان كه مردانگيِ قناعت و خرسندى، بیش از جوان‌مردیِ بخشش است.[11]

امام زین‌العابدین(ع): و مرا از زیاده‌روی بازدار و روزی‌ام را از تلف شدن نگاه‌دار و دارایی‌ام را با بركت دادن به آن، افزون گردان و راه مصرف آن را در كارهای خیر به من بنمایان.[12]

امام صادق(ع): به آنچه خداوند قسمت تو كرده قانع باش و به آنچه دیگران دارند چشم مدوز و آنچه را بدان نمی‌رسی آرزو مكن؛ زیرا كسی‌كه قانع باشد، سیر می‌شود و كسی‌كه قانع نباشد، سیر نمی‌شود و بهره آخرتت را دریاب.[13]

امام صادق(ع): در آنچه بدن را سالم نگه می‌دارد اسراف نیست، بلكه اسراف در چیزهایی است كه مال را تلف كند و به بدن زیان رساند.[14]

امام صادق(ع): كسی‌كه به معاش اندك از سوی خدا خرسند باشد، خداوند به عمل نیك او خرسند گردد.[15]

امام رضا(ع): قناعت، سبب خویشتن‌داری و ارجمندی و آسوده شدن از زحمت فزون‌خواهی و بندگی در برابر دنیاپرستان است. راه قناعت را جز دو كس نپیماید: یا عبادت‌پیشه‌ای كه خواهان خرد آخرت است یا بزرگواری كه از مردمان فرومایه دوری كند.[16]

امام حسن عسكری(ع): به درستی‌كه برای جود اندازه‌ای است كه اگر از آن زیاده شود، اسراف است.[17]

نویسنده : سهيلا بهشتى

پي نوشت :

[1]. غررالحكم، ح 1530 .

[2]. همان، ح 10092 .

[3]. همان، ح 4812 .

[4]. همان، ح 3406-3407 .

[5]. همان، ح 4127 .

[6]. غررالحكم، ح 10053 .

[7]. همان، ج 77، ح 422 .

[8]. غررالحكم، ح 6979 .

[9]. اصول كافى، ج 2، ح 138 .

[10]. غررالحكم، ح 4634 .

[11]. بحارالانوار، ج 78، ح 111 .

[12]. صحیفه سجادیه، دعای 20 .

[13]. اصول كافى، ج 8، ح 243 .

[14]. بحارالانوار، ج 75، ح 303 .

[15]. اصول كافى، ج 2، ح 138 .

[16]. همان، ج 78، ح 349 .

[17]. درة الباهره، ح 43 .

منبع راسخون

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

یک شنبه 25 بهمن 1388

نظرات0

راهكارهاي اصلاح يا تغيير الگوي مصرف در صنايع پتروشيمي

اصلاح الگوي مصرف شعار بنيادين ايران در سال 1388 است كه از سوي مقام معظم رهـبـري در پـيـام نـوروزي اعـلام گرديد .

پيامي كه با توجه به روند روبه رشـد مصرف به ويژه در رابطه با انواع انرژي و از سوي ديگر شرايط اقـتـصـاد جـهـانـي، ضرورتي اساسي است كه بايد از سوي تمامي مردم و مسئولين مخصوصا سازمان ها مورد توجه جدي قرار گيرد. اما اينكه اين الــگـــو در شـــركـــت مــلـــي صــنـــايـــع پـتــروشـيـمــي چـگــونــه عـمـلـي شـود فرايندي است كه به نظر مي رسد نگاه به آن با ديگر شركت هاي تابعه وزارت نـــفــــت و هــــم عــــرض بــــا پتروشيمي تا حدودي تفاوت دارد. پــتـــروشــيــمـــي بــا افــزايــش كـيـفـيــت محصول و هر چه بيشتر استاندارد كردن آنها و كاهش هزينه هاي توليد مي تواند در راستاي اصلاح الگوي مصرف گام بردارد. فعاليتي كه در راستاي بهينه سازي مصرف، مي‌تواند كـاهـش مـصـرف انـرژي در فـرايـند توليد محصولات را به همراه داشته باشد. از سوي ديگر شركت‌هائي مانند گاز و پالايش و پخش فراورده هاي نفتي در فعاليت هاي مربوط به بـهـيـنـه سـازي مـصرف، به ويژه در ارتباط با مردم نحوه درست مصرف كردن و راهكارهاي مربوط به اين اقدام را اطلاع رساني كرده و در كنار آن به روش هائي كه بكارگيري آنها موجب جلوگيري از سوء مصرف مي‌شود اشاره مي كنند. اين شيوه اطلاع رساني روشي است كه بيشتر بــر مـحـور مـصـرف نـكـردن، كـمـتـر مصرف كردن يا در قالب شعار بهينه سازي يعني<درست مصرف كردن> مي‌تواند مورد استفاده قرار مي‌گيرد. شــركــت مـلــي صـنـايـع پـتـروشـيـمـي عـلـيـرغـم اينكه بخشي از مجموعه بــــزرگ وزارت نــفــــت مــحــســــوب مي‌شود ولي روند توليد و فرايندي كــه در جـهــت كـســب درآمـد طـي مـــي‌كــنــد تــا حــدودي مـتـفــاوت از شركت هائي مانند پالايش و پخش، گاز و حتي سازمان هائي مانند آب و بـرق اسـت كه بخش عمده اي از خدمات خود را به صورت يارانه اي به مردم عرضه مي كنند. پتروشيمي در حـال حـاضـر بـه جـز كود هاي شيميائي ديگر محصولات توليدي خود را به قيمت آزاد عرضه مي كند. لـــذا بـــايـــد گــفـــت مــشــكـــل فــعـلــي پتروشيمي يا به عبارتي دغدغه‌هاي پيش روي اين صنعت از زاويه‌هاي ديگري قابل بررسي هستند :

- پتروشيمي سازماني است كه بـراي كـسب درآمد و ادامه كار و توليد نيازمند افزايش هرچه بيشتر توليد و به طبع آن افزايش مصرف تـوسـط مـشـتـريان است. به عبارتي لازمه افزايش درآمد، كسب سود و بدست آوردن سرمايه براي توسعه و اجراي طرح هاي جديد براي تحقق برنامه استراتژيك 20 ساله، فروش هر چه بيشتر محصول مي باشد نه كاهش مصرف آن .

- پتروشيمي با اتكاء به اعتبار بــيـــن الــمــلــلــي بــدســت آمــده طــي سـال‌هـاي گـذشـتـه تـوانـسـتـه بـخش عمده اي از نياز ارزي براي اجراي واحد هاي جديد را از طريق مذاكره مستقيم و دريافت وام يا فاينانس از شـركـت هـا و موسسات مالي بين الـمـلـلـي تـامـيـن و از مـحـل فـروش مـحـصـــــولات تـــــولـــيـــــدي آنـــهـــــا را بازپرداخت نمايد لذا اگرچه تا كنون عـمـلا فـشـاري بـر بـودجـه عـمـومي دولت تحميل نكرده است ولي در حال حاضر با توجه به شرايط فعلي اقـتـصـاد جـهـانـي و از سـوي ديـگـر تــحـــريـــم هــاي اعـمــال شــده عـلـيــه كـشـورمـان يـقـيـنـا نـيـازمـنـد حـمـايت دولت و مجلس مي باشد .

- پتروشيمي سازماني است كه از پـيـشـگامان خصوصي سازي در كـشــور بــوده ، در مــراحــل نـهــائـي خـصــوصــي نـمـودن كـل مـجـمـوعـه تـحـت مديريت خود( از جمله در قــالــب هـلــديـنــگ) مــي بــاشــد. لــذا ســازمــانــي اســت كــه بــراي جـلــب رضـايـت مـشـتـريـان وامـكان فروش سهام و حفظ ارزش سهام ارائه شده در بازار بورس نيازمندكسب درآمد است تا بتواند با توليد و سودآوري جذابيت لازم براي جلب خريداران سهام را داشته باشد .

بر اين اساس مي توان گفت كه نـگـاه بـه پـتـروشيمي يا به عبارت دقيق‌تر نگاه مسئولين پتروشيمي به سـازمـان خـود بـايد نگاه يك بنگاه اقتصادي در جهت كسب درآمد و سود، حفظ توان رقابت در عرصه داخـلــي و بـيــن الـمـلـلـي و تـوسـعـه بـازارهـاي فـروش بـاشـد. يك مثال داخلي در اين رابطه مي تواند نگاه شركت هاي خود روسازي داخلي كشور و يا شركت هاي عرضه كننده سيم كارت تلفن همراه مي باشد. به طـور مـثـال ايـران خـودرو يـا سـايـپا اگرچه در جهت جلب رضايت مردم تلاش مي كنند كه خدمات مطلوب تري در توليدات خود داشته باشند، ولي تبليغات و فعاليت اصلي آنها ارائه راهكارهاي هر چه موثرتري است كه بتواند موجب فروش بيشتر خودروهاي توليدي آنها شود و در اين رابطه انواع وام ها و ليزينگ‌هائي كـه مـردم به خريد خودرو تشويق شوند را تدارك ديده اند. بر همين اسـاس مـي بـيـنـيم كه تعبير آنها از اصلاح الگوي مصرف به هيچوجه اين نيست كه مردم را تشويق به عدم خـريـد خـودروهـاي مـدل بـالاتـر يا جديد و در مقابل حفظ و نگهداري خودروهاي قديمي آنها نمايند، حتي آمـــادگـــي خـــود بـــراي دريـــافـــت و تعويض خودروهائي با عمر كمتر از 10 سال، براي تعويض با خودروي جديد و صفر كيلومتر را نيز اعلام كرده اند و تبليغات آنها در جهت كشاندن افكار عمومي براي خريد به ايــن صـورت اسـت كـه مـدل هـاي جـديـد مـصـرف كمتري دارند پس بيائيد باز هم از ما خودروي نو و جديد را بخريد! اين مثال در تبليغاتي كه شركت هاي خدمات تلفن همراه هــر روزه از رســانـه هـاي گـروهـي پخش مي كنند نيز به خوبي قابل مشاهده است .

راهكار پيشنهادي :

پتروشيمي بنگاهي اقتصادي اسـت كـه نـياز به فروش محصول بـراي كسب درآمد دارد و شرايط فـعـلـي اقـتـصـاد جـهاني محصولات پتروشيمي كشور را تحت تاثير قرار داده اسـت. لـذا مـجـموعه مديريت پـتــروشـيـمــي نـيــازمـنـد مـشـاركـت و همفكري تمامي كاركناني است كه مي توانند در اين رابطه ايده نو عرضه كنند.ايده پيشنهادي حاضر فرايندي است كه مي تواند منجر به اين شود تا تمامي پرسنل پتروشيمي از محل حقوق دريافتي خود به حفظ روند تـولـيـد و فـروش پـتروشيمي كمك كنند. وقتي در تاريخ از چگونگي مـشـاركـت مـردم در كـمك به رفع بحران از اين واقعه مهم ياد مي شود كـه زنـان ژاپـني جواهرات خود را فروخته يا پول هاي خود را از بانكها خــارج كــرده و اجـنــاس مـخـتـلـفـي مـي‌خـريدند تا اقتصاد آنها هر چه سريع تر به تحرك درآمده و از ركود خارج شود مطمئنا اين امكان براي مردم ايران و در بخش پتروشيمي بـراي كـاركـنـان ايـن صـنعت وجود دارد تا به گردش موثر چرخه توليد كمك نمايند. توليدات پتروشيمي جزو صنايع مادر محسوب مي شود كه به طور مستقيم توسط مردم قابل مصرف نبوده و بايد توسط صنايع مـصـرفـي بـه كـالاهـاي نـهـائـي قـابل مـصــرف تـبـديـل شـود. پـتـروشـيـمـي مي‌تواند با چنين كارخانجاتي به اين صـورت قـرارداد بـبندد كه در ازاء فروش محصول به آن كارخانجات از آنها محصول نهائي توليد شده را خريداري نمايد. به عبارتي معامله ميان خود با آنها را به صورت كالا با كالا انجام دهد و پس از اين كار، كالاي نهائي خريداري شده را به صورت اقساط با سود بسيار كم به پرسنل خود بفروشد. اين پيشنهاد در نگاه اول ممكن است خيلي موثر يا مـشـكـل گـشا نشان ندهد لذا لازم است با مثال روشن و دقت به تبعات مثبتي كه مي تواند براي ادامه توليد و از سوي ديگر افزايش روحيه كار و تـلاش در سازمان به همراه داشته باشد مورد ارزيابي قرار گيرد. تصور كـنـيــد پـتـروشـيـمـي بـا ايـران خـودرو قرارداد ببندد كه در ازاء فروش مقدار X تن پلي اتيلن و ديگر محصولاتي كه در توليد قطعات پلاستيكي خودروها به كار مي رود و كل مبلغ آن Y ميليون تــومــان مــي شـود تـعـداد Z دسـتـگـاه خــود‌رو تـحـويـل بـگـيـرد. سـپـس بـر اساس تقسيم بندي خود اعلام كند به هر شركت و در بخش ريز تر آن هر واحد چند تعداد مشخص خودرو تـحـويـل مـي دهـد كـه مـي تـوانند با اقساط چند ساله و سود كمي كه تماما از حقوق پرسنل كم مي شود آن را به كاركنان نمونه خود بدهند و مديران مي توانند با در نظر گرفتن معيارهاي مــشـخــص بــراي ارزيــابــي، بـهـتــريــن نفرات خود را معرفي كنند تا مشمول دريــافــت ايــن امـتـيـاز يـعـنـي خـودرو شوند. و هر چند ماه يك بار شامل ديگر افراد شايسته هم مي شود. اگر فكر مي كنيم ممكن است كسي اين وام يا حواله خودرو را نخواهد، كافي اسـت بـبـيـنـيـم كدام يك از كاركنان تـا‌كـنـون وام مـسـكـن فـعـلي، وام 10 ميليون توماني تبديل به احسن و يا هـمـيـن وام خـريد خودروئي كه به پست هاي B به بالا تعلق مي گيرد را به هر دليلي نگرفته اند؟ و چه تعداد متقاضي دريافت وام خريد خودرو هستند كه در حال حاضر با معرفي به بانك ها مي توان گرفت؟ فروش و تــحـــويـــل مــحــصـــول مـــي تـــوانــد بــا هماهنگي شركت هاي خودروسازي بــه كــارخـانـجـاتـي تـحـويـل شـود كـه قطعات مورد نياز خودرو را توليد مي كنند. اين مثال مي تواند در رابطه با شركت هاي ديگر نيز صورت بگيرد به طور مثال با شركت هائي مانند< سامسونگ يا ال جي> براي خريد محصول توسط شركت مادر خارجي يا نماينده اصلي در ايران و در ازاء آن تحويل معادل لوازمي مانند< كولر يا لوازم صوتي و تصويري> كه خريد آن تــــوســــط اكــثــــر خــــانــــواده هــــاي پتروشيمي در سراسر كشور و حتي بستگانشان به احتمال زياد با استقبال مـواجـه مـي‌شود. تحريم هم مثل جنگ، اقدامي ناجوانمردانه است كه تـوسـط كـشـور هـاي قـدرتمند براي تــحـــت ســلــطـــه نــگــهــداشـتــن ديـگــر كشورها اعمال مي شود. اما ركود و بحران فعلي اقتصاد جهان مشكلي است كه همان كشورهاي قدرتمند را بيشتر از ما گرفتار كرده است. معامله با آنها به اين صورت براي آنها نيز مـفـيــد مــي بــاشـد و كـاهـش قـيـمـت مـحـصــولات پـتــروشـيـمــي بــا انـجــام معاملات تهاتري با آنان و دريافت كــالاهــاي ارزان شــده آنـهـا حـداقـل سودش ادامه روند توليد پتروشيمي مي باشد. ايجاد رقابت ميان كاركنان و افزايش روحيه كار و تلاش براي بهترين شدن از جمله نكاتي هستند كه مي توان انتظار داشت از پي آن بيايند. درآمد حاصل از اين مشاركت كاركنان را هم نبايد ناچيز بدانيم چرا كه سود اصلي ايجاد باور موثر بودن در فرد فرد نيروها و افزايش روحيه تعلق سازماني خواهد بود .

عبدالرسول دشتي، كارشناس امور بين الملل پتروشيمي

منبع دانش نفت

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

یک شنبه 25 بهمن 1388

نظرات0

تبعات اصلاح الگوي مصرف در بخش صنعت

صنايع در كشور ما به دلايل مختلف با بهره وري پاييني همراه هستند و صنعتگران همواره به دنبال راهكارهايي براي افزايش اين بهره وري هستند .

به گزارش خبرنگار موج، يكي از مواردي كه موجب افزايش اين بهره وري مي شود اصلاح الگوي مصرف است كه سال جاري نيز به همين عنوان نامگذاري شده و البته براي انجام اين امر در كشور ابتدا بايد زيرساخت هاي لازم فراهم شود .

مواردي چون كاهش تصدي گري دولت و توجه بيشتر به بخش خصوصي و فرهنگ سازي و ايجاد نگرش مصرف صحيح از امكانات در جامعه از جمله زيرساخت هاي لازم براي تحقق اين امر است .

اصلاح الگوي مصرف در صنعت خودرو با محدوديت همراه است

دبير انجمن خودروسازان ايران در اين باره مي گويد: صنعت خودروي ايران از سال هاي گذشته به دليل اينكه به سمت رقابتي شدن پيش رفته، سعي در افزايش بهره وري و توليد و كاهش هزينه ها داشته است .

احمد نعمت بخش در گفت و گو با خبرنگار موج بيان مي كند: يكي از دلايلي كه قيمت محصولات شركت هاي خودروسازي در چند سال گذشته افزايش چشمگيري نداشته اين مساله است .

وي مي افزايد: اما با فرمايش مقام معظم رهبري مبني بر اصلاح الگوي مصرف تاكير بر صرفه جويي در هزينه ها و توليد بيشتر مي شود .

دبير انجمن خودروسازان ايران با بيان اينكه صنعت خودرو براي اصلاح الگوي مصرف بايد تمهيدات خاصي بيانديشد، تصريح مي كند: اين صنعت بايد مصرف انرژي را هم در فرآيند توليد و هم در محصولات توليدي كاهش دهد .

وي اضافه مي كند: اين صنعت قادر به توليد خودروهاي كم مصرف تر است اما مستلزم اين است كه سوخت استاندارد در كشور موجود باشد كه متاسفانه در اين مورد محدوديت وجود دارد .

اصلاح الگوي مصرف نياز به فرهنگ سازي دارد

مخبر كميسيون صنايع و معادن مجلس شوراي اسلامي نيز در اين باره مي گويد: براي اصلاح الگوي مصرف بايد زمينه ذهني مردم از طريق مطبوعات و رسانه ها آماده شود و فرهنگ سازي هاي لازم در اين زمينه صورت گيرد .

علي اصغر يوسف نژاد ، مي افزايد: اين بحث تنها مربوط به بخش صنعت نيست وتمام بخش ها حتي خانواده ها بايد آن را مد نظر داشته باشند .

وي اظهار مي دارد: اجراي اصلاح الگوي مصرف به صورت تك بخشي امكانپذير نيست و هرچند كه هر سه قوه بايد با همكاري هم اين بحث را به اجرا درآورند اما اين موضوع بايد ابتدا از دولت و بدنه و سازمان هاي آن آغاز شود تا به عنوان الگو و نمونه اي براي بخش هاي خصوصي و تعاوني ها در نظر گرفته شود .

مخبر كميسيون صنايع و معادن مجلس شوراي اسلامي با بيان اينكه بخش صنعت به دليل حساسيتي كه دارد زمينه هاي زيادي براي تحقق اصلاح الگوي مصرف دارد، تصريح مي كند: با اجراي اين فرمان مقام معظم رهبري در بخش صنعت شاهد كاهش ضايعات و قيمت تمام شده كالاهاي توليدي خواهيم بود و بستر لازم براي مديريت بر منابع مناسب و بهره برداري بهينه از منابع و سرمايه هاي ملي فراهم خواهد شد .

اصلاح الگوي مصرف قيمت تمام شده كالا را كاهش مي دهد

همچنين در اين باره رييس خانه صنعت و معدن استان تهران اينگونه اظهار نظر مي كند: اصلاح الگوي مصرف تمامي بخش هاي صنعت كشور را در بر مي گيرد و موجب كاهش قيمت تمام شده كالاهاي توليدي مي شود .

هادي غنيمي فرد عنوان مي كند: اين امرهمچنين موجب كنترل تورم در كشور مي شود .

وي با اشاره به اينكه اجراي اين امر در كشور نياز به رعايت چند پيش زمينه دارد، مي افزايد: در اصلاح الگوي مصرف بايد پيش درآمدي براي بهبود فضاي كسب و كار در كشور ايجاد شود و بهره سپرده بانكي در بانكها و موسسات مالي به زير 10 درصد برسد تا سرمايه گذاران انگيزه لازم را براي انجام كار توليدي داشته باشند .

وي با بيان اينكه براي زمينه سازي اصلاح الگوي مصرف در كشور نيروي انساني بايد بهره ور گردد و در سيستم هاي مديريتي صرفه جويي صورت گيرد، تصريح مي كند: مديريت ناكارآمد با تصميمات نادرستي كه اتخاذ مي كند ضرر غيرقابل جبراني را به بنگاههاي اقتصادي مي رساند .

اصلاح الگوي مصرف مستلزم صرف وقت و هزينه است

عضو هيات مديره انجمن توليدكنندگان فولاد در مورد اصلاح الگوي مصرف در صنعت فولاد كشور ابراز مي دارد: از آنجا كه صنعت فولاد تكنولوژي سرمايه بري دارد اين كار مستلزم صرف وقت و سرمايه گذاري هنگفتي است .

حسن مصيب زاده مي افزايد: براي اصلاح الگوي مصرف در صنعت فولاد كشور بايد ماشين آلات و تكنولوژي كارخانجات توليدكننده محصولات فولادي تغيير كند و به روز شود تا مصرف آنها پايين آيد و اين عمل سرمايه زيادي را لازم دارد .

مديرعامل فولاد البرز تاكستان با بيان اينكه براي اين كار بايد خطوط توليد و ماشين آلات را به روز كرد، مي گويد: اصلاح الگوي مصرف براي اين صنعت در مدت زمان اندك امكان پذير نيست .

وي اضافه مي كند: كشورهاي خارجي ماشين آلات صنعتي پرمصرف را با قيمت ارزانتري نسبت به ساير ماشين آلات به كشور ما فروخته اند و به همين خاطر ايران براي كاهش مصرف انرژي و سوخت در صنايع خود نياز به صرف زمان و سرمايه دارد .

مدرنيزه كردن صنايع هزينه هاي توليد را كاهش مي دهد

در ادامه عضو كميسيون صنايع و معادن مجلس شوراي اسلامي نيز نظر خود را در باره اصلاح الگوي مصرف در صنايع كشور اينگونه بيان مي كند: مهمترين مساله اي كه براي بهبود وضع صنايع كشور بايد به آن پرداخته شود مدرنيزه كردن صنايع است كه با اين كار هزينه هاي توليد كاهش مي يابد .

عزيز اكبريان ، اظهار مي دارد: هم اكنون توليد در كشور ما با قيمت هاي جهاني ميسر نيست و صنعتگران هزينه هاي بيشتري را براي اين كار متحمل مي شوند .

وي ادامه مي دهد : در كشور ما از انسان به جاي ابزار كار استفاده مي كنند در حاليكه در بسياري از كشورها اين فعاليت ها توسط دستگاههاي الكترونيكي انجام مي شود كه صنايع ما نيز بايد به اين سمت حركت كنند و معضل بيكاري كشور را در بخش هاي ديگري چون كشاورزي و ... رفع كنيم .

اكبريان مي گويد: همچنين صنايع كشور ما به علت سنتي بودن انرژي بالايي مصرف مي كنند كه تمام اين دلايل بر قيمت تمام شده كالاي توليدي تاثير گذاشته و موجب بالا بودن قيمت محصولات داخلي و در نتيجه از بين رفتن قدرت رقابت آنها با كالاهاي مشابه خارجي مي گردد .

به صور كلي براي تحقق اين امر در كشور نياز صرف وقت و هزينه است كه بايد با توجه و يك بار سرمايه گذاري در اين مورد از به هدر رفتن هميشگي منابع جلوگيري كرد و نكته مهم اين است كه اين اقدام ابتدا بايد از دولت آغاز شود و به ساير بخش هاي كشور منتقل گردد .

منبع خبرگزاری موج

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

یک شنبه 25 بهمن 1388

نظرات0

پیش‌نیازهای اصلاح الگوی مصرف در صنعت ساختمان

بخشی از الگوهای مصرفی جامعه ما نتیجه روشها و ساز و کارهائی است که چندان در کنترل مصرف کننده نیست و به عبارتی به وی تحمیل شده است .
بخشی از الگوهای مصرفی جامعه ما نتیجه روشها و ساز و کارهائی است که چندان در کنترل مصرف کننده نیست و به عبارتی به وی تحمیل شده است. این ساز و کارهای نادرست و اجباری، که متاسفانه حاصل عملکرد دولتها و شهرداریها در طول سالهاست، مردم را خواسته یا ناخواسته در مسیر مصرف بیشتر قرار می دهد و برای اصلاح الگوی مصرف بایستی به تصحیح آنها همت گماشت .
نمونه های اجبار به مصرف و پرداخت هزینه های تحمیلی و ناخواسته در زندگی ما کم نیست .
یکی از مهمترین این موارد نظام ساختمان در کشور ماست که متاسفانه مصرف ناخواسته ای را به بسیاری از مردم ما تحمیل می کند و با این وضعیت اصلاح مصرف و صرفه جوئی امکان پذیر نیست .
اصلاح این موارد از پیش نیازهای اساسی هدفمند سازی یارانه ها و اصلاح الگوی مصرف در کشور است .
مواردی از این اشکالات در ساختمانهای ما که موجب مصرف بی رویه می شود و لازم است در مورد آنها اقدام عاجلی صورت گیرد به قرار زیر است :
۱ . کنتورهای مشترک گاز و آب در آپارتمانها
این کنتورها مشترک موجب می شود افراد مسرف، که متاسفانه در میان ما کم نیستند، با علم به اینکه هزینه اسراف توسط خود آنها پرداخت نخواهد شد و دیگران این هزینه را خواهند پرداخت، همچنان به مصرف مسرفانه خود ادامه دهند. در حقیقت بدلیل کنتورهای مشترک عملا بسیاری افراد بیش از نیاز مصرف می کنند و هزینه آن را نیز نمی پردازند .
در چنین موردی افزایش قیمتها و حذف یارانه ها عملا موجب زیان بیشتر گروههای صرفه جو خواهد شد که مجبورند هزینه اسراف دیگران را بپردازند و مسرفین نیز همچنان به رفتار نادرست خود ادامه خواهند داد .
۱-۱ راه کار پیشنهادی :
با دستور دولت و شوراهای شهر و شهرداری ها بایستی نصب کنتور مستقل گاز و آب کلیه اپارتمانهائی که هنوز پایان کار نگرفته اند مورد تاکید قرار گیرد و ارائه پایان کار به کلیه مجتمع های آپارتمانی دارای کنتور آب و گاز مشترک در سراسر کشور ممنوع اعلام گردد .
در مورد آپارتماهای فعلی نیز با اعلام مهلت از همه آنها خواسته شود نسبت به تفکیک و مستقل نمودن کنتورهای گاز و آب اقدام نمایند .
در جهت ضمانت اجرائی این تصمیمات دولت می تواند اعلام کند که مثلا از یکسال بعد هزینه محاسبه آب و گاز کنتورهای آپارتمانی مشترک ۵۰٪ نسبت به کنتورهای مستقل افزایش خواهد یافت .
چنین تاکیدی ظرف کمتر از یک سال همه آپارتماهای کشور را دارای کنتور آب و گاز مستقل خواهد ساخت و این امر تاثیر فوق العاده ای بر کاهش مصرف مسرفانه خواهد داشت و موجب می شود افراد مسرف تنبیه شده و افراد صرفه جو پاداش صرفه جوئی خود را با پرداخت کمتر دریافت دارند .
افزایش قیمتهای آب و گاز و چنین تغییر ساده ای در مجتمعهای آپارتمانی می تواند در ظرف کمتر از یک سال الگوهای مصرف آب و گاز را در کشور ما را کاملا دگرگون ساخته و آن را بسوی یک مصرف عاقلانه و اقتصادی سوق دهد .
اگر در صدور چنین دستوری درنگ شود، قطعا با تداوم وضع فعلی وحتی افزایش قیمتها؛ انگیزه و امکان صرفه جوئی چندانی در بین آپارتمان نشینان بوجود نخواهد آمد .
۲ - استفاده از پکیج در آپارتمانها به جای موتورخانه مرکزی
یکی از نقاط ضعف بزرگ نظام ساختمان سازی ما استفاده از موتورخانه مشترک برای آب گرم و حرارت همه آپارتمانهاست .
بعلاوه این امر از محلهای اختلاف جدی بین ساکنین در مجتمع های آپارتمانی است زیرا معمولا طبقات پائین از گرمای زِیاد ناراحتتد و طبقات بالا از سرما و عدم رسیدن حرارت مینالند .
علاوه بر این آپارتمانهای خالی و آپارتمانهائی که ساکنین آنها به سفر رفته اند مجبورند هزینه موتورخانه را بپردازند و زمانی که بیشتر ساکنین در مسافرت هستند موتور خانه کل ساختمان بایستی برای اقلیتی روشن باشد و اکثریت غایب مجبورند هزینه اقلیت حاضر را بپردازند .
این روش خود بخود از موارد مصرف بالا و غیر لازم انرژی و سوخت در آپارتمانهاست .
۱-۲ - راه کار پیشنهادی
با دستور دولت و شهرداری ها می توان کلیه ساختمانهائی که هنوز پایان کار نگرفته اند را بجای استفاده از موتورخانه مرکزی به استفاده از پکیج موظف نمود .
با استفاده از پکیج مستقل، هر منزل در حد نیاز خود دسترسی به آب و هوای گرم خواهد داشت و مجبور نخواهد بود هزینه غیر لازم دیگر ساکنین را بپردازد .
در مورد ساختمانهای فعلی نیز می توان با یک مهلت حداکثر ۲ ساله برای دفاتر اداری و تجاری و ۳ ساله برای منازل آنها را وادار به تبدیل موتورخانه مرکزی به پکیج نمود .
۳ . اجباری شدن استفاده از پنجره های دوجداره
به دلیل قیمت بسیار ارزان انرژی و از آن مهمتر عدم اعمال مقررات مربوطه در ساختمانها، امروزه در نظام ساختمان سازی ما پنجره های دوجداره به یک کالای لوکس تبدیل شده است. در صورتی که برای کنترل مصرف انرژی؛ استفاده از آنها در تمام نقاط کشور ضروری است. ساختمانهای بدون پنجره دوجداره، مردم را نا خواسته به مصرف بیُشتر مجبور می کند .
۱-۳ - راه کار پیشنهادی
با دستور دولت و شهرداری ها کلیه ساختمانهائی که هنوز پایان کار نگرفته اند موظف شوند از پنجره های دوجداره استاندارد استفاده کنند .
در مورد ساختمانهای فعلی نیز می توان با یک مهلت حداکثر یکساله برای دفاتر اداری و تجاری و ۲ ساله برای منازل؛ آنها را وادار به تبدیل پنجره های موجود به پنجره های دوجداره استاندارد کرد .
این امر می تواند صرفه جوئی قابل ملاحظه ای را در مصرف سوخت و برق در کل کشور ایجاد نماید .
ضمنا از انجا که این پنجره ها عایق صدا نیز می باشند آرامش و سکوت بیشتری نیز در ساختمانها حکمفرما خواهد شد .
۴ - توزیع مصرف برق در شبانه روز با استفاده از کنتورهای جند تعرفه ای
در حال حاضر در ساختمانها و آپارتمانهای مسکونی ما کنتورهای برق معمولی نصب است که همه برق مصرفی خانوارها در طول شبانه روز با یک تعرفه محاسبه می شود. بهمین دلیل خانوارها توجه چندانی به توزیع مصرف برق در ساعات مختلف و عدم استفاده در ساعات پیک مصرف ندارند. این امر باعث می شود کشور در ساعات محدود پیک مصرف با کمبود برق مواجه شده و در ساعات غیر آن، مازاد تولید داشته باشد .
۱-۴ - راه کار پیشنهادی
استفاده از کنتورهای چند تعرفه ای، که تعرفه مصرف در ساعات پیک را افزایش می دهد، می تواند مصرف ساعات پیک را بشدت کاهش داده و مصرف برق را در ساعات غیر پیک توزیع نماید .
این کنتورها که در حال حاضر در کشور ساخته می شود بسهولت قابل نصب و آموزش هستند و می توان با یک برنامه کوتاه مدت کلیه کنتورهای منازل مسکونی را جایگزین نمود .
۵ - عایق کاری ساختمانها
می دانیم متاسفانه مقررات عایق کاری در ساختمانها اجباری نیست و این امر موجب می شود که ساختمانهای ما به مصرف سوخت و انرژی بیشتری برای گرم شدن و سرد شدن نیازمند باشند .
۱-۵ - راه کار پیشنهادی
با دستور دولت و شهرداری ها کلیه ساختمانهائی که هنوز پایان کار نگرفته اند موظف شوند عایق کاری های مقرره را در ساختمان به انجام رسانند .
در مورد ساختمانهای فعلی نیز می توان با یک مهلت حداکثر ۲ ساله برای دفاتر اداری و تجاری و ۳ ساله برای منازل آنها را وادار به عایق کاری ساختمانها نمود .
این امر نیز می تواند صرفه جوئی قابل ملاحظه ای را در مصرف سوخت و برق در کل کشور ایجاد نماید .
۶ - استفاده از تکنولوژی های جدید
لازم است در کشورمان استفاده از تکنولوژی های جدید و کم هزینه برای گرم کردن خانه ها؛ نظیر سیستم گرمایش از کف؛ به جای روشهای پرهزینه نظیر رادیاتور ترویج شود و مورد استفاده قرار گیرد .
ملاحظه می شود که با کاربست راه کارهای فوق زمینه تحقق مصرف کمتر و الگوهای مصرف اقتصادی و منطقی در کشور فراهم خواهد شد و مردم مجبور به مصرف بالا و پرداخت هزینه های گزاف آن نخواهند بود .
ایجاد چنین بستر و زمینه هائی می تواند امکان توفیق هدفمند سازی یارانه ها و اصلاح الگوی مصرف را در کشور دوچندان سازد .
بعبارت دیگر در صورتی که زمینه ای فراهم سازیم تا افراد هزینه مصرف خود را بپردازند کار بزرگی صورت گرفته است زیرا متاسفانه بسیاری ما ایرانیان عملا هزینه مصرف حود را نمی پردازند و بهمین دلیل علاقه ای نیز به صرفه جوئی و درست مصرف کردن ندارِند .
اگر هرکس هزینه مصرف واقعی خود را بپردازد خواهیم دید که مصرف به سرعت کاهش خواهد یافت .
برای ایجاد اطمینان در مردم و تشویق آنان به راه کارهای فوق بهتر آنست که کلیه دستگاهها و موسسات دولتی در انجام چنین تغییراتی در ساختمانهای خود پیشقدم شوند .
به دلیل اهمیت کار و لزوم تشویق مردم به انجام آنها، می توان وام های های کم بهره نیز برای این امور در نظر گرفت .
انجام راه کارهای فوق بیش از هر چیز نیاز به هماهنگی بین دستگاههای دولتی و شهرداریها دارد و امید که چنین اموری در سال نو در سرلوحه اقدامات آنها قرار گیرد.

دکتر لطفعلی بخشی

عضو هیُات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

منبع شهر ساز

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

یک شنبه 25 بهمن 1388

نظرات0

:: سال 88،سال اصلاح الگوي مصرف ::