◄ نكاتي درباب حركت به سوي اصلاح الگوي مصرف 
 

 
 
   ● نويسنده: سيد محسن - هاشمي شيخ شباني 

● منبع: روزنامه - رسالت - تاريخ شمسی نشر 11/03/1388
 
 
 
 
 
با عنايت به فرمايش مقام معظم رهبري «مدظله العالي» و تدبير حكيمانه معظم له در نامگذاري سال 1388 به عنوان سال حركت مردم و مسئولين در جهت اصلاح الگوي مصرف در ايران اسلامي و دستور العمل ناميدن اين شعار مهم و حياتي جهت استفاده بهتر از منابع كشور عزيزمان، نكاتي حائز اهميت به نظر مي‌رسد؛

رهبر فرزانه انقلاب، اين سال را سال حركت در جهت اصلاح الگوي مصرف معرفي فرمودند. با تامل بر بيانات معظم له كاملا آشكار مي‌شود كه امسال سال همت مردم و مسئولين جهت آغاز راهي نو و پوينده است كه در سند چشم انداز جمهوري اسلامي نقش تعيين كننده‌اي را در ارتقاء و پيشرفت همه جانبه در عرصه‌هاي اقتصادي، فرهنگي، سياسي و اجتماعي دارد.

حركت در اين مسير يعني اهتمام، اراده عمومي و عزم همه جانبه در جهت مقابله با اسراف و زياده روي‌ها. اين امر علاوه بر عزم جدي جهت حركت آگاهانه نيازمند يك برنامه‌ريزي كلان جهت فرهنگ‌سازي و تبيين اين امر حياتي در زندگي فردي و اجتماعي مردم مومن و متعهد ايران اسلامي مي‌باشد. در اين راستا نكاتي قابل تامل به نظر مي‌رسد كه بدان اشاره مي‌كنيم؛

نكته اول اينكه مسئولين امر بايد از حركت‌هاي عجولانه و يا غير كارشناسانه كه اصل مطلوب را خدشه‌دار مي‌كند جدا اجتناب نمايند و خداي ناكرده با بد سليقگي در تصميم‌گيري‌ها كام شيرين مردم را از اين حركت ضروري تلخ نكنند و به بهانه صرفه‌جويي به زندگي مردم بالاخص اقشار ضعيف و كم درآمد فشار وارد ننمايند.

رهبر عزيز انقلاب در سفر تاريخي خود به استان كردستان و در جمع مردم غيرتمند و دلاور سنندج با اشاره به نامگذاري سال جديد، موكدانه فرمودند: اينكه ما گفتيم امسال، سال حركت به سوي الگوي مصرف است، يعني امسال سالي است كه ملت ايران تصميم بگيرد با اسراف مبارزه كند. نمي‌گوييم كه كلي و يكباره در طول يك سال اسراف تمام بشود، نه ما واقع بين‌تر از اين هستيم، مي‌دانيم اين كار مال ساليان پي در پي است و بايد كار بشود تا به اين فرهنگ برسيم، بايد اين كار را شروع كنيم.

اميرالمومنين علي(ع) در نكوهش تعجيل در امور مي‌فرمايند: العجل قبل الامكان يوجب الغصه، عجله پيش از فراهم شدن امكانات و مقدمات كار، موجب اندوه است. (1)

نكته دوم در نهادينه كردن اصلاح الگوي مصرف، عمل به اين موضوع در زندگي شخصي و اجتماعي مي‌باشد. از اين رو كه فرهنگ اصلاح نشده مصرف در گذشته با بينش فراگير، جاي خود را به فرهنگ اصلاح شده در آينده بدهد. با توجه به اين فراز از فرمايشات رهبر معظم انقلاب در ابتداي سال كه فرمودند؛ در درجه اول مسئولين در قواي مقننه، مجريه، قضائيه و... به انجام اين امر حياتي كمر همت ببندند و مصرف كردن بي‌رويه و بي‌منطق و بدون تدبير عقلاني را كه به ضرر كشور است اصلاح نمايند، مطلب قابل توجه در اين خصوص، قول و عمل مقام معظم رهبري «مد ظله العالي» مي‌باشد. معظم له در حالي شعار اصلاح الگوي مصرف را مطرح فرمودند كه ايشان در زندگي شخصي از ابتداي انقلاب اسلامي و حضور در مسئوليت‌هاي خطير، مانند اقشار ضعيف جامعه عمل كردند. مرحوم حاج سيد احمد خميني(ره) در زمان حياتشان مطرح نمودند: روزي به منزل ايشان (مقام معظم رهبري) رفتم، يك فرش مندرس آنجا بود، من از زبري آن فرش به موكت پناه بردم. اين مورد و موارد فراوان ديگر از اين دست كه پيرامون زندگي زاهدانه رهبر عزيزمان كه بر گرفته از زندگي اهل بيت عصمت و طهارت(ع) است از اطرافيان معظم له و مسئولين امر به كرات نقل شده است و خداوند متعال را بايد بر اين نعمت بزرگ شكرگزاري نمود، همان گونه كه امام راحل عظيم‌الشان (نقل به مضمون) فرمودند: آقاي خامنه‌اي از نعمت‌هايي هست كه خداوند متعال به ما داده است.

اما آنچه قابل اغماض نيست زندگي دور از انصاف برخي زهد فروشان و مدعيان دين و سياست در جامعه اسلامي ماست كه هر چند اندك اما، موجبات سلب اعتماد عمومي و كم رنگ شدن آرمان‌هاي امام راحل و شرمندگي درپيشگاه شهيدان والامقام چيز ديگري را در بر ندارد.

اين نكته از چنان اهميتي برخوردار است كه رهبر فرزانه انقلاب در جمع با شكوه تسنن وتشيع كردستان كه نماد وحدت امت اسلام بود، فرمودند: يكي از اساسي‌ترين كارها براي اينكه ما جلوي اسراف را بگيريم اين است كه مسئولين كشور، خودشان، كسانشان، نزديكانشان و وابستگانشان، اهل اسراف و اهل اشرافيگري نباشند. چطور مي‌توانيم اگر خودمان اهل اسراف باشيم، به مردم بگوييم اسراف نكنيد؟

و چه زيبا خداوند متعال در قرآن كريم مي‌فرمايد: يا ايهاالذين آمنو لم تقولون ما لا تفعلون- كبر مقتا عندالله ان تقولو ما لا تفعلون، اي كساني كه ايمان آورده‌ايد چرا مي‌گوييد چيزي را كه انجام نمي‌دهيد - بزرگ است از حيث خشم در نزد خداوند اينكه بگوييد چيزي را كه انجام نمي‌دهيد. (2)

نكته سوم در بحث اصلاح الگوي مصرف، دستورالعمل قلمداد شدن آن از سوي رهبر بزرگوار انقلاب مي‌باشد. معظم‌له در اين خصوص فرمودند: اصلاح الگوي مصرف براي همه ما دستورالعمل باشد، نامگذاري سال جديد را نه فقط به عنوان يك شعار، بلكه به عنوان يك دستورالعمل كه از ناحيه والاترين مقام سياسي و مذهبي كشور صادر شده است بايد با تعمق نگريست.

بر اساس اصل پنجم قانون اساسي در زمان غيبت حضرت ولي عصر(ارواحنافدا) در جمهوري اسلامي، ولايت امر و امانت امت بر عهده فقيه عادل و با تقوي، آگاه به زمان، شجاع، مدير و مدبر است كه طبق اصل يكصد و هفتم عهده‌دار آن مي‌گردد.

دستورالعملي كه رهبر معظم انقلاب صادر فرمودند، در حقيقت زنده كردن و پويا نمودن اصل چهل و سوم (بند ششم) قانون اساسي است كه اذعان مي‌دارد: منع اسراف و تبذير در همه شئون مربوط به اقتصاد، اعم از مصرف، سرمايه‌گذاري، توليد، توزيع و خدمات در جمهوري اسلامي بايد سرلوحه كار قرار بگيرد.

ان شاء الله همه با هم دست در دست يكديگر با جامه عمل پوشاندن به منويات و اجرايي نمودن دستورالعمل خلف صالح حضرت روح‌الله بتوانيم پيشرفت توام با عدالت را كه ثمره اصلاح الگوي مصرف است براي نسل آينده انقلاب به ارمغان آوريم.

 

پي‌نوشتها:

1. غررالحكم، حديث 1333 -2 سوره صف آيه 2 و 3

 http://www.bashgah.net

نقش ساختار حاكميتي و مردمي در اصلاح الگوي مصرف:

صاحب‌نظران معتقدند، اصلاح الگوي مصرف را مي‌توان در دو ساختار متفاوت بررسي كرد؛ اول: ساختار حاكميتي كه خود دو بعد متفاوت را پوشش مي‌دهد. يكي ابعاد سخت‌افزاري كه لازم است شناخته شوند و براي آنها برنامه‌ريزي گردد، ديگري بعد نرم‌افزاري كه معمولا در قالب ساختار مديريت در حاكميت شكل مي‌گيرد. دوم: ساختار مردمي كه مستلزم شناخت عميق نيازهاي آنها و آموزش جامعه براي تغيير رفتار مناسب در جهت تغيير الگوي مصرف است. در ابعاد سخت افزاري كه حاكميت مكلف به شناخت و برنامه‌ريزي براي آنهاست، چند مثال خوب در كلام رهبري وجود داشت مثل چگونگي تامين منابع آب و توزيع آن و احيانا نحوه مصرف آن و يا شناخت علل دور ريز نان و كمبود و يا گاهي نبود كيفيت در اين قوت غالب مردم. همچنين مصرف انرژي كه به عنوان مثال در مورد بنزين و گازوئيل و مصرف آنها در اتومبيل‌ها، در كشور ما حدود 60 درصد بيشتر از كشورهاي پيشرفته توسط اتومبيل‌ها مصرف مي‌شود، انديشيدن در مورد اين مصرف ناخواسته توسط مردم و ميزان سرمايه‌اي كه به هدر مي‌رود كار سختي نيست اما همت حاكميت را چه در بعد سخت افزاري و چه نرم‌افزاري مي‌طلبد تا الگوي اصلاح شده مصرف در خدمت مردم قرار گيرد و آن صرفه‌جويي بزرگ اتفاق افتد. در مورد انرژي الكتريكي نيز تصميمات حاكميتي بر آنچه تصميمات مديريتي و مردمي ناميده مي‌شود ارجح است. زيرا جامعه- حتي اگر همه امكانات تبليغاتي و يا آموزشي را به كار گيريم باز هم نمي‌توانيم الگوي مصرف را تغيير دهيم- قادر نيست سخت افزارهاي مصرف را تغيير دهد، و اين از وظايف حاكميت است.

http://www.bashgah.net

نمايشگاه بين المللي کتاب؛ تجلي اصلاح الگوي مصرف
    
 
 
 

 
 
   ● نويسنده: علي اکبر - حاج مومني 

● منبع: روزنامه - قدس - تاريخ شمسی نشر 20/02/1388
 
 
 
 
 
ارديبهشت هر سال، بهار کتاب و کتابخواني است. در اين ماه به رسم سالهاي گذشته نمايشگاه بين المللي کتاب تهران تشکيل مي شود. اين نمايشگاه همايشي باشکوه از اهميت کتاب و کتابخواني در نظام مقدس جمهوري اسلامي است که هر سال بر شکوه و عظمت آن نسبت به سال قبل افزوده مي شود.

با نيم نگاهي به مقوله کتاب و کتابخواني مي توان دريافت که جنس اين مقوله، متفاوت از مقوله هاي سوداگري و امثالهم است. به عبارت ديگر کتاب جاذبه ها و دافعه هاي خود را دارد. محوريت اين جاذبه ها در دانايي و آگاهي بخشي است و محوريت دافعه کتاب، تلاش براي پيرايش و متوازن نمودن جامعه از طريق زدودن و پالايش ناخالصي هاست. بدين ترتيب جامعه آگاه، از اعتماد به نفس، صبر، قناعت، صرفه جويي، بهينه سازي مصرف، پيشرفت و توسعه و آينده اي روشن و پراميد برخوردار است و جامعه ناآگاه نيز در تقابل با ارزشهاي ياد شده است.

حال چگونه مي توان روند آگاهي در جامعه را سرعت بخشيد؟ يا موانع و چالشهاي آگاهي بخشي کدامند؟و سرانجام مهمترين عنصر آگاهي بخشي در جامعه چيست؟

رسانه هاي ديداري و شنيداري، مطبوعات، اينترنت و خرده هاي تبليغاتي و اطلاع رساني، بخشي از عناصر آگاهي بخشي در جامعه را تشکيل مي دهند؛ اما نوع آگاهي اين دسته از عناصر آگاهي بخش، تفاوت اساسي با عنصري به نام «کتاب» دارد.

کتاب دچار سياست زدگي، روزمر گي، جوزدگي، سوداگري و غيره نمي شود، در حالي که رسانه هاي ياد شده از آفتهاي مذکور در امان نيستند.

هر کسي مي تواند تلويزيون تماشا کند و يا روزنامه مطالعه کند، اما تفکر شخصي که اهل مطالعه کتاب است با فردي که اهل کتاب خواندن نيست تفاوت دارد، فرد کتابخوان سنجيده تر و با تعمق بيشتري حرف مي زند و دانش او مبتني بر چارچوبي است که در وجود او به نوعي به ارزش مبدل شده است.

به عبارت ديگر فرد کتابخوان به راحتي تحت تأثير قرار نمي گيرد. هدف گيري چنين فردي هم از بادها و فضاهاي مختلف نشأت نمي گيرد.

بدين ترتيب به مبحث نهاد کتابخانه هاي عمومي مي رسيم تا نقش اين نهاد مهم و تأثيرگذار را در امر اصلاح الگوي مصرف مورد توجه قرار دهيم. اگر چهار حرف ک يا کاف را به عنوان چهار ستون کتابخانه هاي عمومي در نظر بگيريم. از يک کتابخانه عمومي شايسته برخوردار هستيم. کاف اول همان «کتاب» است. کاف دوم «کتابخانه» است. کاف سوم «کتابخوان» است و کاف چهارم «کتابدار».

اين چهار ستون، هر کدام نقش اساسي در شکل دهي به يک کتابخانه عمومي ايفا مي کنند. بنابراين فقدان يکي از ستونها به معناي فقدان يک کتابخانه عمومي است.

«کتاب» همان گونه که اشاره شد يک وسيله براي رشد و تعالي هر انسان و هر جامعه اي است. کتابخوان در واقع کسي است که کتاب براي او نوشته شده و اوست که در بنيان و ساختمان فکري جامعه ايفاي نقش مي کند.

«کتابخانه» جايي است که در آن فضايي مطمئن براي کودکان و جوانان و افراد ميانسال وجود دارد. در چنين فضايي «مطالبه» کتابخوانها «آگاهي» است. به عبارت ديگر انسان حاضر در کتابخانه در محاصره فضايي آکنده از معنا، دانايي و رقابت براي توسعه و پيشرفت قرار دارد. در اين ميان «کتابدار» نقش ارتباط بين کتاب و کتابخوان و کتابخانه را برعهده دارد. به نظر مي رسد مشارکت کتاب، کتابخوان و کتابخانه با محوريت کتابدار مناسبترين ساختار براي شکل گيري يک ارتباط سودمند و پايدار براي افزايش آگاهي در جامعه است.

بدين ترتيب کتابخانه عمومي جايگاهي است که به دور از مسايل و مشکلات روزمره، به عنوان يک ملجأ براي آرامش روحي و رواني، به عنوان يک مرکز براي برقراري ارتباط عاطفي و علمي با محيط شاداب و سرزنده، در دسترس اقشار مختلف اجتماع قرار دارد.

اين جايگاه براي همه اقشار جامعه قابل دسترس است. براي استفاده از کتابخانه عمومي نيازي به پولدار بودن نيست. حدود يک هزار و هشتصد کتابخانه عمومي در سراسر ايران در دسترس عموم قرار دارند. اين کتابخانه ها امکان دسترسي همه اقشار سني و علمي را در اختيار قرار مي دهند. بنابراين چنين جايگاهي به صورت اصولي محل تمرين واقعي براي بهره گيري صحيح از امکانات در زندگي آحاد مختلف جامعه است.

نمايشگاه بين المللي کتاب تهران به همان اندازه که هر سال نسبت به سال قبل باشکوهتر برگزار مي شود، به همان نسبت نيز به کارآمدي و اثربخشي آن نيز افزوده مي شود.

حضور نهاد کتابخانه هاي عمومي در نمايشگاه بين المللي کتاب تهران نيز هر سال پررنگ تر مي شود. در سال جاري اين نهاد با دستاوردهاي جديدي در نمايشگاه کتاب تهران حاضر مي شود.

يکي از مهمترين اين دستاوردها، موفقيت نهاد کتابخانه هاي عمومي در جذب خيرين و واقفين براي ساخت کتابخانه هاي عمومي است. به اين ترتيب يک ظرفيت مهم و قابل اتکا براي نهاد کتابخانه هاي عمومي کشور در سراسر ميهن اسلامي طي يک سال گذشته فراهم شده و اين ظرفيت با توان و انگيزه زيادي در حال گسترش است.

بهره گيري از مشارکت مردمي نه تنها در امر توسعه کتابخانه هاي عمومي، بلکه در ديگر بخشهاي ميهن اسلامي اعم از دولتي و غيردولتي مشارکت مردم در پيشبرد امور توسعه اي موجبات استفاده بهينه از امکانات و صرفه جويي را فراهم آورده است.

نمايشگاه بين المللي کتاب نيز هر چند با مديريت اجرايي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي فعاليت مي کند، اما امور اصلي اين نمايشگاه توسط بخش خصوصي و نهادهاي عمومي اداره مي شود، بدين ترتيب شايد بتوان اين نمايشگاه را تجلي الگوي فرهنگي با هدف اصلاح الگوي مصرف تلقي نمود.

به نظر مي رسد، جهت گيري کلي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي نيز مشارکت حداکثري مردم در پيشبرد امر توسعه کتاب و کتابخواني باشد و انشاءا... در سالهاي آينده شاهد تحقق اهداف متعالي امر توسعه کتابخواني در ايران اسلامي باشيم.http://www.bashgah.net

 

 

امروزه شاهد توجه روزافزوني نسبت به نقش اخلاق در زمينه تصميم گيري خريد و رفتار مصرف‌كننده در سطح بين المللي مي باشيم. لذا در اين مقاله سعي شده است با استفاده از رويكردهاي گوناگون و عمده ترين تئوري‌ها و مدل‌هاي مطرح شده در اين زمينه (شامل تئوري هانت- ويتل، مدل موضوع- مخاطره- قضاوت، تئوري عمل مدلل) به بررسي نحوه اتخاذ تصميمات اخلاقي در زمينه خريد بپردازيم.
 
 
   ● نويسنده: عليرضا - سيد صالحي 

● منبع: فصل نامه - مدير ساز - شماره 17 - تاريخ شمسی نشر 15/09/1385
 
 
 
 
 
 

 

رشته بازاريابي شاهد تلاشها و تحقيقات قابل توجهي در زمينه موضوع اخلاق بوده است. اين مساله به اين دليل است كه بازاريابي، به صورت عام و بويژه رابطه خريدار- فروشنده، حيطه اي است كه مشكلات اخلاقي زيادي در آن به وقوع مي پيوندد (ويتل و فستروند، 1987). در حال حاضر تحقيقات گسترده اي با تمركز بر اخلاق در حال انجام مي باشد. اما غالب اين تحقيقات از تعامل دو جانبه خريدار- فروشنده بر جنبه فروشنده تمركز يافته است و مطالعات نسبتاً اندكي در خصوص اخلاق با توجه به جنبه مصرف‌كننده صورت پذيرفته است. غالب جنبه‌هاي رفتار مصرف كننده متاثر از اخلاق مي باشد. لذا«اخلاق مصرف كننده»به عنوان قوانين اخلاقي، اصول و استانداردهايي كه رفتار يك شخص (يا گروه) را در زمينه، انتخاب، خريد، استفاده يا فروش يك كالا يا خدمت هدايت مي نمايد، تعريف مي شود. (مانسي و ويتل، 1993).

از جنبه مصرف كننده،«مصرف اخلاقي»پديده‌اي در حال رشد مي باشد و به عنوان يك اصل در فعاليتهاي تجاري مورد توجه قرار گرفته است و بدين جهت به صورت فزاينده‌اي توسط شركتهاي كوچك و بزرگ استفاده مي‌شود (ايوانف و ديگران، 2005).

 

تصميمات اخلاقي و رفتار مرتبط با آن

همان طوري كه پيشتر نيز بيان شد با وجود توجه گسترده به موضوع اخلاق در بازاريابي، هنوز در زمينه تاثير آن در رفتار خريدار، تحقيقات چنداني انجام نشده است. با وجود آنكه مصرف‌كنندگان بخش كليدي فرايند معامله مي‌باشند، تاكنون توجه اندكي در جهت«درك اخلاق مصرف كننده»و رفتار متناسب و وابسته به آن مبذول شده است (كاريگان و ديگران، 2001).

تاكنون مدل‌هاي تئوريك چندي در خصوص فرايند تصميم‌گيري به هنگام روبرو شدن با موضوعات اخلاقي در كسب و كار مطرح شده است. اين مدل شباهت هايي با يكديگر دارند واز جمله اينكه، هر يك از آنها فرايند تصميم‌گيري را شرح داده و رفتار را به عنوان نتيجه اين فرايند مطرح مي‌كنند (ويتل و ديگران، 2001).

از ميان تمامي اين مدل ها و تئوري‌ها، برخي بيش از سايرين رفتار مصرف كننده را تشريح مي‌كنند و از اين رو به صورت گسترده‌اي مورد استفاده قرار گرفته اند كه به معرفي آنها مي‌پردازيم.

 

تئوري هانت ويتل

ادراكات افراد از يك موضوع يا مساله اخلاقي، ادراك آنها از رويكردهاي گوناگون احتمالي جهت رفع و حل آن مساله يا مشكل را در پي دارد. پس از آنكه مصرف كننده مجموعه‌اي از راههاي گوناگون يا فعاليتها را در نظر گرفت، احتمال دارد دو ارزيابي اخلاقي مهم صورت گيرد: ارزيابي وظيفه شناسانه و ارزيابي غايت شناسانه. وظيفه شناسي بر خود فعاليتها يا رفتارهاي مصرف كننده متمركز مي باشد، در حالي كه غايت شناسي بر عواقب آن رفتارها تمركز دارد.

در ارزيابي وظيفه شناسانه، مصرف كننده در جهت ارزيابي صحيح يا غلط بودن ذاتي رفتارها تلاش مي‌كند. مطابق مدل هانت- ويتل، ارزيابي وظيفه شناسانه، شامل مقايسه رفتارها و رويكردهاي گوناگون با مجموعه اي از هنجارهايي است كه نشان‌دهنده ارزشهاي شخصي مصرف‌كننده است (ويتل و ديگران، 2001).

در ارزيابي هاي غايب شناسانه، موضوع اساسي عبارت است از تخمين اشخاص از نتايج مطلوب و نامطلوب تصميم. يك رفتار خاص در صورتي كه نسبت به ديگر رفتارها و در مقايسه با نتايج بد و نامطلوب منجر به نتايج خوب و مطلوب بيشتري شود، به عنوان اخلاقي ترين تصميم شناخته خواهد شد. ارزيابي غايت شناسانه شامل موارد در پي آمده است: عواقب هر يك از رفتارها يا رويكردهاي جايگزين براي گروههاي مختلف ذي نفعان احتمال اينكه چه نتيجه اي براي هر يك از گروههاي ذي نفع روي مي دهد مطلوبيت يا عدم مطلوبيت هر يك از نتايج اهميت هر يك از گروههاي ذي نفع (ويتل و ديگران، 2001).

خروجي نهايي ارزيابي‌هاي غايت‌شناسانه عبارت خواهد بود از باور مصرف‌كننده درباره خوب و بد نسبي حاصل از هر يك از انتخاب‌هاي ممكن.

علاوه بر موارد ياد شده اين مدل بيان مي دارد كه در اغلب موقعيت ها، قضاوتهاي اخلاقي افراد تابعي از هر دو نوع ارزيابي ها هستند.

قضاوتهاي اخلاقي يك فرد (باور وي در خصوص ميزان اخلاقي ياغير اخلاقي بودن يك انتخاب) رفتار را از طريق ايجاد تمايلات تبيين مي‌كند. علاوه بر آن، ساختار كنترل فعاليتها و اعمال، ممكن است موجب شود كه رفتار نسبت به قضاوتهاي اخلافي و تمايلات نامرتبط باشد. آخرين عامل، تحت عنوان«محدوديت‌هاي موقعيتي»عبارت است از عوامل خارجي فراتر از كنترل تصميم‌گيرنده كه ممكن است رفتار وي را تحت تاثير قرار دهد.

پس از آنكه مصرف كننده رفتاري را انتخاب كرد، نتايج حقيقي حاصل از آن رفتار را ارزيابي مي‌كند. اين عواقب و نتايج پس از مقايسه با نتايج مورد انتظار براي فرد، بازخوردي را فراهم مي كند(ويتل و ديگران، 2001).

پارادايم وظيفه شناسانه/ غايت شناسانه در موازات مفهوم فلسفه هاي اخلاق شخصي دو بعدي (كمال گرايي / نسبي گرايي) است. فورسايت (1980)«نسبي گرايي»را به عنوان درجه‌اي كه تا آن حد، يك فرد، قوانين اخلاقي جهان شمول را به هنگام قضاوتهاي اخلاقي رد مي كند مطرح كرده كه اين رويكردي غايت شناسانه است.

وي«كمال گرايي»را درجه اي كه تا آن حد اشخاص فرض مي كنند نتايج دلخواهشان مي تواند با عمل صحيح محقق شود، مطرح مي نمايد. از نظر او اشخاص كمال‌گرا به هنگام قضاوتهاي اخلاقي به قطعيات اخلاقي اتكا مي كنند كه اين رويكرد اساساً نگرشي وظيفه شناسانه است (الخطيب و ديگران، 1997).

او بر پايه همين دو گانگي (كمال گرايي/ نسبي‌گرايي) يك سيستم طبقه‌بندي ارائه كرده است كه در آن مردم به چهار گونه اخلاقي تقسيم مي‌شوند: موقعيت‌گرايان، مطلق‌گرايان، ذهنيت‌گرايان و استثناگرايان. موقعيت گرايان، كساني هستند كه حاضر به زير پا گذاشتن قوانين اخلاقي در صورت دستيابي به بهترين نتايج ممكن هستند. اين افراد اگر در موقعيتي قرار گيرند، به منظور دستيابي به بهترين نتايج حتي حاضر به فريب و نيرنگ مي‌باشند. لذا اين افراد اساساً ديدگاهي غايت گرا دارند.

مطلق گرايان، اعتقاد دارند كه اعمال آنها فقط در صورتي اخلاقي خواهد بود كه از آنها نتايج مثبتي از طريق تائيد قواعد و قطعيات اخلاقي حاصل شود. از نظر آنان فريبكاري و نيرنگ از آنجا كه اصول پايدار اخلاقي را مورد هجوم قرار مي دهد، هميشه و در همه حال اشتباه و ناپسند است. بنابراين مطلق گرايان گرايشهاي وظيفه شناسانه دارند.

ذهنيت‌گرايان، كساني هستند كه قضاوتهاي اخلاقي‌شان را بر پايه احساسات شخصي خود در مورد اعمالشان بنيان مي نهند. آنان گرايشهاي غايت شناسانه داشته و باور دارند كه اعمالي همچون فريب و نيرنگ يك موضوع شخصي است كه توسط فرد در خصوص آن تصميم‌گيري مي شود نهايتاً، استثناگرايان اعتقاد دارند كه اگر نتوان از اعمالي همچون فريب و نيرنگ جلوگيري كرد، تا زماني كه موضوع بر طرف شود انجام اين اعمال مجاز است.

واژه شناسي ياد شده با باورهاي اخلاقي مصرف‌كنندگان مرتبط است، بدين صورت كه مطلق‌گرايان باورهاي اخلاقي بسته‌تري دارند، در حالي كه ذهنيت گرايان در اين زمينه منعطف‌تر هستند. موقعيت گرايان و استثناگرايان در زمينه باورهاي اخلاقي‌‌شان ميان اين دو قرار دارند (الخطيب وديگران، 1997).

 

مدل«موضوع- ريسك- قضاوت»

مدل چهار بخشي رست (1979) را مي توان به عنوان نمونه مناسبي جهت درك فرايند تصميم‌گيري هاي اخلاقي مصرف كننده مطرح كرد. اين مدل در تشريح فرايند تصميم‌گيري اخلاقي يك شخص، چهار مرحله را به شرح ذيل بر مي شمارد:

- تشخيص موضوع مرتبط با اخلاق

- انجام قضاوت اخلاقي

- ايجاد نيت و قصد اخلاقي

- اجراي اعمال اخلاقي از طريق تصميم گيري اخلاقي و رفتار پس از آن.

اين‌مدل بعدها به وسيله مدل«موضوع- اقتضاء»جونز (1991) تكميل شد. مهمترين نكته جديد اين مدل عبارت است از مفهوم«شدت اخلاقي»كه نشان‌دهنده«ميزان عوامل اخلاقي مرتبط با موضوع در يك موقعيت خاص»است. ساختار اين مدل چند بعدي است و اجزاي تشكيل دهنده آن به شرح موارد در پي آمده هستند (تن، 2002):

• اهميت عواقب: مجموع خسارات (يا منافع) متوجه قربانيان (يا كساني كه منافع را دريافت مي‌كنند) عمل اخلاقي

• توافق اجتماعي: ميزان موافقت اجتماعي در خصوص شيطاني (يا خوب) بودن عمل اتخاذ شدهv احتمال اثر: تابعي است از احتمال وقوع عمل مورد نظر و نيز احتمال اينكه اين عمل، منجر به خسارات (يا منافع) پيش بيني شده گردد.

• فوريت زماني: عبارت است از فاصله زماني ميان حال حاضر و وقوع عواقب

• قرابت و نزديكي: مربوط به احساس نزديكي (اجتماعي، فرهنگي، روانشناختي يا فيزيكي) عامل نسبت به قربانيان (يا كساني كه منافع را دريافت مي‌كنند) عمل انجام شده مي باشد.

• تمركز اثر: عبارت است از تابع معكوس تعداد افراد متاثر از عمل و فعاليت.

مدل ياد شده مشخص مي كند كه«شدت اخلاقي»از موضوعي به موضوع ديگر متفاوت بوده و تمامي مراحل فرايند تصميم گيري اخلاقي و رفتار را تحت تاثير قرار مي دهد.

علاوه بر موارد ياد شده، تحقيق مورد اشاره انواع مخاطرات را به عنوان عواملي اساسي كه تصميم‌گيري اخلاقي را تحت تاثير قرار مي‌دهد شناسايي مي‌كند. مفهوم«ريسك ادراك شده مصرف‌كننده»اولين بار توسط بوئر (1960) مطرح شد كه براساس آن، انتخاب مصرف كنندگان تحت عناويني همچون رفتار مخاطره زا يا كاهنده مخاطره، طبقه‌بندي مي‌شوند (تن، 2002). در اين خصوص تحقيقي توسط فردريش و فرل (1992) انجام شده است كه در آن تاثير مخاطرات ادارك شده و فلسفه اخلاقي بر تصميم‌گيري اخلاقي، اندازه‌گيري شده است.

مخاطرات ادارك شده، شامل موارد در پي آمده است (تن، 2002):

• مخاطره مالي: احتمال از دست دادن پول/ سرمايه به خاطر تصميم گرفته شده

• مخاطره عملكرد: احتمال اينكه محصول يا خدمت خريداري شده از جنبه اي يا جنبه‌هايي درست نباشد.

• مخاطره فيزيكي: احتمال مضر، خطرناك يا ناايمن بودن سرويس يا خدمت.

• مخاطره رواني: احتمال اينكه خدمت يا محصول مورد نظر با تصوير شخص از خويشتن، مطابقت نداشته باشد.

• مخاطره اجتماعي: احتمال اينكه يك محصول يا خدمت، شيوه تفكر ديگران در خصوص فرد را را تحت تاثير قرار دهد.

• مخاطره كلي: احتمال كلي ميزان مخاطره‌آميز بودن محصول يا خدمت براي شخص.

عامل ديگري كه تصميم اخلاقي مصرف‌كننده را متاثر مي‌سازد عبارت است از قضاوت اخلاقي وي. تعدادي از تحقيقات، ارتباط ميان قضاوت در مورد يك عمل و تمايلات، نسبت آن عمل را مورد توجه قرار داده اند.

قضاوت اخلاقي عبارت است از ميزاني كه فرد يك رفتار مشخص را از لحاظ اخلاقي قابل قبول بداند. قضاوت اخلاقي يك فرد، ادارك وي از اينكه چرا بعضي اعمال به عنوان اعمال اخلاقي شناخته يا ترجيح داده مي شوند، تحت تاثير قرار مي‌دهد.

همان گونه كه شكل نشان مي دهد مدل موضوع- مخاطره- قضاوت (IRJ) تاثير شدت اخلاقي، مخاطرات ادراك شده و قضاوت اخلاقي را برنتيجه فرايند تصميم‌گيري اخلاقي مصرف‌كننده مدنظر قرار مي دهد. افزون بر اين مدل ياد شده تاثير تعديل‌كننده مجموعه‌اي از متغيرها و عوامل موقعيتي همچون قيمت، جنسيت، سن، سطح تحصيلات، درآمد و تجربيات پيشين خريدار را مورد توجه قرار مي دهد (تن، 2002).

تئوري عمل مدلل/ تئوري رفتار برنامه‌ريزي شده تئوري عمل مدلل، تئوري در مورد ارتباطات رفتار- نگرش است كه نگرشها، هنجارهاي ذهني نيات رفتاري و رفتار را در قالب يك توالي علّي به يكديگر مرتبط مي‌كند (اجزن و ديگران، 1980).

در اين مدل، رفتار به عنوان تابع مستقيم نيت (قصد) رفتاري فرض شده است، كه خود قصد و نيت رفتاري تابعي است از نگرش و هنجار ذهني. فرض بر آن است كه نگرش نتيجه مجموعه باورهاي اشخاص و ارزيابي افراد از اين باورهاست. ادراك هنجارهاي ذهني موثر عبارت است از ماحصل مجموع باورهاي اشخاص در مورد اينكه ديگر افراد مهم فكر مي كنند، آنها بايد رفتار خاص را انجام دهند يا خير، و علاوه بر آن انگيزه افراد براي تطابق با ديگران (ديگر افراد مهم).«اجزن»بعدها مدل ياد شده را با اضافه كردن شاخص«كنترل رفتاري ادراك شده». توسعه داد و بدين ترتيب تئوري رفتار برنامه‌ريزي شده را ارائه كرد (شاو و ديگران، 2003).

اجزن خود بيان مي دارد كه مدل ياد شده به صورت اوليه مي باشد و با توجه به مطالعات بعدي و آزمون مدل، مي توان مولفه‌هاي جديدي به آن افزود.

با پذيرش دعوت اجزن (1999) براي افزايش متغيرهاي مدل ياد شده، بسياري از محققان در ايــن زمينه تلاشهايي انجام داده اند. در يكي از تحقيقاتي كه به منظور شناخت نگرشها در مورد استفاده از تكنولوژي ژنتيك در صنايع غذايي انجام شده است، اسپاركز (1995) دريافت كه معيار«تعهد اخلاقي»در قالب تئوري رفتار برنامه‌ريزي شده، آثار مستقل و پيش‌بيني كننده‌اي داشته است. اين يافته پس از آن به وسيله شاو (2000) در زمينه خريد مواد دارويي مورد تاكيد مجدد قرار گرفت (شاو و ديگران، 2003).

يافته مهم بعدي، معيار«هويت خويش» است. منطق محققان براي اضافه كردن اين معيار به تئوري اوليه اين است كه ممكن است مصرف‌كننده از آنجهت به انتخاب بپردازد كه موضوع اخلاقي جزء مهمي از هويت وي شده است. لذا«اسپاركز»علاوه بر معيار تعهد (الزام) اخلاقي، معيار،«هويت خويش»را نيز به تئوري اوليه رفتار برنامه ريزي شده اضافه كرده است (شاو و ديگران، 2003).

 

نتيجه گيري

با توجه به گستردگي بحث اخلاق و ارتباطات چند بعدي آن با مباحث بازاريابي و بويژه رفتار مصرف‌كننده، در ايــن مقاله تــلاش شـد كـه مساله ارتباط اخلاق و رفتار مصرف‌كننده از جنبه‌هاي گوناگون مورد بحث و بررسي قرار گيرد. لذا با ارائه مدل«هانت- ويتل»و پارادايم وظيفه شناسانه/ غايت شناسانه چهار نوع گرايش‌هاي فكري و روانشناختي مرتبط با اخلاق مورد شناسايي قرار گرفت.

پس از آن ضمن بررسي مدل‌ها و تئوري‌هاي فرايند تصميم‌گيري مصرف كننده (با رويكردي اخلاق‌گرايانه) و رفتار متعاقب آن تشريح شد و هر يك از مدل‌ها و تئوري‌ها معيارهايي را به عنوان متغيرهاي مؤثر بر تصميم‌گيري اخلاقي فرد مطرح كردند. علاوه بر آن همگي آنها مشتركاً نقش متغيرهاي تعديل كننده محيطي را مورد توجه قرار دادند. ¨

 

منابع:

1. Ajzen,I. and Fishbein, M. (1980) , Understanding Attitudes and Predicting Social behaviour, Prentice- Hall, Englewood Cliffs, NJ.

2. Al-khatib, J. A. and Vitell,S. J. and Rawwas, M. Y. A (1997) , Consumer ethics: a cross-cultural investigation, European Journal of Marketing, Vol,31, No. 11/12, PP: 750-767.

3. Carrigan, M. and Attalla, A. (2001) , The myth of the ethical consumer-do ethics matter in Purchase behavior?, Journal of consumer Marketing, Vol. 18,No. 7, PP: 560-577.

4. I wanow, H. and McEachern, M. G and Jeffrey, A. (2005) , The influence of ethical trading policies on consumer apparel purchase decisions, International Journal of retail & Distribution Management, Vol. 33, No. 7, PP: 560-577.

5. Muncy, J. A. and Vittel,S. J. (1992) Consumer ethics: an investigation of the ethical beliefs of the final consumer, Journal of Business Research, Vol. 24,No. 4, PP: 297-311.

6. Shaw, D. and Shiu, E (2003) , Ethics in consumer choice: a multivariate modeling approach, European Journal of Marketing, Vol. 37, No. 10,PP: 1485-1498.

7. Shaw, D. and Clarke, I. (1999) , Belief Formation in ethical consumer groups: an exploratory study, Marketing Intelligence & Planning Vol. 17, No. 2, PP: 109-119.

8. Tan, B. (2002) , Understanding consumer ethical decision making with respect to Purchase of pirated software, Journal of Consumer Marketing, Vol 19, No. 2, PP: 96-111.

9. Vitell,S. J. and festervand, T. (1987) , Business ethics: conflicts, Practices and beliefs of industrial executives, Journal of Business Ethics, Vol. 6, February, PP: 111-122.

10. Vitell,S. J. and Singhapakdi, A. and Thomas, J. (2001) , Consumer ethics: an application and empirical testing of the Hunt- Vitell theory of ethics, Journal of Consumer Marketing, Vol. 18, No, 2, PP: 153-178.

 

داشتن يا بودن، مسئله اين است
    
 
 
◄ رويكرد انتقادى اريش فروم به ماده گرايى اخلاقى و مصرف زدگى 
 

  
   ● نويسنده: بهروز - نيكخواه 

● منبع: روزنامه - ایران - تاريخ شمسی نشر 17/05/1387
 

اريش فروم، روانكاو و فيلسوف اجتماعى آلمانى تبار امريكايى (۱۹۸۰ـ۱۹۰۰م)، يكى از شاخص ترين متفكران غربى است كه به تحليل و بررسى و آسيب شناسى دو بحران ماده گروى اخلاقى و مصرف زدگى پرداخته است. فروم، به ويژه در كتاب ارزشمند «داشتن يا بودن» ماهيت ويرانگر ماده گروى اخلاقى و بارزترين پيامد آن، يعنى مصرف گرايى، را آفتابى مى كند. البته وى از عنوان ماده گروى اخلاقى استفاده نمى كند، بلكه اصطلاح «داشتن» ـ در مقابل «بودن»ـ را براى اين بحران به كار مى برد.

 

فروم در كتاب «داشتن يا بودن» خاطرنشان مى كند كه اساساً توليد نامحدود، مصرف نامحدود و «داشتن» هرچه بيشتر خصوصيت جامعه مدرن است كه در آن منفعت جويى و حرص مال اندوزى و ثروت و قدرت هدف اصلى زندگى شده است. در واقع جامعه اى كه اصول آن اكتساب، بهره جويى و مالكيت است نوعى منش اجتماعى به وجود مى آورد كه به سمت «داشتن» متوجه است. وى هدف اين جامعه را مطلقاً كسب ثروت و سودجويى مى داند كه در آن شكل و جهت گير ى بودن به ندرت به چشم مى خورد. بيشتر مردم در اين جامعه «داشتن» را طبيعى ترين شكل هستى تلقى مى كنند و حتى آن را تنها راه قابل قبول زندگى مى دانند. اين برداشت سبب شده كه درك و فهم ماهيت بودن براى مردم دشوار شود و حتى متوجه نشوند كه «داشتن» فقط يكى از جهت گيرى هاى ممكن است. اما مقصود فروم از «داشتن» و بديل آن، يعنى «بودن»، چيست از نظر فروم، «داشتن» و «بودن» دو شرط اساسى تجربى هستند كه نيروهاى آنها تفاوت ميان منش هاى افراد و انواع مختلف را تعيين مى كند. به ديگر سخن، وى با اين دو اصطلاح به دو شرط اساسى هستى، دو جهت گيرى مختلف نسبت به خود و جهان و منش هاى مختلف كه مشخص كننده ميزان جامعيت تفكر، احساس و عمل شخص است اشاره مى كند. «داشتن» به اشيا اشاره مى كند كه ثابت و توصيف كردنى هستند. ماهيت جهت گيرى «داشتن» ناشى از ماهيت دارايى شخص است؛ در اين شكل هستى آنچه مهم و مورد نظر است به دست آوردن ثروت و حق نامحدود نگهداشتن آن است و لاغير. در اين جهت گيرى آدمى پايبند و تخته بند چيزهايى است كه درگذشته اندوخته و به دست آورده است: پول، زمين، موقعيت اجتماعى و. ‎/.؛ به طورى كه شخص ايمنى و هويت خود را با چنگ زدن و در آويختن به آنچه دارد، با پايبند شدن به نفس و مايملك خود به دست مى آورد؛ به تعبير ديگر در نگرش «داشتن» آدمى با آنچه دارد تعريف مى شود نه با آنچه هست؛ جهت گيرى «داشتن» و رويه متمركز بر دارايى وسود الزاماً ايجاد هوس مى كند، در واقع، نياز به قدرت ‎/‎/‎/ آرزو و هوس داشتن و دارايى شخصى موجد تمايل به اعمال زور جهت ربودن ـ آشكار يا نهانى ـ اموال ديگران است. اما برخلاف جهت گيرى «داشتن»، جهت گيرى «بودن» به تجربه اشاره مى كند و تجربه انسان در اصل قابل توصيف نيست. «بودن» آن نوع موجوديتى است كه در آن حالت كسى نه چيزى «دارد» و نه «حرص و آز» داشتن بر او مسلط است، بلكه شادمان است، استعدادهاى خود را به طور بهره ور به كار مى گيرد، با جهان يكى است؛ «بودن» فقط در «اينجا و اكنون» وجود دارد؛ «بودن» يعنى فعاليت بارور و پرثمر داشتن (البته نه فعاليت امروزى كه فقط در اشتغال به كارى خلاصه مى شود)؛ فعاليتى كه در خروج از خويش و ترك خويشتن بينى و از ميان برداشتن ميل «داشتن» شكل مى گيرد (از ميان برداشتن ميل «داشتن» شرط هرنوع فعاليت و ميل بارور باطنى است و شرط اوليه آن پيروزى بر تمام اشكال خودپسندى و حرص و ولع است)؛ در جهت گيرى «بودن» آدمى با آنچه هست و مى كند تعريف مى شود نه با آنچه دارد؛ به گفته فروم فرمول هويت مصرف كنندگان امروز اين است: من هستم = آنچه دارم و آنچه مصرف مى كنم. ظهور «بودن» منوط به ميزان كاهش «داشتن» است؛ يعنى ترك به دست آوردن ايمنى و هويت با چنگ زدن و درآويختن به آنچه داريم و ترك پاى بندى به نفس و مايملك خود؛ «بودن» مستلزم ترك خودبينى و خودپسندى است، همان كه در اصطلاح صوفيه نفى خويشتن و تهى ساختن «خود» و «فقر» ناميده مى شود.

 

همين جهت گيرى «داشتن» است كه سبب شده كه امروزه تأكيد بر مصرف باشد نه نگهدارى. بدين سان «دورانداختن» جاى «نگهداشتن» را گرفته است. كالاى خريدارى شده پس از آنكه مدتى مورد استفاده قرار گرفت، به اصطلاح دل صاحبش را مى زند و شخص مى خواهد به هر نوعى كه شده از دست آن خلاص شود و نوع تازه اى بخرد. به دست آوردن يا داشتن و به كاربردن زودگذر به دور انداختن و به دست آوردن مجدد فراگرد مدار خريد مصرف كننده امروزى است كه در حقيقت معتقد است «تازه زيبا است». كوتاه سخن آنكه مصرف نوعى از «داشتن» است و شايد مهمترين نوع آن. فروم مى نويسد: «ترديدى نيست كه صنعت نياز مى آفريند و سپس در پى برآوردن آن برمى آيد. در واقع اگر صنعت بخواهد در نظام امروزى زنده بماند بايد نيازها را تأمين كند، زيرا ايجاد و تحصيل سود شرط بقاى آن است. سيستم اقتصادى كنونى امروز بر حداكثر توليد و حداكثر مصرف استوار است. «همچنين وى اين نقد را به جامعه امريكا دارد كه اين جامعه نه تنها كالا بلكه نياز هم توليد مى كند». مى پرسيد چگونه مردم همواره نيازهايى داشته اند؛ بايد بخورند و بياشامند، مى خواهند در خانه هاى زيبا و راحت زندگى كنند. ‎/‎/ اما اگر نگاهى به اطراف خود بيندازيد اهميت و تأثير تبليغات را خواهيد ديد. ديگر به ندرت خواست و آرزو از درون بر مى خيزد. بلكه آن را در بيرون به وجود آورده و پرورش مى دهند. حتى كسى هم كه ثروتى دارد و به اصطلاح دستش به دهنش مى رسد نيز در برابر تبليغات و آگهى هاى مربوط به كالاهاى گوناگون خود را بى چيز و فقير مى بيند». اين در حالى است كه انسان فقط بايد طالب «داشتن» براى «زيستن» باشد. «داشتن» براى زيستن با «بودن» تعارضى ندارد. اين نوع «داشتن» عاقلانه و عادلانه است. فـروم در به نام زندگى مى گويد: «من بر اين باورم كه انسان هنگامى خودش است كه نيروهاى درونى خود را به كار گيرد. و اگر زندگى اش به جاى «بودن» در «داشتن» و مصرف خلاصه شود به پستى خواهد گراييد، تبديل به شىء خواهد شد و روزگارى رنج آور و خالى از لطف و صفا خواهد داشت. شادى حقيقى با فعاليت حقيقى به دست مى آيد، و فعاليت حقيقى يعنى پرورش و به كار بردن نيروهاى انسانى.

 

اگر زندگى در مسير مصرف بيفتد جوى آكنده از زيادت و بيزارى به وجود مى آورد. اين مسئله با بحرانى كه جهان غرب را در برگرفته است رابطه نزديكى دارد». به رأى وى افزايش بى حد مصرف، انسانى به بار مى آورد كه به يك آرمان دل مى بازد، كه در واقع دين تازه اى است. بهشت او نه مانند بهشت اديان آسمانى كه نويد برخوردارى از نعمت هاى آن جهانى در آنجا داده شده است، بلكه سوپر ماركت بزرگى است كه همه چيز در آن يافت مى شود و او با جيب پر پولش مى تواند بيشتر از همسايه اش خريد كند. ارزش چنان انسانى نزد خودش معادل دارايى است و اگر مى خواهد بهترين باشد بايد بيشترين ثروت را داشته باشد، فروم معتقد است با اين برداشت در چنان نظام اقتصادى گرچه مردم زيادى بيشتر از مصرف خود دارند اما بازهم احساس ندارى مى كنند زيرا نمى توانند با توليد انبوه همگام شوند. اين وضع انفعال، حسد و حرص و آز را افزايش مى دهد، و سرانجام نوعى حس ضعف باطنى و عدم قدرت و نفوذ و خود كم بينى توليد مى كند و انسان شخصيت خود را در آنچه دارد مى داند نه در آنچه هست.

 
http://www.bashgah.net

اصل كليدي براي يك مصرف بهينه

 

مصرف را بايد يكي از لذت‌بخش‌ترين فعاليت‌هاي زندگي روزمره دانست. اما تأثيرات اين مصرف بي‌حد و مرز ما داستان غم‌انگيزي است. آلودگي زياد توليد شده از خودروها و كارخانجات و يا آلوده شدن آب و خاك و هوا به مواد سمي، هزينه‌هاي پنهاني است كه بسياري از ما به آنها توجه نداريم.

 

در سايه تعهد و تفكر، اين مصرف مي‌تواند به نتايج بهتري منجر شود. براي سال‌ها، ما در خريدهاي خود به فروشندگان اتكا داشتيم. اما اينك زمان آن فرا رسيده كه آنان به خواسته‌هاي ما توجه كنند.

 

در ادامه، 10 اصل مهم براي داشتن مصرفي بهينه و هوشمندانه را با هم مرور مي‌نماييم:

 

اصل اول: كاهش دهيد، استفاده مجدد نماييد و بازيافت كنيد. يعني از مصرف كالاهاي غيرضروري بپرهيزيد. در هنگام خريد هم كالاهاي كارا و كم مصرف خريداري كنيد. استفاده از كالاهاي دست دوم در بسياري از موارد آثار مناسبي به همراه دارد. بازيافت كالاهاي مصرف شده نيز گام مهمي محسوب مي‌گردد.

 

اصل دوم: در نزديكي محل كار خود زندگي كنيد. از غذاهاي محلي استفاده نماييد. از كسب و كارهاي محلي حمايت كنيد. به سازمان‌هاي محلي بپيونديد.

http://www.bashgah.net/

اصل سوم: موتورهاي احتراقي درون سوز آلاينده‌اند و استفاده از آنها بايد محدود گردد. شما نيز به جمع مخالفان بهره‌گيري از اين موتورها بپيونديد.

 

اصل چهارم: به آنچه كه مي‌خوريد، دقت نماييد. از مصرف غذاهايي كه در توليد آنها از علف‌كش‌ها و حشره‌كش‌هاي شيميايي استفاده شده، خودداري كنيد.

 

اصل پنجم: از مصرف محصولات غذايي توليد شده توسط شركت‌هاي تجاري و صنعتي خودداري كنيد.

 

اصل ششم: از كالاهاي توليد شده توسط روش‌هاي پايدار دوست با طبيعت استقبال نماييد.

 

اصل هفتم: اولويت‌بندي كنيد. به صورت كلي خريد نماييد.

 

اصل هشتم: آگاهانه در انتخابات شركت نماييد و از نامزدهايي همسو با مصرف پاك حمايت كنيد.

 

اصل نهم: نسبت به گذشته احساس گناه ننماييد. اين كار شما را غمگين مي‌كند.

 

اصل دهم: از داشته‌هايتان، لذت ببريد.

 

ما تا از پا افتادن كارگران چيني، همچنان مصرف مي‌كنيم!
    
 
 
 

 

امروزه كشور چين به كانون حضور و توليد ابر شركت‌هاي بزرگ چندمليتي در جهت توليد انواع لباس، اسباب‌بازي و لوازم الكترونيكي تبديل شده است. اين ابر شركت‌ها به دليل بهره‌گيري اين كشور از نظامي ديكتاتورماب كه ارتش حضوري پررنگ در آن دارد، قوانين زيست‌محيطي در آن معناي چنداني ندارد و حقوق كارگران در كارگاه‌هاي نامناسب به راحتي پايمال مي‌گردد، سرمايه‌گذاري‌هاي كلاني را به انجام رسانده‌اند. اين شرايط كه به مرگ و قطع عضو صدها هزار نفر از كارگران چيني در هر سال منجر مي‌گردد، موجب شده كه تلاش‌هايي درجهت تأمين حقوق كارگران و اعطاي اجازه فعاليت به اتحاديه‌هاي كارگري صورت گيرد. اما اين اقدامات با مخالفت‌هاي گسترده دولت‌هاي غربي روبه‌رو شده است. نويسنده معتقد است كه برخلاف ادعاي غربي‌ها در مورد اعطاي آزادي به مردم چين، آنان تنها به دنبال محدود كردن آزادي‌هاي مدني و دموكراتيك اين مردم هستند تا بيش از پيش از اين بازار سود ببرند. لذا نبايد تا پيش از پا افتادن ساير كارگران چيني، همچنان به مصرف اين كالاهاي ساخت چين ادامه دهيم!
 
 
   ● نويسنده: ژوهان - هري 

● منبع: خبرگزاری - فارس - تاريخ شمسی نشر 14/08/1386
 
 
 
 
 
در دهه گذشته، يك لغت قديمي كه در دوره حكومت مائو استفاده مي‌شد، به چين بازگشته است. اين لغت "گولائوسي" و يا كار كردن تا حد مرگ در جهت توليد لباس‌ها، لوازم الكترونيكي و اسباب‌بازي‌هاي مختلف براي من و شما مي‌باشد.

 

خانم وي ميرن را بايد يكي از قربانيان اخير گولائوسي دانست. وي يك زن 32 ساله با 3 فرزند بود كه براي كار، از روستاي فقير و گرسنه خويش، راهي شهر "دونگ كنگ" گرديد. شغل وي، مونتاژ خودروهاي اسباب‌بازي براي كودكان بازار انگلستان بود. از وي خواسته شده بود كه در 360 روز سال، از ساعت 30/7 صبح تا 30/9 شب و تنها با 30 دقيقه زمان استراحت جهت صرف نهار به كار بپردازد. همچنين صرف زمان طولاني در دستشويي نيز مشمول جريمه مي‌گرديد. نظير بسياري از كارخانجات كشور چين، شعار "زنده‌باد شركت ما" هم در اين كارخانه به گوش مي‌رسيد. چرا كه در سايه حضور قدرتمند ارتش، در صورت هر گونه اعلام نارضايتي، مجازات‌هاي شديدي براي مخالفان درنظر گرفته مي‌شود. يك روز، ميرن با يك مشكل خانوادگي روبه‌رو گرديد. او به دليل ممنوعيت خروج از كارخانه از سوي رئيسش، عصباني شد، اما به كارش تا ديروقت ادامه داد و در نهايت به دليل خستگي بيش از حد و نارسايي قلبي و تنفسي، پيش از رسيدن به بيمارستان، جان خود را از دست داد.

 

شايد تاكنون اين مطلب به گوش شما نرسيده باشد كه همه ماهه 000/50 انگشت كارگران در كارخانجات كشور چين، قطع مي‌گردد.

 

خانم تائوچون نيز يك زن 20 ساله بود كه براي كار در يك كارخانه توليد صنايع دستي، از شهر "سي چوان" روانه شهر بزرگ "شن زن" شد. يك شب وي متوجه شد كه فضاي كارخانه مملو از دود شده است. در آن شب 84 كارگر جان خود را از دست دادند و يا با آسيب‌هاي جسمي متعددي روبه‌رو گرديدند. وي نيز در هنگام خروج از يك پنجره دچار مصدوميت شد، ولي نتوانست از بيمه از كار افتادگي بهره ببرد. سال گذشته، دولت چين اعلام نمود كه لايحه جديدي را در مورد تأمين حقوق كارگران تصويب نموده كه بر اساس آن، پاره‌اي از حقوق ابتدايي كارگران، مورد توجه قرار گرفته است. اين قانون جديد، به كارگران اجازه مي‌دهد كه به اتحاديه‌هاي كارگري بپيوندند. همچنين آنان مي‌توانند از قراردادهاي مكتوب، دريافت مزاياي سنوات شغلي و حق تعويض شغل بهره‌مند گردند. بدين ترتيب، اگرچه مقررات گذشته حاكم بر اين كشور، ظالمانه و بي‌رحمانه بودند، اما امروزه اين قوانين با جريمه‌هاي سنگين همراه گرديده‌اند.

 

در گذشته، حزب كمونيست حاكم، دست به كشتارهاي وسيعي در اين كشور زده بود. اما امروزه مردم چين در حقيقت به كارگران ابر شركت‌هاي غربي تبديل شده‌اند. مثلاً سال گذشته، 000/300 فعاليت صنعتي غيرقانوني در چين شناسايي گرديد كه علاوه بر ربودن گسترده مديران صنعتي، ما شاهد 000/85 تجمع و اعتصاب اعتراض‌آميز نيز بوده‌ايم.

 

البته به نظر مي‌رسد كه مردم چين تمايلي به تغيير نظام حاكم از يك رژيم مائوئيستي به يك نظام مردم سالار ندارند. چرا كه آنان به دنبال شكل‌گيري يك تجارت قدرتمند و اقتصاد بازاري هستند كه ثروت فراواني را براي آنان به ارمغان آورد. آنان خواهان محو فقر، بدون از دست دادن جان خويش هستند. به علاوه،‌ آنان خواهان شكل‌گيري اتحاديه‌هاي كارگري در جهت جلوگيري از نابود شدنشان از سوي بازار مي‌باشند. آنان با موانع گسترده‌اي روبه‌رو هستند؛ چرا كه گروهي از نمايندگان ابر شركت‌هاي غربي اخيراً روانه چين شده‌اند تا چيني‌ها را از اجراي اين قوانين جديد كاري، منصرف نمايند. آنان حتي تهديداتي نيز عليه اين رژيم مطرح كرده‌اند.

 

اتاق بازرگاني آمريكا كه در حقيقت نماينده شركت‌هايي نظير "مايكروسافت"، "نايك" و "فوردودل" مي‌باشد، اخيراً اهداف خود را در 42 صفحه تهيه و تنظيم نموده است. در اين گزارش، قوانين اخير تصويب شده از سوي دولت چين، خطرناك و غيرقابل اجرا دانسته شده است. همچنين اتاق بازرگاني اروپا نيز از اين گزارش حمايت كرده است. البته اين اولين باري نيست كه ابر شركت‌هاي بزرگ تجاري، از اعطاي آزادي‌هاي اوليه به مردم چين جلوگيري مي‌كنند. به ياد بياوريد كه كلينتون با شعار "شكل‌گيري آمريكايي كه به ديكتاتورهاي پكن تا بغداد اجازه رشد نخواهد داد"، به قدرت رسيده بود. همچنين وي تهديد كرده بود كه در صورت عدم توجه دولت چين به حقوق بشر، از تجارت با اين كشور خودداري خواهد نمود. اما در نهايت، وي از تصميم خود به دليل پافشاري مديران تجاري آمريكا، منصرف گرديد.

 

از آن زمان تاكنون، دولت‌هاي غربي، با اين شعار روابط تجاري خويش با چين را توجيه مي‌نمايند كه ابر شركت‌ها و روابط تجاري ما، به صورتي نامحسوس و غيرقابل اجتناب، آزادي بيشتري را براي مردم چين به ارمغان خواهد آورد.

 

اما اينك، ابر شركت‌هايي كه ادعا مي‌كردند، آزادي و دموكراسي را براي مردم چين به ارمغان خواهند آورد، در حقيقت به دنبال رايزني‌هاي گسترده در جهت محدود كردن آزادي‌هاي مدني و دموكراتيك مردم اين كشور هستند. آقاي جيمزمان مدير سابق روزنامه "لوس‌آنجلس تايمز" در پكن مي‌گويد: "جوامع تجاري چين و ايالات متحده [و شايد اروپا]، به دنبال گسترش دموكراسي در دنيا نيستند. چرا كه هر دو آنها از وجود يك سيستم چيني كه در آن به هيچ‌گونه مخالفت سياسي اجازه اعلام وجود نمي‌دهد، سود مي‌برند."

 

البته به نظر مي‌رسد كه رايزني‌هاي آنها به نتايج موفقيت‌آميزي رسيده است. كنگره غيرانتخابي ملي خلق چين در نظر دارد كه در ماه آينده به اين قوانين كاري جديد رأي دهد، اما پيش‌نويس اين طرح، تاكنون با جرح و تعديل‌هاي زيادي همراه گرديده است.

 

اسكات اسليپي مدير بخش منابع انساني شركت مايكروسافت در چين، به نشريه "بيزينس ويك" مي‌گويد: "ما سرمايه‌گذاري كافي براي به كرسي نشاندن حرف‌هاي خود در اين كشور را دارا هستيم. لذا اگر ما با امري مخالف باشيم، آنان با ما همراه خواهند شد." به نظر مي‌رسد كه ديكتاتوري مائوئيسم به همزيستي مناسبي با بيل گيتس و ساير ميلياردهاي عالم، به نسبت ساير ديكتاتوري‌هاي روان آشفته دنيا دست يافته است. اين ابر شركت‌هاي غربي، به دنبال شكل‌گيري چيني مي‌باشند كه يك تعداد اندك از افراد ثروتمند، قادر به انجام هر كاري هستند، اما اكثريت انسان‌هاي فقير، از سوي دولت با محدوديت‌هاي زيادي روبه‌رو مي‌باشند.

 

البته اين اقتصاددان‌ها ادعا مي‌كنند كه اين شرايط در حقيقت به سود مردم چين است، زيرا اين سيستم، بهترين راه جهت ثروتمند نمودن آنها مي‌باشد. پاسخ روشن به اين ادعا اين است كه بايد به مردم اين كشور اجازه تصميم‌گيري داده شود. اگر آنها خواهان عدم عضويت در اتحاديه‌هاي كارگري هستند، اگر آنها تمايل به داشتن شرايط شغلي مناسب ندارند، هيچ كس آنها را به اين امر مجبور نخواهد كرد؛ اما به آنان بايد آزادي انتخاب اعطا نمود. به بيان ديگر، آيا اين اقتصاددانان معتقدند كه مردم چين آن قدر احمقند كه در درك مصلحت خويش ناتوان هستند؟

 

اقدامات آمريكايي‌ها و اروپايي‌ها نشان مي‌دهد كه علي‌رغم موفقيت‌هاي كنوني دولت چين، چندان تمايلي به كسب اين موفقيت‌ها نداشته‌ايم. هرچند اتاق بازرگاني اروپا از مخالفت پيشين خويش با اين قوانين، عقب‌نشيني نموده است. پس از رايزني‌هاي گسترده با اتحاديه‌هاي تجاري و سازمان‌هاي حقوق بشر، شركت نايك اعلام نمود كه اين شركت هم با اجراي اين قوانين موافق است. ساير ابر شركت‌ها هم بايد كم‌كم با اين مقررات شغلي همراه گردند. چرا كه عدم توجه به حقوق كارگران چيني، مي‌تواند به شكل‌گيري تحريم‌هايي منجر شود.

 

به خاطر ميليون‌ها انسان نظير لان و ميرن، ما بايد نشان دهيم كه از خريد محصولات اين ابر شركت‌ها تا زمان تسليم شدن آنها در برابر اجراي اين مقررات جديد، خودداري خواهيم نمود.
 http://www.bashgah.net
 

مديريت مصرف انرژي گامي مهم و استراتژيك در استقلال كشور
    
 
 
 

 
 
   ● نويسنده: شهاب الدين - چاوشي 

● منبع: خبرگزاری - فارس - تاريخ شمسی نشر 21/06/1386
 
 
 
 
 
بي ترديد طرح سهميه بندي در شرايط فعلي كشور يكي از قابل دفاع ترين اقدامات دولت و مجلس است . كشوري كه اقتصاد ملي آن بر مبناي درآمدهاي نفتي شكل گرفته در شرايط پر مخاطره و دشواري قرار گرفته است بنحوي كه هرگونه نوسان جدي در قيمت هاي نفت تمام اركان اقتصادي كشور و سيستم توليد و توزيع را بطور جدي تحت الشعاع قرار ميدهد . سالهاست متفكرين اقتصادي و سياستمداران دورانديش به اين موضوع اذعان نموده اند كه براي نجات اقتصاد ملي بايد كشور از تأثير و تأثرات نفتي فاصله بگيرد .

 

انديشيدن وپاسخ دقيق به سوالاتي نظير اينكه سالانه چه تعداد از جان هاي مردم مستقيم يا غير مستقيم تحت تأثير آلودگي ناشي از سوخت هاي فسيلي يا تصادفات از بين مي روند؟دولت درزمينه حفظ سلامت مردم خود چه مسئوليت هائي را بعهده دارد؟ يا چند درصد از افراد جامعه از يارانه بنزين استفاده مي كنند؟ هر ايراني خير خواهي را وادار به احترام در قبال تصميم اساسي مجلس و دولت در خصوص طرح ملي سهميه بندي بنزين مي نمايد. قيمت غير عادلانه بنزين فاصله طبقاتي موجود را به يك شكاف عميق در كشور تبديل كرده و از جيب اكثريت مردم ، دولت قطعاً مجوزي براي پرداخت يارانه براي مصارف شخصي اقشار خاص ندارد.

 

در كجاي دنيا منابع ملي كشورشان را دود هوا مي كنند و سالانه ميليونها ساعت عمر گرانبهاي مردم در ترافيك خيابانها و جاده ها تلف مي شود؟ نحوه برخورد با موضوع سهميه بندي بنزين و برخورد ها و اظهار نظر هاي ضد و نقيض كم و بيش نگراني هائي را ايجاد مي كند اما ملاحظه نتايج ارزشمند حاصله از آن كه در شكل حداقلي آن خلوت شدن و كمتر شدن آلودگي هواست ، بتدريج رضايت قابل قبولي را جايگزين فضاي ملتهب كنوني خواهد ساخت .

 

دولتهاي قبلي عليرغم نظر كارشناسان هر يك بدليل ملاحظات خاصي اين رويه را ادامه دادند بطوريكه ميزان مصرف داخلي نه تنها از حد توليد داخلي فراتر رفت بلكه حدود همان اندازه نيز با صرف هزينه هنگفتي بنزين وارد كشور شد و شايد موفقيت اين طرح بزرگ ملي عليرغم اشكالاتي كه در نحوه اجرا بواسطه بي تدبيري برخي مسئولين امر ايجاد شده امري قابل دفاع و افتخار آفرين است

 

هر چند كه دولت بعنوان وكيل مردم در مورد اموال مشاع جامعه حق تصميم گيري دارد ، اما حدود اختيار دولت در چهارچوب صرفه و صلاح عموم جامعه شكل مي گيرد.

 

دولت بايد به سرعت نسبت به رفع موانع اجرائي طرح اقدام كند ، و عزم جدي خود را براي اصلاح و توسعه سيستم حمل ونقل عمومي به نمايش گذارد و از تبعات ناشي از اين جراحي بزرگ تاريخي براي كشور بكاهد . رنج حاصله از اين جراحي بزرگ بر پيكر اقتصاد رنجور كشور بگونه اي است كه امروز همه جريانهاي وفادار به ميهن اسلامي با هر ديدگاهي بايد از اقدامات شجاعانه دولت دفاع كنند و افكار عمومي را در جهت همراهي با اين برنامه بزرگ تقويت كنند . انتقادات و موضعگيريهاي سياسي و جناحي نبايد از ارزش اين كار بزرگ ملي بكاهد و يا مردم را در نتيجه اجراي آن دچار ترديد و يأس سازد توده هاي مردم بايد كمترين آسيب را از قبل اين قبيل تصميمات متحمل شوند . خبر ورود هزار دستگاه اتوبوس به ناوگان حمل و نقل شهري تهران مي تواند يكي از اقدامات موثر در كاهش تبعات آن محسوب گردد.اگر قرار باشد دولت با جا انداختن اين طرح ملي باز بنزين مورد نياز اقشار مرفه را تهيه نمايد ، نه تنها پرداخت هيچگونه يارانه براي اين كار توجيه شرعي و عقلاني ندارد بلكه حتي عوارض ناشي از مصرف بي رويه بنزين وساير مواد سوختي آلوده سازي هوا و خسارتهاي آن كه متوجه جامعه مي گردد از استفاده كنندگان اخذ و در جهت مصالح عمومي و توسعه حمل و نقل شهري و بين شهري هزينه شود .

 

در شرايطي كه كشور ما توسط دنياي غرب در شرايط تحريم قرار گرفته بايد بگونه اي برنامه ريزي شود كه حتي اگر روزي واردات بنزين ميسر نشد كشور بتواند بدون تنش هاي داخلي به حركت عادي خود ادامه دهد. صرف نظر از همه مباحثي كه در خصوص عملكرد دولت نقادان منصف و مخالفان مغرض مطرح مي كنند اين عمل دولت براي نجات كشور و نسل هاي آينده از هرجهت قابل دفاع است و دولت بدون توجه به جو سازيها و حتي جلب رضايت مقطعي مردم بايد مصالح دراز مدت كشور را مد نظر قرار دهد .

 

اجراي هر طرح ملي در كشوري كه بعنوان يك قطب مهم مصرف كننده بنزين در دنيا مطرح است هزينه هاي اجتماعي ، سياسي متعددي را در پي دارد ، اما آنچه در اين مبارزه ملي بدست مي آيد بسيار بيشتر و ماندگارتر از عوارض و پيامدهاي مقطعي و كوتاه مدت آن است . عكس العمل عده اي افراد غير منطقي و تحريك شده و عصباني يا افراد مغرض در اجراي يك طرح بزرگ ملي ، امري غير عادي و عجيب نيست . اما تجربه نظام ثابت كرده است هر جا كه مجموعه نظام عزم جدي در اصلاح امري داشته و با يكپارچگي عمل كرده توفيقات خوبي را بدست آورده است . پس فقط بايد با اتخاذ تدابير اصولي ، عوارض منفي حاصله از اجراي طرح كاسته شود . برداشتن يك غده بدخيم سرطاني كه سالها در پيكر رنجور اقتصاد ملي كشور جا خوش كرده به راحتي و بدون عارضه و درد امكان پذير نيست . اما شهامت پذيرش تبعات اين ريسك بزرگ تاريخي را دولتي كه دنبال عوام فريبي و جلب نظر توده مردم به هر دليل باشد نخواهد پذيرفت ، پس حركت ملي قابل قبول دولت را بدليل صيانت از منافع ملي كشور با هر تفكر سياسي بايد پاس داشت و انصاف را فداي تمايلات سياسي نكرد .

 

حتي اگر اجراي اين طرح بزرگ ملي موجب سقوط محبوبيت يك دولت شود ارزش آنرا دارد كه نسل هاي آينده از وضعيت مشقت بار آتش زدن بر منابع كشور خلاص شده باشند . اين درد زايمان دير رس را بايد با نرمش و مدارا و روي گشاده تحمل كرد ، توجيه افكار عمومي و اطلاع رساني صحيح ، توده هاي بي غل و غش مردم را كه كشورشان و آينده آن را دوست دارند قانع و راضي خواهد ساخت .

 

ضمن اينكه در كنار اين محدوديت ها و سهميه بندي بنزين صنايع خودروسازي كشور براي توسعه و بقاي خود بايد در جستجوي بازارهاي خارج از مرزهاي داخلي باشند و اين امر تلاش براي بقادر عرصه خودرو سازي جهاني خود مي تواند سبب ارتقاء كيفيت منجر به امكان رقابت بشرط مديريت صحيح گردد.

 

پس تغيير عادت مردم مستلزم اصلاح فرهنگ عمومي است و نقش رسانه ها و فرهنگ سازان كشور در اين زمينه تعيين كننده خواهد بود . اگر شاهكاري براي مجلس و دولت فعلي بخواهيم معرفي نمائيم قطعاً صفحات پر افتخار تاريخ آينده كشور از اين اقدام بزرگ ملي و نتايج ارزشمند آن به نيكي ياد خواهد كرد .

 

امروز با افزايش قابل توجهي كه در بهاي جهاني نفت ايجاد شده مناسب ترين فرصت براي بهره برداري از اين ثروت با ارزش و خدادادي بمنظور سرمايه گذاري پايدار در كشور فراهم شده است و با يك برنامه ريزي منسجم و دقيق و حساب شده مي توان از اين فرصت طلائي براي توسعه همه جانبه كشور بهره گرفت و با استمرار صرفه جوئي در مصرف و سياستگذاري سنجيده در جهت استفاده از درآمدهاي مناسب نفتي زير بناهاي لازم را براي توسعه ايجاد كرد .

 

 

 

دولت بايد با مطالعه تأثيرات جانبي سهميه بندي بنزين ، نابسامانيهاي حاصل از آن را به حداقل ممكن كاهش دهد تا شيريني اين حركت بزرگ ملي و آينده ساز در كام ملت به تلخي مبدل نشود و اين امر مستلزم بهره گيري همه از تجارب گذشته كشور و تجارب ملت هاي ديگري است كه در اين عرصه توفيقات شايسته اي را بدست آورده اند.

 

رقم هاي صرفه جوئي اعلام شده پس از اجراي طرح سهميه بندي بنزين حاكي است كه از قاچاق مواد سوختي بخصوص (بنزين) به مقدار قابل ملاحظه اي كاسته شده است و تفاوت قيمت بنزين سوبسيددار كه همواره يكي از راههاي پر جاذبه درآمدي براي سود جوياني بوده كه از طريق قاچاق بنزين و سوخت يارانه اي به ثروت هاي بادآورده و كلان دست يافته اند در حال مسدود شدن است ورود معكوس بنزين قاچاق در برخي از نقاط مرزي مي تواند نشان از موفقيت نسبي اين كنترل ها تلقي شود . البته در كنار اقدام بزرگ ملي دولت و نظام قضائي با بكارگيري عوامل نظارتي بشدت با متخلفين و سوء استفاده كنندگان در امر سوخت برخورد و از دامنه عوارض منفي آن بكاهند.
 
  http://www.bashgah.ne

فرهنگ سازي راهکار اصلي و اجرايي اصلاح الگوي مصرف است 
 

 

 اصلاح الگوي مصرف از ضرورت هاي حتمي و حياتي کشور به ويژه در شرايط بحران اقتصادي جهان است و با توجه به اشاره هاي متعدد قرآن کريم بر عدم اسراف و تاکيد مقام معظم رهبري و عنوان سال 1388 به نام سال اصلاح الگوي مصرف اهميت و ضرورت استفاده بهينه منابع انرژي در تمام زمينه ها بايد به عنوان يک اصل کلي مورد توجه قرار گيرد.
 مهم ترين راهکار اجرايي در اصلاح الگوي مصرف فرهنگ سازي، ترويج و اشاعه اين فرهنگ در تمام زمينه هاي ممکن است؛ با ارائه آمار بايد تاثير اقتصادي، اجتماعي و نقش اين فرهنگ در تندرستي افراد (در باره نحوه تغذيه، استفاده دارو، نوشت افزار و غيره)، استفاده از سيستم هاي اطلاعاتي مکانيزه به جاي کاغذ و ديگر موارد مهم، مردم را آگاه ساخت.
فرهنگ سازي و اطلاع رساني به عنوان يکي از بارزترين و کاربردي ترين شيوه هايي است که چنانچه به طور عام و در سطوح مختلف جريان يابد تاثير بيشتري خواهد داشت و براي تقويت اين بخش بهتر است موارد قابل اصلاح در هر سازمان شناسايي و متناسب با موضوع، راهکاري اجرايي نيز مشخص و نتيجه عملکردها حداقل به صورت ماهيانه بررسي و ارزيابي شد.
 مديران شرکت خدمات ترابري و پشتيباني نفت با احساس نياز و درک شرايط و با هدف تبيين راهکارهاي اصولي در يک نشست عملياتي، زمينه هاي مختلف صرفه جويي و بهينه سازي امور جاري را مورد توجه قرار داده و تدابير مناسبي اخذ کرده اند.
با تاکيد مقام معظم رهبري بر اصلاح الگوي مصرف، انگيزه مضاعفي به وجود آمد؛ به نحوي که تمهيدات و تدابير گسترده تري در زمينه هاي ممکن انديشه شده و اين تمهيدات مورد توجه مديرعامل شرکت ملي مناطق نفت خيز جنوب نيز قرار گرفته است.
برنامه ريزي هاي خريد اقلام يدکي و مواد مصرفي مورد نياز از توليد کنندگان اصلي، بازسازي و تغيير کاربري دستگاه هاي بدون استفاده به منظور به کارگيري در عمليات با هدف کاهش استفاده از خدمات اشخاص ثالث، توسعه استفاده از سيستم اتوماسيون اداري و کاهش مصرف کاغذ و تسريع در زمان، برنامه ريزي هاي لازم براي بهينه سازي مصارف بنزين، نفت گاز، برق، آب، لوازم يدکي، لوازم اداري مصرفي و ديگر موارد، ادغام تعدادي از قراردادها با هدف کاهش هزينه ها و کاهش سقف تعدادي از قراردادها و يا تغيير در شرح کار به منظور کاهش هزينه را از جمله تمهيدات و تصميم گيري ها در نشست عملياتي مديران شرکت خدمات ترابري و پشتيباني نفت برشمرد.
http://www.shana.ir

http://www.sww.ir/

اهمیت و ضرورت صرفه جویی و جلو گیری از اسراف

1 – تاکیدات مکرر آیات شریفه ، قرآن کریم ، احادیث معتبر و متعدد بزرگان دین مقدس اسلام و اعتقادات دینی و مذهبی
2 – استفاده صحیح و مطلوب از منابع و فرصت ها در واقع شکر گذاری از نعمت های بی پایان خداوند است تا برای همه بندگان خدا استمرار داشته و بر میزان آنها نیز افزوده گردد.
3 – استفاده نا مطلوب و بی جا از نعمت ها و اسراف و زیاده روی در مصرف موجبات کفران و ناسپاسی و خشم و قهر و غضب الهی رابه دنبال داشته و در نهایت به کمبود منابع نعمت ها و نزول عذاب الهی منجر میشود .
4 – محدودیت منابع ، بالا بودن هزینه تولید ، افزایش جهانی نرخ تورم و سایر مشکلات موجود و چالش های پیش رو حکم به صرفه جویی و جلو گیری از اسراف می دهد.
5 – کاهش نزولات آسمانی ، تحریم های اقتصادی و تهدیدات بیگانگان ، ایجاد فرصت استفاده برای نسل های آینده بشری و فرزندانمان ، تخلیه موجودی آب سدهای مولد برق ، تغییرات اوضاع جوی ، کمک به اقتصاد و در آمد خانواده و افزایش قدرت خرید ، کاهش آب های زیر زمینی و .... منطبق لزوم صرفه جویی در همه زمینه ها را تقویت می نماید.
6 – استفاده از حداقل امکانات و هزینه برای رسیدن به توسعه پایدار و همه جانبه در مدت زمان کوتاه ( راه میان بر )
http://www.sww.ir/

قرآن و بهينه سازي مصرف

خبرگزاري فارس:آموزه هاي قرآني بر اين نكته تأكيد مي كند كه براي دست يابي به شكوفايي اقتصادي و تمدني و انجام شكر و سپاسگزاري واقعي مي بايست روندي از توليد تا مصرف طي شود كه همه چيز به درستي و كمالي آن مورد استفاده و بهره برداري قرار گيرد و به هيچ عنوان كفران نعمتي نشود.

آموزه هاي قرآني بر اين نكته تأكيد مي كند كه براي دست يابي به شكوفايي اقتصادي و تمدني و انجام شكر و سپاسگزاري واقعي مي بايست روندي از توليد تا مصرف طي شود كه همه چيز به درستي و كمالي آن مورد استفاده و بهره برداري قرار گيرد و به هيچ عنوان كفران نعمتي نشود.
در اين ميان نقش دولت در نظارت آن از توليد تا توزيع و مبادله تا مصرف، بسيار حياتي و مهم است؛ به ويژه آن كه اسلام با اقتصاد سرمايه داري و بازار، مخالف است و برآن محدوديت هاي چندي را تعيين و اعمال كرده است. براين اساس، حضور قوي و مديريت و نظارت دولت در بخش هاي مختلف به قصد شكر نعمت، به عنوان يكي از اصول اصلي اقتصاد اسلامي مطرح مي شود؛ زيرا مفهوم شكر در برابر كفران نعمت، به معناي استفاده درست و كمالي از هر نعمتي از نعمت هاي خدادادي است تا امكان دست يابي انسان به كمال مطلق و خلافت الهي را فراهم آورد.
اگر به آيات قرآني توجه شود به آساني مي توان دريافت كه قرآن بي عدالتي را عامل توزيع نامناسب ثروت مي داند و با اشاره به جايگاه و اهميت ارزشي نهاد دولت در نقش مديريت و نظارت و تأثير آن در اجراي عدالت بر اين باور است كه براي دست يابي به گردش سالم ثروت و اقامه عدالت در جوامع، لازم است تا دولت نه تنها بر گردش سرمايه نظارت كند بلكه با اعمال مديريت و اجراي احكام و قوانين سخت گيرانه نسبت به سرمايه داران، زمينه گردش سالم سرمايه و توزيع عادلانه ثروت را در ميان همه افراد جامعه فراهم آورد. اين گونه است كه تشريع و تقنين قوانيني چون انفال و انفاق و زكات و خمس و مانند آن موردتوجه قرار گرفته است و از دولت و امت خواسته شده تا در جامعه چنان فرهنگ سازي شود تا همه مردم از ثروت و منابع سرمايه اي بهره مند گردند.
اين درحالي است كه در جهان امروز به يژه نظام سرمايه داري، ثروت و منابع دريايي و معدني و مانند آن در اختيار گروه سرمايه داران قرار گرفته است و آنان معادن عظيم از نفت و گاز و صيد و چوب هاي جنگلي را دراختيار دارند و شركت هاي عظيم سرمايه داري با سهام هاي بخش خصوصي با حضور همان ده درصد از كل جمعيت جهان، به چپاول آن چه انفال ناميده مي شود اقدام مي كنند و روز به روز بر سرمايه و ثروت خويش مي افزايند و روزبه روز بر فقر مردم دامن مي زنند.
در بسياري از كشورهاي جهان به ويژه آفريقايي، معادن بزرگ نفت و كاني هاي مهم چون الماس و مس و مانند آن، با همكاري دولت هاي وابسته، از سوي همين ده درصد جمعيت جهان غارت مي شود و فقر و بدبختي تنها سهم عموم مردم آن سامان مي باشد.
دولت مي بايست در همه حوزه ها نظارت و مديريت داشته باشد. البته اعمال نظارت بايد در همه بخش ها از امور كلي و جزيي باشد، ولي اعمال مديريت تنها در بخش كلان و كلي صورت پذيرد.
دولت براي توليد همه كالاها و خدمات موردنياز و پاسخ گويي درست و مناسب مي بايست برنامه، سياست و خط مشي مشخص و تعيين شده اي داشته باشد. در آيات سوره يوسف به اين مسئله پرداخته شده و حتي چگونگي انبار و نگهداري كالا و ايجاد سازه هاي مناسب براي آن موردتوجه قرار گرفته است.
مديريت آب و ارايه راهكارهايي براي استفاده بهينه از آن ازطريق سدسازي و جدول كشي و تقسيم و توزيع آب در آيات بسيار موردتوجه است كه ازجمله اين آيات مي توان به آياتي اشاره كرد كه به تمدن شكوفا و پيشگام سبا مي پردازد و علل و عوامل شكوفايي و انحطاط آن را مورد تحليل و تبيين قرار مي دهد.
مديريت كشاورزي در آيات و روايات
در برخي از روايات به سيره امير مؤمنان علي(ع) اشاره مي شود كه متوجه تغيير در روش هاي بهره وري و بهينه سازي به كارگيري زمين در بخش توليدات باغي است. در اين روايات آمده است كه امير مؤمنان(ع) برخلاف شيوه متداول آن روزگار، هنگام كشت دانه خرما براي ايجاد نخلستان جديد،دانه ها را نزديك تر از آن چه معمول بوده است كشت كرد. هنگام اعتراض ديگران، به اين نكته اشاره كرد كه مي توان به اين طريق هم در زمان و هم توليد صرفه جويي كرد؛ زيرا نخل ها زماني بسيار مي برد تا به درختي كامل تبديل شود. ولي پس از آن كه نخل ها روييده شد، مي توان برخي را فروخت تا به اين وسيله فرصت بيشتري براي توسعه نخلستان فراهم آيد و نيز مبلغي به عنوان سرمايه كار اندوخته شود.
درختان، زمان طولاني مي طلبند تا بزرگ شوند. ايجاد خزانه هايي به اين طريق و همچنين بهره گيري از ميوه آنها تا رسيدن به حجم هاي بزرگ، خود نوعي صرفه جويي در زمين است. در ميان باغداران ايراني اين شيوه بسيار به كار مي رود و آنان درختان زودبازده با عمر كوتاه را در ميان درختان ديربازده با عمر طولاني مي كارند تا به اين شيوه از زمان و زمين بهترين استفاده را كرده باشند.
در داستاني كه قرآن از مديريت كشاورزي حضرت يوسف گزارش مي كند اين معنا بيان شده است كه براي حفظ و نگه داشت محصولات كشاورزي در زمان بيشتر چون بيش از هفت سال، پيشنهاد مي شود تا گندم و جو خرمن نشود و با خوشه هاي آن انبار شود. اين شيوه براي بهينه سازي روش حفظ و نگه داشت كالا و محصولات از ابتكارات حضرت يوسف(ع) و تحت نظارت و مديريت آن حضرت(ع) انجام مي شود و جامعه از امنيت غذايي براي دوره خشكسالي و قحطي سود مي برد.
قرآن گزارش مي كند كه حضرت يوسف(ع) از توليد تا توزيع و تا مصرف كالا بر همه امور نظارت و اعمال مديريت مي كرد و گاه به سبب مسايل و بحران هاي مقطعي حتي در جزئيات اجراي قوانين و اعمال مديريت خود حضور مستقيم داشت. (يوسف آيات 46 تا 49 و نيز 59 و 60 و آيات ديگر)
حضرت شعيب(ع) به عنوان رهبر قوم و جامعه خويش در بازارها مي گشت و به تبيين شيوه هاي درست و مناسب مبادله كالا مي پرداخت و ضمن آموزش ، بر اعمال و اجراي آن نظارت و مديريت مي كرد كه همين مسئله موجب تنش و اختلاف وي با سرمايه داران و گرانفروشان و كم فروشان كالا شد و حتي او را تهديد به بيرون كردن از شهر و كشور و يا قتل وي كردند. (هود آيات 84 تا 88 و آيات ديگر)
حضرت اميرمؤمنان علي(ع) براي اعمال قوانين و اجراي درست آن و نيز نظارت و مديريت بر گردش سرمايه و كالا و خدمات، در بازارهاي كوفه مي گشت و ضمن ارائه رهنمودها و توصيه ها به كاسبان و بازاريان، نسبت به اجراي قوانين، نظارت مستقيم مي كرد. در روايات مي توان بسياري از داستان ها در اين باره را يافت كه به صراحت بر شيوه نظارتي و مديريت دولت اسلامي بر گردش سرمايه و كالا و خدمات درهمه مراحل توجه مي دهد و آن را سيره و سنت دولت اسلامي مي داند.
وضعيت نابسامان جامعه امروز
برخي گمان كرده اند كه اصلاح الگوي مصرف به معناي مصرف نكردن و زهدگرايي و يا تشويق و تنبيه مردم در اين حوزه با اعمال قوانين سخت گيرانه و اجحافي است. اين در حالي است كه مراد از اصلاح الگوي مصرف، اصلاح فرهنگ مصرف و بهينه سازي مصرف در راستاي بهره گيري بيش تر و بهتر ازسرمايه ها و نعمت هاست كه اين مهم بيش از آن كه متوجه ملت باشد متوجه دولت است؛ زيرا دولت مي بايست با اتخاذ شيوه هاي مديريتي و نظارتي، در توليد كالاي با كيفيت، بكوشد و زمين و آب را با شيوه اي ابتكاري و نوين به شكل دقيق تري به دست مردم برساند.
به عنوان نمونه براي اين كه برق به طور بي رويه مصرف نشود و الگوي مصرفي مردم در اين حوزه تغيير يابد، دولت موظف است تا به كيفيت ها بينديشد. بدين منظور مي بايست از توليد لامپ هاي پرمصرف جلوگيري كند و يا براي توليد و خريد تلويزيون هاي با مصرف كم تر برق رو آورد و اجازه توليد كالاهاي پرمصرف را ندهد.
در حقيقت وظيفه و مسئوليت دولت آن است كه به جاي تقنين قوانين سخت گيرانه به تشويق مبتكران و نوآوران و صاحبان كارخانه بپردازد تا آنان به توليد كالاهايي برقي اقدام كنند كه مصرف را كم كند.
خداوند در آياتي چون آيات 12 و 13 سوره سبا گزارشي از دولت حضرت سليمان(ع) و تشويق صنعت گران براي توليد كالاهاي رفاهي و شكوفايي اقتصادي و تمدني ارائه مي دهد. در اين گزارش آمده است كه آن حضرت(ع) با بهره گيري از دانش خود و ديگر صاحبان علم و كتاب، فن آوريهاي جديد را مورد توجه و تشويق قرار داد. از جمله مي توان به توليد شيشه و آبگينه اشاره كرد كه حتي براي بهسازي محيط و معماري و ديگر سازه هاي تمدني از آن بهره گرفت. اين كه وي در كاخ خويش از طرح آبگينه اي استفاده كرد و با بهره گيري از شيشه، نهري را در زير محيط زيست خانگي خويش ايجاد كرد كه حتي ملكه سبا را با آن تمدن پيشرفته اش به شگفتي انداخت (نمل آيه 44)، خود دليل آن است كه وي مي كوشيد تا نظارت خود را در همه عرصه ها گسترش دهد و در توليد و بهينه سازي اقتصاد، آن را به كار گيرد.
بنابراين نظارت براي بهينه سازي مصرف مي بايست از هنگام توليد مورد توجه قرار گيرد و به جاي آن كه تنها در فكر بهينه سازي مصرف در هنگام استفاده آن بود، مي بايست به توليد كالاهاي با كيفيت و با عمر مفيد و كارآيي بيش تر توجه شود. اين مهم تنها از راه نظارت و مديريت كامل دولت ونهادهاي نظارتي آن تحقق مي يابد. از اين رو بهينه سازي مصرف مي بايست نه تنها در بخش هاي دولتي به عنوان الگوهاي مردم در زندگي آغاز شود بلكه بايد از بخش بهينه سازي توليد با توليد كالاهاي مرغوب و با كيفيت و كم مصرف شروع شود.
در جامعه امروز، توليد كالاهاي نامرغوب و بي كيفيت هم هزينه مردم را افزايش مي دهد و سرمايه و ثروت آنان را به تباهي مي كشاند و هم موجب مي شود تا دولت از اجراي طرح هاي عظيم و بزرگ تمدني باز ماند. از اين رو لازم است تا جريان تغيير و اصلاح در الگوهاي مصرف از دولت آغاز شود و با اعمال مديريت و نظارت دقيق و كامل و تشويق همه توليدكنندگان، بر كيفيت و مرغوبيت كالا تاكيد شود تا رفتار مردم براي خريد كالاهاي با كيفيت و مرغوب نيز تغيير يابد.
افزايش كيفيت، راهي براي صرفه جويي
به سخن ديگر بهترين راه براي دست يابي به شكوفايي اقتصادي و تمدني، صرفه جويي از راه توليد كالاهاي مرغوب و افزايش كيفيت آن است. دولت مي بايست براي رسيدن به اصلاح الگوهاي مصرف و ارايه بهترين آن، تحقيقات نظري و علمي داشته باشد؛ زيرا مردم بر دين ملوك و رفتارهاي دولتمردان خويش هستند؛ هرگونه رفتار ايشان، سرمشق و الگوي رفتاري مردم مي شود. بنابراين دولت از دو طريق بهينه سازي توليد و كيفيت بخشي به آن و نيز اعمال رفتارهاي درست نظارت و مديريتي بر توليد و هم چنين ارايه عملي مصرف درست كالا و خدمات و ديگر نعمت ها و ثروت ها و سرمايه هاي ملي، مي تواند در تغيير و اصلاح الگوي مصرف تاثيرگذار باشد.
با توجه به آموزه هاي قرآني و سيره عملي پيامبران و معصومان(ع) به ويژه امير مومنان(ع) مي توان دريافت كه مسئوليت دولت در اصلاح الگوي مصرف از راه بهينه سازي و اصلاح فرهنگ توليد و مصرف، بسيار اساسي و حياتي است و دولت نمي تواند از بار مسئوليت خويش در برابر مردم نسبت به نظارت و مديريت حوزه اقتصادي از توليد تا مصرف شانه خالي كند.
از نظر كارشناسان مسايل اقتصادي، ارتباط تنگاتنگي ميان استانداردسازي و بهينه سازي از يك سو و افزايش بهره وري سرمايه و ثروت و نيز كاهش مصرف از سوي ديگر وجود دارد. از اين رو بسياري از كشورهاي پيشرفته در انديشه الگوهاي اصلاح مصرف از طريق تغيير در توليد و بهينه سازي توليدات در راستاي كاهش هزينه و افزايش عمر مفيد كالا هستند.

نويسنده:سلمان صادق زاده

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8805210681

حلقه گمشده صرفه جويي انرژي ساختمان در شهرداريها
محمد رضا اسلامي،کارشناس ارشد معماری 

از آنجا که شهرداری ها بطور روزمره با مسائل متعدد شهری مواجه بوده و نسبت به کنترل سایر ضوابط فنی نظیر مقاوم سازی ساختمان ها در مقابل زلزله نیز در بعضی موارد با مشکلاتی مواجه می باشند، لزوم حمایت از شهرداری ها جهت اجرایی شدن مبحث 19 مقررات ملی ساختمان از طرف سایر دستگاه هایی که به نحوی با مدیریت مصرف انرژی در ساختمان ارتباط داشته و اعمال سیاستگذاری در این زمینه را به عهده دارند کاملاً مشخص می باشد. از اینرو شرکت بهینه سازی مصرف سوخت که از شرکت های تابعه شرکت ملی نفت ایران بوده و مدیریت بهینه سازی مصرف سوخت در بخش ساختمان و مسکن یکی از اهداف اصلی این شرکت محسوب می شود، طرح اشاعه فرهنگ بهینه سازی انرژی در شهرداری ها را از سال 1383 به شهرداری های مناطق مختلف کشور ارائه کرده و تاکنون با بیش از 20 شهرداری کوچک و بزرگ شروع به همکاری نموده است.
عمده¬ترین موارد فعالیت های که با همکاری شهرداری ها در جهت اجرایی¬شدن مبحث 19 مقررات ملی ساختمان برنامهئ ریزی گردیده است به شرح ذیل می باشد:
- مشارکت در ساخت یک ساختمان نمونه برای بازدید و آموزش عمومی
هدف از احداث ساختمان نمونه انرژی، ارائه الگویی عملی برای ساختمان های در حال احداث می باشد بدیهی است تمام شرایط و موارد قابل اعمال جهت برآورده کردن معیارهای مبحث نوزدهم در یک ساختمان قابل ارائه نخواهد بود، اما به نمایش گذاشتن یکی از روش های اعمال مبحث نوزدهم در یک پروژه عملی، پاسخگوی بسیاری از مسائل بوده و راهنمای خوبی برای مجریان ساختمان جهت عایقکاری حرارتی پوسته خارجی و استفاده از تجهیزات بهینه تاسیساتی و مواد و مصالح استاندارد خواهد بود.
عمده ترین فعالیت های مورد نظر در این پروژه شامل موارد ذیل می¬باشد:
1- استفاده از مصالح جایگزین آجر برای پوسته خارجی نظیر بتن¬های سبک با مصالح نازک کاری مکمل برای کاهش تبادل حرارتی
2- استفاده از آجر با کاربرد عایق¬های حرارتی نظیر پشم¬های معدنی و مواد پلیمری در پوسته خارجی
3- استفاده از پنجره¬های استاندارد حرارت بند و شیشه¬های دوجداره
4- عایقکاری تاسیسات و لوله¬های آب گرم
5- استفاده از آب گرم¬کن¬های خورشیدی
6- استفاده از تجهیزات کنترل خودکار دما
- مميزی انرژی و اجرای راهکارهای منتج از آن
علاوه بر ساختمان های درحال احداث، بخش عمده¬ای از مصرف انرژی در بخش ساختمان و مسکن مربوط به ساختمان های موجود و قدیمی می باشد که عموماً بین 40 تا 60  درصد اتلاف انرژی دارند. راهکارهای اجرایی و با صرفه اقتصادی که در ساختمان های موجود بتواند اتلاف انرژی را کاهش دهد، با ممیزی انرژی ساختمان مشخص می شود. در طرح اشاعه فرهنگ بهینه سازی انرژی در شهرداری ها، ممیزی انرژی چند ساختمان دولتی به ویژه ساختمان های مربوط به شهرداری، و تاحد امکان ساختمان های مدارس و مکان هایی که جنبه آشنایی و آموزش عمومی بیشتری دارند، یکی از فعالیت های عمده و موثر برای ارائه الگوهای عملی بهینه سازی انرژي مي باشد .
پس از انجام ممیزی انرژی و ارائه راهکارهای منتج از آن، شهرداری ها نسبت به اجرای راهکارهای ارائه شده اقدام و ممیز در پایان کار حسن انجام کار را کنترل خواهد نمود. مهمترین راهکارهایی که می¬توان در ساختمان های موجود پیگیری کرد از این قرار است:
1- اصلاح و عایق¬کاری تجهیزات موجود در موتورخانه و لوله های آب گرم
2- نصب پنجره های حرارت بند و شیشه های دو جداره
3- تا حد امکان عایق کاری حرارتی پوسته خارجی و به ویژه بام
4- نصب شیرهای ترموستاتیک رادیاتور
5- نصب سیستم کنترل هوشمند موتورخانه
6- درزگیری و جلوگیری از نفوذ هوا
- ایجاد نمایشگاه¬های مصالح مرتبط با بهینه¬سازی انرژی
یکی دیگر از فعالیت هایی که در طرح شهرداری¬ها، پیگیری می شود، ارائه اطلاعات مستقیم و قابل لمس برای مجریان ساختمان در خصوص مواد و مصالح عایقکاری حرارتی ساختمان و تجهیزات بهینه¬سازی تاسیسات  می¬باشد. ایجاد نمایشگاه های دائمی مصالح ساختمانی در محل صدور پروانه ساختمانی با ارائه اطلاعات جانبی در خصوص نحوه تهیه مصالح، خصوصیات فنی مصالح و چگونگی اجرا، نقش موثری در اجرایی شدن مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان خواهد داشت. مدیریت این نمایشگاه¬ها و ارائه مشاوره فنی بر عهده دفتر بهینه سازی مستقر در شهرداری می باشد.
- ایجاد دفتر بهینه¬سازی انرژی در شهرداریها
مهمترین فعالیت این دفاتر کنترل چک لیست های انرژی ساختمان در مرحله طراحی و قبل از صدور پروانه ساختمانی، نظارت دوره ای بر پروژه های درحال احداث در مراحل سفت کاری و قبل از اجرای نمای خارجی و در مرحله پایان کار ساختمان می¬باشد. شرح کار تفصیلی این دفاتر در مقاله ای مجزا تشریح گردید.
- نتیجه گیری
اجرایی شدن مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان منوط به فعال کردن شهرداری¬ها در کنترل و نظارت بر این مقررات می باشد. در مقاطع صدور پروانه ساختمانی و پایان کار ساختمان می¬بایست طراحی ساختمان و نحوه اجرای بهینه سازی انرژی ساختمان کنترل شده و تاییدیه اجرای مبحث 19 در گردش کار صدور مجوزهای شهرداری ها قرار گیرد. با توجه به حجم کار و مشکلات شهرداری¬ها، لزوم حمایت ارگان هایی که مدیریت انرژی کشور را بر عهده دارند از شهرداری ها و اعمال سیاستگزاری¬های تشویقی و کمک به ارائه الگوهای عملی توسط شهرداری¬ها جهت اجرایی کردن مقررات مربوط به بهینه¬سازی انرژی ساختمان، ضروری است. در این زمینه فعالیت هایی به شرح ذیل به عنوان "طرح اشاعه فرهنگ بهینه¬سازی انرژی در شهرداری ها" با همکاری شرکت بهینه¬سازی مصرف سوخت و حدود 20 شهرداری مختلف کشور در حال اجرا بوده و پیشنهاد می شود دیگر شهرداری ها نیز در این زمینه اقدام نمایند.
1- احداث ساختمان نمونه انرژی
2- ایجاد نمایشگاه مصالح ساختمانی در شهرداری
3- ایجاد دفتر بهینه سازی انرژی در شهرداری
4- ممیزی انرژی و اجرای راهکارهای منتجه در ساختمان¬های دولتی و عمومی

http://www.irangreenpen.ir

دغدغه پررنگ صرفه‌جویی میان شهروندان   

          جالب است. مدیریت شهری و دولت یکسره از مردم درخواست صرفه‌جویی در مصرف انرژی دارند ولی خودشان کمتر توجهی به این موضوع دارند. 

جالب است. مدیریت شهری و دولت یکسره از مردم درخواست صرفه‌جویی در مصرف انرژی دارند ولی خودشان کمتر توجهی به این موضوع دارند. همین اتفاق از سوی یک پیک موتورسوار که هر روز سرتاسر شهر را در رفت و آمد است، مورد توجه قرار گرفته است. این جوان چنان دغدغه صرفه‌جویی در مصرف انرژی را دارد که اعلا‌م می‌کند حاضر است در اقدامات صرفه‌جویانه به شهرداری کمک کند. نامه او را که به دفتر روزنامه ارسال شده بخوانید: سازمان اتوبوسرانی تهران بزرگ ۱۰ هزار باجه فروش بلیت دارد. این باجه‌ها روشنایی‌شان با لا‌مپ‌های یکصد وات تامین می‌شود. ۱۰ هزار ضرب در صد وات می‌شود یک میلیون وات ساعت.

اگر لا‌مپ‌های ۱۸ وات کم‌مصرف جایگزین لا‌مپ‌های صد وات بشود می‌توان هزینه برق کشور را در این قسمت به یک پنجم کاهش داد. بنده اراده، توانایی و اشتیاق انجام این جایگزینی را دارم. شغل بنده رانندگی با موتورسیکلت است و به تنهایی قادر خواهم بود روزانه ۵۰۰ لا‌مپ را تعویض کنم. آیا انجام این اقدام مثبت باعث صرفه‌جویی در مصرف برق خواهد بود؟

مطلب دوم: اگر در تهران ۲۰ هزار واحد نانوایی داشته باشیم و اگر نانوایی‌ها هرکدام یک لا‌مپ یکصد واتی جلوی نانوایی روشن نمایند، روزانه ۲۰ هزار نانوایی ۲۰ هزار لا‌مپ غیرضروری روشن می‌نمایند. آیا نانوایی‌ها احتیاج به تبلیغات دارند؟ آیا مردم هر محله از وجود نانوایی محل خود اطلا‌ع کامل ندارند؟ آیا نمی‌دانند ساعات کاری نانوایی چه ساعتی است؟ اگر پاسخ این سوالا‌ت مثبت باشد به یک نتیجه می‌رسیم. نتیجه مهم. احتیاجی نیست روزانه ۲۰ هزار نانوایی تهران لا‌مپ‌های صد واتی روشن کنند. باید دید این موضوع به چه سازمانی ارتباط پیدا می‌کند. به سازمان توانیر، به اتحادیه نانوایان، به اهالی محله، هدف ما چیست؟ در روزنامه‌ها خوانده‌ام ایران به اندازه چین مصرف انرژی دارد. اگر ۱۰‌هزار باجه اتوبوسرانی تهران از لا‌مپ‌های کم‌مصرف استفاده نمایند، اگر ۲۰ هزار نانوایی پایتخت لا‌مپ‌های جلوی پیاده‌روهایشان را خاموش کنند، می‌شود صرفه‌جویی ۳۰ هزار لا‌مپ در کشور و اگر تمامی ساختمان‌های دولتی اصل صرفه‌جویی در مصرف برق را رعایت کنند، اقدامی خواهد بود در جهت جلوگیری از اسراف و به هدر دادن سرمایه‌های کشور.

اگر هنر نزد ایرانیان است و بس، اگر خودمان را باهوش‌ترین ملت جهان می‌دانیم، بر خود واجب می‌دانیم اقداماتی انجام دهیم تا مانع اتلا‌ف انرژی بشویم. شما فکر می‌کنید سرعت انجام اقدامات در کشور مطلوب است؟ یک موضوع مهم دیگر. در سطح پایتخت، در خیابان‌ها و بزرگراه‌ها، شیشه، میخ و دیگر ابزارآلا‌ت برنده به وفور دیده می‌شود. بنده که یک پیک موتوری ساده هستم در هفته گذشته ۴۰ هزار تومان بابت تعویض لا‌ستیک و پنچرگیری چرخ‌های موتورم هزینه نمودم. هر ۴ بار شیشه به درون تیوپ و لا‌ستیک موتورم وارد شده بود؛ از همان شیشه‌هایی که توی خیابان‌ها وجود دارد، حتی همین حالا‌. یک کشف مهم. هیچکس به فکر شیشه‌های روی آسفالت خیابان‌ها نیست، بعد از تصادف شیشه‌ها سرجای خود می‌ماند و لا‌ستیک وسایل نقلیه را پنچر می‌کند. لطفا شهرداری پایتخت باهوش‌ترین مردم جهان ،فکری به حال این نابسامانی کند. می‌رویم سر اصل مهم نشان دادن راه.

در مورد اول سازمان اتوبوسرانی می‌تواند اقدامات عملی صورت دهد، تعویض ۱۰ هزار لا‌مپ پرمصرف نباید کار چندان پیچیده‌ای باشد مگر آنکه ما تمام حقیقت را ندانیم. منتظر پاسخ‌سازمان اتوبوسرانی می‌مانیم که آیا این جابه‌جایی ضرورت دارد یا خیر؟

درمورد دوم: اتحادیه محترم نانوایان که آرد یارانه‌ای را به قیمت مناسب به نانوایان تحویل می‌دهد، با دادن یک بخشنامه از اصناف نانوا درخواست کند که روز روشن، در هوای گرم تابستان، نانوایان محترم توی پیاده‌روها لا‌مپ‌هایشان را خاموش کنند. مورد سوم: شهرداری یک بازنگری در فعالیت پیمانکاران خدمات شهری برای نظافت معابر از شیشه‌ها در اسرع وقت داشته باشد و افرادی باشند که کارشان گشتن در سطح شهر باشد و جمع‌آوری شیشه‌های باقیمانده از تصادفات تا جلوی پنچر شدن لا‌ستیک‌هایی که برای ورودشان یا تولیدشان ارز مصرف شده گرفته شود.

حمید ملا‌ ابراهیمی  

روزنامه اعتماد ملی   
بهينه