بانکداری اسلامی در دنیا رشد قابل توجهی داشته است. اولین موسسه‌ مالی اسلامی موسسه دارالمال اسلامی (دی.آی.ام) است که در سال ۱۹۸۱‌ با سرمایه یک میلیارد دلار در ژنو تاسیس شد. در سال ۱۹۸۲‌ سود خالص این موسسه نزدیک به ۹/۷‌میلیون دلار بود که دلیل عمده این میزان سود، سرمایه‌گذاری موسسه در فلزات گرانبها بوده است. آنچنانکه سود سال ۱۹۸۳‌ تا بدین اندازه قابل توجه نبوده است. این موسسه در مناطق و کشورهای مختلف جهان به عملیات بانکداری پرداخته است که باهاما، بحرین، گینه، منطقه توریستی در سواحل شمال غرب فرانسه، نیجر، سنگال، سودان، سوئیس، امارات متحده عربی و انگلیس از این جمله‌اند.

رییس این موسسه مالی شاهزاده سعودی محمدالفیصل السعود است. نتایج عملکرد مالی (دی.آی.ام) نشان می‌دهد که با وجود سرمایه‌گذاری کلان گروه در توسعه و ایجاد ساختارهای مالی جانبی بدون هزینه، امکان سود عملیاتی کوچکی نیز فراهم کرده است.

 نقدینگی تولید شده از عملکرد بانکی برای پوشش دادن هزینه‌های جاری و ایجاد ساختار‌های جنبی مورد استفاده قرار گرفته است.

مطالعات گسترده‌ای در دومین سال فعالیت (دی.آی.ام) برای ارزیابی نتایج عملکرد مبتنی بر شریعت اسلامی در کشورهایی که این موسسه دارای شعبه است، انجام گرفت. مشتریان و انجمن‌های متعددی نیز همکاری با (دی.آی.ام)، مورد پژوهش قرار گرفتند.

 دفتر دی.آی.ام در بحرین سرمایه‌گذاری در منطقه خلیج‌فارس را بر عهده دارد و شعبه دی.آی.ام در باهاما مسوول تجارت بین‌المللی است. تا مارس ۱۹۸۴‌ این دفاتر به تنهایی نزدیک به ۴۰۰‌میلیون دلار در عملیات مختلف مالی سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

 ● دومین موسسه بانکی اسلامی بزرگ دنیا

▪ گروه مالی – اسلامی البرکه است.
این گروه در لندن پایه‌گذاری شد. در سال ۱۹۸۲‌ در جده عربستان با بیش از ۵۰۰‌میلیون دلار سرمایه، کار خود را آغاز کرده و هم‌اکنون در سراسر دنیا در لندن، تونس، سودان، ترکیه، عربستان سعودی، دبی، بحرین، مصر، عراق و سنگاپور عملیات بانکداری انجام می‌دهد. شیخ‌صالح‌ کمال رییس این بانک از سوی بانک انگلستان به عنوان یک فرد مجاز برای جذب سپرده و مجاز به انجام تمامی عملیات بانکداری شناخته شده است.

 این بانک در آغاز به دنبال همکاری با شرکت‌های بزرگ انگلیسی بود و بعدها شرکت‌های سراسر قاره اروپا و آمریکای شمالی به تبادلات مالی گسترده‌ای پرداخت. سومین بانک بزرگ اسلامی، نظام بانکداری اسلامی بین‌المللی (آی.بی.اس) لوکزامبورگ است. ۲۵‌درصد سهام این بانک متعلق به گروه بانک آل برک است و ۱۵‌درصد سهام آن متعلق به بانک اسلامی کویت و ۶۰‌دصد سهام به سایر سرمایه‌گذاران تعلق دارد. بانک اسلامی بین‌المللی (آی.بی.آی) دانمارک نیز متعلق به این بانک است.

 این بانک (آی.بی.اس) یکی از موفق‌ترین موسسات مالی به ویژه در خلیج‌فارس و غرب است. این بانک در چارچوب قوانین دانمارک به فعالیت بانکی می‌پردازد و متاثر از فلسفه اقتصادی غرب است اما بر محور اصول اسلامی حرکت می‌‌کند. سرمایه این بانک از ۱۰‌میلیون دلار به ۱۰۰‌میلیون دلار در سال ۱۹۸۲‌ افزایش یافته بین ۳۱‌دسامبر ۱۹۸۲‌تا ۳۰‌ ژوئن ۱۹۸۳‌ مجموع دارایی آن از ۶/۱۴‌میلیون دلار به ۸/۴۱‌میلیون دلار افزایش یافت.

 دکتر گمال اتیه مدیر عامل این بانک است. بانک آی.بی.اس در راستای همکاری گسترده‌تری با موسسات مالی اسلامی حرکت می‌کند. این بانک سهامداران بیشتری در بانک کویتی (کا.اف.اچ)، گروه مالی البرکه (آل برکا ، موسسه مالی الاوقاف کویت و ابوظبی و بانک اسلامی سودان به دست آورده است. اریک تروله شولتز، مدیر عامل بانک آی.بی.اس می‌گوید: بانک‌ها که هنوز در مرحله پایلوت به انجام عملیات بانکی می‌پردازد، در سخت‌ترین شرایط در قاره اروپا خدمات بانکی ارائه می‌‌دهد با این حال موفقیت ما درهای بازارهای اروپایی را برای سایر بانک‌های اسلامی خواهد گشود.

 کویت فایناس هاووس (کا.اف.اچ) بزرگ‌ترین بانک اسلامی کویت و یکی از بانک‌های اسلامی است که در منطقه خاورمیانه بیشترین رشد را داشته است. عملیات بانکی آن در سال ۱۹۷۸‌ آغاز شد و در سال ۱۹۸۰‌ به سود خالص ۷/۹‌میلیون کرون دانمارک دست یافت. سود خالص آن در سال ۱۹۸۱ در حدود ۲۵میلیون کرون دانمارک بود و در سال بعد (۱۹۸۲) سود خالص این بانک به ۹/۴۵میلیون کرون رسید.

 کاهش نرخ رشد کویت، موج سپرده‌ها و نبود قدرت مانور و تنوع دارایی در بحران‌های مالی و اقتصادی در سال ۱۹۸۳ سود خالص این بانک تا حد ۷/۳۶میلیون کرون دانمارک کاهش یافت. به دلیل برخی مشکلات بانک کا.اف.اچ جذب سپرده جدید را متوقف کرد و دولت کویت با اعطای یک‌سری امتیازات تجاری و مجوز سرمایه‌گذاری در چند پرتفوی، به ویژه در لیزینگ‌ها و سرمایه‌گذاری‌های مشترک با بانک اسلامی مالزی این بانک را مورد حمایت قرار داد.

بانک کا.اف.اچ اگر چه در سال ۱۹۸۴ به مازاد عملیاتی در حدود ۵/۹۳میلیون دلار دست یافت، اما هیچ‌گونه سودی بین سهامداران تقسیم نکرد و همه را به حساب ذخیره خود منتقل کرد. بانک توسعه اسلامی (آی.دی.بی) یکی دیگر از موسسات مالی اسلامی است که در شهر جده عربستان سعودی براساس شریعت اسلامی به فعالیت مالی می‌پردازد.این بانک در اکتبر سال ۱۹۷۵ تاسیس شد. سرمایه اولیه این بانک توسط دولت‌های عربستان سعودی، کویت، بحرین، پاکستان، بنگلادش، ترکیه و اندونزی تامین شده است.

 این بانک در سال‌های ۸۳-۱۹۸۲ در بین ۳۹کشور عضو با انجام ۳۸۷عملیات بانکی به ارزش ۳۹۱۷میلیارد دلار به سودی نزدیک به ۲۶میلیون دلار دست یافت. دکتر احمد محمود‌علی رییس این بانک با اشاره به شرایط اقتصادی جهان معتقد است که بانک توسعه اسلامی به فعالیت با ثبات خود ادامه می‌دهد. در ایران به سال ۱۹۸۵ (۲۱مارس) همزمان با نوروز تمامی عملیات بانک‌ها اسلامی شد. البته این حرکت موجب نشد که سپرده‌گذاران اقدام به خارج ساختن سپرده‌های خود کنند و آمارها نشان می‌دهد که در دو ماه آغاز فعالیت نظام بانکداری اسلامی در ایران حجم حساب‌های بانکی مبتنی بر قوانین اقتصادی اسلامی به میزان ۱۲۰۰میلیون‌دلار رسید. این رقم در طول شش‌ماه به ۵۵۰۰میلیون دلار رسید.

● بانکداری اسلامی در پاکستان
در سال ۱۹۷۹ ضیاء‌الحق رییس‌جمهور پاکستان اقتصاددانان، بانک‌ها و رهبران مذهبی را بر آن داشت تا نظام بهره متداول را کنار زده و موسسات مالی اسلامی را جایگزین آن کنند. عقود مشارکتی برای تامین مالی فعالیت‌های اقتصادی مشارکتی در بانکداری اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است، عقد مضاربه نیز در نظام بانکداری اسلامی پاکستان به کار گرفته می‌شود.

حبیب بانک که نسبت به بقیه بانک‌های اسلامی پاکستان از بازده بیشتری برخوردار است، در سال ۱۹۸۲ به سود ۴۴میلیون دلاری دست یافت. این بانک در سال ۱۹۸۱ میلادی ۳۵میلیون دلار سود کسب کرده است.

حجم سپرده‌های این بانک در سال ۱۹۸۲ در مقایسه با سال ۱۹۸۱ با ۳۲درصد رشد به رقم ۱۴/۳میلیارد دلار رسید. از ژانویه سال ۱۹۸۵ پرداخت سود به سپرده‌گذاران در پاکستان متوقف شد. اجرای کامل این قانون از اول ژوئیه این سال به موقع اجرا گذارده شد. غلام اسحاق‌خان، وزیر دارایی پاکستان، همه بانک‌های پاکستان از جمله یکی از بانک‌های خارجی را به پیوستن به نظام حساب‌های پی.ال.اس (حساب تقسیم سود و زیان) فراخواند.

 در سال ۱۹۸۳ انجمن بین‌المللی بانک‌های اسلامی (آی.آ.آی.بی) با شرکت ۱۱شرکت سرمایه‌‌گذاری اسلامی و بیمه‌ای تاسیس شد که از جمله اعضای آن می‌توان به بانک همبستگی اسلامی (سودان)، بانک اسلامی فیصل (بحرین)، بانک اسلامی قبرس، بانک اسلامی وین (اتریش)، تعدادی از بانک‌های اسلامی در سنگال، نیجر و باهاما و شرکت‌های سرمایه‌گذاری اسلامی اشاره کرد.

 استراتژی بانکداری اسلامی در پاکستان برای رشد بانکداری اسلامی در پاکستان، بانک مرکزی این کشور سه استراتژی را به طور پیگیر در دستور کار خود قرار داده است:

 ۱) تاسیس بانک‌های کاملا اسلامی نوپا با مشارکت بخش‌خصوصی
 ۲) ایجاد بانک‌های تجاری به عنوان مکمل بانک‌های اسلامی
 ۳) ایجاد یک باجه مخصوص عملیات بانکداری اسلامی در تمامی شعب بانک‌های تجاری.

 در راستای تاسیس بانک‌های کاملا اسلامی در اول دسامبر سال ۲۰۰۱ بانک مرکزی پاکستان جزئیات و معیارهای تشکیل بانک‌های تجاری اسلامی منطبق با اصول اسلامی در بخش‌خصوصی را منتشر کرد. برای ایجاد بانک‌های تجاری مکمل در چهارم نوامبر سال ۲۰۰۲، قوانین جدیدی به تصویب رسید و بعدها در بخش ۲۳قوانین بانکداری به عنوان اصول پذیرفته شده در نظر گرفته شده است که مهم‌ترین اصل آن این است که عملیات بانکداری باید تماما براساس دستورات اسلام تاکید شده در قرآن و سنت باشد. بر همین مبنا بانک‌های تجاری اجازه یافتند که در کنار عملیات بانکداری اسلامی به فعالیت بپردازند.

ایجاد باجه‌های مستقلی در داخل هر یک از بانک‌های تجاری با دستورالعمل‌های قانونی و الزامات مورد نیاز مورد پیگیری قرار گرفت:

ـ آمار جدید باجه‌های بانکداری اسلامی در شعب و نام شهرهای محل استقرار آنها در سال مالی آینده معرفی می‌شود.
ـ خدمات این باجه‌ها شامل انواع عملیات بانکی و مالی، سپرده‌گذاری، سرمایه‌گذاری و غیره است.
ـ شیوه جداسازی سرمایه باجه‌های بانکداری اسلامی از سرمایه بانک‌های تجاری نیز در پاکستان مورد توجه قرار گرفته است.
ـ زیرساخت‌ها و تهیه ملزومات مانند برنامه‌های آموزشی نیز در این زمینه مورد نظر بوده است.
 ـ تجربه مشاوران بانکداری اسلامی، حسابداران مربوطه، سیاست‌های حسابداری و مکانیسم محاسبه سود و زیان نیز کاملا در اجرای عملیات بانکداری اسلامی در این کشور رعایت شده است.
 ـ بخش بانکداری اسلامی در دفاتر سرپرستی و ادارات مرکزی بانک‌ها نیز تاسیس شد. در این بخش‌ها پژوهشگران ویژه شریعت اسلامی و همچنین کمیته ویژه بانکداری اسلامی برای ارائه راهکارهای مختلف در مواقع لزوم به وجود آمد.

بانک‌ها باید مطمئن شوند که حساب سپرده‌های بانکداری اسلامی از حساب خود بانک متمایز بوده و آمار معاملات و دارایی‌ها، تعهدات، هزینه‌ها و درآمد باجه‌ها و بخش‌های بانکداری اسلامی و میزان موجودی و ذخیره نقدی آنها به طور شفاف اعلام شود.

● اصول بانکداری اسلامی
بانکداری اسلامی همان اهداف بانکداری متداول دنیا را دنبال می‌کند با این تفاوت که ادعا می‌شود عملیات بانکداری در این بانک‌ها براساس فقه معاملات اسلامی صورت می‌گیرد. مهم‌ترین اصل در بانکداری اسلامی تقسیم سود و زیان حاصل از معامله و پرهیز از پرداخت ربا یا همان بهره پول است. عمومی‌ترین مفاهیم مورد استفاده بانکداری اسلامی شامل مضاربه (تقسیم سود)، ودیعه (به امانت گذاردن)، مشارکت (سرمایه‌گذاری مشترک)، مرابحه (قرارداد مبتنی بر قیمت تمام شده) و اجازه به شرط تملیک (لیزینگ) است.

 در یک قرارداد رهنی به جای اینکه برای خرید یک کالا، وام در اختیار خریدار قرار بگیرد، بانک‌ها خود اقدام به خرید کالا می‌کنند و آن را دوباره به خریدار می‌فروشند و وجه آن را به صورت قسطی دریافت می‌کند. البته در این معامله سودی و یا جریمه‌ای دریافت نمی‌شود. به منظور جلوگیری از هر گونه قصور در این زمینه بانک اقدام به دریافت وثیقه می‌کند. کالا یا ملک مورد معامله از آغاز به نام خریدار ثبت می‌شود.

این کار مرابحه نام دارد. یکی دیگر از مفاهیم در انجام معاملات اسلامی اجاره و اقتنا نام دارد که مشابه لیزینگ مستغلات است. وام بانک‌های اسلامی برای خرید وسائل نقلیه نیز شیوه مشابهی از لیزینگ است که وسیله نقلیه را با قیمتی بالاتر از قیمت معمول به خریدار می‌فروشد اما مالکیت خودرو را تا پایان مدت اقساط وام حفظ می‌کند. نوعی دیگر از انواع تسهیلات بانک‌های اسلامی پرداخت وام به شرکت‌ها با نرخ بهره شناور است

. نرخ بهره شناور به عنوان نرخ بازده ویژه یک شرکت به حساب می‌آید. به علاوه اینکه سود بانک دقیقا برابر با سود خود شرکت خواهد بود.

 این فرم از مفاهیم خدمات بانکداری اسلامی مشارکت نام دارد که بانک تامین‌کننده منابع مالی و شرکت پدیده آورنده و مجری پروژه است که در پی یک طرح اقتصادی به سرمایه‌گذاری مشترک می‌پردازند. بنابراین این سود و زیان نیز به طور مساوی بین آنها تقسیم می‌شود و شرکت نباید در صورت شکست در پروژه هزینه‌ها و زیان را برعهده گیرد.

● مرکز مشاوره شریعت اسلامی
بانک‌ها و موسسات اسلامی که به ارائه خدمات و تولیدات بانکداری اسلامی می‌پردازند. به تاسیس یک کمیته مشاوره بانکداری اسلامی نیازمندند. هدف از تاسیس این کمیته اطمینان از اجرای احکام شریعت اسلامی در قراردادها و معاملات بانکی است. در کشور مالزی یک نمونه از این مراکز با عنوان بانک نگارا مالایسیا تاسیس شده است.

 ● عقود مختلف در بانکداری اسلامی

▪ ودیعه
در عقد ودیعه بانک به عنوان یک محافظ و معتمد برای سپرده‌گذاری در نظر گرفته می‌شود. در بانکداری اسلامی هر شخص می‌تواند پول خود را به صورت ودیعه نزد بانک به امانت بسپارد و هر گاه که خواست می‌تواند آن را بدون کم‌وکاست دریافت کند. به این سپرده سودی تعلق نمی‌گیرد و در مقابل بانک با صلاحدید خود صاحب سپرده براساس میزان استفاده از سپرده هدیه‌ای تقدیم می‌کند. البته پرداخت این هدیه از سوی بانک نیز هیچگاه تضمین نمی‌شود اما بانک تلاش می‌کند برای پاداش دادن به سپرده‌گذار براساس طول یک دوره سپرده‌گذاری هدیه‌ای به وی بدهد.

 ▪ مرابحه
مرابحه از نظر لغوی به معنی توافق دوطرفه برای سود یک معامله است. مرابحه قراردادی است که براساس آن فروشنده هزینه و سود مورد انتظار خود را اعلام می‌کند. بانکداری اسلامی این نوع قرارداد را به عنوان یکی از تکنیک‌های کاری خود پذیرفته است. به عنوان یک تکنیک مالی مشتری از بانک درخواست می‌کند که یک کالای مشخص را برای وی خریداری کند و بانک با اعلام میزان سود علاوه بر هزینه خرید به مشتری این کار را انجام می‌دهد.

 ▪ مضاربه
 نمونه‌ای از شراکت در استفاده از منابع مالی است که یک طرف مسوول تامین سرمایه و یک طرف وظیفه انجام کار، تخصص و مدیریت را برعهده می‌گیرد. هرگونه منفعت به دست آمده براساس یک توافق قبلی بین طرفین تقسیم می‌شود در صورتی که هرگونه زیان تنها متوجه تامین‌کننده سرمایه است. در این حالت بابت زیان شرکت و عامل اجرای پروژه خسارتی پرداخت نمی‌شود.

در این عقد به وام‌دهنده رب‌المال و به وام‌گیرنده مضاریب می‌گویند. در بانکداری اسلامی تمامی سرمایه توسط بانک پرداخت می‌شود و اجرای تجارت و مدیریت آن برعهده طرف مقابل است. در مضاربه هیچ‌گونه زیانی تقسیم نمی‌شود. بانک در واقع صاحب دارایی است و عامل اجرایی به عنوان کارگر و یا کارگزار وی محسوب می‌شود. تقسیم سود بیشتر همانند عقد مشارکت تقسیم می‌شود. در مضاربه صاحب سرمایه حق مداخله در مدیریت و تجارت را ندارد مسوولیت این مهم برعهده عامل این پروژه است. مهم‌ترین ویژگی مضاربه امکان توافق بر سر تقسیم سود به هر نسبت بین طرفین است. مضاربه می‌تواند به صورت انفرادی و یا گروهی اجرا شود.

▪ مشارکت
مشارکت ارتباطی است که برمبنای یک قرارداد همکاری تجاری دوطرفه، سود و زیان حاصل از انجام کار بین طرفین تقسیم می‌شود. مشارکت یک توافق است که در آن بانک اسلامی سرمایه مورد نیاز را تامین می‌کند که این سرمایه با آورده دیگر طرفین قرارداد و شرکت تجاری ترکیب می‌شود در این قرارداد همه طرفین حق دارند که در مدیریت فعالیت تجاری یا صنعتی مداخله کنند اما نیازی به انجام آن نیست. در این عقد تجاری سود به دست آمده براساس توافق قبلی تقسیم می‌شود اما زیان احتمالی حاصل از کار براساس نسبت آورده سرمایه تقسیم خواهد شد.

▪ مشارکت
این نوع مشارکت یک توافق کلاسیک است. تمامی طرفین برای تامین مالی یک پروژه بازرگانی، صنعتی، سرمایه‌گذاری و غیره که ریسک موفقیت آن نیز همواره وجود دارد، همکاری می‌کنند. میزان سود حاصل از این پروژه براساس توافقات قبلی بین شرکا تقسیم می‌شود، اما هرگونه زیان احتمالی براساس میزان حق و حقوق مشارکت طرفین تقسیم می‌شود. در این مشارکت یک نفر به تنهایی نمی‌تواند خسارت ناشی از عدم همکاری دیگران را متقبل شود. مدیریت پروژه نیز بر عهده همه، برخی یا حتی یک نفر از اعضا خواهد بود.

▪ مشارکت
این نوع مشارکت به نحوی است که دو طرف سرمایه‌های خود را در یک پروژه روی هم ریخته و در اجرای آن مشارکت می‌کنند و سود و زیان حاصل از کار را به نسبت میزان مشارکت بین یکدیگر تقسیم می‌کنند. در عقد مشارکت طرفین حق مداخله دارند، گرچه می‌توانند از این حق خود چشم بپوشند و از طرف خود یک نفر را مشخص کنند یا این حق را به شریک خود تفویض کنند. در این صورت طبیعی است که بهره بردن از سود و یا بر عهده گرفتن میزان خسارت نیز با توجه به نقش طرفین در پیشبرد پروژه تعریف خواهد شد. مشــــارکت در کل به دو نوع است. یکی مشـــارکت دائــــم و دیگری مشارکت تقلیلی که در ذیل توضیح هر یک ارائه شده است.

 ▪ مشارکت دائم
 در مشارکت دائم یک بانک اسلامی در یک پروژه مشارکت می‌کند و براساس یک نسبت از پیش تعیین شده از سود بهره‌مند می‌شود. مدت زمان این قرارداد معین نشده و می‌تواند بنا به خواسته طرفین ادامه یابد. این تکنیک برای تامین مالی پروژه‌های بلندمدت مناسب است. در شرایطی که منابع مالی مورد نیاز پروژه برای یک مدت طولانی تعریف شده و به بهر‌ه‌برداری رسیدن آن ممکن است به طول بیانجامد.

▪ مشارکت تقلیلی
در این نوع مشارکت سهم آورده شرکت‌کنندگان در پروژه و سهم سود آنها بر پایه یک نسبت از پیش توافق شده تعیین می‌شود. اما در عین حال روشی را فراهم می‌کند که براساس آن سهم آورده بانک در پروژه کاهش می‌یابد و در نهایت این سهم به مالکیت دیگر شرکا در می‌آید. این قرارداد اجازه می‌دهد که به مرور پرداخت بیشتر و بالاتری نسبت به حق واقعی بانک صورت ‌گیرد و بانک به تدریج سود آورده خود را دریافت می‌کند و به علاوه سرمایه اصلی و حقوق مشارکتی بانک کم‌کم کاهش می‌یابد و پس از مدت معینی به صفر می‌رسد و شراکت بانک پایان می‌یابد. شکل عقد مشارکت مالی می‌خواهد توسط بانک‌های اسلامی به منظور انجام تجارت‌های داخلی، واردات و چاپ اوراق اعتباری مورد استفاده قرار گیرد. این قرارداد همچنین می‌تواند در کشاورزی و صنعت به کار گرفته شود. مشارکت در سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز این تکنیک مشارکت بین دو طرف در تامین مالی یک پروژه است. سهم سود هر یک از قبل توافقی تعیین می‌شود اما سهم زیان احتمالی بر حسب میزان مشارکت در طرح تعیین می‌شود و مدیریت پروژه بر عهده هر دو طرف است.

 ▪ اجاره
معنی تکنیکی اجاره فروش یک حق عمری و رقبی معین در مقابل دریافت پاداشی معین است. عموما برای اجیر کردن و به خدمت گرفتن مورد استفاده قرار می‌گیرد، اجاره همچنین برای در اختیار گرفتن یک زمین در مقابل پرداخت اجاره بهای ثابت به صورت نقدی به کار گرفته می‌شود. مضاربه حالتی از اجاره است که صاحب زمین با اجاره دادن آن بخشی از محصول به دست آمده را به عوض اجاره دریافت می‌کند. همین روش نیز توسط بانک اسلامی به کار گرفته می‌شود. بانک براساس قراردادی ساختمان، لوازم و امکاناتی مشابه را در ازای یک اجاره بهای توافقی به مشتری اجاره می‌دهد. اجاره‌بها ثابت بوده آنچنانکه بانک مبلغ سرمایه‌گذاری اصلی به علاوه سود آن را کسب خواهد کرد.

 ▪ اجاره (لیزینگ)
 لیزینگ یکی از شیوه‌های قانونمند کسب درآمد براساس قوانین اسلامی است. در این شیوه یک دارایی واقعی مانند دستگاه، اتومبیل، کشتی و یا یک خانه می‌تواند از سوی موجر به مستاجر برای دوره معین در قبال قیمت معین اجاره داده شود. هزینه و منفعت در این معامله به صور روشن و آشکار در قالب قرارداد اجاره قید می‌شود. از این شیوه بانک‌های بسیاری در کشورهای اسلامی استفاده می‌کنند. بانک توسعه اسلامی (آی.دی.بی)،‌ بانک اسلامی مالزی و تعدادی از بانک‌های تجاری در پاکستان این شیوه را به‌کار می‌گیرند. براساس قرارداد اجاره یا لیزینگ یک بانک اسلامی یک دارایی را براساس مشخصات و خواسته‌های مشتری خریداری می‌کند و آن را با توافق طرفین ضمن تعیین مدت اجاره و میزان اجاره به مشتری اجاره می‌دهد. مشخصات و طبیعت دارایی مورد اجاره نیز به هنگام تعیین اجاره و زمان اجاره مورد نظر قرار می‌گیرد. در طول مدت لیزینگ مالکیت دارایی در اختیار اجاره‌دهنده (بانک) است. بانک این حق را دارد که این مالکیت را به اجاره‌کننده (مستاجر) انتقال دهد. در پایان مدت اجاره دارایی مجددا به بانک تحویل داده می‌شود.

▪ اجاره به شرط تملیک
 لیزینگ در معاملات مالی اسلامی از ظرفیت‌های بسیاری برخوردار است و بانک‌های اسلامی شیوه‌های مختلف آن را به مرور تجربه کرده و به کار می‌گیرند. توافق خرید اجاره یکی از این نمونه‌ها است. براساس این توافق که به اجاره به شرط تملیک، فروش اقساطی یا «اجاره و الاقتناء» نیز معروف است، مورد اجاره در پایان دوره لیزینگ به تملک مستاجر در می‌آید و مبالغ پرداختی اقساط به جای اجاره (سود سرمایه) و همچنین اصل سرمایه محسوب شده و در پایان، مالکیت اجاره‌دهنده (بانک) سلب می‌شود. از این روش عمدتا برای خرید منزل و اتومبیل استفاده می‌شود.

 ▪ قرض‌الحسنه
قرض‌الحسنه یک وام با فضیلت است. وام قرض‌الحسنه با شرط اینکه در پایان دوره به هیچ عنوان مبلغی به آن اضافه نشود، پرداخت می‌شود. این وام بدون بهره برای اهداف خیریه یا برطرف کردن نیازهای سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت اعطا می‌شود. قرض گیرنده موظف است که تنها اصل مبلغ وام را بازگرداند. این وام فقط مخصوص افراد نیازمند است و پاداش پرداخت این وام نزد خداوند است. بانک‌های اسلامی در ارائه این وام به روش‌های مختلفی عمل می‌کنند. برخی از این بانک‌ها وام قرض‌الحسنه را صرفا برای سرمایه‌گذاری در خود بانک به متقاضیان ارائه می‌دهند. برخی دیگر به همه مشتریان این وام را پرداخت می‌کنند. برخی از بانک‌ها این وام را صرفا به دانشجویان نیازمند و دیگر بخش‌های اقتصادی ضعیف جامعه می‌دهند. تولیدکنندگان کوچک، کشاورزان و شرکت‌هایی که قادر نیستند از منابع دیگر نقدینگی مورد نیاز خود را تامین کنند از متقاضیان این وام‌ها هستند.

● صندوق سرمایه‌گذاری اسلامی
 صندوق سرمایه‌گذاری اسلامی یکی از بخش‌هایی است که در نظام مالی اسلامی به سرعت رشد کرده است. در سراسر دنیا تقریبا ۱۰۰صندوق سرمایه‌گذاری اسلامی وجود دارد. جمع کل دارایی‌های مدیریت شده در این صندوق‌ها نزدیک به ۵میلیارد دلار است که سالانه ۱۲ تا ۱۵درصد نیز رشد می‌کند. نظر به علاقه روزافزون به بانکداری اسلامی، تعداد صندوق‌های سرمایه‌گذاری روزبه‌روز بیشتر می‌شود. در کشورهای غربی نیز بانکداری اسلامی علاقه‌مندان زیادی پیدا کرده است. با وجود این موفقیت‌ها، برخی از نیازهای سرمایه‌گذاران در این بازارها برآورده نشده و تعدادی از این صندوق‌ها بسته شده است.

اغلب این صندوق‌ها دارایی‌های شخصی، دارایی موسسات تعاونی و سرمایه‌گذاری‌های کوچک را مورد هدف قرار داده‌اند که بین ۵۰هزار تا یک‌میلیون دلار را شامل می‌شود. بازارهای هدف برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری اسلامی متفاوت هستند. برخی از آنها سرمایه‌های بازارهای محلی کشور مالزی و برخی دیگر سرمایه‌های کشورهای حاشیه خلیج‌فارس را هدف قرار داده‌اند. برخی دیگر به سرمایه‌های خاورمیانه چشم دوخته‌اند.

 در عین حال برخی از آنها برای عدم توفیق در دستیابی به بازارهای محلی و موفق نشدن در جذب سرمایه‌های جوامع اسلامی مورد شماتت قرار گرفته‌اند. از آغاز به‌کار صندوق‌های سرمایه‌گذاری اسلامی در دهه ۱۹۹۰، شاهد ایجاد شاخص سهام اعتباری به وسیله شاخص بازار اسلامی داوجونز و سری شاخص جهانی اسلامی اف.تی.اس.ای بوده‌ایم. وب‌سایت failaka.com شرح فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری اسلامی و فهرستی از این صندوق‌ها را در سراسر جهان ارائه کرده است.

 ● فلسفه بانکداری اسلامی
شریعت اسلامی تنها ربا (بهره) را حرام اعلام کرد، اما سایر درآمدهای سرمایه را ممنوع نکرده است. به عبارت دیگر هر گونه پیش‌شرط برای انتفاع از اصل سرمایه و بدهی ممنوع اعلام شده است. براساس اصول اسلامی شیوه اجرایی و به‌کارگیری سرمایه در یک پروژه و موارد ایجاد شغل از اهمیت ویژه برخوردار است. با الهام از آیه ۲۷۵ سوره دوم قرآن کریم، سوره بقره ممنوعیت کار و درآمد بدون ریسک موجب می‌شود که فعالیت‌های مالی در اسلام دارایی‌های واقعی با ارزش افزوده همراه باشد.

بانکداری اسلامی بر تقسیم ریسک، دادوستد فیزیکی کالا، درگیری مستقیم با تجارت و کار، اجاره و قراردادهای ساختمانی با استفاده از عقود مختلف شرعی استوار است، همچنین بانکداری اسلامی با مدیریت دارایی به منظور افزایش درآمد عمومی است.

تقسیم ریسک و مدیریت آن برای دستیابی به حاکمیت مشارکت و همکاری در انجام پروژه‌ها یکی از اهداف بانکداری اسلامی است. سود در اسلام پاداش نام دارد و فعالیت‌های مبتنی بر تقسیم ریسک و استفاده از منابع برای بالابردن ارزش سرمایه مجاز شمرده شده است. معاملات مالی مجاز از سوی شریعت اسلامی باید مبتنی بر ارائه کالا، خدمات و منافع باشد.

 این سیاست برای برخورد و تعامل بهتر سیاست‌های پولی و مالی و ایجاد نظم بیشتر مورد توجه قرار دارد. به‌علاوه اسلام اجاره دارایی و حق عمری و رقبی و دریافت اجاره‌بها را مجاز دانسته است.

منبع:پی سی انلاین

براساس آخرین بررسی‌ای که شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران انجام داده است خودرو‌سازان راین، زاگرس‌خودرو و مزدا یدک در زمینه خدمات پس از فروش اول تا سوم شدند. این آمار شاید ابتدا چندان مهم به‌نظر نرسد اما اگر به آن با دقت نگاه شود متوجه می‌شویم که هر سه خودرو‌ساز غیردولتی هستند و این نشان می‌دهد که خودرو‌سازان دولتی با تمامی امکاناتی که در اختیار دارند در رضایت مشتری و خدمات پس از فروش وضعیت مناسبی ندارند. این در حالی است که خدمات پس از فروش نسبت به سایر قسمت‌های صنعت خودرو بیشتر به علم مدیریت و نه فناوری وابسته است.این عامل ضعف مدیریت در بخش اصلی صنعت خودرو که ایران خودرو و سایپا پیشقراولان آن محسوب می‌شوند را بیشتر نشان می‌دهد.

 همچنین براساس نظرسنجی شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، خدمات پس از فروش عمده‌ترین مشکل صنعت خودرو از دیدگاه مشتریان محسوب می‌شود اما به راستی دلیل این همه مشکل و نارضایتی چیست ؟! صنعت خودروی ایران هر چند در ۱۵ سال اخیر رشد کرده است اما هنوز هم خدمات پس از فروش در شرکت‌های خودرو‌ساز ایرانی وضع خوشایندی ندارد. بسیاری از افراد از وضع خدمات پس از فروش در شرکت‌های خودروسازی ناراضی هستند.

 شاید طولانی بودن صف در مراکز خدمات پس از فروشی که خدمات نسبتا بهتری می‌دهند، خرابی بیشتر خودروها پس از تعمیر، عدم‌پخش مناسب خدمات پس از فروش، آموزش ندیدن تعمیر‌کاران به روش‌های جدید و عدم‌توانایی در تعمیر خودروهای مدرن و عیب‌یابی درست، فقط گوشه‌ای از ضعف‌های خدمات پس از فروش در صنعت خودرو ایران باشد که مردم هر روز با آن دست به گریبان هستند. شاید بیشترین عامل در ارائه کیفی خدمات پس از فروش، علم مدیریت باشد و با توجه به اینکه این بخش به تکنولوژی بالایی نیاز ندارد، مشکلات فوق به ضعف مدیریت در ارائه خدمات مربوط می‌شود.

 در این‌ باره یکی از افراد مراجعه‌کننده به مراکز خدمات پس از فروش که از خدمات ارائه شده ناراضی است، می‌گوید: پس از اینکه از ایران‌خودرو وسیله نقلیه خود را با حداقل ۲۰ مورد نقص فنی که برخی از آنها در سیستم‌های ایمنی خودرو بود، دریافت کردم، به تعمیرگاه مجاز مراجعه کردم تا مشکل برطرف شود ولی نه‌تنها مشکل حل نشد، بلکه عیب‌های جدیدی هم به‌خودرو اضافه شده است.

 یکی از مدیران صنعت خودرو در این باره معتقد است: به‌علت نقص در بعضی خطوط تولید و بی‌کیفیت بودن بعضی قطعات تولیدی، ما در بعضی موارد با قرار دادن قطعات قطعه‌سازان روی خودرو، در مرحله کنترل کیفیت نهایی نقص‌هایی مشاهده می‌کنیم که با توجه به زمان‌بر بودن تعمیر این خودرو احتمال دارد که خط تولید متوقف شود و به همین دلیل این خودروها به امید آنکه اشکالات آن در تعمیرگاه‌های مجاز و در دوران گارانتی حل شود، به مشتری فروخته می‌شود.

● ریشه‌های اصلی معضل
در صنعت خودرو ممکن است برای هر قطعه یک تولیدکننده به‌صورت مهندسی با کیفیت بالا و تحت مشارکت یا لیسانس یک شرکت اروپایی قطعه‌ای خوب، اما شرکتی دیگر به‌صورت سنتی قطعه معیوب تولید کند که این قطعه استفاده شده در خودرو سبب افزایش مراجعه مردم به تعمیرگاه‌ها و موجب ازدحام مردم در تعمیرگاه‌ها می‌شود. در همین حال آموزش‌های لازم به تعمیرکاران نیز داده نمی‌شود و در مناطق بسیار زیادی از ایران تعمیر خودروهای انژکتوری به‌دلیل عدم‌دانش لازم در تعمیر‌کاران امکان‌پذیر نیست. با اینکه دانشگاه‌ها و آموزشکده‌های مختلفی در حال تربیت کاردان‌های فنی هستند اما اکثر این مؤسسات از وسایل و سیستم‌های مدرن خودرو جهت آموزش به تعمیرکاران بی‌‌بهره‌اند و بسیاری از این افراد نیز حتی با وجود نیاز فوق‌العاده زیاد صنعت خودرو به آنها جهت ارائه خدمات پس از فروش به‌دلیل ضعف مدیریت جذب نمی‌شوند.

 این در حالی است که در ایران کمبود تعمیر‌کار آشنا به علم روز بسیار به چشم می‌خورد. در این‌باره مهندس بوساری، کارشناس دروس فنی می‌گوید: یکی از اصلی‌ترین مشکلات خدمات پس از فروش، نبود مهندس و تکنیسین و کارگر در زمینه تعمیر و خدمات پس از فروش است. آموزش لازم جهت نگهداری، تعمیر و خدمات پس از فروش توسط شرکت‌های خودرو‌ساز داخلی ارائه نمی‌شود و تکنولوژی جدید مانند انژکتور وارد بازار می‌شود، درصورتی که تعمیر‌کاران و مهندسان هنوز آموزش ندیده‌اند.

 وی مشکل اصلی در خدمات پس از فروش را نبود آموزش عنوان کرده و می‌افزاید:‌ آموزشکده‌ها و دانشگاه‌های کشور در بسیاری از موارد حتی از داشتن موتورهای جدید مانند سیستم انژکتوری محروم هستند که این امر سبب کم‌سواد بودن تکنیسین‌ها و مهندسان می‌شود.

 بوساری ادامه می‌دهد: ‌تعمیر‌کاران ما از کارایی و سواد کافی برخوردار نیستند و آموزش کافی نیز در زمینه تعمیر خودرو ندیده‌اند. هم‌اکنون در ایران ۸میلیون خودرو وجود دارد که سالانه بیش از یک میلیون خودرو هم به آن افزوده می‌شود. این در حالی است که کمبود تعمیرگاه سبب افزایش صف‌های تعمیرگاه‌ها شده است. (به‌عنوان نمونه ایران خودرو با تولید سالانه ۶۰۰‌هزار خودرو تنها ۷۰۰ نمایندگی مجاز دارد.) این کارشناس معتقد است: به‌دلیل آنکه اکثر تعمیر‌کاران آموزش ندیده‌اند و نمی‌توانند عیب خودرو را به درستی شناسایی کنند، با انجام تعمیرات موجب خراب شدن قطعات سالم خودرو نیز می‌شوند. به‌نظر می‌رسد با وارد شدن به سازمان تجارت جهانی و مقابله با واردات خودرو، یکی از اصلی‌ترین راهکارها برای حفظ مشتری خدمات پس از فروش است.

 شرکت‌های داخلی به‌دلیل محلی بودن و دسترسی به تعمیرگاه‌های زیاد می‌توانند از این حربه برای حفظ مشتری استفاده کنند. این در حالی است که با مدیریت قوی، سطح خدمات پس از فروش و کیفیت خودروها افزایش یابد. در غیراین صورت خدمات پس از فروش مانند تیغ دولبه هر روز از مشتریان این خودرو‌سازان می‌کاهد. حال اگر به استاندارد کیفی در اروپا با ۲۰ نمره منفی توجه کنیم، عمق فاجعه بیشتر مشخص می‌شود.

 ● کیفیت حلقه گمشده
اما واقعا دلیل کیفیت پایین در خودروهای ایرانی چیست؟ شاید دانستن این موضوع خالی از لطف نباشد، پرایدهایی که در سایپا و پارس‌خودرو تولید می‌شود اختلاف کیفی دارند؛ یعنی اینکه خطوط تولید، نحوه مدیریت و نیروی انسانی و رضایت کارکنان در تولید خودرو نقش اساسی دارد. در بسیاری از موارد نیز کیفیت، ارتباط مستقیم با نیروی متخصص در خطوط تولیدی و به‌خصوص بخش کنترل کیفیت دارد. شاید در بسیاری از موارد افرادی که تکنیسین تاسیسات هستند و از قطعات و مکانیزم خودرو هیچ اطلاعی ندارند در خطوط تولید و در قسمت ارزیابی کیفیت فعالیت می‌کنند.

وقتی این افراد نمی‌دانند فلان سیستم در خودرو چگونه کار می‌کند، بنابراین چگونه می‌توانند ایراد سیستم را تشخیص دهند؟ البته جالب‌تر آن است که در بعضی موارد تکنیسین‌های مکانیک خودرو نیز در خطوط رنگ در حال کار هستند! اکنون روشی با نام خود کنترلی در خودرو‌سازان بزرگ دنیا برای افزایش کیفیت خودرو اعمال می‌شود؛ به این صورت که کارگری که قطعه را مونتاژ یا تولید می‌کند درصورت بروز مشکل سریعا باید موضوع را گزارش کند. این امر در خودرو‌سازان ایرانی نیز در حال رواج یافتن است که البته احتیاج به فرهنگ‌سازی‌ وسیعی دارد.

از سوی دیگر ایراد فنی بسیاری از خودروهای ایرانی در مرکز کنترل کیفیت مشخص می‌شود اما به‌دلیل بالا بودن قطعات معیوب، طبق عرف موجود در کشور، برطرف کردن آن به دوران گارانتی محول می‌شود و خودرو تحویل مشتری می‌شود. اما چرا ایرادات فنی خودروهای ساخته شده ایرانی آن‌قدر بالاست که خودرو‌سازان برای متوقف نشدن خطوط تولید مجبور هستند آن را در دوران گارانتی بر طرف کنند و چرا کیفیت یک خودروی ایرانی خوب و دیگری بد است تا جایی که بسیاری از افراد از خرید خودروهای ایرانی همانند تخم مرغ شانسی یاد می‌کنند؟! علت اصلی این پرسش‌ها، تولید به شکل مهندسی معکوس است که در قطعه سازان ایرانی مرسوم است.

بیشتر قطعه‌سازان ایرانی به‌دلیل نداشتن نقشه‌ و دانش فنی تولید یک قطعه سعی می‌کنند قطعه را کپی‌سازی‌ و بدون آنکه مواد یا روش تولید آن را بدانند، تولید کنند. البته تعدادی از قطعه‌سازان ایرانی با بستن قرارداد دانش فنی یا سرمایه‌گذاری مشترک چنین مشکلی ندارند اما معمولا برای هر قطعه در ایران، قطعه‌سازان فراوانی وجود دارند و حال این شانس مشتری است که قطعه یک قطعه‌ساز خوب یا قطعات قطعه‌ساز کپی‌کار روی خودرویش نصب شده باشد.

 با این روند به‌نظر می‌رسد تا زمانی که کشورمان وارد زنجیره جهانی قطعه‌سازان نشود، تولید بی‌کیفیت خودروها و قطعات یدکی موجب خواهد شد تا خودرو‌هایی با عیوب فراوان به مراکز محدود خدمات پس از فروش مراجعه کرده و این مراکز نیز که با مدیریت نامناسبی اداره شده و دارای افراد کار ‌آزموده اندکی هستند، سبب ناراحتی بیشتر خریداران خودروهای ایرانی شوند.

منبع:پی سی انلاین

این روزها در محافل سیاسی و اقتصادی بحث‌هایی مبنی‌بر تشکیل کمیته ملی قیمت تمام شده با محوریت وزارت بازرگانی و حضور دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط از قبیل وزارتخانه‌های صنایع و معادن، جهاد کشاورزی، امور اقتصادی و دارایی، تشکل‌های تولیدی و توزیعی در جریان است. به نظر نگارنده این موضوع با تایید نگرانی‌های موجود بر بحران رکود و بیکاری که اقتصاد کشور را تهدید می‌کند و با اجرای طرح تحول اقتصادی و حذف یارانه‌های سوخت، این تهدید شدیدتر نیز خواهد شد. از دو منظر قابل‌نقد و بررسی می‌باشد؛ اولا در کمیته فوق از نظر ساختاری نماینده‌ای برای حفظ منافع مصرف‌کننده به چشم نمی‌خورد و این ممکن است به تداوم سیاست‌های قابل‌انتقاد گذشته دولت در دفاع از تولید‌کنندگان با نادیده گرفتن منافع مصرف‌کننده دامن بزند و ثانیا وجود ابهام در تعریف اسم کمیته است که به نظر می‌رسد به جای کمیته ملی قیمت تمام شده بایستی از اسم کمیته ملی ارتقای قدرت رقابت استفاده گردد؛ چرا که عامل موثر در افزایش تولید و فروش و در نتیجه رفع بحران رکود در اقتصاد و تولید تنها قیمت تمام شده محصول نیست؛ بلکه افزایش قدرت رقابت محصولات داخلی در بازار است که دامنه وسیع‌تری از عوامل از جمله قیمت تمام شده را در بر می‌گیرد و این تعریف ناقص ممکن است کمیته فوق را از اهداف تعریف شده منحرف کند.

 در تایید نظریه فوق کافی است به این موضوع واضح توجه شود که خریدار در بازار فقط به قیمت توجه نمی‌کند و دنبال ارزان‌ترین جنس نمی‌گردد و در افزایش قیمت محصول، عوامل ضعف مدیریت کلان مهم‌ترین اثر را دارند.

 قدرت رقابت محصولات داخلی متاثر از عوامل بهره‌وری، کیفیت، مزیت اقتصادی و هزینه‌های عوامل تولید و فروش می‌باشد و خروجی عوامل گفته شده در دو فاکتور مهم قیمت عرضه و مشتری‌پسندی محصولات در عرصه رقابت تجاری در بازار ظاهر می‌گردد. امروزه اقتصاددانان به این نتیجه رسیدند که سرمایه به تنهایی نمی‌تواند عامل رشد و توسعه اقتصادی کشور باشد و بالا بودن بهره‌وری نقش بسزایی در این زمینه دارد.

متاسفانه در کشور ما در مقایسه با کشورهای توسعه یافته برای تولید یک واحد محصول، سرمایه بیشتری مصرف می‌شود. این به معنای پایین بودن بهره‌وری سرمایه می‌باشد. در کشور ما عوامل مکمل دیگری مثل مدیریت و نگرش دولتی به عوامل تولید علاوه‌بر سرمایه مهم هستند.

نوع مدیریت در تولید و کنترل هزینه‌های تولید، میزان بهره‌وری و کارآیی منابع و قیمت تمام شده محصولات را تحت‌تاثیر خود قرار می‌دهد و پایین بودن بهره‌وری در کشور ما بیشتر از مشکل عمده ضعف مدیریت، نارسایی‌های ناشی از رقابتی نبودن فعالیت‌های اقتصادی، درآمدهای رانتی و فساد مالی، بی‌توجهی به مزیت اقتصادی کالاهای تولیدی، نابسامانی در توازن تجارت خارجی، نبود مشارکت و انگیزه کافی برای سرمایه‌گذاری و تاخیر در اجرای پروژه‌های عمرانی می‌باشد که باعث افزایش قیمت تمام شده و در نهایت کاهش قدرت رقابت محصولات می‌گردد.

 در مقاله حاضر سعی می‌شود با رعایت محدودیت‌های خاص قسمتی از این موارد مورد بررسی قرار گیرد. با آرزوی موفقیت برای کمیته یاد شده امید است که توجه به این موارد در کمیته راهگشای بحران رکود در کشور باشد.

● توجه هدفمند به ارتقای کیفیت تولیدات
 افزایش مشتری‌مداری و تقویت کیفیت کالاهای داخلی یکی از عوامل مهمی است که قدرت رقابت محصولات را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. دیدگاه مبتنی بر کیفیت در واقع بر این اصل تاکید دارد که مشتری، محور تولید است و همه تصمیمات باید برای رضایت مصرف‌کننده اتخاذ شود. تولید‌کنندگان مجبورند به‌منظور جلب اعتماد مصرف‌کنندگان و پیروزی در میدان رقابت، کالاهایی با کیفیت بالا ارائه نمایند.

در کشور ما حجم وسیعی از محصولات داخلی توسط دولت و نهادهای شبهه دولتی تولید می‌گردد. به‌دلیل اینکه معمولا این محصولات به‌صورت عمده تحت‌سایه تعرفه‌های گمرکی، انحصار و حمایت‌های خاص دولتی قرار دارند، توجه لازم را به تولید محصولات مشتری‌پسند نمی‌دهند و تعریف مشتری، انحصار و استقرار مدیریت کیفیت در این بخش‌ها با دشواری‌هایی روبه‌رو است.

 دیدگاه مدیریت دیوان‌سالارانه دستگاه‌های دولتی به سیاستمدارانی که آنها را انتخاب کرده و به مدیریت منصوب کرده‌اند به عنوان مشتریان نهایی می‌نگرند. در حقیقت طبق این نظریه، جلب رضایت سیاستمداران به عنوان رضایت مردم و شهروندان تلقی می‌شود، این نوع نگرش قدرت رقابت را از محصولات ما در بازار رقابت می‌گیرد، لذا باید جهت استقرار مدیریت کیفیت جامع در بخش دولتی حدود دخالت اهرم‌های سیاسی مشخص و تعریف گردد.

 ● هدفمند کردن خصوصی‌سازی رقابت و مبارزه با انحصار
توجه به خصوصی‌سازی و بستر‌سازی برای توسعه آن، مبارزه با انحصار و افزایش قدرت رقابت بخش خصوصی از جمله اصول واضحی است که تابه‌حال راجع به آن مطالب زیادی توسط اقتصاددانان و سیاستمداران و مسوولان نظام گفته شده است. پذیرش این مهم که در اصل ۴۴ قانون اساسی نیز به آن پرداخته شده است، به قدری همگانی شده که حتی مخالفانش نیز آن را رد نمی‌کنند، اما خواسته یا ناخواسته با اجرای ناقص و ارائه آمارهای غیر‌واقعی آن را از مسیرش منحرف می‌کنند. ادعای انحراف خصوصی‌سازی یک نظریه نیست، بلکه اصلی هست که مسوولان اقتصادی و تحقیقات مجلس نیز آن را تایید کرده است.

 خصوصی‌سازی به معنی فعال‌سازی نیروهای بخش مردمی با هدف افزایش تولید و کاهش قیمت تمام شده و رقابتی کردن اقتصاد است. خصوصی‌سازی می‌تواند هزینه‌های اضافی مدیریت ضعیف دولتی را از دوش قیمت تمام شده محصولات تولیدی بردارد و هزینه مدیریت‌های ناکارآمد بخش دولتی را از بودجه کل کشور جدا کند.

خصوصی‌سازی تنها شعار نیست، بلکه قانون کارآمد، بستر اجرایی، شفاف‌سازی اطلاعات و بینشی رقابتی می‌خواهد. تحلیلگران اقتصادی براین باورند که یکی از سرچشمه‌های فساد، رانت‌خواری و عدم‌کارآیی نظام اداری و اقتصادی کشور و در نتیجه افزایش قیمت تمام شده محصولات تولیدی، به‌خاطر کم‌توجهی به خصوصی‌سازی و مبارزه با انحصار است.

در صورت اجرای صحیح قوانین خصوصی‌سازی و اجرای درست اصل۴۴ قانون اساسی توسط هیات دولت و ... انتظار می‌رود از رانت‌خواری جلوگیری شود. معافیت‌های ناروا حذف گردد. شرایط غیر‌عادلانه و بسیار پرهزینه قراردادهای دولتی عادلانه شود، تمام امتیازات و معافیت‌های اعطایی به شرکت‌های دولتی برای بخش‌های غیر‌دولتی فراهم گردد، تبعیضات ناروا رفع شود و فرصت‌هایی برابر برای تمامی افراد و فعالان اقتصادی لحاظ گردد. تنها در آن صورت اقتصاد شایسته سالاری و حضور مدیران و نیروهای انسانی کارآمد با لیاقت‌های برتر که از ملزومات اصلاحات اقتصادی است به ظهور خواهد رسید و در صورت عدم‌توجه به این بستر قانونی هزینه‌های این بی‌توجهی روی قیمت تمام شده محصولات تولیدی اثر منفی خواهد گذاشت و عوارض حذف یارانه‌ها را نیز افزایش خواهد داد.

 ● هدفمند کردن تجارت خارجی
 ساماندهی و توسعه تجارت خارجی از موارد مهم دیگری است که بایستی در بحث کاهش قیمت تمام شده و در نتیجه افزایش قدرت رقابت مورد توجه قرار گیرد و یکی از عوامل افزایش اقتدار ملی و نفوذ سیاسی کشور ما در جهان است. در این زمینه توسعه و تسهیل صادرات غیر‌نفتی می‌تواند به عنوان یک عامل شتاب‌‌دهنده جهت رهایی از وابستگی کشور به اقتصاد تک‌قطبی نفت و درآمدهای حاصل از فروش آن عمل نماید و بیماری پرریسک اقتصاد وابسته کشور را درمان کند.

گسترش صادرات کالاهای مدرن و محصولات فرآوری شده بهترین راهبرد ایجاد اشتغال پایدار با هزینه کمتر و کیفیت بالاتر می‌باشد، زیرا در تولید با حجم‌های محدود و بازارهای کوچک محلی و داخلی امکان صرفه‌جویی و کاهش در هزینه‌ها محدود است و تنها با تولید در ابعاد بزرگ‌تر می‌توان هزینه‌های سربار را کاهش داد و با ایجاد اطمینان در تولیدکنندگان از دسترسی به بازارهای بزرگ‌تر ریسک سرمایه‌گذاری وسیع و استفاده از دانش فنی برتر را برای سرمایه‌گذاران توجیه‌پذیر کرد. لذا تولید بدون توجه به گسترش بازارهای مصرفی نمی‌تواند به بالندگی برسد. از این رو دستیابی به چنین اهدافی با اتکا به تقویت تولید داخل و توسعه صادرات کالاهای صنعتی امکان‌پذیر است.

 در رابطه با این سیاست، دولت می‌تواند از یارانه‌های صادراتی به عنوان یک اهرم استفاده کند و با پرداخت ضابطه‌مند، غیر‌فسادآور، هدفمند، شفاف، جهت‌دار و برنامه‌ریزی شده جایزه صادراتی برای دستیابی به خلق مزیت نسبی در تولید محصولات استراتژیک و پیشتاز از جمله فرآوری مواد خام و مشتقات نفت و گاز، مواد معدنی و کشاورزی به جای صادرات مواد خام که از راهکارهای رونق تولیدات صادرات‌گرا است، تلاش کند و موجبات افزایش در ارزش افزوده و افزایش در شاخص قیمت کالاهای صادراتی را فراهم آورد که هر دو عامل موجب افزایش تولید و اصلاح موازنه تجاری به نفع کشور می‌شود.

 ● توجه هدفمند به سرمایه‌گذاری و محیط کسب‌وکار در کشور
 توجه به سرمایه‌گذاری هدفمند در جذب و توسعه اختراعات و نوآوری‌های جدید و خلاقیت‌ها، حمایت از مخترعان، علوم هسته‌ای صلح‌آمیز، خدمات مدرن پزشکی، تبدیل مواد، تکنولوژی‌های برتر با بهره‌گیری از حساب ذخیره ارزی، حمایت از سرمایه‌گذاری‌های مشترک خارجی برای تولید محصولاتی که بازار آن در داخل وجود داشته و از خارج وارد می‌شود و همکاری مشترک با سایر کشورها برای تولید محصولات صادرات گرای خارجی با دسترسی به بازارهای بین‌المللی آنها می‌تواند ساختار اقتصادی ما را به سمت شکوفایی سوق دهد و به عنوان یک کاتالیزور انتقال فن‌آوری و سرمایه با تامین بازار و افزایش امنیت ملی، به کاهش هزینه‌های سربار کمک کند.

 البته سرمایه‌گذاری خارجی با قراردادهای تامین مالی یا استقراض از خارج، متفاوت است و این نوع قراردادها نمی‌توانند مصادیق سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی باشند. تسریع در گسترش سرمایه‌گذاری خارجی و تشویق به آن و تصویب سریعتر و هدفمند قانون سرمایه‌گذاری خارجی می‌تواند در رفع موانع سرمایه‌گذاری خارجی مفید واقع شود.

از طرفی بایستی موانع توسعه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در کشور به‌صورت مناسب بررسی و حل گردد و توجه به این بخش از شعار به عمل گرایش پیدا کند، زیرا در تجارت، برای رشد سرمایه‌گذاری، توسعه سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی لازم و ملزوم هم هستند و سرمایه‌گذاران خارجی به واقعیت‌هایی نظیر وضعیت سرمایه‌گذاران داخلی، شفافیت مقررات، قانون کار، سود دهی واحدهای تولیدی، نبود فساد، حذف انحصارات و امنیت اقتصادی توجه می‌کنند و در صورت وجود شرایط مساعد نسبت به سرمایه‌گذاری اقدام می‌نمایند. توجه به این موارد می‌تواند خطرات رکود و بیکاری را تعدیل کرده و به رشد و توسعه اقتصاد کشور کمک کند.

● هدفمند کردن اصلاحات مدیریتی
این موضوع که کشور ما در زمینه مدیریت اقتصادی ضعف زیادی دارد غیر‌قابل انکار است و یکی از دلایل اصلی آن هم حاکم بودن نگرش دولتی به ساختار اقتصاد جامعه است، زیرا مدیریت دولتی به فکر حداکثر کردن سود نیست، لذا تلاش زیادی برای کاهش هزینه و بهینه انجام دادن کارها صورت نمی‌گیرد. همچنین شفاف نبودن معاملات در بخش دولتی احتمال تبانی و فساد را نسبت به بخش‌های خصوصی و مستقل که می‌خواهند تولیداتشان سریع‌تر، بهتر، کم‌هزینه‌تر و با کیفیت بالاتر انجام پذیرد افزایش می‌دهد.

بخشی از آنچه امروزه تحت‌عنوان قیمت تمام شده محصولات دولتی از جمله در بخش انرژی برق محاسبه می‌شود و دولت برای دریافت آن، قیمت‌ها را افزایش می‌دهد، از ناکارآمدی دولت در سیاستگذاری کلان و نیز اداره امور بنگاه‌های تحت‌مدیریتش ناشی می‌شود؛ بنابراین بهتر است سیاستگذاران قبل از آن که هزینه این سوء مدیریت را بر مردم تحمیل نمایند به تجربیات الگوهای موفق جهانی و داخلی در این حوزه توجه کنند و به اصلاح ساختار مدیریتی همت گمارند. موضوع قابل‌توجه دیگر در مبحث اصلاحات مدیریتی، قانونمند کردن عزل و نسب مدیران دولتی است برخی از بررسی‌ها از جمله بررسی‌های مجلس از صنعت فولاد کشور نشان می‌دهد ضعف مدیریت و اتلاف منابع مهم‌ترین مشکل پروژه‌های دولتی است.

 مدیران شایسته و لایق کشور سرمایه‌های ملی هستند که نباید تنها براساس معیارهای خاص غیر‌فنی کنار گذاشته شوند و کنار گذاشتن آنها در واقع اتلاف منابع و تجربیاتی است که با صرف هزینه‌های کلان ملی بدست آمده است و بی‌توجهی به این موضوع با افزایش قیمت تمام شده محصولات، قدرت رقابتی محصولات ما را کاهش می‌دهد.

 پایبندی هدفمند به قواعد حکمرانی خوب موضوع قابل‌توجه دیگر مبحث مدیریت است، در سالیان اخیر، حکمرانی حاکمیت تبدیل به موضوعی داغ در مدیریت بخش دولتی شده است و این به ‌واسطه نقش مهمی است که حکمرانی در تعیین سلامت اجتماع ایفا می‌کند.

 بهبود عملکرد اقتصادی کشور به رعایت قواعد حکمرانی خوب بستگی دارد. براساس معیارهای شناخته شده بین‌المللی، مشارکت مردم در تصمیمات، پاسخگو بودن دولت در قبال مردم، تامین ثبات سیاسی کشور، بهبود میزان اثربخشی حکومت، کنترل فساد، بهبود کیفیت مقررات برای تنظیم امور اقتصادی و رعایت قانون توسط دولتمردان و مردم مهم‌ترین شاخص‌های حکمرانی خوب به‌شمار می‌روند که در ارتقای قدرت رقابت محصولات داخلی موثر می‌باشد، اما برای اینکه این نیازها به صورت بنیادی و اساسی برآورده شود اولا لازم است بین قوا و مقامات هماهنگی و عزم جدی به وجود آید و ثانیا حاکمیت قانون و نه حاکمیت مصلحت در دستور مقامات قرار گیرد، براساس این نوع نگرش است که دبیرکل سابق سازمان ملل، کوفی عنان بیان می‌کند که حکمرانی خوب، احتمالا مهم‌ترین عامل در ریشه کن کردن فقر و عامل رشد و توسعه است. بنابر این ارتقای قدرت رقابت کالاها بدون شناسایی عوامل موثر عنوان شده و حمایت از تولید کالا‌های با مزیت اقتصادی و خلق مزیت نسبی در تولیدات دانش محور و کاهش هزینه‌های تولید امکان‌پذیر نیست.

 برای دسترسی به این مهم تمرکز سرمایه‌های انسانی، انواع حمایت‌های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی به منظور کاهش هزینه‌های تولید و افزایش کیفیت در تولیدات اجتناب‌ناپذیر است و عدم‌توجه به افزایش اصولی قدرت رقابت محصولات خصوصا قبل از حذف یارانه‌ها صنعت کشور را در دام رکود گرفتار خواهد کرد.

 جهت‌گیری دولت صرفا به سمت کاهش هزینه تحت‌عنوان شعار نهضت کاهش هزینه بدون توجه به پارامترهای موثر بر قدرت رقابت که دامنه وسیع‌تری را در بر می‌گیرد اصلاحات اقتصادی را به بیراهه خواهد برد. خصوصا اگر حقوق یکی از دو پایه اصلی اقتصاد یعنی مصرف‌کننده در سایه شعار حمایت از تولید‌کننده نادیده گرفته شود.

منبع:پی سی انلاین

ایده های کلی نگذارید روزتان بدون پرداختن به حداقل یک فعالیت بازاریابی شب شود درصدی از درآمد ناخالص خود را به عنوان بودجه سالیانه بازاریابی تعیین کنید. هر سال اهداف خاص بازاریابی را تعیین و هر سه ماه یک بار آنها را ارزیابی و تنظیم نمایید. یک پوشه برای نگهداری ایده های بازاریابی اختصاص دهید. هر روز و هر ساعت کارت ویزیت را همراه تان داشته باشید.

 ● بازار هدف
 نسبت به تحولاتی که شاید روی بازار هدف، محصول یا استراتژی بازاریابی شما تاثیر بگذارد، هوشیار باشید. مطالعات تحقیق بازاریابی درباره حرفه، صنعت، محصول و گروه های بازار هدف خود را بخوانید. آگهی های رقبای خود را گردآوری کنید و با مطالعه آنها، اطلاعاتی درباره استراتژی، ویژگی ها و مزایای محصولات آنها به دست آورید. از مشتریان بپرسید چرا شما را انتخاب کردند و خواستار توصیه هایی برای بهبود کیفیت شوید. از مشتریان سابق بپرسید چرا شما را رها کردند.

● توسعه محصول
 یک محصول جدید ارائه دهید. نسخه ای ساده تر، ارزان تر یا کوچک تر از محصول خود پدید آورید. نسخه ای شکیل تر، گران تر، سریع تر یا بزرگتر از محصول خود ارائه دهید.

 ● آموزش ، منابع و اطلاعات
 برای کارکنان خود یک صندوق پیشنهادات بگذارید. در سمینارهای بازاریابی حضور یابید. کتاب های بازاریابی را بخوانید. مشترک نشریات مکتوب و اینترنتی بازاریابی شوید. هرماه یک جلسه بازاریابی با کارکنان یا مباشران خود بگذارید تا درباره استراتژی و وضعیت بازار بحث کنید و ایده های تازه بگیرید. یک مشاور بازاریابی جهت همفکری استخدام کنید.

● قیمت گذاری و پرداخت
 ساختار قیمت گذاری تان را تجزیه و تحلیل کنید و ببینید کجای آن نیاز به اصلاح و تنظیم دارد. به مشتریان ثابت، هدیه دهید. در زمانهای خاص محصول ویژه با تخفیف ارائه نمایید.

 ● ارتباطات بازاریابی
 برای مشتریان کنونی و بالقوه تان یک خبرنامه منتشر کنید. بروشوری از محصولات و خدمات تان را چاپ کنید. همراه بروشورهای خود یک برگه نظرسنجی بگنجانید که پول تمبرش را شما پرداخته اید. بدین ترتیب می توانید بازخورد ارزشمندی از مشتریان دریافت کنید. یادتان باشد کارت ویزیت درون جعبه کارایی ندارد، حتما آن را پخش کنید. به هر مشتری بالقوه دو کارت ویزیت و بروشور بدهید تا یکی را نگه دارد و دیگری را به دوستانش بدهد.

 برای هرکدام از بخش های بازار هدف تان یک کارت ویزیت و بروشور خاص طراحی کنید، (مثلا یکی برای سازمان ها و نهادهای دولتی و یکی برای کاسب کارها و مصرف کنندگان) یک پوستر یا تقویم با آرم شرکت تان چاپ کنید و به مشتریان هدیه بدهید.

 روی سربرگ، برگه های فاکس یا صورتحساب، شعار یا جمله ای در وصف فعالیت خود به چاپ برسانید. در بروشورهای خود نظرات مثبت مشتریان درباره کالا و خدمات خود را به چاپ برسانید. برای بازاریابی به شیوه پست مستقیم از پاکت های رنگی یا بزرگ استفاده کنید تا کنجکاوی گیرنده را برانگیزد

 ● رابطه با رسانه ها
 از انتشار نشریات و سایت های جدید متوجه شوید تا اخبار خود را به رسانه و فرد مناسب بفرستید. در سایتها و فروم ها و روزنامه های عادی یا اقتصادی و نشریات تخصصی مطلب بنویسید. مقاله ای به قلم خود چاپ کنید و نسخه های آن را برای همکاران تان بفرستید و یا در فروم ها منتشر کنید.. یکصدمین، پانصدمین یا یکصد هزارمین مشتری خود را در سایت خود معرفی کنید.

 یک جایزه سالیانه به راه اندازید و آن را در بوق و کرنا کنید. مثلا می توانید به بهترین کارمند سال شرکت یا سازمان خود جایزه بدهید.

 اخبار خود را همراه عکس مربوطه به مطبوعات و سایتها بفرستید. مرتبا سایتها و روزنامه ها و مجلات را برای یافتن فرصت های روابط عمومی بخوانید. برای سایتها و مطبوعات مقالات «راهنما» درباره حوزه تخصصی کسب و کارتان بفرستید.

 ● خدمات مشتری و رابطه با مشتری
از مشتریان تان بخواهید که بازگردند. تماس های تلفنی مشتریان را بدون فوت وقت پاسخ دهید. روی دستگاه پیامگیر تلفن، اطلاعات مهم مانند ساعات کار شرکت، مکان و فرد پاسخگو را ضبط کنید. روی دستگاه پیامگیر تلفن، پیامی بیادماندنی یا «نکته روز» را ضبط نمایید.

 برای مشتریان تان نمایش یا هر رویداد جالب دیگر را سازماندهی کنید یا بلیت تئاتر و سینما و... برایشان بفرستید.

در دفترتان با حضور مشتریان یک سمینار برگزار کنید. تشکرنامه های دستنویس خوش خط برای مشتریان بفرستید. می توانید برای جشن تولدشان یا سایر مناسبت های سال، کارت تبریک ارسال کنید. مقالات جالب را کپی کنید و همراه کارت ویزیت و بروشورتان برای مشتریان کنونی یا بالقوه بفرستید. بخشی از وب سایت خود را به نظرات مشتریان اختصاص دهید.

 ● تبلیغات
در فصل های اوج فعالیت تجاری برای کسب و کارتان تبلیغ کنید. یک ایمیل و شماره تلفن راحت و بیاد ماندنی بگیرید. برای سایت اینترنتی خود، آدرس بیادماندنی انتخاب کنید و آن را در کلیه ارتباطات بازرگانی قید نمایید. از طریق پست مستقیم، کسب و کار خود را مشترکا با سایر حرفه ای ها تبلیغ کنید.

 در یک دایرکتوری ویژه یا کتاب زرد تبلیغ نمایید. در همه سایتهایی که تبلیغ رایگان میپذیرند تبلیغ کنید.
 به منظور دستیابی به بازارهای خارجی، آگهی دو یا چند زبانه چاپ کنید.
این آگهی را در نشریه ای پرمخاطب قرار دهید.
به مشتریان خود هدایای تبلیغاتی نظیر خودکار، پدماوس یا ماگ بدهید. درون پاکت نامه یا مرسولات پستی، چیزی برجسته بگذارید تا کنجکاوی گیرنده تحریک شود. برچسب های جالبی برای نصب روی شیشه اتومبیل طراحی و بین مشتریان توزیع کنید.
آگهی های خود را کدگذاری و نتایج شان را دنبال کنید. حامی مالی یک مسابقه ورزشی یا برنامه رادیویی و تلویزیونی شوید.

 ● رویدادهای ویژه
 در دبیرستان ها سخنرانی کنید و به دانشجویان درباره حرفه آینده شان توصیه کنید. بخشی از وقت و پول خود را به سازمان های خیریه یا غیرانتفاعی اختصاص دهید و نتایج آن را در مطبوعات و سایتها به چاپ برسانید. یک سی دی یا فیلم آموزشی درباره خدمات خود تهیه کنید و رایگان توزیع نمایید.

 ● کتاب تالیف کنید

 ▪ ایده های فروش
 روزنامه ها و نشریات تخصصی را برای به دست آوردن فرصت های تازه تجاری و آگاهی یافتن از عزل و نصب های شرکت ها بخوانید. شعارها و استراتژی های بازاریابی تان را به اطلاع وکیل، حسابدار، بانکدار، تعمیرکار و کانون تبلیغاتی تان برسانید و بدین ترتیب نیروی فروش خود را به رایگان گسترش دهید. ساعات فعالیت خود را افزایش دهید.

حتی در ایام تعطیل گروهی را جهت ارائه خدمات به مشتریان اختصاص دهید. نمونه های محصولات خود را در دفترتان به نمایش بگذارید.

 به مشتریان سابق تلفن بزنید , ایمیل بزنید و یا برایشان نامه بفرستید تا آنها را دوباره جذب کنید. از طریق اینترنت سفارش بگیرید. به مشتریان اینترنتی خود اطمینان دهید که سیستم امنیتی سایت شما قابل اعتماد است. از زمان پاسخگویی به سفارش ها بکاهید و روند سفارش مجدد را تسهیل کنید.

منبع:پی سی انلاین

ایده های کلی نگذارید روزتان بدون پرداختن به حداقل یک فعالیت بازاریابی شب شود درصدی از درآمد ناخالص خود را به عنوان بودجه سالیانه بازاریابی تعیین کنید. هر سال اهداف خاص بازاریابی را تعیین و هر سه ماه یک بار آنها را ارزیابی و تنظیم نمایید. یک پوشه برای نگهداری ایده های بازاریابی اختصاص دهید. هر روز و هر ساعت کارت ویزیت را همراه تان داشته باشید.

 ● بازار هدف
 نسبت به تحولاتی که شاید روی بازار هدف، محصول یا استراتژی بازاریابی شما تاثیر بگذارد، هوشیار باشید. مطالعات تحقیق بازاریابی درباره حرفه، صنعت، محصول و گروه های بازار هدف خود را بخوانید. آگهی های رقبای خود را گردآوری کنید و با مطالعه آنها، اطلاعاتی درباره استراتژی، ویژگی ها و مزایای محصولات آنها به دست آورید. از مشتریان بپرسید چرا شما را انتخاب کردند و خواستار توصیه هایی برای بهبود کیفیت شوید. از مشتریان سابق بپرسید چرا شما را رها کردند.

● توسعه محصول
 یک محصول جدید ارائه دهید. نسخه ای ساده تر، ارزان تر یا کوچک تر از محصول خود پدید آورید. نسخه ای شکیل تر، گران تر، سریع تر یا بزرگتر از محصول خود ارائه دهید.

 ● آموزش ، منابع و اطلاعات
 برای کارکنان خود یک صندوق پیشنهادات بگذارید. در سمینارهای بازاریابی حضور یابید. کتاب های بازاریابی را بخوانید. مشترک نشریات مکتوب و اینترنتی بازاریابی شوید. هرماه یک جلسه بازاریابی با کارکنان یا مباشران خود بگذارید تا درباره استراتژی و وضعیت بازار بحث کنید و ایده های تازه بگیرید. یک مشاور بازاریابی جهت همفکری استخدام کنید.

● قیمت گذاری و پرداخت
 ساختار قیمت گذاری تان را تجزیه و تحلیل کنید و ببینید کجای آن نیاز به اصلاح و تنظیم دارد. به مشتریان ثابت، هدیه دهید. در زمانهای خاص محصول ویژه با تخفیف ارائه نمایید.

 ● ارتباطات بازاریابی
 برای مشتریان کنونی و بالقوه تان یک خبرنامه منتشر کنید. بروشوری از محصولات و خدمات تان را چاپ کنید. همراه بروشورهای خود یک برگه نظرسنجی بگنجانید که پول تمبرش را شما پرداخته اید. بدین ترتیب می توانید بازخورد ارزشمندی از مشتریان دریافت کنید. یادتان باشد کارت ویزیت درون جعبه کارایی ندارد، حتما آن را پخش کنید. به هر مشتری بالقوه دو کارت ویزیت و بروشور بدهید تا یکی را نگه دارد و دیگری را به دوستانش بدهد.

 برای هرکدام از بخش های بازار هدف تان یک کارت ویزیت و بروشور خاص طراحی کنید، (مثلا یکی برای سازمان ها و نهادهای دولتی و یکی برای کاسب کارها و مصرف کنندگان) یک پوستر یا تقویم با آرم شرکت تان چاپ کنید و به مشتریان هدیه بدهید.

 روی سربرگ، برگه های فاکس یا صورتحساب، شعار یا جمله ای در وصف فعالیت خود به چاپ برسانید. در بروشورهای خود نظرات مثبت مشتریان درباره کالا و خدمات خود را به چاپ برسانید. برای بازاریابی به شیوه پست مستقیم از پاکت های رنگی یا بزرگ استفاده کنید تا کنجکاوی گیرنده را برانگیزد

 ● رابطه با رسانه ها
 از انتشار نشریات و سایت های جدید متوجه شوید تا اخبار خود را به رسانه و فرد مناسب بفرستید. در سایتها و فروم ها و روزنامه های عادی یا اقتصادی و نشریات تخصصی مطلب بنویسید. مقاله ای به قلم خود چاپ کنید و نسخه های آن را برای همکاران تان بفرستید و یا در فروم ها منتشر کنید.. یکصدمین، پانصدمین یا یکصد هزارمین مشتری خود را در سایت خود معرفی کنید.

 یک جایزه سالیانه به راه اندازید و آن را در بوق و کرنا کنید. مثلا می توانید به بهترین کارمند سال شرکت یا سازمان خود جایزه بدهید.

 اخبار خود را همراه عکس مربوطه به مطبوعات و سایتها بفرستید. مرتبا سایتها و روزنامه ها و مجلات را برای یافتن فرصت های روابط عمومی بخوانید. برای سایتها و مطبوعات مقالات «راهنما» درباره حوزه تخصصی کسب و کارتان بفرستید.

 ● خدمات مشتری و رابطه با مشتری
از مشتریان تان بخواهید که بازگردند. تماس های تلفنی مشتریان را بدون فوت وقت پاسخ دهید. روی دستگاه پیامگیر تلفن، اطلاعات مهم مانند ساعات کار شرکت، مکان و فرد پاسخگو را ضبط کنید. روی دستگاه پیامگیر تلفن، پیامی بیادماندنی یا «نکته روز» را ضبط نمایید.

 برای مشتریان تان نمایش یا هر رویداد جالب دیگر را سازماندهی کنید یا بلیت تئاتر و سینما و... برایشان بفرستید.

در دفترتان با حضور مشتریان یک سمینار برگزار کنید. تشکرنامه های دستنویس خوش خط برای مشتریان بفرستید. می توانید برای جشن تولدشان یا سایر مناسبت های سال، کارت تبریک ارسال کنید. مقالات جالب را کپی کنید و همراه کارت ویزیت و بروشورتان برای مشتریان کنونی یا بالقوه بفرستید. بخشی از وب سایت خود را به نظرات مشتریان اختصاص دهید.

 ● تبلیغات
در فصل های اوج فعالیت تجاری برای کسب و کارتان تبلیغ کنید. یک ایمیل و شماره تلفن راحت و بیاد ماندنی بگیرید. برای سایت اینترنتی خود، آدرس بیادماندنی انتخاب کنید و آن را در کلیه ارتباطات بازرگانی قید نمایید. از طریق پست مستقیم، کسب و کار خود را مشترکا با سایر حرفه ای ها تبلیغ کنید.

 در یک دایرکتوری ویژه یا کتاب زرد تبلیغ نمایید. در همه سایتهایی که تبلیغ رایگان میپذیرند تبلیغ کنید.
 به منظور دستیابی به بازارهای خارجی، آگهی دو یا چند زبانه چاپ کنید.
این آگهی را در نشریه ای پرمخاطب قرار دهید.
به مشتریان خود هدایای تبلیغاتی نظیر خودکار، پدماوس یا ماگ بدهید. درون پاکت نامه یا مرسولات پستی، چیزی برجسته بگذارید تا کنجکاوی گیرنده تحریک شود. برچسب های جالبی برای نصب روی شیشه اتومبیل طراحی و بین مشتریان توزیع کنید.
آگهی های خود را کدگذاری و نتایج شان را دنبال کنید. حامی مالی یک مسابقه ورزشی یا برنامه رادیویی و تلویزیونی شوید.

 ● رویدادهای ویژه
 در دبیرستان ها سخنرانی کنید و به دانشجویان درباره حرفه آینده شان توصیه کنید. بخشی از وقت و پول خود را به سازمان های خیریه یا غیرانتفاعی اختصاص دهید و نتایج آن را در مطبوعات و سایتها به چاپ برسانید. یک سی دی یا فیلم آموزشی درباره خدمات خود تهیه کنید و رایگان توزیع نمایید.

 ● کتاب تالیف کنید

 ▪ ایده های فروش
 روزنامه ها و نشریات تخصصی را برای به دست آوردن فرصت های تازه تجاری و آگاهی یافتن از عزل و نصب های شرکت ها بخوانید. شعارها و استراتژی های بازاریابی تان را به اطلاع وکیل، حسابدار، بانکدار، تعمیرکار و کانون تبلیغاتی تان برسانید و بدین ترتیب نیروی فروش خود را به رایگان گسترش دهید. ساعات فعالیت خود را افزایش دهید.

حتی در ایام تعطیل گروهی را جهت ارائه خدمات به مشتریان اختصاص دهید. نمونه های محصولات خود را در دفترتان به نمایش بگذارید.

 به مشتریان سابق تلفن بزنید , ایمیل بزنید و یا برایشان نامه بفرستید تا آنها را دوباره جذب کنید. از طریق اینترنت سفارش بگیرید. به مشتریان اینترنتی خود اطمینان دهید که سیستم امنیتی سایت شما قابل اعتماد است. از زمان پاسخگویی به سفارش ها بکاهید و روند سفارش مجدد را تسهیل کنید.

منبع:پی سی انلاین