اقدامات انجام شده در راستای اعمال مدیریت مصرف

ماده واحده الحاق یک بند و دو تبصره به ماده (133) قانون برنامه سوم توسعه
به منظور کاهش مصرف و رعایت الگوی های تعیین شده که ضرورت آن بیش از پیش در بحران خشک سالی 1380 درک شد، ماده واحده قانون الحاق یک بند و دو تبصره به ماده   133 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، در آبان 1380 به تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان رسید. به موجب قانون مزبور به شرکت های آب و فاضلاب اجازه داده شده است در ازای مصارف مازاد بر الگوی مصرف، حداکثر تا دو برابر قیمت های مصوب به ترتیبی که هیئت وزیران در آیین نامه اجرایی مربوط تعیین نموده اند(به شرح ذیل) از مشترکین شبکه های آب شهری[جریمه بحران] اخذ، و درآمد حاصل از آن با نظارت سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور صرف بازسازی شبکه های فرسوده و حمایت از مصرف کنندگان زیر الگوی مصرف گردد. قابل ذکر است مصوبه ای که در تاریخ 5/4/1380 توسط هیئت محترم دولت در رابطه با آب کلان شهر تهران صادر گردید و ادبیات و فرمت آن توسط وزارت نیرو(شرکت آب و فاضلاب استان تهران) تنظیم گردیده بود، زمینه ساز و زیربنای مصوبه اشارشده بوده است.
مصوبه هیئت وزیران برای اعمال مدیریت مصرف
هیئت وزیران در جلسه مورخ 5/4/1380 بنا به پیشنهاد وزارت نیرو و به استناد اصل یک صد و سی ‌و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب نمود:
• شرکت آب و فاضلاب استان تهران مجاز است نسبت به اعمال نرخ های جریمه‌ای برای آن گروه از مصرف کنندگان آب شهری در بخش های خانگی و غیرخانگی که در دوره بحران آب شهر تهران بیش از الگوی مصوب، مصرف می‌نمایند به صورت پله‌ای اقدام نماید.
• شهرداری تهران و کلیه مؤسسات عمومی و دولتی و غیردولتی موظفند ظرف یک سال کلیه انشعابات آب فضای سبز شهر را از منابع آب با کیفیت پایین‌تر و خارج از شبکه شهری تأمین نمایند.
• با عنایت به اهمیت اصلاح و تولید تجهیزاتی که به نحوی مصرف آب را کاهش می‌دهند، وزارت صنایع تمهیدات لازم جهت تولید شیرها و سردوشی‌هایی با مصرف کم و کاهش حجم فلاش ‌تانک‌های بهداشتی را به عمل آورده و از سازندگان اینگونه تجهیزات حمایت جدی نماید.
• صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است به عنوان وظیفه‌ای ملی نسبت به اطلاع رسانی منسجم و گسترده از طریق شبکه‌های محلی و سراسری خود به طور مستمر اقدام نماید.
کمک به تدوین استاندارد و اصلاح مبحث 16 مقررات ملّی ساختمان
شرکت آب و فاضلاب استان تهران در چارچوب سیاست های مدیریت مصرف بر آن شد تا ضمن کمک به تعریف و تعیین استانداردهای [تأمین کننده اهداف صرفه جویی در مصرف آب] ساخت و واردات شیرآلات و تجهیزات بهداشتی ساختمان، بسترهای قانونی لازم برای کنترل و نظارت بر رعایت استانداردهای مورد نظر را فراهم نماید. لذا با همکاری مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران برای تدوین و تصویب استانداردهای ساخت و واردات شیرآلات و تجهیزات بهداشتی ساختمان با استفاده از استانداردهای روز اروپا، و نیز با همکاری دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان ایران(تحت پوشش وزارت مسکن و شهرسازی) برای اصلاح متن مبحث (16) مقررات ملی ساختمان  ایران در خصوص الزام استعلام از شرکت های آب و فاضلاب برای واگذاری انشعاب آب قبل از صدور پروانه ساختمان و استفاده از شیرآلات و تجهیزات بهداشتی[فلاش تانک] ساختمان با تعیین سقف حداکثر دبی خروجی مطابق استانداردها و سیاست های مدیریت مصرف و الگوهای تعیین شده، به انجام رسید. استانداردهای تدوین شده در خصوص تجهیزات کاهنده مصرف عبارتند از:
• استاندارد مشخصات کلی درفشان ها به شماره 6678.
• استاندارد شیرهای مخلوط اهرمی مکانیکی به شماره 6679.
• استاندارد سردوش حمام بـه شماره 6680.
• استاندارد شیلنگ دوش حمام به شماره 6681.
• استاندارد فلاش تانک ایران.
از اقدامات اساسی در به کار گرفتن و کاربردی نمودن استانداردها، موظف نمودن مهندسین ناظر بر کنترل کیفی تأسیسات لوله کشی ساختمان ها طبق ضوابط و استانداردهای شرکت آب و فاضلاب؛ و همچنین مؤظف نمودن دفاتر صدور پروانه ساختمانی در استعلام از شرکت آب و فاضلاب به لحاظ امکان تأمین آب قبل از صدور پروانه؛ و نیز ایجاد واحد کنترل صحت نصب و کیفیت لوله کشی داخلی ساختمان مشترکین با همکاری وزارت مسکن و شهرسازی و شهرداری تهران، می باشد.
عمده کارهای کارشناسی اصلاح مواد مبحث 16 مقررات ملّی ساختمان و همچنین کارهای کارشناسی پنج فقره استاندارد اشاره شده و برگزاری جلسات کارشناسی آن ها توسط آب و فاضلاب استان تهران و همکاری دستگاه های متولی(وزارت مسکن و شهرسازی و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران) انجام شده است.
http://www.tpww.co.ir

یکی از راهبردهای مهم شرکت آب و فاضلاب استان تهران برای مقابله با افزایش بی رویه مصرف، بهینه کردن مصرف مشترکین از طریق ارائه الگوی مصرف مشترکین مختلف و یافتن راه کارهای اساسی در این زمینه می باشد. از دیدگاه اجتماعی نقش مدیریت مصرف از این لحاظ اهمیت دارد که گوشه های پنهان و غیرشفاف روابط شرکت آب و فاضلاب با مشترکین و مسؤلین را مورد کنکاش و موشکافی قرار می دهد و شرایط تبیین راهبردهای شرکت در روابط با مشترکین و مسؤلین را فراهم می نماید.
با توجه به یافته های موجود، مدیریت مصرف آب ضرورتی انکار ناپذیر است، زیرا :
• تصور عمومی بر این است که آب فراوان و تقریباً رایگان است.
• منابع آب محدود و مصارف روزافزون است.
• پساب ها و فاضلاب ها به شدت منابع آب را تهدید می نمایند.
• چــرخه طبیعی آب به علت فعالیت انسان و تخلیه سفره ها و فشرده شدن بافت های آبرفتی دچــار اختلال می شود.
• رعایت الگوی مصرف امری کم اهمیت جلوه می کند.
• سهم سرمایه گذاری های انجام شده و یارانه های دولت در این بخش شفاف نیست.
• قیمت آب ارزان و فرایند نرخ گذاری طولانی است.
• کمبود آب به شدت بحران ساز است.

http://www.tpww.co.ir

وسوسه مصرف
امسال همچنین مطلع دهه چهارم انقلاب، دهه تحقق پیشرفت و عدالت در کشور نیز می باشد.بدیهی است طرح عنوان "اصلاح الگوی مصرف " ناظر به واقعیات کشور در شرایط کنونی و چشم انداز پیشرفت و عدالت در دهه چهارم انقلاب است. نام گذاری دلالت بر یک حرکت عزم جدی برای گذار از وضعیت کنونی به سوی الگوی مصرف مطلوب دارد.                       

متاسفانه باید اذغان کرد امروز،جامعه ایران با فاصله گرفتن از الگوی مصرف مطلوب به سوی بد مصرف کردن در حال حرکت است.رواج پدیده مصرف گرایی در ایران به حدی است که دیگر روا نیست به کشورهای عربی همسایه خرده گرفت ، که غوطه وردر گرداب مصرف کالاهای وارداتی هستند.  این فرایند پیش رونده اجتماعی در ایران به گونه ای است که گویی قرار است در انتهای سند چشم انداز 1404 در کنار پیشرفتهای علمی ،اقتصادی، فرهنگی و … رتبه اول را در مصرف گرایی نیز کسب کنیم.

فهم این آسیب ،ضرورت اصلاح الگوی مصرف و درمان عاجل بیماری مزمن مصرف گرایی را بیشتر می کند.

برای شروع در این مسیر باید بدانیم اصلاح الگوی مصرف فقط در برخی موارد مثل مصرف سیگار ،  به معنای مصرف نکردن است و گاهی نیز اصلاح الگوی مصرف معانی و ابعاد دیگری از جمله درست مصرف کردن ، چه چیز مصرف کردن ، چقدر مصرف کردن ، کی مصرف کردن ، کجا مصرف کردن و یا توسط چه کسی مصرف کردن است .

متأسفانه ما ایرانی ها در بخش های زیادی گرفتار اسراف و عدم رعایت الگوی مصرف صحیح  هستیم. از نیازهای اولیه مانند مواد خوراکی، پوشیدنیها و … گرفته تا موارد عمومی مثل انرژی ، وقت ، سرمایه و…

برغم اینکه خیلی از موارد اصلاح الگوی مصرف مثل اصلاح شبکه های آب رسانی ، توزیع برق و … باید توسط مسئولین انجام شود اما هر یک از شهروندان  بویژه بانوان  کشورمان نباید از سهم  خود در اصلاح الگوی مصرف غافل شوند.

همچنین باید توجه داشت که اصلاح الگوی مصرف فقط در حیطه امور فردی مثل   خوراک ، پوشاک و هزینه های زندگی و حداکثر استفاده بهینه از  عمر نیست بلکه از زوایای مختلفی مثل موارد ذیل قابل تحلیل و بررسی است.

- اصلاح الگوی مصرف در امور اجتماعی ، مانند عروسی ها ، عزاداری ها، مسافرت ها ، زیارت ها و …

- اصلاح رویه های اداری برای جلوگیری از تضییع عمر مراجعین در پیچ و خم های اداری سازمان ها

- مسائل و مشکلات مرتبط با فرهنگ شهر نشینی و مهارت های شهروندی مثل بازیافت ، وندالیسم و …

از قدیم گفته اند از هرچه بگذریم سخن دوست خوش تر است و حالا که همه عزممان را برای اصلاح الگوی مصرف در کشور جزم کرده ایم نباید از مهمترین عامل مصرف گرایی در جامعه غافل شویم که همانا زنان سرزمین مان  می باشند .

مدیریت زن در خانواده در اصلاح الگوی مصرف نقشی تعیین کننده دارد و آنها هستند که می توانند با تصمیمات خود از مصرف بی رویه بخش عظیمی از منابع کشور جلوگیری کنند.

احتمالاً خودتان در خانواده برخورد داشته اید با زنانی که ماه به ماه بهانه می کنند که فلان وسیله را در خانه کم دارند و باید به سرعت آن را تهیه نمایند. ولی پس از مدتی کاشف به عمل می آید تنها عاملی که باعث شده دست به این کار بزنند ، خریداری کردن این وسیله از سوی دوستان و آشنایان بوده است! بله همینکه آنها از اطرافیان خود کم نیاورند برایشان کفایت می کند و گاهی وقت ها به همین یک دلیل ساده زندگی را به کام خود و دیگر اعضای خانواده تلخ می کنند.
 http://novin-rhavard.blogfa.com

اصلاح الگوی مصرف استراتژی حفاظت از اقتصاد ملی     

مقام معظم رهبری در پیام نوروزی سال 1388 فرمودند که « اسلام و صاحبنظران بر این تأکید دارند که مصرف باید به صورت عقلانی و هوشمندانه مدیریت گردد» که امام صادق (ع) نیز تضمین می کند که افراد میانه رو و مقتصد، گرفتار تنگدستی نشوند.
مصرف، از نظر اقتصادی، دارای اهمیت به سزایی است که اقتصاددانان، اظهار می نماید که مصرف، در عین اینکه هدف نهایی از تولید و توزیع است، یکی از عوامل مؤثر در ان نیز به حساب می آید.
بر همین اساس، صاحب نظران اقتصادی اصلی را به عنوان « حاکمیت مصرف کننده » مطرح کرده اند؛ (( یعنی، مصرف کننده است که به تولیدات و چگونگی تخصیص منابع تولید و توزیع شکل می دهد.)) مصرف، فقط تابعی از تولید و توزیع نیست بلکه از جهت دیگر، تولید و توزیع هم تابع مصرف است. بین مصرف، تولید و توزیع رابطۀ علی و معلولی وجود دارد و هم اینکه مصرف ابزار مهمی در توجیه چگونگی تولید می باشد، چونکه سیاستهای مصرفی معاصر، در سیاستگذاریهای اقتصادی مدرن تأثیر چشمگیر دارد. تمام بنگاههای تولیدی امروز برپایۀ سیاستهای مصرفی و تبلیغات مصرفی می چرخند.
ایجاد انگیزه در بازارهای مصرف سبب به کار افتادن تولیدات و ازدیاد در آمدها می شود؛ همچنانکه سیاستهای مصرفی بی حدومرز، موجب از بین رفتن شرایط سرمایه گذاری و کاهش تولیدات ملی در جامعه خواهد بود. در مقابل، کنترل مصرف به منظور فراهم کردن زمینۀ پس انداز و سرمایه گذاری، به طور طبیعی رشد و شکوفایی اقتصادی را به دنبال دارد.
معادله مصرف در یک جامعه اسلامی در رابطه با دو عامل 1- درآمد و تغییرات آن   2-  خواسته های معنوی، رشد و کاهش آنها شکل می گیرد. و اساساً هم تراز با مطلوبیت کالای مادی و اقتصادی تأثیر پذیری و مطلوبیت کالاهای معنوی و غیر مادی به عنوان متغیرهای مستقل ایفای نقش می نماید، و به قول اقتصاددانان میل نهایی به مصرف افراد را تعیین می نماند. این دو عامل، متغیر مؤثری در تقویت رابطه میان مصرف و توزیع مجدد به حساب می آیند.
در تقسیم بندی انواع مصرف می توان به مصارف واجب، و غیر واجب، فردی و اجتماعی، ضروری و غیر ضروری، حلال و حرام که هر یک از انواع مصرف ناشی از ضرورتهای اقتصادی، رفتارعقلانی مصرف کننده، محدودیتهای عقیدتی، مصالح سیاسی- اجتماعی و برخی از اثرات محیطی و بعضاً مصرف زدگی های یک جامعه مصرفی رقم می خورد و با تعیین گرایش و میل متوسط و نهایی به مصرف و همچنین مطلوبیت کل و نهایی از مصرف، تابع یا معادله مصرف را در کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت افراد، خانواده ها و جامعه شکل می دهد. با توجه به زیرساختهای اقتصادی و درجه مصرفی یا تولیدی اقتصادی یک کشور باید الگوی مصرف جامعه را زیر نظر گرفت.
و در حالات و شرایط تولیدی متفاوت، سطح شاخص های درآمدی ملی و سرانه نسبت به اصلاح و تعدیل الگوی مصرف یعنی چگونه مصرف آحاد فردی و اجتماعی کشور الیته نه با صدور بخشنامه ها، دستورالعمل ها بلکه با شناخت زیر ساخت ها، اجراء برنامه های اقتصادی – اجتماعی به توان رفتار عقلانی بخش های تولید، توزیع و مصرف را همزمان و در ارتباط با هم جهت دهی کرد. عوامل باز دارنده و سوق دهنده مصرف بهینه را با روشهای منطقی و تحقیقی شناسایی و استراتژی، خط مشی و راهبردهای اثر بخش به منظور کارآمدی اقتصادی در بخش مصرف را عملیاتی کرد. ضرورت بحث پیرامون الگوی مصرف از این امر ناشی می گردد که رابطه ای نزدیک میان عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی جامعه از یک سو و الگوی جامع مصرف از سوی دیگر وجود دارد که شناخت هر چه دقیقتر و بهتر از این رابطه می تواند به تنظیم برنامه های اقتصادی – اجتماعی جامعه کمک نمایند. در یک نمای کلی، مقدار و نوع کالاهای مورد مصرف افراد و اقشار جامعه یا به عبارتی کمیت و کیفیت اقلام مصرفی افراد جامعه را الگوی مصرف می نامند. با توجه به اینکه امروزه در جهان و به ویژه کشورهای توسعه نیافته، دولت به عنوان یک عامل اقتصادی بزرگ به طور وسیعی در سیستم اقتصادی دخالت می نماید  و همچنین به عنوان یک مصرف کننده مستقل نیز دارای اثرات مستقیمی بر الگوی مصرف جامعه می باشد. ندا الگوی مصرف صرفاً محدود به رفتار مصرفی افراد و خانوارها نبوده بلکه تصمیمات و استراتژی های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دولت نیز بر آن تأثیر خواهد گذارد.
به همین خاطر شناخت هر چه دقیقتر رفتار مصرفی بخشهای اقتصادی زیر نظر دولت براساس تئوریهای مصرف اقتصاد در چارچوب شرایط فرهنگی، اقلیمی و سیاسی کشور ضرورت دارد. و نظر به رفتار مصرف کنندگان و تقاضا در اقتصاد، اقشار مصرفی می کوشند تا درآمد خود را بین کالاها و خدمات در دسترس  طوری تخصیص دهند که مطلوبیت مورد انتظار خود حداکثر سازند.
آنچه که به طور عمده تعیین کننده ترکیب کالاها و خدمات موجود در سبد مصرفی خانوارها اقشار اجتماعی و به طور عمده الگوی مصرف جامعه می باشد، همان عوامل و متغیرهاتی است که بر تقاضای کالاها و خدمات گوناگون اثر می گذارند. در این میان متغیرهایی چون نیاز، ذوق، سلیقه و رجحانهای مصرف کنندگان، اندازه خانوارها، بخش های اقتصادی، مشخصات فردی و جایگاه اجتماعی هر یک همانند سن، جنسیت، شغل، تحصیلات، درآمد، زندگی در شهرها یا روستا، انتظارات مصرف کنندگان از روند قیمتها و فراهم بودن کالا در حال و آینده و مطلوبیت های معنوی همواره  بر کمیت و کیفیت تابع، معادله و الگوی مصرف جامعه مؤثرند.
حال باید تصمیمات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دولت نیز بدان افزوده شود. لذا شناخت توابع تقاضا برا مکالاهای گوناگون در گروههای اجتماعی و به ویژه اینکه چه عوامل اقتصادی – اجتماعی به طور عمده بر تقاضا اثر می گذارند وبررسی علل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی تغییرات این متغییرهای مستقل در تابع تقاضای کالا در طول زمان، ما را در شناخت هر چه بهتر نحوه شکل گیری الگوی مصرف و دلایل عمده آن یاری و مساعدت می نماید.
در این رابطه طبق قانون برنامه پنج ساله چهارم دولت با جلسات متعدد اقتصاددانان و کارشناسان امور تولیدی، اقتصادی بازرگانی وتغذیه ای، همچنین ارتباط با دیگر ارگانها و سازمانهای صاحبنظر توجه به نیازهای مصرفی جمعیت و مناطق کشور ، سلیقه های مصرفی آنان و نیازهای وارداتی کشور، الگوی مصرفی مناسبی تهیه و با اعتبار سنجی آن به گونه ای که هر یک از افراد و افشار کشور بتوانند از حداقل درآمد سرانه مورد نیاز برخوردار باشند. به عنوان الگوی جامع و ملی کشور مصرف معرفی گردد.
به نظر می رسد است پیشنهاداتی در تواناسازی مدیریت مصرف و در فرایند طراحی، اصلاح و نهادینه کردن الگوی مصرف خرد و کلان بهینه قبل از تولید و واردات ( توزیع و مصرف عوامل تولید ) و بعد از تولید و واردات  (توزیع و مصرف کلا و خدمات ) مؤثر باشد.
گسترش و نهادینه سازی و شرطی سازی فرهنگ مصرف و قناعت و ساده زیستی و مبارزه با تجمیل گرایی، اسراف و تبذیر.
انجام برنامه  ریزی برای هدایت و تعدیل سطح و نوع تقاضا و ارائه پیشنهادات و طرحهای لازم به مراجع ذی ربط در قالب الزام
تدوین و ارائه الگوهای مصرفی قابل قبول و مطابق با امکانات و مطلوبیت جامعه اسلامی
کنترل و نظارت مستمر بر اجرای صحیح الگوهای مصوب مصرف و اتخاذ تدابیر لازم جهت انجام عملیاتی الگوها
تدوین و تهیه برنامه های تبلیغی، ارشادی و و آموزشی ویژه مصرف در مدارس، دانشگاهها و اماکن عمومی و پخش انتشار آنها از طریق رسانه های عمومی و کتابهای درسی
پیش بینی تولید و مصرف کالاهای اساسی و اقدام در جهت تأمین کمبودها
تعیین قیمتهای تضمینی برای خرید محصولات استراتژیک در مناطق کشور
ممانعت از صدور و آزاد سازی ورود کلاهایی که کمبود داخلی آنها احساس می شود.
نظارت و کنترل برقیمت و کیفیت کالاهای استراتژیک بررسی پیشنهاد روشهای تولید به منظور ارتقاء کیفیت و جلوگیری از ضایعات و افزایش بی رویه قیمتها.
توسعه و گسترش صادرات بخشهای اقتصادی و افزایش ارزش افزوده کالای صادراتی
مهندسی ارزشی و مجدد نظام واردات و بازخوانی ترکیب، ساختار و تأمین نیازهای وارداتی
اصلاح نظام سازماندهی تأمین و توزیع کالا و حمایت از جامعه مصرف داخلی از آسیب پذیریها .....
وفاداری به نظام عرضه و تقاضا در نظام بازار آزاد داخلی
برنامه جهت پایین سطح عمومی قیمتهاً و وفاداری به نظام عرضه و تقاضاً در بازار پول و کالا

بررسی وضعیت موجود مصرف در کشور و ممانعت از اسراف، تبذیر، گرانفروشی، احتکار
بررسی وضعیت مصرف کالا و خدمات مصرفی در زمینه اهمیت اقلام مصرف – میانگین های مصرف اقدام – حداقل های سبد هزینه ای – عمده مصرف – سرانه های کالری – مقایسه الگوی مصرف داخلی و مشابه خارجی – ترکیب های غذایی – استاندارهای مصرفی – اقدام مصرفی جانشین و مکمل – بررسی مقدار تولید کالا و خدمات داخلی – مقدار کالا و خدمات وارداتی جانشین نیازها و صرفه جوئی های ارزی برای واردات.
مسلماً جهت اصلاح الگوی بهینه مصرف در یک نظام اقتصادی دهها راهبرد و تصمیم سازی استراتژیک می توان معرفی و پیشنهاد نمود که با رعایت اصول مدیریت توزیع که در سطح خرد وکلان، قبل و  بعد از تولید  با احتساب پراکندگی های مکانی، زمانی، ابزاری و مصادیق قوانین ترمودینامیک طبیعی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی که قاعدتاً در هم ریختگی و بی نظمی سیستم توزیع عوامل تولید و درآمد و نهایتاً در سازوکار، تابع، معادله و الگوی فردی و اجتماعی مصرف کمک می کند ارائه نمود که از این رو با ایجاد یک رابطه صحیح داده – ستاده و مکانیزم بازگشت و اصلاح تطبیق تولید و نیاز مادی و معنوی بازار مصرف امکان پذیر می گردد که لذا تحقق همه جانبه  به فرمایش مقام معظم رهبری مبنی بر تمرکز بر مدیریت عقلانی و هوشمندانه در عرصه مصرف است رویکردهای نظام مدیریتی کارکزاران سلسله مراتبی نظام بویژه در بخشهای اقتصادی – اجرائی میسر می گردد که خود نیاز به تحلیل و تبیین خوشبینانه یا بدبینانه است.
دكتر ابراهيم حلا جيان  
http://www.sanayenews.com

اصلاح الگوی مصرف یک ضرورت انسانی و ملی


انسان به عنوان اشرف مخلوقات صاحب فضیلت‌هایی است که او را همواره به انجام امور به بهترین شکل آن هدایت می‌کند
انسان به عنوان اشرف مخلوقات صاحب فضیلت‌هایی است که او را همواره به انجام امور به بهترین شکل آن هدایت می‌کند. انسان در طول حیات خود همواره مواد، ابزار و روش‌هایی را به کار می‌گیرد تا با فراهم نمودن شرایط مناسب بهره لازم را از محصول به دست آمده ببرد. به همین دلیل انسان یک موجود مصرفی است و از طبیعت، محیط اطراف خود و.... به طور مستقیم و غیرمستقیم مصرف می‌کند و بهره می‌برد...

شیوه و نحوه به کارگیری مواد در فرآیند زندگی به نحوی که به مناسب‌ترین شکل به کار گرفته شوند از گرایشات فطری انسان است، لکن در عمل انسان‌ها در بهره‌گیری از محیط اطراف خود دچار انحراف از اعتدال و اقتصاد می‌شوند. قرآن کریم و ائمه‌اطهار(ع) به کرات به پرهیز انسان از اسراف و تبذیر در استفاده از نعمات الهی اشاره دارند.
از نظر لغوی خارج شدن انسان از حدو مرز در هر کاری که انجام می‌دهد را اسراف و ریخت و پاش و اتلاف نعمت را تبذیر گویند. از امام علی (ع) منقول است که «آگاه باشید مال را در غیراستحقاق صرف کردن تبذیر و اسراف است» و خداوند کریم اسراف‌کاری را روش فرعون و تبذیرکنندگان را برادران شیطان می‌نامد. به این ترتیب مصداق عینی اصلاح الگوی مصرف پرهیز از اسراف و تبذیر و رفتار بر پایه اعتدال و اقتصاد است. اگر هر یک از ما در زمان مصرف یک نعمت الهی از خود بپرسیم هزینه این نعمت و فایده آن چه‌قدر است؟ و آیا نسبتی منطقی بین هزینه به کار گرفته شده و نتیجه به دست آمده وجود دارد یا خیر؟ در آن صورت است که با قضاوتی منصافه به روشی برای به کارگیری متعادل و منصفانه منابع مبادرت خواهیم ورزید.
با اشاراتی که به قرآن کریم و روایات ائمه‌اطهار شد میانه‌روی و اقتصاد و اعتدال در به کارگیری منابع یک فضیلت انسانی و رفتار سالم اجتماعی است و دور شدن از این فضیلت مصداق عینی یک عمل ناپسند شیطانی.

یکی از حوزه‌هایی که انسان‌ها در طول زندگی خود محتاج آن هستند خدمات پزشکی و دارویی است. الگویی که بیانگر اقتصاد و اعتدال در به کارگیری منابع پزشکی و دارویی باشد از ضرورت‌های ملی است. در دنیای امروز، جوامع پیشرفته برای به کارگیری هر فرآورده و استفاده از آن در فرآیندهای اجتماعی روش‌های استاندارد شده و هدفمند را به کار می‌گیرند که اصطلاحا به این روش‌ها و منش‌ها دستورالعمل‌های استاندارد شده (Standard Guidelines) گفته می‌شود. در شاخه پزشکی نیز هر جامعه‌ای متناسب با موقعیت اجتماعی و اقتصادی خود دستورالعمل‌های ملی درمان
(National Therapeutic Guidelines)را تدوین و به اجرا در می‌آورد. آنچه مسلم است در حال حاضر فرآیندهایی که در بهداشت و درمان ایران رایج است فاقد استانداردهای ملی منطبق شده با زیرساخت‌های اجتماعی و اقتصادی است. براساس برآورد‌های موجود سالانه بیش از ۳۰۰ میلیون نسخه دارویی به داروخانه‌های کشور ارایه می‌شود. از طرف دیگر مطالعه آمار داروهای مصرفی در کشور نیز بیانگر آن است که متوسط اقلام دارویی در هر نسخه در ایران ۲۶/۳ می‌باشد که با متوسط پذیرفته شده جهانی (که نزدیک به ۵/۱ می‌باشد) اختلاف فاحشی را نشان می‌دهد. سهم آنتی‌‌بیوتیک‌ها در این نسخ ۵۴ درصد، داروهای تزریقی ۴۴ درصد و کورتیکواسترویید ۲۳درصد بوده است. همچنین الگوی مصرف داروها براساس گروه‌های درمانی نیز بیانگر آن است که ما از روشی استاندارد شده و منطقی تبعیت نمی‌کنیم. در کشورهای پیشرفته دنیا بیشترین آمار مصرف دارو (بر پایه ارزش آنها به دلار) متوجه داروهای مورد نیاز بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مثل داروهای قلب‌وعروق، بیماری‌های اعصاب از نوع اختلالات دژنراتیو، افسردگی و.... گوارشی و تنفسی است. این در حالی است که بالاترین آمار مصرف دارو در ایران (بر پایه هزینه‌هایی که به بهداشت و درمان کشور تحمیل می‌کند) متوجه آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد درد و ضدالتهاب است. در عین حال که مصرف نابه‌جا و غیرمنطقی این دسته از داروها نه تنها به سلامت بیمار و جامعه کمک نمی‌کند، بلکه از طریق عوارض و اثرات جانبی که به جا می‌گذارد مشکلات و معضلات بعدی را نیز سبب می‌شود. مصرف نابه‌جای یک آنتی‌بیوتیک نه تنها فرد مصرف‌کننده را با عوارض جدی و خطرناک همان دارو و مقاومت‌های میکروبی فزاینده مواجه می‌کند و ایشان را در برابر عفونت‌های بعدی صدمه‌پذیرتر می‌کند، بلکه با نفوذ میکروب‌های مقاوم شده به اجتماع دیگر افراد جامعه اعم از انسان‌ها و حیوانات را نیز در معرض خطر عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌های رایج قرار می‌دهد. به همین دلیل امروزه در دنیا شاخص هشداردهنده‌ای برای برنامه‌ریزان وجود دارد و آن اینکه اگر در نظام بهداشت و درمان کشوری مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها شایع است و از متوسط جهانی بالاتر است آن نظام بهداشتی درمانی در حالت هشدار به سر می‌برد و ساختار بهداشت و درمان آن از روش‌های استاندارد شده و منطقی تبعیت نمی‌کند. مصداقی که به طور عینی در نظام بهداشت و درمان ایران شاهد آن هستیم. به عبارت دیگر الگوهای منطقی دارو‌درمانی
(Rational Drug Therapy) در ایران نیاز به یک بازنگری ساختاری و توجه ویژه دارد. اینکه اشاره شد نظام بهداشت و درمان ایران در حالت هشدار از نظر دور بودن از ضابطه‌مندی درمان به سر می‌برد با ارایه آماری مقایسه‌ای از الگوی مصرف تعدادی از داروها ملموس‌تر خواهد شد.
- در سال ۱۳۸۶ بالغ بر ۶۳۰ میلیارد ریال آموکسی‌سیلین مصرف شده است. یعنی به طور متوسط هر ایرانی ۹۰۰۰ ریال فقط برای آموکسی‌سیلین پرداخت کرده است. در همین سال سفکسیم مصرف شده ارزشی بالغ بر ۶۷۰ میلیارد ریال را تجربه کرده است. اگر آمار مصرف سفتریاکسون یک گرمی ‌و کوآموکسی‌کلاو، ایمی‌پنم + سیلاستاتین و دیگر اشکال دارویی همین آنتی‌بیوتیک‌ها (دوزاژهای دیگر) نیز به آن اضافه شود هشدار ذکر شده ملموس‌تر خواهد بود. براساس آمار منتشره ارزش کوآموکسی‌کلاو مصرف شده در دوزاژهای مختلف بالغ بر ۴۰۰ میلیارد ریال، سفتریاکسون بالغ بر ۳۵۰ میلیارد ریال، ایمی‌پنم سیلاستاتین بیش از ۴۰۰ میلیارد ریال بوده است.

از نگاه دیگر ارزش ۳۰ داروی اول (از نظر ارزشی ریالی مصرف) در کشور بالغ بر ۵۴۲۵ میلیارد ریال گزارش شده است. سهم آنتی‌بیوتیک‌ها از این مقدار ۲۲۳۵ میلیارد ریال بوده است، یعنی بیش از ۴۱ درصد از سهم بازار ۳۰ داروی اول کشور مربوط به آنتی‌بیوتیک‌ها است. داروهایی که می‌توان با مصرف آنها براساس روش‌های استاندارد شده نه تنها باعث صرفه‌جویی بسیار شد، بلکه جلوی بسیاری از آسیب‌های بعدی ناشی از مقاوم شدن میکروب‌ها و بیماری‌های دیگر ناشی از عوارض جانبی این دسته از داروها را گرفت. فاصله ایران با کشورهایی که دارای استانداردهای ملی برای مصرف دارو هستند با کمال تاسف بسیار زیاد است و نیاز به برنامه‌ریزی جدی، هدفمند و حتی با رویکردی تهاجمی ‌در اجرا دارد. تصور نمی‌کنم کشوری را بتوان یافت که تا این حد در مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها از الگوهای منطقی تجویز دور شده باشد! همین آمار منتشره بیانگر آن است که از ۳۰ داروی اول مصرف شده در بازار دارویی آن ۱۰ مورد آنتی‌بیوتیک می‌باشد که بیانگر تنوع مصرف انواع آنتی‌بیوتیک‌ها به صورت غیرمنطقی در بازار دارویی کشور می‌باشد که پیامد آن مقاومت‌های متقاطع و بروز عوارض جانبی تشدید شده است. همین آمار مصرف ۳۰ داروی اول گزارش می‌کند که دومین فرآورده مصرف شده در کشور شیر خشک اطفال (یکی از براندهای موجود در بازار) بوده و سهم ارزش بازار آن نزدیک به ۴۰۰ میلیارد ریال بوده است که این هم بیانگر دوری از الگوی تغذیه سالم اطفال است. در کشوری که ارزش‌های دینی رویکرد اصلی آن است و در دین مبین اسلام بر تغذیه نوزاد با شیر مادر توصیه‌های بسیار شده است، شایسته نیست با این همه توصیه دینی، بهداشتی و علمی ‌که برای مزیت‌های شیر مادر وجود دارد این همه شیر خشک مصرف شده باشد. اگر سالانه یک میلیون تولد جدید داشته باشیم و سن شیر خوارگی را ۲ سال در نظر بگیریم و سهم سایر براندهای شیرخشک را نیز جمعا همین مقدار در نظر بگیریم بازار شیر خشک کشور بالغ بر ۸۰۰ میلیارد ریال خواهد بود که سهم سرانه هر نوزاد را ۴۰۰۰۰۰ ریال بیان می‌کند.

آمارهایی که اشاره شد نمونه‌ای از ده‌ها مورد نبود الگوی مصرف صحیح در فرآورده‌های دارویی در کشور بود. حال که به توصیه مقام معظم رهبری سال ۱۳۸۸ سال اصلاح الگوی مصرف نام‌گذاری شده است و سال ۱۳۸۸ نیز سال تدوین و تصویب برنامه پنجم توسعه کشور است و اینکه اصلاح الگوی مصرف امری همگانی، رفتاری و اجتماعی است و برای دست یافتن به الگوهای صحیح مصرف باید با برنامه، هدفمند و با نگاه صحیح و درست به آینده حرکت کرد، انتظار می‌رود دولت و مجلس محترم در تدوین برنامه پنجم توسعه رویکرد اصلاح الگوهای مصرف در جامعه را به طور عینی و شاخص‌مند مدنظر قرار دهند. در بخش بهداشت و درمان با روش‌ها و الگوهایی که در دنیا وجود دارد و تجربه‌های موفقی که بسیاری از کشورها در تدوین استانداردهای ملی درمان
به کار گرفته‌اند این راه هموارتر، سهل‌الوصول‌تر و شدنی‌تر است. به امید آنکه سال ۱۳۸۸ آغاز استانداردسازی و منطقی‌تر کردن فرآیندهای بهداشت و درمان در کشور باشد.



دکتر عباس کبریایی‌زاده
استاد دانشکده داروسازی تهران و عضو هیات مدیره نظام پزشکی تهران
هفته نامه سپید

http://www.daneshju.ir

دولت نقطه مرکزي" اصلاح الگوي مصرف" به قلم محمدعلي وكيلي

امسال "سال اصلاح الگوي مصرف"نامگذاري شده است بي شک اين نامگذاري که توسط عالي ترين مقام کشورمان انجام شده ناظر به مصالح ملي است که آينده ي کشور به آن وابستگي حياتي خواهد داشت.نامگذاري اين سال و سالهاي گذشته همگي عاملي اساسي براي جهتگيري و اقدامات شخصي،اجتماعي وسيستمي است که متناسب با تهديدها و فرصت ها يي است که متوجه منافع ملي و نيازمندي هاي اساسي برا ي سعادت ملت انتخاب شده است پر واضح است که اصلاح رفتارمثل توليد يک يا چند کالا نيست که بتوان با تغيير پارامتر هاي افزايش يا کاهش داد.سليقه و عادات مردم را نمي توان يک روزه عوض کرد ولي جهت گيري حکومت در تغيير سبک زندگي مردم،نقش تعيين کننده اي دارد.اهميت نامگذاري امسال را زماني در ميابيم که ميزان مصرف در ايران را با کشورهاي ديگر مطالعه و مورد مقايسه قرار دهيم.کشور ايران به لحاظ منابع يکي از غني ترين کشورها بحساب مي آيد وبا اينکه از نظر منابع طبيعي و نيروي انساني،معادن،مواد اوليه و انرژي داراي ظرفيت و پتانسيل هاي بسيار بالايي است و از بسياري جهات نسبت به ديگر کشورها داراي امکانات و امتيازهاي بالقوه فراواني هستيم اما آمارها و ارقام مايوس کننده بوده و از وضعيت مطلوبي برخوردار نيست اين در حاليست که در هيچ ديني مانند اسلام سفارش به درست مصرف کردن و صرفه جويي همراه بازدهي و کيفيت بهتر نشده است مطا بق آيه قرآن اسراف کاران برادران شيطانهايند و شيطان کفران نعمت پروردگار کرد،اما به دليل داشتن الگوهاي مصرف غلط آمارو ارقام فعلي به هيچ وجه در شان و منزلت يک کشور اسلامي و انقلابي نيست.انرژي در هر کشور شاه کليد توسعه بحساب مي آيداما مصرف آن در ايران ما 10 برابر ميزان واقعي مي باشد،به عبارت ديگر ما به اندازه يک کشور 800ميليون نفري انرژي مصرف مي کنيم.مطابق گفته کارشناسان حدود 30 تا 40 درصد انرژي در ايران به هدر مي رود.بالاترين سرانه مصرف بنزين را در جهان داريم بطوريکه متوسط مصرف روزانه بنزين در دنيا حدود 3 ليتر ميباشد در حاليکه در ايران بالاتر از 10 ليتر مي باشد.مصرف سرانه فولاد بالاتر از چين مي باشد متوسط سرانه جهاني فولاد 130 کيلو است اين نسبت در ايران 200 کيلو گرم مي باشد.مطابق آمار جهاني بهداشت ايران به لحاظ مصرف دارو در ميان 20 کشور نخست دنياست و در آسيا مقام دوم را دارد.در هر خانه محلي به نام انبار دار و يا داروخانه خانگي وجود دارد و در آن انواع قرص و آمپولهاي ناياب و کمياب وجود دارد و شرکتهاي توليد دارو با تبليغات روانشناسانه بازارهاي مصرف کاذب به وجود مي آورند منافعشان ايجاب ميکند که در هر خانه ايراني،حداقل تعدادي قرص و آمپول وجود داشته باشد و دولت نيز با پرداخت سوبسيد داروهاي ارزان در دسترس همگان قرار مي دهد و سود حاصل از فروش داروها از طريق صدور نفت خام به جيب شرکت ها سرازير مي شود.ايرانيان سالانه بيش از 2ميلياردو 900 ميليون ليتر نوشابه استفاده مي کنند بنابراين مصرف سرانه نوشابه گاز دار در ايران رتبه اول جهان را دارد.در مصرف لوازم آرايش هم رکورددار مي باشيم و مطابق آمار ها بعد ار عربستان مقان دوم را داريم.ايران ازنظر ضايعات مواد غذايي در جهان مقام اول را دارد.طبق آمار رسمي منتشر شده ساعات کار مفيد در ژاپن 49تا 60ساعت در هفته و در کره جنوبي 54 تا 72 ساعت مي باشد اما در صنايع کشور ما کار مفيد هفتگي 6تا 9 ساعت مي باشد.تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل.شايد بتوان ادعا کرد مسئله اساسي ما در کشور،فقدان فرهنگ بهره وري و درست مصرف کردن است.صرفه جويي از دور ريختن يک ورق کاغذ سفيد تا يک ماشين مستعمل را شامل مي شود آموزش صرفه جويي ابتدا بايد از محيط خانواده شروع،و به محيط مدرسه منتقل و سپس کل جامعه را منتفع بسازد."اصلاح الگوي مصرف"به يک نهضت نيازمند استاين مهم را جنبش ملي همي آيد به کارو از باب اينکه الناس علي دين ملوکهم همواره نگاه مردم به رفتار حاکمان است و در کشوري چون ايران که تفکر دولتي بر همه چيز سايه افکنده است بدون خواست و پيشقدمي دولت رفتاري نهادينه نخواهد شد"اصلاح الگوي مصرف"ابتدا مي بايست در مجموعه تحت امر دولت و حاکميت صورت پذيرد.بخش مهم مصرف انرژي در نتيجه محصولات غير استاندارد دولت ساخته صورت مي گيرد در ديگر موارد وضع اينچنين است،بنابراين انتظار مي رود با تدوين برنامه جامع و تشکيل ستاد اصلاح الگوي مصرف و تنظيم جدول زمانبندي براي اصلاح کمپانيهاي مهم شاهد به ثمر نشستن اين خواست مبارک باشيم

مصرف کالای ایرانی

 
در ابتدا حمد و سپاس خدايي را كه به من توفيق گرد آوري اين مقاله را عطا نمود. و سپس با سپاس فراوان از تمام كساني را كه در گرداوري اين مجموعه مرا بي منت ياري نمودند.

 
 تقديم به كساني كه مي دانند و مي گويند:

 ‌‌‌‌( ايراني مي تواند )

مقدمه

 

بي شك اقتصاد در جهان امروز به يك اهرم بسيار قوي و قدرتمنددر پيشرو اهداف كشور ها تبديل شده است.به طوري كه خيلي موثر تر و اثربخش تر از هرچيزي در جهان امروز به اين مسئله توجه مي شود.

 
حتي به عقيده عده كثيري از كارشناسان قوي تر از قدرت نظامي است و رفته رفته قدرت نظامي جاي خود را به قدرت اقتصادي مي دهد . در اين ميان كشور هاي استعماري به اهميت اين قضيه يي برده و در صدد برآمده اند كه با استفاده از اين هرم فشار، اهداف خود را پيش ببرند. مخصوصا كه امروز اقتصاد جهاني به صورت اقتصاد نوين در آمده است كه كشور هاي استعماري، سازو كار اين اقتصاد را به خوبي بدانند و خود را مجهز به علم اين اقتصاد كرده اند.

اقتصاد نوين
در سالهاي اخير وقايعي همچون جهاني شدن و رشد روزافزون فن‌آوري اطلاعات موجب پيدايش تحولات بنيادي در اقتصاد جهان شده است. نتيجه چنين تحولاتي شكل‌گيري اقتصادي است كه به ” اقتصاد نوين“ معروف شده است.

 
 از مشخصات اصلي اين اقتصاد اين است كه در آن توليدات دانش‌محور هستند و اين توليدات دانش‌محور به گونه‌اي است كه نه تنها وسايل و تجهيزات اطلاعاتي و نرم‌افزار كامپيوتري را شامل مي‌شود بلكه خدماتي همچون اخبار, تفريحات و موزيك هم به صورت ديجيتالي ارائه مي‌شوند. اين حقيقت غيرقابل انكار است كه مشاركت در اقتصاد نوين به صورتي كاملاً‌ نامساوي ميان جوامع مختلف توزيع شده است.

 
 از معيارهايي كه غالباً‌ براي نشان دادن اين شكاف عنوان مي‌كنند ميزان دسترسي مردم به اينترنت است اگرچه شايد از نظر آمار وضعيت ايران از كشورهاي توسعه يافته و حتي برخي كشورهاي در حال توسعه بدتر باشد اما به صورت كلي مي‌توان گفت توسعه زيرساخت‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي در ايران مخصوصاً‌ در مناطق شهري از متوسط كشورهاي در حال توسعه خيلي بهتر است. همانطور كه شاهد هستيم امكان دسترسي به اينترنت در بيشتر مراكز اداري و سازمانهاي دولتي فراهم است. همچنين دسترسي خصوصي به اينترنت هم از طريق كامپيوترهاي شخصي و خطوط تلفن و هم از طريق كافي‌نت‌هاي موجود در سطح شهر براحتي ممكن مي‌باشد.

 
 از نظر خطوط ارتباط از راه دور هم پيشرفت‌هاي چشمگيري صورت گرفته است به اين ترتيب كه حتي خيلي از روستاهاي كشور هم از امكان استفاده از خطوط تلفن ثابت و تلفن همراه بهره‌مند شده‌اند. اما سؤال اساسي اين است كه چرا با وجود توسعه تقريباً مناسب زيرساخت‌هاي اطلاعاتي و ارتباطاتي در كشور هنوز حركتي در جهت توليد كالا و خدمات مبتني بر دانش صورت نگرفته است؟

 
 درست است كه اين زيرساختها كامل و بي‌عيب نيستند اما سطح كنوني توليدات كالا و خدمات از لحاظ بهره‌گيري از تكنولوژيهاي جديد در پروسة توليدات آنها حتي از زيرساخت‌هاي كنوني هم خيلي پايين‌تر است. ايجاد رابطه‌ي برابر اقتصادي و سياسي با كشورهايي كه از نظر اقتصادي و سياسي پرقدرت هستند نيز يكي از پيش‌شرط‌هاي مورد‌نيازِ است. روابط نابرابر با كشورهاي ديگر جهان بي‌شك به‌نفع منافع ملي ما نخواهدبود. داشتن روابط اقتصادي و سياسي خوب با كشورهايي كه از نظر اقتصادي و سياسي كم‌قدرت مي‌باشند اگرچه بي‌ضرر است، اما كمكي به پويايي اقتصاد كشور نمي‌كند.

 
 البته براي پويا‌كردن اقتصاد كه مزايايي براي ما دارد، امكان دارد مجبور به پرداخت هزينه‌هايي باشيم كه اين از محدوده‌ي علم اقتصاد خارج است. ارزيابي اين مزايا و هزينه‌ها كار اقتصاددانان است اما تصميم‌گيري درمورد پرداخت يا عدم پرداخت اين هزينه‌ها وظيفه‌ي سياستمداران است و نه اقتصاددانان...  از ديدگاه اقتصادي در روابط اقتصادي بين‌الملل، منافع ملي يك كشور هنگامي افزايش مي‌يابد كه آن كشور در مبادلات بين‌المللي بيش از آن‌چه به خارج مي‌دهد از خارج دريافت‌كند. بنابر ديدگاه‌هاي اقتصاددانان بين‌الملل، به‌خصوص پربيش، به‌علت قدرت اقتصادي نابرابر بين كشورهاي صنعتي و كشورهاي درحال توسعه، رابطه‌ي مبادله – نسبت قيمت كالاهاي صادراتي به كالاهاي وارداتي– در طي زمان كاهش يافته است اما آيا منافع ملي حكم مي‌كند كه ما از مبادله‌ي كالا با خارج اجتناب‌كنيم؟ پاسخ اين سؤال منفي است.
ايران براي ورود به بازار جهاني، نيازمند افزايش كمّي و كيفي محصولات صنعتي و خدمات مي‌باشد. افزايش كمّي، نيازمند سرمايه‌گذاري در جهت نوسازي كالاهاي سرمايه‌‌اي و پياده‌كردن تكنولوژي و روش‌هاي جديد توليد مي‌باشد.

 
متاسفانه مسئله از خود بيگانه شدن يا به عبارتي باور به بيگانه داشتن كه بسيار خطرناك و منفور مي‌باشد در كشور ما به صورت اپيدمي در آمده است كه بايد با يك برنامه ريزي فرهنگي همه جانبه ازبين برود... هرچند برخي از توليدات داخلي از ظرفيت بالايي برخوردار است و حتي مي توان آنها را به دنيا معرفي كرد، اما متاسفانه برخي از مردم به دليل مشكلات فرهنگي ترجيح مي دهند محصولات مورد نيازشان را با مارك خارجي تهيه كنند و حتي براي اين منظور حاضرند پول بيشتري نيز پرداخت كنند.

 
 اين مشكل بزرگي است كه بايد با آن مقابله كرد. : براساس آمار وزارت كار، هر كالاي خارجي كه در كشور خريداري مي‌شود به همان نسبت فرصت اشتغال نيز از بين رفته و تعدادي كارگر بيكار مي‌شوند مردم با خريد هركالاي خارجي بازار آنها را رونق داده و بازار داخلي را كساد مي كنند بسياري از اين كالاها محصول شركت‌ها‌ي آمريكايي يا صهيونيستي هستند كه اگروارد سايت‌هاي آنها شويم، مي بينيم كه در آن‌ها به صراحت اعلام مي شود كه سود خريد اين كالاها مستقيما صرف توسعه شهرك‌هاي صهيونيستي مي‌گردد.

 
 اگر ايران و ساير كشورهاي اسلامي از واردات و خريد اين محصولات جلوگيري كنند بازار آنها فلج مي‌شود، در غير اين صورت ما به صورت منبع درآمدي براي رژيم صهيونيستي در آمده و منافع آنها را تامين خواهيم كرد. وقتي صدا و سيما كه يك رسانه ملي است و در دسترس همگان قرار دارد كالاهاي خارجي را در شكل و حجم گسترده تبليغ مي‌كند، طبيعتا مي‌تواند در گرايش مردم به استفاده از محصولات خارجي به جاي توليدات داخلي تاثير به سزايي داشته باشد.

 http://bankemagale.blogfa.com
 

 

 

 

   لوله ‎ های آب گرم را در مسیرهایی که امکان اتلاف گرما وجود دارد ، عایق ‎ کاری کنید.
·   هنگامی که درجه حرارت بیرون ساختمان از دمای داخل کمتر است، با باز کردن پنجره ‎ ها به تهویة طبیعی ساختمان کمک کنید.
·   در روزهای خیلی گرم، با بستن در و پنجره ‎ ها و کشیدن پرده ‎ ها از ورود حرارت و گرمای بیشتر به داخل ساختمان جلوگیری کنید.
·   سیستم ‎ های سرمایش خود را به طور منظم تمیز کرده و به ویژه گرد و خاک روی کویل ‎ ها و فن ‎ ها را پاک کنید.
·   تنها آن قسمت از ساختمان را سرد کنید که احتیاج دارید.
·   هنگام ترک ساختمان در طول روز، سیستم سرمایش را خاموش کنید.
·   کولر و سایر اجزاء سیستم سرمایش را حتی ‎ الامکان از معرض تابش مستقیم نور خورشید دور نگهدارید. این کار را می ‎ توان با اختصاص مکانی مناسب برای نصب این تجهیزات یا استفاده از سایه بان انجام داد.
·   مسیرهای عبور هوای سیستم سرمایش را در کانال ‎ ها و دریچه ‎ های ورودی و خروجی به طور مرتب تمیز کرده و از عدم وجود موانع در این مسیرها اطمینان حاصل نمایید.
·   با عایق ‎ کاری مناسب دیوارها و سقف، از اتلاف انرژی سرمایی ساختمان جلوگیری کنید.
·   کانال ‎ های سیستم تهویه مطبوع را نشتی ‎ گیری کرده و آنها را در مسیرهای گرم و تهویه نشده عایق ‎ کاری کنید.
·   از فن (پنکه) های سقفی برای گردش آرام هوا (تولید نسیم مصنوعی) استفاده کنید. این کار باعث می ‎ شود تا احساس خنکی ‎ ای که در هوای راکد در 25 درجه سانتیگراد به شما دست می ‎ دهد، در این حالت در 28 درجة سانتیگراد اتفاق بیافتد. به این ترتیب مصرف انرژی برای سرمایش ساختمان کمتر می ‎ شود.
·   در آشپزخانه و حمام از فن ‎ های تهویه برای تخلیة هوای گرم و دم کرده به بیرون ساختمان استفاده کنید.
·   اگر فقط به گرمایش یک اتاق احتیاج دارید، به جای استفاده از سیستم گرمایش مرکزی از سیستم ‎ های گرمایش محلی و کوچک (قابل حمل و نقل) استفاده کنید.
·   از بسته بودن در و پنجره ‎ ها در هنگام استفاده از وسایل گرمایش مطمئن شوید.
·   در روزهای ابری، با کشیدن پرده ‎ ها ( که در واقع یک لایة عایق در مقابل پنجره محسوب می ‎ شود) از هدر رفتن انرژی گرمایی جلوگیری کنید.
·   در روزهای آفتابی، برای استفاده از انرژی گرمایی و نور خورشید، پردة پنجره ‎ ها را کنار بزنید.
·   برای توزیع بهتر انرژی گرمایی که به علت سبکی هوای گرم در زیر سقف انباشته می ‎ شود، از فن (پنکه) های سقفی استفاده کنید.
·   تنظیم ترموستات روی درجات بالاتر باعث سریع ‎ تر گرم شدن اتاق ‎ ها نمی ‎ شود و چنانچه ترموستات روی همین درجة تنظیم باقی بماند، سبب اتلاف انرژی خواهد شد.
·   مقدار مصرف انرژی یک ساختمان مسکونی متوسط در طول سال به اندازه ‎ ای است که حدود دو برابر یک خودروی معمولی گازهای گلخانه ‎ ای تولید می ‎ کند. توجه به این امر در مورد ساختمان ‎ های اداری / تجاری که به لحاظ عمومی بودن مالکیت آنها معمولاً تحت کنترل و نظارت دقیقی قرار نمی ‎ گیرند، حائز اهمیت بسیاری است.
·   برای آنکه قادر باشید کارایی انرژی مصرفی سازمان اداری/ تجاری خود را بهبود بخشید، ابتدا باید بدانید که در چه وضعیتی از نظر مصرف انرژی قرار دارید. به این منظور ساده ‎ ترین راه آن است که صورت حساب انواع انرژی ‎ های مصرفی شامل آب، گاز، سوخت و برق را در طول یک سال جمع ‎ آوری کنید. واحد تمام حامل ‎ های انرژی را به کیلووات ساعت “ Kwh ” تبدیل کرده و با هم جمع کنید. مقدار بدست آمده (مصرف سالانة انرژی) را بر مقدار زیربنای ساختمان تحت اختیار خود تقسیم کنید تا مقدار انرژی مصرفی بر هر متر مربع از ساختمان بدست آید ( Kwh/m2 ) .
·   در صورتی که انرژی مصرفی ساختمان اداری / تجاری شما کمتر از Kwh/m2 100 می ‎ باشد، در وضعیت بسیار خوبی از لحاظ کارایی انرژی قرار دارید. تلاش کنید که این وضعیت را حفظ نمایید.
·   اگر مصرف انرژی Kwh/m2 300- 200 است، ساختمان شما از نظر کارایی انرژی با مشکلاتی روبروست و اتلاف انرژی در آن وجود دارد. مصارف انرژی ساختمان را مورد بازنگری قرار داده و راهکارهای جلوگیری از تلفات انرژی را در آن بیابید.
·   امکان کاشت درختان همیشه سبز (مانند کاج و سرو) را در ضلع شمالی ساختمان اداری / تجاری خود بررسی کنید. درختان کاشته شده در ضلع شمالی جلوی بادهای زمستانی را می ‎ گیرند و از این طریق ضمن کمک به کاهش تلفات حرارتی ساختمان، از نفوذ هوای سرد به داخل ساختمان نیز تا حدودی جلوگیری می ‎ کنند. این موضوع در مورد مناطق نیمکرة شمالی زمین (مانند ایران ) صادق است.
·   چنانچه محدود به استفاده از لامپ ‎ های رشته ‎ ای هستید، سعی کنید روشنایی مورد نیاز خود را به جای استفاده از چند لامپ رشته ‎ ای کوچک، با یک لامپ رشته ‎ ای بزرگتر تأمین نمایید. به طور کلی بازدة لامپ ‎ ها و از جمله لامپهای رشته ‎ ای با افزایش توان (وات) آنها افزایش می ‎ یابد. به عنوان مثال روشنایی ایجاد شده توسط یک لامپ 100 وات رشته ‎ ای معادل روشنایی 2 لامپ 60 وات یا 4 لامپ 40 وات است، اما مقدار مصرف برق آن کمتر است.
·   به جای استفاده از لامپهای رشته ‎ ای معمولی، حتی ‎ الامکان از لامپ ‎ های فلورسنت و لامپ ‎ های کم ‎ مصرف (فلورسنت فشرده) استفاده کنید. بهرة روشنایی(مقدار روشنایی به ازای انرژی مصرفی یا به عبارتی لومن بروات) لامپ ‎ های فلورسنت و کم ‎ مصرف، تا 5 برابر لامپهای رشته ‎ ای معمولی بوده و طول عمر این لامپ ‎ ها نیز به ترتیب حدود 4 تا 8 برابر بیشتر از لامپ ‎ های رشته ‎ ای است.
·   برای تأمین روشنایی در طول روز حتی ‎ الامکان از نور طبیعی استفاده کنید.
·   مقدار روشنایی محیط را متناسب با دقت مورد نیاز کارهایتان انتخاب کنید.
·   برای انجام کارهایی مانند مطالعه، به جای روشن کردن کل محیط، از روشنایی موضعی چراغ مطالعه، آباژور و ... استفاده کنید.
·   کامپیوتر، پرینتر، اسکنر، دستگاه کپی و سایر وسایل اداری خود را تنها هنگامی روشن کنید که به آن نیاز دارید. کارکنان معمولاً بر حسب عادت، این وسایل را بدون آنکه ضرورتی داشته باشد، در شروع روز کاری خود روشن می ‎ کنند.
·   از خاموش بودن وسایل کاری خود به خصوص دستگاه کپی، کامپیوتر و پرینتر پیش از ترک محل کار اطمینان یابید.
·   چنانچه به مدت طولانی از وسایل اداری، مانند : دستگاه کپی ، کامپیوتر و ... استفاده نمی ‎ کنید، آنها را خاموش نمایید و درصورتی که در فواصل زمانی کوتاه ‎ تری استفادة متناوب از وسایل اداری اجتناب ‎ ناپذیر است، حالت ” خواب “ ( Sleep / Quiet ) این وسایل را فعال کنید. این کار باعث می ‎ شود تا وسایلی مانند دستگاه کپی، کامپیوتر و ... پس از یک مدت کوتاه بی ‎ کاری در حالت خاموشی موقت قرار گیرند. در این حالت، مصرف انرژی الکتریکی بسیار کمتر می ‎ شود، ضمن آنکه دستگاه ‎ ها نیز به طور کامل خاموش نمی ‎ شوند. به عنوان مثال مصرف انرژی یک کامپیوتر در این حالت 70 درصد کمتر از حالت فعال خواهد بود. به یاد داشته باشید که حالت ” محافظ صفحه نمایش“ ( Screen Saver ) نقشی در صرفه ‎ جویی مصرف انرژی کامپیوتر ندارد.
·   در صورت امکان به جای استفاده از کامپیوترهای رومیزی ( Desktop ) از کامپیوترهای کیفی ( Laptop ) استفاده کنید. کامپیوترهای کیفی تنها در حدود 10 درصد کامپیوترهای رومیزی انرژی مصرف می ‎ کنند. به علاوه به دلیل نداشتن فن منبع تغذیه، سرو صدای کمتری داشته و جای کمتر نیز اشغال می ‎ کنند.
·   برای انجام بسیاری از کارهای اداری مانند تایپ یا نقشه ‎ کشی می ‎ توان به جای استفاده از مانیتورهای رنگی، از مانیتورهای تک رنگ سیاه و سفید ( CRT: Cathode Ray Tube ) استفاده کرد. مانیتورهای تک رنگ نسبت به مانیتورهای رنگی 35 تا 50 درصد کمتر انرژی مصرف می ‎ کنند.
·   میزان وضوح و دقت صفحة مانیتور کامپیوتر ( Resolution ) را متناسب با نیاز کاری خود انتخاب کنید. افزایش میزان وضوح نمایش یک کامپیوتر رنگی باعث افزایش توان مصرفی به میزان 22 درصد در هر اینچ مربع از صفحة نمایش می ‎ شود.
·   مصرف ویژة انرژی دستگاه ‎ های کپی (مصرف انرژی به ازای واحد کاری) از هر وسیلة اداری دیگر بیشتر است. هنگام کپی گرفتن حتی ‎ الامکان از هر دوروی کاغذ استفاده کنید. این کار هزینة انرژی، هزینة کاغذ و ضایعات کاغذی را کاهش می ‎ دهد. توجه داشته باشید که انرژی مصرفی برای تولید یک برگ کاغذ به مراتب بیشتر از انرژی مصرفی برای کپی گرفتن از یک برگ کاغذ است.
      
·   دستگاه فکس خود را از نوع جوهرافشان انتخاب کنید. مصرف انرژی دستگاه ‎ های فکس جوهرافشان در حالت آماده باش ( Standby ) خیلی کم است و به علاوه نسبت به دستگاههای فکس لیزری 90 درصد کمتر انرژی مصرف می ‎ کنند.
·   از هر دو روی کاغذها برای تایپ پیش ‎ نویس، کپی و پرینت اولیه استفاده کنید. تولید هر برگ کاغذ به طور متوسط به حدود 20 وات ساعت انرژی نیاز دارد. بدیهی است استفاده از هر دو روی کاغذ باعث صرفه ‎ جویی در انرژی مورد نیاز برای تولید کاغذ (از دیدگاه کلان) و کاهش هزینة تأمین کاغذ می ‎ شود.
·   پیش ‎ نویس نامه ‎ های تایپ شده، نقشه ‎ ها و گزارش ‎ ها را حتی ‎ الامکان بر روی صفحة کامپیوتر تصحیح نمایید. گرفتن پرینت و انجام این تصحیحات بر روی کاغذ، مصرف انرژی و هزینه ‎ ها را دو برابر می ‎ کند.
·   در صورت امکان به جای پست کردن نامه یا فکس کردن آن از پست الکترونیکی ( E-mail ) استفاده کنید.
·   برنامة جامعی برای بازیافت مواد در سازمان اداری / تجاری خود تنظیم کرده و آنرا به اجرا درآورید.
·   در صورت امکان از محصولات ساخته شده از مواد بازیافتی استفاده کرده و دیگران را نیز به این کار تشویق نمایید. این کار به توسعة صنعت بازیافت مواد و صرفه ‎ جویی در هزینه ‎ ها و انرژی کمک می ‎ کند.
·   چنانچه مشترک (رایگان) نشریه ‎ ای هستید که مورد استفادة کاری شما قرار نمی ‎ گیرد، درخواست نمایید که نام شما از فهرست مشترکین حذف شود. به همین ترتیب در انتخاب مشترکین (رایگان) نشریة خبری یا تبلیغاتی سازمان اداری / تجاری خود دقت کنید. متأسفانه توزیع بلااستفادة بسیاری از نشریات خبری و تبلیغاتی در کشور ما امری رایج شده است.
·   با مشارکت سایر همکاران و به منظور نظارت بر مصارف انرژی و بهینه ‎ سازی مصرف در سازمان اداری / تجاری خود، یک واحد یا ستاد انرژی تأسیس کنید. توجه داشته باشید که حتی اگر این واحد یا ستاد انرژی به صورت غیررسمی و در چارچوب فعالیت ‎ های جانبی نیز وجود داشته باشد، نتایج قابل ملاحظه ‎ ای در صرفه ‎ جویی مصرف انرژی خواهد داشت.
·   از میان کارکنان، فردی را که آگاه، فعال، قابل دسترس و مورد قبول و احترام سایر کارکنان باشد بعنوان مسئول یا مدیر واحد انرژی انتخاب نمایید.
·   همکاران خود را از میزان مصرف انرژی و هزینه ‎ های مربوط به آن در سازمان اداری/ تجاری خود آگاه کنید

پيش نيازهاي اصلاح الگوي مصرف


نويسنده: دكتر لطفعلي بخشي

بحث هدفمند سازي يارانه ها خوشبختانه امروزه به يك بحث محوري اقتصاد سياسي كشور ما تبديل شده است و به نظر مي رسد به دليل وضعيت درآمد نفت و اوضاع اقتصادي جهان، اين بار دولت مجبور است در مورد هدفمند سازي ِيارانه ها و تصحيح قيمت اقلام يارانه اي گام اساسي بردارد. موضوع اصلاح الگوي مصرف مطرح شده از سوي مقام معظم رهبري نيز با بحث هدفمند سازي يارانه ها ارتباط تنگاتنگ دارد. بحث قيمت گذاري اين اقلام و روشهاي هدفمند سازي يارانه آنها به مرور به يك بحث فرسايشي تبديل شده است و همه گروه هاي سياسي كشور در تلاشند تا نظريات و روش مورد نظر خود را به كرسي اجرا بنشانند.
    ليكن در اين ميان يك بحث اساسي مطلقاً مغفول مانده است و آن پيش نيازهاي اجرايي هدفمند سازي يارانه ها است كه بتواند بستر اجرا و تحقق موفقيت آميز آنها را فراهم سازد. اجرايي ساختن اين پيش نيازها كه در رابطه مستقيم با اصلاح الگوي مصرف نيز قرار دارد، خواهد توانست سريعاً بر مصرف بسياري از كالاهاي مهم نظير آب، برق و گاز تاثير فوري داشته باشد. با توجه به اقتصاد يارانه زده ايران و عادتهاي مصرفي مردم ما به دليل يارانه هاي پرحجم و بسيار غلط در طول سالها، الگوهاي مصرف مردم ما بغايت از الگوهاي منطقي و اقتصادي دور شده است.
    الگوي مصرف نادرست امروزي ما ناشي از دوعلت اصلي است:الف - قيمتهاي يارانه اي و نادرست ب - روشها و ساز و كار مصرف نادرست الف - بخشي از الگوهاي غلط مصرف حاصل قيمتهاي نادرست و كاذب اقلام يارانه اي است كه متاسفانه مصرف نامتعادل و مسرفانه اي را در طول سالها در كشور ما شكل داده كه با تصحيح قيمتها، الگوهاي مصرف مي تواند سريعاً به مسير درست و اقتصادي هدايت شوند. ب - بخش ديگر الگوهاي مصرفي جامعه ما نتيجه روشها و ساز و كارهايي است كه چندان در كنترل مصرف كننده نيست و به عبارتي به وي تحميل شده است. اين ساز و كارهاي نادرست و اجباري، كه متاسفانه حاصل عملكرد دولتها و شهرداريها در طول سالهاست، مردم را خواسته يا ناخواسته در مسير مصرف بيشتر قرار مي دهد و براي اصلاح الگوي مصرف بايستي به تصحيح آنها همت گماشت. نمونه هاي اجبار به مصرف و پرداخت هزينه هاي تحميلي و ناخواسته در زندگي ما كم نيست. يكي از مهمترين اين موارد نظام ساختمان در كشور ماست كه متاسفانه مصرف ناخواسته اي را به بسياري از مردم ما تحميل مي كند و با اين وضعيت اصلاح مصرف و صرفه جويي امكان پذير نيست. اصلاح اين موارد از پيش نيازهاي اساسي هدفمند سازي يارانه ها و اصلاح الگوي مصرف در كشور است. مواردي از اين اشكالات در ساختمانهاي ما كه موجب مصرف بي رويه مي شود و لازم است در مورد آنها اقدام عاجلي صورت گيرد به قرار زير است:
    ۱-كنتورهاي مشترك گاز و آب در آپارتمانها
    اين كنتورهاي مشترك موجب مي شود افراد مسرف، كه متاسفانه در ميان ما كم نيستند، با علم به اينكه هزينه اسراف توسط خود آنها پرداخت نخواهد شد و ديگران اين هزينه را خواهند پرداخت، همچنان به مصرف مسرفانه خود ادامه دهند. در حقيقت به دليل كنتورهاي مشترك عملاً بسياري افراد بيش از نياز مصرف مي كنند و هزينه آن را نيز نمي پردازند.
    در چنين موردي افزايش قيمتها و حذف يارانه ها عملاً موجب زيان بيشتر گروه هاي صرفه جو خواهد شد كه مجبورند هزينه اسراف ديگران را بپردازند و مسرفين نيز همچنان به رفتار نادرست خود ادامه خواهند داد.
    لذا با دستور دولت و شوراهاي شهر و شهرداري ها بايستي نصب كنتور مستقل گاز و آب كليه آپارتمانهايي كه هنوز پايان كار نگرفته اند مورد تاكيد قرار گيرد و ارائه پايان كار به كليه مجتمع هاي آپارتماني داراي كنتور آب و گاز مشترك در سراسر كشور ممنوع اعلام گردد.در مورد آپارتمان هاي فعلي نيز با اعلام مهلت از همه آنها خواسته شود نسبت به تفكيك و مستقل نمودن كنتورهاي گاز و آب اقدام نمايند. در جهت ضمانت اجرايي اين تصميمات دولت مي تواند اعلام كند كه مثلاً از يكسال بعد هزينه محاسبه آب و گاز كنتورهاي آپارتماني مشترك ۵۰درصد نسبت به كنتورهاي مستقل افزايش خواهد يافت.
    چنين تاكيدي ظرف كمتر از يك سال همه آپارتمان هاي كشور را داراي كنتور آب و گاز مستقل خواهد ساخت و اين امر تاثير فوق العاده اي بر كاهش مصرف مسرفانه خواهد داشت و موجب مي شود افراد مسرف تنبيه شده و افراد صرفه جو پاداش صرفه جويي خود را با پرداخت كمتر دريافت دارند. افزايش قيمتهاي آب و گاز و چنين تغيير ساده اي در مجتمع هاي آپارتماني مي تواند در ظرف كمتر از يك سال الگوهاي مصرف آب و گاز را در كشور ما كاملاً دگرگون ساخته و آن را به سوي يك مصرف عاقلانه و اقتصادي سوق دهد. اگر در صدور چنين دستوري درنگ شود، قطعاً با تداوم وضع فعلي وحتي افزايش قيمتها؛ انگيزه و امكان صرفه جويي چنداني در بين آپارتمان نشينان بوجود نخواهد آمد.
    ۲ -استفاده از پكيج در آپارتمانها به جاي موتورخانه مركزي
    يكي از نقاط ضعف بزرگ نظام ساختمان سازي ما استفاده از موتورخانه مشترك براي آب گرم و حرارت همه آپارتمانهاست. به علاوه اين امر از محلهاي اختلاف جدي بين ساكنين در مجتمع هاي آپارتماني است زيرا معمولاً طبقات پائين از گرماي زياد ناراحتند و طبقات بالااز سرما و عدم رسيدن حرارت مي نالند.
    علاوه بر اين آپارتمان هاي خالي و آپارتمان هايي كه ساكنين آنها به سفر رفته اند مجبورند هزينه موتورخانه را بپردازند و زماني كه بيشتر ساكنين در مسافرت هستند موتور خانه كل ساختمان بايستي براي اقليتي روشن باشد و اكثريت غايب مجبورند هزينه اقليت حاضر را بپردازند. اين روش خود به خود از موارد مصرف بالاو غير لازم انرژي و سوخت در آپارتمانهاست.
    به نظر مي رسد با دستور دولت و شهرداري ها مي توان كليه ساختمان هايي كه هنوز پايان كار نگرفته اند را به جاي استفاده از موتورخانه مركزي به استفاده از پكيج موظف نمود. با استفاده از پكيج مستقل، هر منزل در حد نياز خود دسترسي به آب و هواي گرم خواهد داشت و مجبور نخواهد بود هزينه غير لازم ديگر ساكنين را بپردازد.
    در مورد ساختمان هاي فعلي نيز مي توان با يك مهلت حداكثر ۲ساله براي دفاتر اداري و تجاري و ۳ ساله براي منازل آنها را وادار به تبديل موتورخانه مركزي به پكيج نمود.
    ۳-اجباري شدن استفاده از پنجره هاي دوجداره
    به دليل قيمت بسيار ارزان انرژي و از آن مهمتر عدم اعمال مقررات مربوطه در ساختمانها، امروزه در نظام ساختمان سازي ما پنجره هاي دوجداره به يك كالاي لوكس تبديل شده است. در صورتي كه براي كنترل مصرف انرژي استفاده از آنها در تمام نقاط كشور ضروري است. ساختمانهاي بدون پنجره دوجداره، مردم را ناخواسته به مصرف بيشتر مجبور مي كند.
    بنا بر اين با دستور دولت و شهرداري ها كليه ساختمان هايي كه هنوز پايان كار نگرفته اند موظف شوند از پنجره هاي دوجداره استاندارد استفاده كنند. در مورد ساختمانهاي فعلي نيز مي توان با يك مهلت حداكثر يك ساله براي دفاتر اداري و تجاري و ۲ ساله براي منازل؛ آنها را وادار به تبديل پنجره هاي موجود به پنجره هاي دوجداره استاندارد كرد. اين امر مي تواند صرفه جويي قابل ملاحظه اي را در مصرف سوخت و برق در كل كشور ايجاد نمايد.
    ضمناً از آنجا كه اين پنجره ها عايق صدا نيز مي باشند آرامش و سكوت بيشتري نيز در ساختمانها حكمفرما خواهد شد.
    ۴- توزيع مصرف برق در شبانه روز با استفاده از كنتورهاي چند تعرفه اي
    در حال حاضر در ساختمانها و آپارتمانهاي مسكوني ما كنتورهاي برق معمولي نصب است كه همه برق مصرفي خانوارها در طول شبانه روزبا يك تعرفه محاسبه مي شود. به همين دليل خانوارها توجه چنداني به توزيع مصرف برق در ساعات مختلف و عدم استفاده در ساعات پيك مصرف ندارند. اين امر باعث مي شود كشور در ساعات محدود پيك مصرف با كمبود برق مواجه شده و در ساعات غير آن، مازاد توليد داشته باشد.
    لذا استفاده از كنتورهاي چند تعرفه اي كه تعرفه مصرف در ساعات پيك را افزايش مي دهد، مي تواند مصرف ساعات پيك را بشدت كاهش داده و مصرف برق را در ساعات غير پيك توزيع نمايد. اين كنتورها كه در حال حاضر در كشور ساخته مي شود به سهولت قابل نصب و آموزش هستند و مي توان با يك برنامه كوتاه مدت كليه كنتورهاي منازل مسكوني را جايگزين نمود.
    ۵- عايق كاري ساختمانها
    مي دانيم متاسفانه مقررات عايق كاري در ساختمانها اجباري نيست و اين امر موجب مي شود كه ساختمانهاي ما به مصرف سوخت و انرژي بيشتري براي گرم شدن و سرد شدن نيازمند باشند.
    بنا بر اين با دستور دولت و شهرداري ها كليه ساختمان هايي كه هنوز پايان كار نگرفته اند موظف شوند عايق كاري هاي مقرره را در ساختمان به انجام رسانند. در مورد ساختمانهاي فعلي نيز مي توان با يك مهلت حداكثر ۲ساله براي دفاتر اداري و تجاري و ۳ ساله براي منازل آنها را وادار به عايق كاري ساختمانها نمود. اين امر نيز مي تواند صرفه جويي قابل ملاحظه اي را در مصرف سوخت و برق در كل كشور ايجاد نمايد.
    6- استفاده از تكنولوژي هاي جديد
    لازم است در كشورمان استفاده از تكنولوژي هاي جديد و كم هزينه براي گرم كردن خانه ها؛ نظير سيستم گرمايش از كف؛ به جاي روشهاي پرهزينه نظير رادياتور ترويج شود و مورد استفاده قرار گيرد. ملاحظه مي شود كه با كاربست راهكارهاي فوق زمينه تحقق مصرف كمتر و الگوهاي مصرف اقتصادي و منطقي در كشور فراهم خواهد شد و مردم مجبور به مصرف بالاو پرداخت هزينه هايگزاف آن نخواهند بود. ايجاد چنين بستر و زمينه هايي مي تواند امكان توفيق هدفمند سازي يارانه ها و اصلاح الگوي مصرف را در كشور دوچندان سازد. به عبارت ديگر در صورتي كه زمينه اي فراهم سازيم تا افراد هزينه مصرف خود را بپردازند كار بزرگي صورت گرفته است زيرا متاسفانه بسياري از ايرانيان عملاً هزينه مصرف خود را نمي پردازند و به همين دليل علاقه اي نيز به صرفه جويي و درست مصرف كردن ندارند. اگر هركس هزينه مصرف واقعي خود را بپردازد خواهيم ديد كه مصرف به سرعت كاهش خواهد يافت.
    براي ايجاد اطمينان در مردم و تشويق آنان به راهكارهاي فوق بهتر آن است كه كليه دستگاهها و مؤسسات دولتي در انجام چنين تغييراتي در ساختمانهاي خود پيشقدم شوند.به دليل اهميت كار و لزوم تشويق مردم به انجام آنها، مي توان وام هاي كم بهره نيز براي اين امور در نظر گرفت. انجام راهكارهاي فوق بيش از هر چيز نياز به هماهنگي بين دستگاههاي دولتي و شهرداريها دارد و اميد است كه چنين اموري در سال نو در سرلوحه اقدامات آنها قرار گيرد.
    
     دكتر لطفعلي بخشي

www.magiran.com

قيمت ارزان انرژي و مصرف مسرفانه ما       

مكانيزم اصلاح الگوي مصرف انرژي وابسته به قيمت انرژي است. دلايل بسيار ساده تا ادله كاملاً علمي و اقتصادي بر اين واقعيت گواهي مي دهند. هر آن چه مفت به دست آيد، مفت هم از دست مي رود. ارزان بودن دليل بارز اسراف است.

نمونه اش به تعبيري نان و زعفران و به تعبير معاون برنامه ريزي وزارت نفت، نمك است و زعفران. نان را مردم ما به عنوان كالايي مقدس مي شناسند. اگر ذره اي از آن روي زمين افتاده باشد، آن را بر مي دارند و مي بوسند و نهايتاً به كناري مي گذارند كه زير دست و پا نباشد. اما زغفران را چه؟ اصلاً يك تار از آن را كسي دور نمي ريزد كه ديگري بخواهد آن را بردارد، روي چشم بگذارد و مصرف كند. نان ارزان است اما زعفران گران. اگر زعفران هم مثل نان ارزان شود، ديري نمي پايد كه چون نان دور ريز آن قابل احصاء نباشد.

اقتصاددان‌ها هم هزار و يك دليل در اين مورد دارند و به مكانيزم قيمت به عنوان اهرم كنترل كننده خيلي چيز ها از جمله اصلاح الگوي مصرف مي نگرند.

از لحاظ تجربي هم اگر نيك بنگريم، در جامعه ما كالاهايي حيف و ميل و اسراف مي شوند كه يا ذاتاً ارزان هستند و يا اين كه با يارانه هاي اعطايي دولت ارزان به دست مصرف كننده مي رسند. كيسه هاي انبوه داروي تاريخ گذشته در خانه ها، تكه هاي انباشته نان، آب شرب چون اشك چشم پاك و گوارا كه تا چند سال پيش بيشتر و در حال حاضر كمتر با آن باغچه را آبياري مي كرديم و مي كنيم و ماشين فرسوده زهوار در رفته‌امان را مي شوييم تا برق كه قبل از افزايش نسبي قيمت، خانه خود را با آن نور باران مي كرديم و در نور آفتاب عالمتاب بسيار مي شد چراغي را روشن رها كرده و بي توجه پي كار خود برويم تا هوا واكسيژني كه بي محابا آن را آلوده مي كنيم، جملگي به يك دليل در معرض هجوم مسرفانه ما قرار دارند: قيمت ارزان و لاغير!

چه توقع براي صرفه جويي و درست مصرف كردن بنزين مي توان داشت، وقتي قيمت آن از آب هم ارزان‌تر است و يا گازوئيل كه ليتري 165 ريال عرضه مي شود. چندي پيش به كاميون‌داري گفتم چرا روي سقف ماشينت بادشكن نصب نمي كني. در جوابم گفت نصب كنم كه چه بشود؟ گفتم نصب كن تا مصرف سوختت كاهش يابد. گفت مثلاً چقدر؟ گفتم 10 در صد. گفت باد شكن چند است؟ تا آمدم قيمت آن را در ذهنم پيدا كنم، گفت آيا بيشتر از 12000 توماني است كه اگر باد شكن نصب كنم در سال مي توانم در مصرف سوخت صرفه جويي كنم؟ گفتم خيلي بيشتر است. گفت برو خدا امواتت را رحمت كند. ديدم راست مي گويد چون گازوئيل ليتري 165 ريال كه انگيزه اي براي صرفه جويي و تهيه ابزار آن در كسي ايجاد نمي كند. بعد كه آن دوست رفت حساب كردم، اگر گازوئيل با قيمت واقعي آن عرضه مي شد آن بنده خدا با كله پيشنهاد من را مي پذيرفت و از آن مهمتر قبل از اين كه من به او راهكار بدهم، خودش راهي براي كاهش مصرف سوخت پيدا مي كرد، خيلي هم بهتر از من و شايد هم بهتر از كارشناسان بهينه سازي مصرف سوخت!

براي نمونه اگر كالايي را پيدا كرديد كه يارانه شامل حالش مي شود اما در آن اسراف نمي شود و يا بر عكس اگر كالايي را يافتيد كه قيمت واقعي خود را دارد و در آن اسراف مي شود، همه آن‌چه را که در بالا گفته آمد، پس مي گيرم همراه با يك غلط كردم رسا!

همين گاز خانگي را ببينيد چگونه هدر مي دهيم. درجه شوفاژ تا انتها! بلوز آستين كوتاه بر تن و با اين وجود هواي داخل خانه به بركت گاز ارزان چنان گرم شده است كه لنگ در و يا پنجره را هم باز مي كنيم. كدام آدم حاضر مي شود با مال خودش چنين كند؟ جواب روشن است. كسي كه چيزي را مفت به چنگ آورد، راحت آن را هدر مي دهد.

چنين است كه در بخش خانگي، 8 برابر مناطق سردسير جهان چون اسكانديناوي كه 10 ماه از سال را در سرما و يخبندان به سر مي برند، گاز مصرف مي كنيم. در شرايطي كه اگر مبحث 19 مقررات ملي ساختمان را تنها در يك ميليون ساختمان جديدي كه ساليانه ساخته مي شود، رعايت كنيم، طبق بررسي هاي صورت گرفته در يك دوره 10 ساله، به اندازه 90 نيروگاه شهيد رجايي صرفه جويي انرژي خواهيم داشت. يعني هر سال صرفه جويي ما به اندازه 9 نيروگاه شهيد رجايي است به اندازه 3 فاز پارس جنوبي!

70 ميليون نفر هستيم اما به اندازه 250 ميليون نفر گاز مصرف مي كنيم. در بنزين، دست چين ميلياردي را از پشت بسته ايم. در صنعت، سالانه 21 ميليارد متر مكعب گاز و 57 ميليون بشكه معادل نفت خام انرژي هدر مي دهيم! يعني حيف و ميل مي كنيم. يعني اگر با اصلاح ساختار جلوی اين در رو را بگيريم، مثل اين است كه چند ميدان نفتي كشف كرده باشيم.

مانده ام چرا دست روي دست گذاشته و آن گونه كه شايسته است، عزممان را جزم نمي كنيم؟ در فرهنگ ديني و اعتقادي خود، درباره اسراف و مبذرين كمبود داريم كه نداريم. قرآن كريم، اسراف كنندگان را برادران شياطين مي نامد. در فرهنگ باستاني و ملي ما، اسراف نفي نشده است كه شده است. ادبيات ما در قالب صدها شعر و تمثيل و داستان به اين موضوع نپرداخته است كه پرداخته... پس مشكل كجاست كه باعث شده در اين امر مهم آن قدر اهمال خواسته و ناخواسته صورت بگيرد تا جايي كه رهبر معظم انقلاب سال جديد را سال اصلاح الگوي مصرف بنامند و همه را دعوت به همت در تحقق اين امر حياتي نمايند.

آن‌گونه كه گفته آمد، علت اصلي اين نابساماني در مصرف انرژي، در قيمت ناچيز و بعضاً مجاني حامل هاي انرژي است. تنها باحذف يارانه و واقعي كردن قيمت است كه مي توان در ساختار و رفتار مصرف، تحول ايجاد و الگوي مصرف را در كل جامعه اصلاح كرد.
 http://www.mehrvarzi.com

بررسي علل و ميزان ضايعات آرد و نان هاي مختلف

پرويز ايراني
مؤسسه تحقيقات فني و مهندسي كشاورزي، كرج اول جاده ماهدشت روبروي ترمينال
تلفن: 2705242، 2708359، 2705320 – 0261
 دورنگار: 2706277- 0261
برگرفته از: طرح ضايعات گندم در توليد و مصرف
دكتر بهمن يزدي صمدي، دانشكده كشاورزي، دانشگاه تهران

چكيده
اين مطالعه به منظور بررسي ميزان ضايعات آرد و نان ها در نانوائي ها و در حين مصرف و ارتباط آن با كيفيت ماده اوليه، نوع نان، نحوه توليد، پخت و مصرف در سه استان تهران بدليل تنوع نان ها، خوزستان بدليل حداكثر توليد نان بصورت تافتون و در استان گلستان بيشتر بصورت بربري انجام گرديد. اين بررسي ها از آذرماه 1380 طبق پرسشنامه هاي مختلف (پرسشنامه مربوط به خانوار مصرف كننده، پرسشنامه عمومي مصرف كننده، پرسشنامه اختصاصي مصرف كننده) با 286 سئوال به اجرا در آمد. در عمل هم براي يادداشت برداري و آمارگيري از ضايعات نان ها اول هر ماه با تحويل پلاستيك هاي رنگي به منازل، نان خشك هاي هر ماه به تفكيك، لواش، بربري، سنگك، تافتون و حجيم جمع آوري و آخر همان ماه با مراجعه مجدد به منازل نان خشك ها با ترازوي سيار توزين، پرسشنامه ها تكميل و اول ماه بعد همين عمليات در منازل و مناطق ديگر از شهرها تكرار مي شد. از سئوالات مهم پرسشنامه شامل: تعداد خانوار، درآمد، درصد مصرف و خريد نوع نان، مصرف روزانه، تعداد نان خريداري شده در روز و در هر وعده، نحوه نگهداري، نان موردعلاقه، برشتگه يا خميري، ايراد نان ها، ضايعات هر نان به تفكيك در ماه، علت ضايعات، نحوه پيشگيري از ضايعات، ضايعات در  نانوائي ها، ضايعات آرد در نانوائي ها، و… مورد بررسي و يادداشت برداري قرارگرفت. در اين طرح سعي شده با در نظر گرفتن كليه جوانب، ضايعات نان كه تاكنون درحد حدس وگمان بود به يك نتيجه دقيق و قابل قبولي دسترسي پيدا كرد.

مصرف‌كنندگان
- از آنجائيكه به نقل از مصرف‌كنندگان مورد مطالعه، فروش دانه‌اي نان نسبت به شيوه‌هاي فروش كيلويي و بسته‌اي در حد زياد در كاهش ضايعات مؤثر است، لذا بايد ترتيبي داده شود كه شيوه‌هاي فروش كيلويي و بسته‌اي نان به شيوة بهينه‌اي متحول گردد و يا اينكه به شيوة فروش دانه‌اي تغيير يابد.
- بر اساس اطلاعات تجزيه و تحليل شده، 5/70 درصد از مصرف‌كنندگان، دور ريز نان را به فروش مي‌رسانند و به عبارت بهتر آنرا تبديل به پول مي‌كنند (هر چند مبلغ پرداختي توسط خريداران نان خشك، قابل توجه نيست). البته حدود 20 درصد نيز دورريز نان را همراه با زباله و يا به صورت جداگانه به دور مي‌ريزند. بنابراين چون دورريزنان به نوعي توسط اكثر مصرف‌كنندگان به پول تبديل مي‌شود لذا آنها اهتمام جدي در مورد مصرف بهينة نان نخواهند كرد. پس پيشنهاد مي‌گردد در مورد نحوة برخورد مناسب با نان ضايعاتي مطالعه‌اي صورت گيرد. معمولاً نان ضايعاتي خريداري شده توسط دوره‌گردها به مصرف دام و طيور مي‌رسد و از آنجائيكه بر اساس مشاهدات، مقدار قابل توجهي از اين نانها كپك زده و آغشته به قارچ هستند بنابراين سلامت دام و طيور و انسانها را (به دليل استفاده از محصولات دامي) به خطر مي‌اندازند.
- سيزده و دو دهم درصد از مصرف‌كنندگان، مقدار ناني كه پس از هر وعده غذا در سفره مي‌ماند را ديگر مصرف نمي‌كنند و اين مقدار به عنوان ضايعات محسوب مي‌شود. اطلاعات موجود بيانگر اين است كه علت مسألة مزبور بيش از هر چيز، ريشه هاي فرهنگي دارد. بنابراين پيشنهاد مي‌شود براي رفع اين مسأله بر روي اصلاح بينش اين دسته از مصرف‌كنندگان تلاش گردد.
- شصت و هفت درصد از پاسخگويان مورد مطالعه، ميزان تأثير آموزش را در كاهش ضايعات درحد زياد و خيلي زياد مي‌دانند. اين مطلب نشان‌دهندة آن است كه مردم به اهميت آموزش واقفند. لذا تدارك برنامه‌هاي آموزشي و اجراي آنها با استفاده از روشهاي آموزش انبوهي مثل رسانه‌ها پيشنهاد مي‌شود.
- بر اساس اطلاعات موجود عليرغم اينكه 25 درصد از مصرف‌كنندگان، استفاده از گندم (به انحاء مختلف) جهت انجام آداب و رسوم فرهنگي و اجتماعي را در افزايش ضايعات مؤثر مي‌دانند باز هم دست از انجام اين كار نمي‌كشند و بر عادات و رسوم خود عليرغم افزايش ضايعات گندم پاي‌بند هستند. البته 50 درصد نيز استفاده از گندم را در اين زمانها (مثل سبزة سفرة هفت‌سين، روز طبيعت و...) در افزايش ضايعات موثر نمي‌دانند. بنابراين در اين مورد نيز تهيه و اجراي برنامه‌هاي آموزشي كه بر اصلاح و تغيير بينش افراد تأكيد ورزد پيشنهاد مي‌شود.
- اطلاعات گردآوري شده حاكي از آن است كه 54 درصد از افراد مورد بررسي، گذاشتن نان در سفره‌هاي بزرگ (معمولاً نان موجود در اين سفره‌ها كمتر مصرف مي‌شود) را عاملي موثر در افزايش ضايعات مي‌دانند. لذا اصلاح رفتار گذاشتن نان در سفره‌هاي بزرگ مثل سفره‌هاي اطعام و جشنها از طريق آموزش ضرورتي انكار‌ناپذير است.
- يكي از عادات برخي از مصرف‌كنندگان نان، عادت به تازه‌خوري آن است. 48 درصد از مصرف‌كنندگان، تأثير اين عادت را در افزايش ضايعات نان موثر مي‌دانند. البته حدود 24 درصد نيز تأثير عادت مزبور را در حد كم و خيلي كم برآورد كرده‌اند. در اين مورد نيز اصلاح رفتار كساني كه عادت به تازه خوري نان دارند و تغيير بينش كساني كه تأثير اين عامل را در افزايش ضايعات ناچيز مي‌پندارند پيشنهاد مي‌شود.
- تجزيه و تحليل اطلاعات نشان مي‌دهد كه هر چه سطح تحصيلات سرپرستان خانوار و همسران افزايش يابد ميزان ضايعات نان آنها نيز بيشتر است. اين مورد با اشتغال زوجين مرتبط است و به تبع فرصت مراجعه به نانوايي كاهش خواهد يافت. بنابراين بايد به گونه‌اي برنامه‌ريزي شود كه تعداد دفعات خريد نان تازه براي اينگونه افراد افزايش يابد.
- بر اساس اطلاعات موجود پيشنهاد مي‌گردد كه مصرف‌كنندگان به نگهداري نان در فريزر اقدام كنند تا در يخچال. اين پيشنهاد از آنجا ناشي مي‌شود كه ضايعات كساني كه نان خود را در فريزر نگهداري مي‌كنند به طور معناداري از ضايعات افرادي كه براي نگهداري نان از يخچال استفاده مي‌كنند كمتر است.
- از آنجائيكه ضايعات افرادي كه نان مصرفي خانواده خود را عمدتاً از مغازه ها تأمين مي‌كنند به طور معناداري بيشتر از كساني است كه از نانوايي خريد مي‌كنند لذا پيشنهاد مي‌گردد ترتيبي داده شود تا كيفيت نان موجود در مغازه‌ها چه از نظر پخت و چه از نظر بسته‌بندي افزايش يابد.