|
|||
مومن بشر است و در معرض عوامل شكست قرار دارد، ولى به فضل ایمان داشتن به خدایى كه او را یارى مى دهد، و قلب را آكنده از اطمینان مى سازد، و در نتیجه جسم او را نیز پر از آسایش مى كند، بر آن ها پیروز مى شود. و این به جهت آن است كه آرامش و اطمینان قلب بر سلامت جسم و قدرت رو به رو شدن آن با سختی ها منعكس مى شود. (تفسیر هدایت ج 1)
ثُمَّ أَنزَلَ عَلَیْكُم مِّن بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُّعَاسًا یَغْشَى طَآئِفَةً مِّنكُمْ وَطَآئِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنفُسُهُمْ یَظُنُّونَ بِاللّهِ غَیْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِیَّةِ یَقُولُونَ هَل لَّنَا مِنَ الأَمْرِ مِن شَیْءٍ قُلْ إِنَّ الأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ یُخْفُونَ فِی أَنفُسِهِم مَّا لاَ یُبْدُونَ لَكَ یَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الأَمْرِ شَیْءٌ مَّا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُل لَّوْ كُنتُمْ فِی بُیُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِینَ كُتِبَ عَلَیْهِمُ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِیَبْتَلِیَ اللّهُ مَا فِی صُدُورِكُمْ وَلِیُمَحَّصَ مَا فِی قُلُوبِكُمْ وَاللّهُ عَلِیمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ (آل عمران ـ 154)
وسوسه هاى جاهلیتثُمَّ أَنْزَلَ عَلَیْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً شب بعد از جنگ احد شب دردناك و پر اضطرابى بود مسلمانان پیش بینى مىكردند كه سربازان فاتح قریش بار دیگر به مدینه بازگردند و آخرین مقاومت مسلمانان را در هم بشكنند و شاید جسته گریخته خبر تصمیم بت پرستان به بازگشت، نیز به آنها رسیده بود و مسلّماً اگر باز مىگشتند خطرناك ترین مرحله جنگ رخ مى داد. خداوند اسرار درون سینهها را مى داند و به همین دلیل تنها به اعمال مردم نگاه نمى كند بلكه مى خواهد قلوب آنها را نیز بیازماید و از هرگونه آلودگى به شرك و نفاق و شك و تردید پاك سازد
در این میان مجاهدان راستین و توبه كنندگانى كه از فرار احد پشیمان شده بودند و به لطف پروردگار اعتماد داشتند و به وعده هاى پیغمبر نسبت به آینده دلگرم و مطمئن بودند، در میان این اضطراب و وحشت عمومى خواب آسوده و آرام بخشى داشتند در حالى كه لباس جنگ در تن آنها بود و سلاح در كنار آنها، اما منافقان و افراد ضعیف الایمان و ترسو در میان انبوهى از افكار ناراحت كننده تمام شب را بیدار ماندند و بدون اینكه بخوابند، براى مومنان حقیقى پاسدارى كردند، آیه فوق ماجراى آن شب را تشریح مى كند و مى گوید: سپس قرآن مجید به تشریح گفتگوها و افكار منافقان و افراد سست ایمان كه در آن شب بیدار ماندند پرداخته مى گوید: " یَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَیْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِیَّةِ": آنها در باره خدا گمان هاى نادرست همانند گمانهاى دوران جاهلیت و قبل از اسلام داشتند و در افكار خود احتمال دروغ بودن وعدههاى پیامبر را مى دادند و به یكدیگر و یا به خویشتن مى گفتند: "هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَیْءٍ": آیا ممكن است با این وضع دلخراشى كه مى بینیم پیروزى نصیب ما بشود؟ یعنى بسیار بعید و یا غیر ممكن است.
قرآن در جواب آنها مى گوید: "قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ": بگو آرى پیروزى بدست خدا است و اگر او بخواهد و شما را شایسته ببیند نصیب شما خواهد كرد.
نخست اینكه: تصور نكنید كسى با فرار از میدان جنگ و از حوادث سختى كه باید به استقبال آن بشتابد مى تواند از مرگ فرار كند، آنها كه اجلشان رسیده حتى اگر در خانههاى خود بمانند به بستر آنها مى تازند و آنها را در بستر خواهند كشت (قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِی بُیُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِینَ كُتِبَ عَلَیْهِمُ الْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ).
اهمتهم: هم در اینجا به معنى حزن و اضطراب است. تصور نكنید كسى با فرار از میدان جنگ و از حوادث سختى كه باید به استقبال آن بشتابد مى تواند از مرگ فرار كند، آنها كه اجلشان رسیده حتى اگر در خانههاى خود بمانند به بستر آنها مى تازند و آنها را در بستر خواهند كشت پیام های آیه: 1ـ خداوند به خاطر تخلّفات و اختلافات در جنگ احد، شما را تنبیه كرد، ولى رها نكرد. «ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَیْكُمْ»، «أَمَنَةً».
2ـ خداوند در اوج حوادث تلخ، به دلهاى مومنان آرامش مى بخشد. «بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً» .
آمنه اسفندیاری
کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث
بخش قرآن تبیان
منابع:
» |
|||
|
|||
