http://www.ashoora.ir

کيست اين پنهان مرا در جان و تن
کز زبان من همي گويد سخن

شروع کتاب گنجينة الاسرار، با شعر بالاست.مجموعه و منظومه‏اي بلند از شعر عرفاني‏حماسي، در قالب مثنوي از عمان ساماني (م 1322) است، در سوگ حسين‏ «ع‏» و ماجراي ‏عاشورا، و از آثار برجسته مرثيه فارسي است و از ديد عرفاني به کربلا و قهرمانان و حوادث آن نگريسته است.اين کتاب بارها به صورتهاي مختلف چاپ و منتشر شده‏است.

http://www.ashoora.ir

درباره زندگينامه امام حسين‏ «ع‏» و حادثه عاشورا و شهادت آن حضرت و يارانش، آثار بيشماري چه بصورت شعر يا نثر، نوشته شده است.علاوه بر ديوانهاي اشعار و نوحه‏ها، کتبي درباره آن قيام، چه بصورت نقلي و بيان حوادث، چه بشکل تحليلي و بررسيهاي‏ عميق نوشته و چاپ شده است.
در اينجا برخي از کتب ياد شده را در دو بخش عربي و فارسي نام مي‏بريم:
عربي: [1] .
ائمتنا (ج 1) -علي محمد دخيل‏
ابصار العين في انصار الحسين‏ «ع‏» -محمد بن طاهر سماوي
‏ابو الشهداء-عباس عقاد
الامام الحسين‏ «ع‏» -عبدالله العلائلي‏
الامام الحسين بن علي الشهيد-عبد الودود الامين‏
الامام الحسين في حلة البرفير-سليمان الکتاني‏
انصار الحسين‏ «ع‏» -محمد علي عابدين‏
انصار الحسين‏ «ع‏» -محمد مهدي شمس الدين‏
اسرار الشهادة-فاضل دربندي‏
بحار الانوار (ج 44-45) -علامه مجلسي‏

بقیه در ادامه مطلب

نام کتابي است که مجموعه‏ «ترکيب بند» هاي معروف شعراي بزرگ را درباره امام‏حسين‏ «ع‏» و حادثه عاشورا در بر دارد.اين کتاب که به اهتمام‏ «حسن گل محمدي‏» فراهم ‏شده است، 14 ترکيب بند معروف را از محتشم کاشاني و ديگران دارد و 263 صفحه است.
درباره سيد الشهدا و حادثه عاشورا، مجموعه‏هاي شعري متعددي به زبان عربي، فارسي، ترکي و... تدوين شده است و شاعران در طول تاريخ، با زبان ماندگار شعر، به ترسيم اين ‏حماسه جديد و مظلوميتهاي اهل بيت پرداخته‏اند.شاعراني چون محتشم کاشاني، صباحي ‏بيدگلي، وصال شيرازي، قاآني شيرازي، سروش اصفهاني، نير تبريزي، عمان ساماني و... از جمله اينانند که در قالب ترکيب بند يا مثنوي و قطعه به مرثيه سرايي درباره ‏سيد الشهدا «ع‏» پرداخته‏اند.[1] با توجه به تشويقي که امامان نسبت به سرودن شعر درباره‏حادثه کربلا و مظلوميت دودمان پيامبر و نشر فضايل اهل بيت داشته‏اند، راز اينهمه سروده، ديوان، مجموعه‏هاي شعر و مدايح و مراثي پيرامون مصائب و فضايل عترت، آشکار مي‏شود.
ورود حماسه کربلا به حيطه شعر و ادب، يکي از عوامل ماندگاري آن نهضت بوده ‏است، چرا که قالب تاثير گذار و نافذ شعر و مرثيه، ميان دلها و حادثه عاشورا پيونده زده و احساسها و عواطف علاقه‏مندان را به آن ماجرا وصل کرده است.اين ويژگي در شعرهاي ‏غير فارسي نيز وجود دارد و ادبيات عاشورايي، از غني‏ترين ذخيره‏هاي فکري و احساسي شيعه است.از سوي ديگر حماسه کربلا در زبان شعري شاعران تاثير نهاده وادبيات را پر بار ساخته است.رابطه‏اي متقابل ميان شعر فارسي و عاشورا وجود دارد و هردو به ماندگاري و جلوه يکديگر کمک کرده‏اند.برخي شاعران نيز ماندگاري نام خود را مديون شعر سرودن درباره اهل بيت و عاشورا و مظلوميت ابا عبدالله‏ «ع‏» اند و گاهي با يک‏شعر، شهره و جاويد شده‏اند، همچون محتشم.

پی نوشتها :
[1] در اين زمينه‏ها از جمله ر.ک: «نگرشي به مرثيه سرايي در ايران‏»، عبد الرضا افسري کرماني، «چند مرثيه از شاعران‏ پارسي‏گوي‏»، ابو القاسم رادفر.

http://www.ashoora.ir

ائمه شيعه، گاهي به اقتضاي زمان و مکان و موقعيت، شعر هم مي‏سرودند.گاهي هم به‏شعر شاعران پيشين، استناد و استشهاد مي‏کردند.از حسين بن علي‏ «ع‏» نيز شعرهاي ‏فراواني نقل شده است، چه آنچه در حوادث کربلا بصورت موعظه، رجز و جز آن بيان‏ کرده، و چه آنچه پيشتر به مناسبتهاي مختلف سروده است.کتابي هم به نام‏ «ديوان ‏الحسين بن علي‏» که حاوي اشعار آن حضرت است، چاپ شده است[1] و بيشتر اشعار آن، مواعظ و حکمت است.
در نهضت عاشورا، امام حسين‏ «ع‏» هم شعرهايي از خود دارد، هم شعرهايي از شعراي‏ عرب که به آنها تمثل کرده است، مانند شعري با اين مطلع: «فان نهزم فهزامون قدما...» يا شعر ديگري با اين آغاز: «مهلا بني عمنا ظلامتنا...» اما برخي از آنچه از شعرهاي خود آن‏ حضرت است، چنين است: وقتي در منزلگاه صفاح با فرزدق برخورد کرد و اوضاع‏ داخلي کوفه و سست رايي بيعت کنندگان را شنيد، چنين سرود:

لئن کانت الدنيا تعد نفيسة
فدار ثواب الله اعلي و انبل

و ان کانت الابدان للموت انشات
فقتل امرء بالسيف في الله افضل

و ان کانت الارزاق شيئا مقدرا
فقلة سعي المرء في الرزق اجمل

و ان کانت الاموال للترک جمعها
فما بال متروک به المرء يبخل

بقیه در ادامه مطلب

کتاب مقتلي به زبان ترکي است که‏ «فضولي بغدادي‏» (م 932) آن را به رشته تحريرکشيد.اين کتاب در پي نگارش‏ «روضة الشهداء»، نخستين کتاب مقتل فارسي بود که به قلم‏ ملا حسين واعظ کاشفي (م 910) نوشته شده بود.[1] .

پی نوشتها :
[1] کيهان فرهنگي، سال 10 شماره 3، ص 30.

http://www.ashoora.ir

http://www.ashoora.ir

http://www.ashoora.ir