آنچه در راه طلب خسته نگردد هرگز
پاي پر آبله و باديه پيماي من است

غير از عشق و محبت، که پاي زائر را پياده به مرقد حسين‏ «ع‏» مي‏کشاند و رنج ‏سفر و خوف و خطر را به جان مي‏خرد، پياده روي براي زيارت سيد الشهدا، ثواب بسيار دارد و مورد تاکيد پيشوايان دين است.اما صادق‏ «ع‏» فرموده است: «من خرج من منزله يريد زيارة قبر الحسين بن علي‏ «ع‏» ان کان ماشيا کتبت له بکل خطوة حسنة و محا عنه سيئة...»[1] هر کس به قصد زيارت امام حسين‏ «ع‏»، پياده از خانه‏اش خارج شود، خداوند در مقابل هرگام، براي او حسنه‏اي مي‏نويسد و گناهي از او مي‏زدايد.
يکي از زائران هميشگي حسين‏ «ع‏» که هر ماه آن حضرت را زيارت مي‏کرده، بخاطر پيري و ناتواني، يک بار نتوانست برود.نوبت بعد که پياده پس از چند روز راهپيمايي به‏ حرم مي‏رسد و سلام مي‏دهد و نماز زيارت مي‏خواند، در خواب، آن حضرت را مي‏بيند که به وي مي‏گويد: چرا به من جفا کردي، تو که نيکوکار بودي... [2] اين شدت عنايت ائمه‏ را به زائر پياده مي‏رساند. معاوية بن وهب (از اصحاب امام صادق عليه السلام) مي‏گويد: خدمت آن حضرت رسيدم.در مصلاي خود در خانه‏اش نشسته بود و پس از نماز با خداوند راز و نياز مي‏کرد.از جمله (در دعا نسبت به زائران قبر حسين‏ «ع‏») مي‏گفت: «خداي زائران قبر حسين را بيامرز، اينان که در اين راه، پول خرج مي‏کنند، بدنهاي خود را در اين راه در معرض قرار مي‏دهند... خدايا رحمت کن بر چهره‏هايي که آفتاب، رنگ آنها را تغيير داده، صورتهايي که متوجه قبر ابا عبدالله است، چشمهايي که در محبت ما اشک‏ مي‏ريزد... خدايا اين جانها و بدنها را به تو مي‏سپارم، تا کنار حوض کوثر به هم برسيم...»[3] .
اين سنت زيارت پياده، از زمان ائمه بوده و تاکنون نيز ادامه دارد و اجر بيشماري براي‏ آن نقل شده است. فاضل دربندي مي‏نويسد: اين پياده بودن، يا به جهت فقير بودن زائر است که نشان مي‏دهد اين زيارت، برخاسته از شوق و محبت است، يا به جهت آنست که‏ زائر، خود را در برابر سلطان اقليم جوانمردي و خورشيد سپهر عصمت و شهادت کوچک‏ مي‏شمارد و در راه او، رنج ‏سفر پياده را بر خود هموار مي‏کند و هر دو ارزشمند است.[4] .
در عراق، از سالها پيش چنين رسم است که هيئتها، دسته‏ها و کاروانهايي کوچک يا بزرگ، در ايام خاصي از بصره، بغداد و عمدتا از نجف، براي زيارت کربلا پياده حرکت‏ مي‏کنند.بويژه در ايام زيارتي خاص مثل نيمه شعبان، اول رجب، ايام عاشورا و اربعين‏ بيشتر و پر شکوهتر است و اغلب، راه کنار ساحل فرات را انتخاب مي‏کنند که از نجف تا کربلا 18 فرسنگ است و چند روز طول مي‏کشد.در اين کاروانهاي زيارتي پياده، علماي‏ بزرگ هم شرکت مي‏کردند، همچون ميرزاي ناييني، آية ا... کمپاني، سيد محسن امين، وبسياري از علماي معاصر.در اين مسير، ديدار با عشاير و فعاليتهاي تبليغي هم انجام‏ مي‏گرفت و شعارهايي هم مطرح مي‏شد و روضه‏خواني برگزار مي‏گشت.
در ايام حکومتها بعثيها، اين پياده رويهاي پر شکوه، آن هم از طريق جاده غير رسمي‏ کنار فرات، رنگ مبارزه و مخالفت با رژيم عراق هم به خود مي‏گرفت و يک بار هم در ايام ‏اربعين حسيني در سال 1397 ق.به درگيريهاي سخت ميان نيروهاي بعثي با انقلابيون ‏شيعه و کاروانهاي زيارتي در طول راه و در حرم ابا عبدالله الحسين‏ «ع‏» انجاميد و کشته‏ها و مجروحان بسياري داد،[5] و به‏ «اربعين خونين‏» معروف شد.

در کوي عشق، درد و بلا کم نمي‏شود
از باغ خلد، برگ و نوا کم نمي‏شود

تيغ شهادتست دل گرم را علاج
اين تشنگي به آب بقاء کم نمي‏شود

قاصد، تسلي دل عاشق نمي‏دهد
شوق حرم به قبله نما، کم نمي‏شود[6] .


پی نوشتها :
[1] بحار الانوار، ج 98، ص 28، المزار، شيخ مفيد، ص 30.
[2] همان، ص 16.
[3] همان، ص 52 و 8.
[4] اسرار الشهادة، فاضل دربندي، ص 136، (چاپ سنگي).
[5] شرح مبسوط ماجرا در کتاب‏ «انتفاضة صفر الاسلاميه‏» از رعد الموسوي آمده است.
[6] کليات صائب تبريزي، غزل 1523.

http://www.ashoora.ir

اربعين، چهلمين روز شهادت امام حسين عليه السلام است که جان خود و يارانش را فداي دين کرد.از آنجا که گراميداشت‏ خاطره شهيد و احياء اربعين وي، زنده نگهداشتن‏ نام و ياد و راه اوست و زيارت، يکي از راههاي ياد و احياء خاطره است، زيارت‏ امام حسين‏ «ع‏» بويژه در روز بيستم ماه صفر که اربعين آن حضرت است، فضيلت بسيار دارد.
امام حسن عسکري‏ «ع‏» در حديثي علامتهاي‏ «مؤمن‏» را پنج چيز شمرده است: نماز پنجاه و يک رکعت، زيارت اربعين، انگشتر کردن در دست راست، پيشاني بر خاک نهادن‏ و «بسم ا...» را در نماز، آشکارا گفتن: «علامات المؤمن خمس: صلاة احدي و خمسين و زيارة الاربعين...»[1] زيارت اربعين که در اين روز مستحب است، در کتب دعا آمده است‏ و به اينگونه شروع مي‏شود: «السلام علي ولي الله و حبيبه...» که اين متن، از طريق‏ صفوان جمال از امام صادق‏ «ع‏» روايت‏ شده است.زيارت ديگر آن است که جابر بن‏عبدالله انصاري در اين روز خوانده است و متن زيارت بعنوان زيارتنامه آن امام در نيمه‏ ماه رجب نقل شده و با جمله‏ «السلام عليکم يا آل الله...» شروع مي‏شود.[2] .
مورخان نوشته‏اند که جابر بن عبدالله انصاري، همراه عطيه عوفي موفق شدند که در همان اولين اربعين پس از عاشورا به زيارت امام حسين‏ «ع‏» نائل آيند.وي که آن هنگام‏ نابينا شده بود، در فرات غسل کرد و خود را خوشبو ساخت و گامهاي کوچک برداشت تا سر قبر حسين بن علي‏ «ع‏» آمد و با راهنمايي عطيه، دست روي قبر نهاد و بيهوش شد، وقتي به هوش آمد، سه بار گفت: يا حسين!سپس گفت: «حبيب لا يجيب حبيبه...» آنگاه ‏زيارتي خواند و روي به ساير شهدا کرد و آنان را هم زيارت نمود.[3] .


پی نوشتها :
[1] بحار الانوار، ج 98، (بيروت) ص 329، المزار، شيخ مفيد، ص 53.
[2] مفاتيح الجنان، زيارت اربعين.
[3] منتهي الآمال، ج 1، حوادث اربعين، نفس المهموم ص 322، بحار الانوار، ج 98، ص 328.

 http://www.ashoora.ir

ديدار، بر سر تربت‏يک شهيد يا امام و امامزاده حضور يافتن، ديدار از حرم‏هاي مطهر و بقاع متبرک.زيارت پيامبر و ائمه‏ «ع‏» هم در حال حياتشان ارزشمند و تاثير گذار است، هم پس از رحلت‏ يا شهادتشان سازنده و الهام بخش است و تاکيد زيارت، نسبت به‏ حضرت رسول‏ «ص‏»، حضرت زهرا «س‏»، امامان معصوم، شهداي آل محمد، علما و صلحاست.امام صادق‏ «ع‏» فرمود: «من زارنا في مماتنا فکانما زارنا في حياتنا»[1] هر کس ما را پس از مرگمان زيارت کند، گويا در حال حيات، زيارتمان کرده است.
زيارت ائمه، نشانه احترام به مقامشان، پيروي از راهشان، تبعيت از مواضعشان، استمرار خطشان، تجديد عهد با امامتشان، وفاداري به ولايتشان و زنده نگاهداشتن نام و ياد و خاطره و فرهنگ و تعاليم آنان است.حضرت رضا «ع‏» فرمود: «ان لکل امام عهدا في‏ عنق اوليائه و شيعته و ان من تمام الوفاء بالعهد و حسن الاداء زيارة قبورهم...»[2] براي هرامامي در گردن و بر عهده هواداران و پيروانش عهد و پيماني است و از جمله نشانه‏هاي‏ وفاي کامل به اين پيمان، زيارت قبور امامان است.
اينگونه زيارتها، علاوه بر آنکه براي خود زائر، اثر تربيتي و تزکيه روح دارد و دليل‏ حقشناسي او نسبت به اولياء خدا و پيشوايان دين است، در زمينه احياء امر امامان و ترويج ‏مکتب انساني و تربيتي آن اسوه‏ها در جوامع بشري و توجه دادن به خط صحيح رهبري و ولايت در جامعه مؤثر است، بويژه وقتي حکام مستبد و منحرف، با برنامه در جهت محو آثار و ياد ائمه مي‏کوشيدند، «زيارت‏» به عنوان يک عمل مثبت و انقلابي محسوب مي‏شدو نوعي مبارزه با دستگاههاي ستمگر.
در احاديث متعدد، تاکيد شده که زيارت ائمه در غربتشان و همراه با خوف و خطر، پاداش بيشتري دارد، و اگر راه زائر دور باشد، و زيارت، پياده و همراه با مشقتها باشد، اجر و قرب بيشتري خواهد داشت.[3] . فضايل زيارت، درباره ديدار و زيارت خانه خدا، مرقدمطهر نبوي، قبور مؤمنان و صالحان بسيار فراوان است و حضور پيروان حق، پيرامون‏ مرقد پاکشان، کانوني از ايمان و جذبه و پيوستگي و همبستگي به وجود مي‏آورد و به‏ زائران هم، «دعوت به خير»، «دفاع از حق‏» و «شهادت در راه خدا» را الهام مي‏دهد وزيارت، «وسيله‏» قرب به پروردگار است.[4] .
زيارت، قلمرو «دل‏» و وادي محبت و شوق است، نمودي از احساس متعالي و زبان‏ علاقه و ترجمان پيوند قلبي است.فيض‏ «حضور» در کنار اولياء خدا، زائر را از کيمياي‏ «نظر» برخوردار مي‏سازد.زيارت، الهام گرفتن از اسوه‏ها و تعظيم شعائر و تقدير از فداکاريها و تجليل از پاکيهاست و زائر در برابر آيينه تمام قد فضيلتها مي‏ايستد، تا عيارخود را در آن بسنجد و خود را در برابر «ميزان‏» قرار مي‏دهد تا کم و کاستي خود را جبران‏کند.زائر، مهمان مائده معنوي اولياء الله است و زيارت، تجديد پيمان و ميثاق‏ «ولايت‏» بارهبري است.زيارت، سفر با کاروان اشک و بر محمل شوق و سوار شدن بر موج عرفان و براق عشق است.

پی نوشتها :
[1] بحار الانوار، ج 97، ص 124.
[2] همان، ص 116، وسائل الشيعه، ج 10، 346.
[3] براي مطالعه بيشتر پيرامون احاديث زيارت، از جمله ر.ک: بحار الانوار، ج 97، 98 و 99، من لا يحضره الفقيه، صدوق، ج 2، کامل الزيارات، عيون اخبار الرضا، المزار شيخ مفيد، الغدير، ج 5، وسائل الشيعه، ج 10، ميزان‏الحکمه، ج 4، مصباح الزائر، مصباح المتهجد و کتب ديگر.
[4] درباره سازندگيهاي زيارت، ر.ک: «زيارت‏» به قلم نويسنده، ناشر: سازمان حج و زيارت.نيز: سلسله مقالات‏ «زيارت‏» در مجله‏ «پيام انقلاب‏»، سال 1363 از شماره 115 به بعد، که بيش از پنجاه شماره طول کشيد، و کتاب‏ «شوق‏ديدار» از: دکتر محمد مهدي رکني، انتشارات آستان قدس رضوي.

http://www.ashoora.ir