|
|||
|
الکافی از کتب و مصادر حدیثی شیعه و مهم ترین و معتبرترین منبع از کتب اربعه می باشد. این کتاب نوشته محمد بن یعقوب بن اسحاق مشهور به ثقة الاسلام کلینی است که عالمان اسلام، وی را با عبارات محکم و مؤکّد توثیق کرده اند. کافی، مرجع دانشمندان اسلامی است که در سه بخش اصول، فروع و روضه تألیف شده است. این کتاب از مهمترین و معتبرترین منابع حدیثى شیعه و جزو کتب اربعه اى است که به آن اهتمام زیادى داده می شود، به گونه اى که برخى معتقد به صحت تمامى روایات آن بوده اند.
درباره مؤلفثقة الإسلام، شیخ المشایخ، محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینى رازى، از بزرگان شیعه در زمان غیبت صغرا است که در نیمه دوم قرن سوم و نیمه اول قرن چهارم هجرى از بزرگترین محدثین شیعه به شمار می رفت. وجه تسمیهدر علت نامگذاری کتاب به کافی دو نکته بیان شده است:
کافی در کلام بزرگانشیخ مفید می گوید: این کتاب، از برترین کتب شیعه است که دارای فائده های بسیار می باشد.[۳] شهید اول آن را کتابی در زمینه حدیث معرفی می کند که امامیه مانند آن را نیاورده است.[۴] محمد تقی مجلسی می نویسد: کتاب کافى از تمام کتب اصول، مضبوط تر و جامع تر است و بهترین و بزرگ ترین تألیف فرقه ناجیه(امامیه) است.[۵] آقا بزرگ تهرانی می گوید: کافی کتابی است که در نقل حدیث از اهل بیت، مانند آن نوشته نشده است.[۶] استرآبادی از قول دانشمندان و اساتید خویش نقل میکند که برابر یا نزدیک کتاب کافی در اسلام نگاشته نشده است.[۷] آیت الله خویی از قول استادش نائینی، مناقشه در اسناد روایات کافی را حرفه و ترفند عاجزان و ناتوانان خوانده است.[۸] انگیزه تألیفچنانکه کلینی در مقدمه این کتاب نوشته است، او کتاب کافی را در پاسخ به درخواست کسی نوشته است که او را برادر دینی می نامد:
شیوه تألیفکلینی چنان چه خود در مقدمه کتاب آورده، احادیث را بر اساس معیار عدم مخالفت با قرآن و موافقت با اجماع جمع آوری کرده است و در آن جا که وجهی برای ترجیح نمیدید، یکی از دو روایت متعارض را که در نظرش به صحت نزدیکتر بوده برگزیده است.[۱۰] مزایا و ویژگی هاکلینی در زمان تألیف کافی با استفاده از اصول اربعمأة (چهارصد کتابچه حدیثی که توسط اصحاب ائمه نوشته شده بودند) و دیدار حضوری با اصحاب ائمه اطهار(ع) یا کسانی که اصحاب را دیده بودند، احادیث را با کمترین واسطه به دست آورده است. همزمانی با نواب اربعه راه را برای تحقیق در درستی یا نادرستی احادیث هموار ساخته بود.[۱۱] نظم و جامعیت کتاب، دیگر خصوصیت کافی است. این کتاب به لحاظ نظم و ترتیب در دسته بندی روایات، تعداد روایات و تمامیت سلسله سند احادیث و به جهت جامعیت و کاملیت در برگیرنده موضوعات مختلف نظیر اعتقادی، فقهی، اخلاقی، اجتماعی و ... منحصر به فرد است. وی در این باره کوشیده است احادیث مفصلتر، صحیحتر و روشنتر را در ابتدای باب بیاورد و سپس احادیث مجمل و مبهم را ذکر کند.[۱۲] محتوای کتاباین کتاب مشتمل بر سه قسمت اصول و فروع و روضه است: اصول کافى به روایات اعتقادى، فروع آن به اخبار فقهى و روضه کافى به تاریخ می پردازد. بخش اصول، خود در بر دارنده چند کتاب است که یکى از آنها کتاب الحجه می باشد. ابواب کافینویسنده کتاب کافی احادیث آن را در سه بخش کلی شکل داده است. اصول کافی
فروع کافیفروع کافی روایات فقهی را در بر میگیرد و شامل 26 کتاب است.
روضه کافی
تعداد روایات و علت اختلاف آنانتعداد روایات کتاب کافى را با رقمهاى مختلف ذکر کردهاند. یوسف بحرانى در لؤلؤة البحرین 16199، دکتر حسین على محفوظ در مقدمه کافى 15176، علامه مجلسى 16121 و برخى از معاصران مثل شیخ عبدالرسول الغفار 15503 حدیث شمارش کرده اند. این اختلاف رقمها ناشى از شیوه شمردن احادیث است. به این معنى که برخى روایتى را که با دو سند ذکر شده، دو روایت، و بعضى آن را یک روایت به حساب آورده اند. گروهى روایات مرسله را نیز یک حدیث شمرده و برخى آن را در شمارش به حساب نیاورده اند. البته در موارد نادر هم می تواند علت اختلاف، نبودنِ برخى روایات در برخى نسخه ها باشد.[۱۵] شروح نوشتهشده بر کافىکتاب کافى از دورههاى نخست، مورد توجه عالمان و حدیث پژوهان بوده، بنابراین کارهاى بسیارى درباره آن انجام شده است. آقا بزرگ تهرانى در کتاب الذریعه 27 شرح نوشته شده بر بخش اصول کافی یا تمامی کتاب و 10 حاشیه بر آن را معرفى کرده است.[۱۶]
پی نوشت:
منابع
منبع: ویکی شیعه
» |
|||
|
|||
