ما معتقدیم: پیامبر اسلام (ص) در موارد متعدد علی (ع) را بالخصوص به عنوان جانشین خود (به فرمان خداوند) معرفی کرده است، از جمله در غدیر خم (منزلگاهی نزدیک جحفه) به هنگام بازگشت از حجة الوداع در میان جمع عظیمی از اصحابش خطبه خواند و جمله معروف: «ایها الناس الست اولی بکم من انفسکم قالوا بلی، قال:فمن کنت مولاه فعلی مولاه، ای مردم آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم؟گفتند:آری! فرمود:کسی که من مولی و رهبر و سزاوارتر به او هستم، علی (ع) مولی و رهبر و سزاوارتر به اوست » . (1) چون هدف این نیست که در بیان این اعتقادات زیاد به سراغ استدلالات برویم و پافشاری و جر و بحث داشته باشیم، همین اندازه می گوییم حدیث مزبور چیزی نیست که به سادگی بتوان از کنار آن گذشت و یا آن را به عنوان بیان یک دوستی و محبت ساده تفسیر نمود که پیامبر اسلام (ص) با آن تشریفات و تاکیدات بیان کرده باشد.
آیا این همان چیزی نیست که مطابق گفته ابن اثیر در کامل، پیامبر (ص) در آغاز کارش، هنگامی که آیه «و انذر عشیرتک الاقربین » نازل شد، خویشان خود را جمع نمود و اسلام را بر آنها عرضه داشت، سپس فرمود: «ایکم یوازرنی علی هذا الامر علی ان یکون اخی و وصیی و خلیفتی فیکم، کدام یک از شما مرا در این کار یاری می کند تا برادر من و وصی و خلیفه من در میان شما باشد» .
هیچ کس به دعوت پیامبر (ص) پاسخ نگفت جز علی (ع) که عرض کرد: «انا یا نبی الله اکون وزیرک علیه، من ای پیامبر وزیر و یاور تو در این کار خواهم بود!» پیامبر (ص) به او اشاره کرد و فرمود: «ان هذا اخی و وصیی و خلیفتی فیکم، این نوجوان برادر من، وصی من و خلیفه من در میان شماست » . (2) و آیا این همان نیست که پیامبر (ص) در آخرین ساعات عمرش می خواست بار دیگر آن را بیان کند و بر آن تاکید نهد و به گفته صحیح بخاری دستور دارد: «ایتونی اکتب لکم کتابا لن تضلوا بعده ابدا، وسیله ای بیاورید تا نامه ای بنویسم که در پرتو آن هرگز گمراه نشوید!» و در ادامه حدیث آمده است که بعضی به مخالفت با پیامبر (ص) در این زمینه پرداختند و حتی سخن بسیار توهین آمیزی گفتند و مانع شدند. (3)
باز تکرار می کنیم هدف ذکر عقاید با مختصری استدلال است، نه بیشتر از آن و گرنه بحثها شکل دیگری داشت.
پی نوشتها:
1- این حدیث به طرق متعدد از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است و تعداد روات حدیث بالغ بر 110 نفر از صحابه و 84 نفر از تابعین و در 360 کتاب معروف اسلامی آمده است که شرح آنها در این مختصر نمی گنجد. (به جلد 9 پیام قرآن، صفحه 181 به بعد مراجعه فرمایید) .
2- کامل ابن اثیر، جلد 2، صفحه 63، چاپ بیروت، دار صادر-همین معنی را با مختصر تفاوتی در مسند احمد حنبل، جلد 1، صفحه 11، و ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه، جلد 13، صفحه 210 و دیگران در کتب دیگر نقل کرده اند.
3- این حدیث را بخاری در جزء پنجم، صفحه 11 باب «مرض النبی » نقل کرده، و از آن روشنتر، صحیح مسلم در جلد 3، صفحه 1259 ذکر کرده است.
سایت حوزه
این نکته حائز اهمیت است که مرکز شیعیان همیشه کشور ایران نبوده است، بلکه در همان قرون نخستین اسلام مراکز متعددی داشتند از جمله «کوفه » ، «یمن » و حتی خود «مدینه » ، و در شام علی رغم تبلیغات زهرآگین «بنی امیه » نیز، مراکز متعددی برای شیعیان وجود داشت، هر چند به وسعت مراکز شیعه در «عراق » نمی رسید. در سرزمین پهناور مصر نیز همیشه گروههایی از شیعه می زیسته اند هم اکنون در کشورهای مختلف جهان گروههایی از مسلمانان شیعه وجود دارند از جمله در کشور سعودی، جمعیت زیادی از شیعیان در «منطقه شرقیه » زندگی می کنند، و روابط خوبی با سایر فرق اسلامی دارند، هر چند دشمنان اسلام همیشه سعی داشته و دارند که میان مسلمانان شیعه و غیر آنها بذر عداوت و دشمنی و سوء ظن و بدبینی بپاشند و آتش نزاع و اختلاف و جنگ را در میان آنها روشن کنند و هر دو گروه را تضعیف نمایند.
مخصوصا امروز که «اسلام » به عنوان یک قدرت عظیم جهانی در برابر شرق و غرب مادی، قد بر افراشته، و مردم جهان را که از تمدنهای مادی سر خورده و مایوس شده اند به سوی خود فرا می خواند، یکی از مهمترین امید دشمنان اسلام برای در هم شکستن قدرت مسلمین و سست کردن آهنگ پیشرفت اسلام در جهان به این است که به آتش اختلاف مذهبی دامن زنند و مسلمانان را به هم مشغول دارند، بی شک اگر پیروان تمام مذاهب اسلامی، بیدار و هوشیار باشند، می توانند این توطئه خطرناک را از بین ببرند.
گفتنی است که «شیعه » مانند «اهل سنت » فرقه های متعددی دارند، ولی مشهورتر و معروفتر از همه، شیعه اثنی عشری است که رقم عمده شیعیان جهان را تشکیل می دهد.
گر چه تعداد دقیق شیعیان و نسبت آنها به سایر مسلمین جهان روشن نیست، ولی مطابق بعضی از آمارها، عدد آنها حدود دویست تا سیصد میلیون نفر است که تقریبا یک چهارم مسلمانان جهان را تشکیل می دهد.
منبع سایت حوزه
39 ملک الشعرای بهار، محمد تقی (12661330ش):
| در غدیرخم امروز، باده ای به جوش آمد | کز صفای او روشن، جان باده نوش آمد |
| وان مبشّر رحمت، باز در خروش آمد | کان صنم که از عشّاق، برده عقل و هوش آمد |
| با هیولیِ توحید، در لباس انسانی |
| در غدیرخم یزدان، گفت مر پیمبر را | کز پی کمال دین، شو پذیره حیدر را |
| پس پیمبر اندر دشت، بر نهاد منبر را | برد بر سر منبر، حیدر فلک فر را |
| شد جهان دل روشن، زان دو شمس روحانی |
| گفت بشنوید ای قوم! قول حق تعالی را | هم به جان بیاویزید! گوهر تولاّ را |
| پوزش آورید از جان، این ستوده مولا را | این وصیّ بر حق را، این ولیّ والا را |
| با رضای او کوشید، در رضای یزدانی69 |
40 سیّد محمد حسین شهریار(1283 1367ش):
| اگر سنجند هر سهمی در اسلام | هر آن کو سهمگین تر، حصّه من |
| نه احمد در «مؤاخاتم» به خود خواند | نه خود با من پسر عمّ و پدر زن؟ |
شهریار ملک شعر و سخن در اینجا یکی از «مناشده ها» و احتجاجهای امام علی(ع) را به روایت می نشیند و در ادامه می گوید:
| نه با آن خطبه «من کنت مولاه» | علی را بُرد بر اعلا و اعلن؟ |
| نه خود فریادِ «بخّاً بخ» کشیدید | من اینها شور خوانم یا که شیون؟ |
| چه شد عهد خدا بر من شکستید | الا ای حاسدان عهد بشکن …70 |
ادامه مطلب
قرن چهاردهم
34 صبوری کاشانی (م1322ق):
| امروز روز رونق دین پیمبر است | امروز روز جلوه آیین داور است |
| امروز روز تقویت دین مصطفاست | امروز روز تهنیت شرع انور است |
| امروز از ولایت سالار اولیا | دین را همه کمال و جمال است و زیور است |
| امروز باده ای ز مبارک خم غدیر | در جام خلق از کف ساقی کوثر است |
| امروز عید ملت اسلامیان بود | روز کمال دین خداوند داور است |
| گر خطبه ولایت او بایدت شنید | بشنو که حق خطیب وی و عرش، منبر است |
| «یاایّها الرّسول» به ابلاغ جبرئیل | در شأن او ز قول خداوند اکبر است62 |
مرحوم صبوری که افتخار ملک الشعرای آستان قدس رضوی را نیز داشت چهارده قصیده غدیریّه دارد که برخی را در دیوان او (ص78، 120، 149، 161، 351 و…) می توان دید.
35 میرزا حبیب اللّه خراسانی (1266 1327ق):
| امروز که روز داروگیر است | می ده که پیاله دلپذیر است |
| چون جام دهی به ما جوانان | اول به فلک بده که پیر است |
| از جام و سبو گذشت کارم | وقت خم و نوبت غدیر است |
| می نوش که چرخ پیر امروز | از ساغر خور پیاله گیر است |
| امروز به امر حضرت حق | بر خلق جهان علی امیر است |
| امروز به خلق گردد اظهار | آن سرّ نهان که در ضمیر است |
| آن پادشه ممالک جود | در ملک وجود بر سریر است |
| چندانکه به مدح او سرودیم | یک نکته زصد نگفته بودیم63 |
ادامه مطلب
22 محمّد رفیع لامع (متولّد 1076 ؟ق):
محمّد رفیع بن عبدالکریم درمیانی، متخلّص به «لامع» اشعار بسیاری در مدح حضرت امیر(ع) دارد که در ضمن یکی از آنها گوید:
| «من کنت مولاه» از نبی در شأن او شد منجلی | مولای انس و جان علی، قسّام نیران و جنان51 |
23 میر شمس الدین فقیر دهلوی(1115 1183ق):
با عنایت به آیه شریفه «الیوم اکملت لکم دینکم …» (مائده،3) گوید:
| آن وارث ملک لایزالی | شاهنشه دین، علیّ عالی |
| آن مجمل شرع از او مفصّل | وآن دین خدا به او مکمّل52 |
24 لطفعلی بیک آذر بیگدلی(1134 1195ق):
| شنیدم به فرمان حیّ قدیر | علی را پیمبر به روز غدیر |
| به بالای سر برد و با خلق گفت | که تا چند از این راز باید نهفت |
| از آنان که دارندم آیین و کیش | شمارد مرا هر که مولای خویش |
| پس از من بداند که مولا علیست | ز هرکس به مولایی اولی علیست |
| بود بس صحیح این خبر پیش من | تو گفتی که بودم در آن انجمن53 |
قرن سیزدهم
25 وصال شیرازی(11971262ق):
وصال شیرازی در نزدیک به بیست مورد از غدیرخم یاد کرده و غدیریه های بلند و بالایی سروده است که نقل همه در مجال این مقال نمی گنجد.54
ادامه مطلب
ادامه مطلب
5 ابوالمفاخر رازی (م511ق):
| بال مرصع بسوخت مرغ ملمع بدن | اشگ زلیخا بریخت یوسف گل پیرهن |
این بیت مطلع قصیده پرآوازه ای است که رازی در مدح حضرت امام رضا(ع) سروده که شاعرانِ پس از او به استقبال آن رفته اند، ابوالمفاخر رازی در ضمن آن گوید:
| کرده زِخارا خمیر همچو امیر غدیر |
از کف پیر فطیر، پشت تنور دمن30 |
قرن ششم
6 سوزنی سمرقندی، شمس الدین محمّد (م569ق):
| نگر که دست که بگرفت مصطفی به غدیر | که را امام هُدی خواند و فخر و زین و همام |
| مرا امام هم از جایگه وصیّ ِ خداست | ز جایگاه نبی، مر ترا امام، کدام؟ |
شاعر پس از آن که مولای پارسایان را به عدل و انصاف و اخلاص و ایمانِ ممتاز می ستاید باز تأکید می کند که:
| امام آن که خدای بزرگ روز غدیر | به فضل کرد به نزدیک مصطفی پیغام31 |
7 سنایی غزنوی، ابوالمجد مجدود بن آدم (437525ق):
| نامش از نام یار مشتق بود | هر کجا رفت همرهش حق بود |
| آل یاسین شرف به او دیده | ایزد او را به علم بگزیده |
| نایب مصطفی به روز غدیر | کرده در شرع مر، ورا، به امیر |
| بهرِ او گفته مصطفی به اِلاه | کای خداوند «والَ من والاه» |
| هر که تنْ دشمن است و یزدانْ دوست | داند «الرّاسخون فی العلم» اوست |
| دل او عالمِ معانی بود | لفظ او آب زندگانی بود |
| تنگ از آن شد بر او جهان سترگ | که جهان تنگ بود و مرد، بزرگ32 |
ادامه مطلب
امنیتی را که اسلام به آن بها داده است، امنیت همه جانبه است. اسلام هر نوع ایجاد ناامنی را ناروا می داند.
هر نوع ایجاد رعب و وحشت در دل های مسلمانانی که خلافی مرتکب نشده اند را روا نمی داند.
امام علی علیه السلام فرمود: «لایحل لمسلم ان یروع مسلماً؛(1) روا نیست برای مسلمان که مسلمانی را بترساند.»
و نیز امنیت در بعد شرف و حیثیّت افراد را روا نمی داند.
پیا%:/. D8�ر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم فرمود: «من آذی موءمناً فقد آذانی؛(2) هر که مؤمنی را بیازارد، من را آزرده است.»
و نیز فرمود: «سباب الموءمن فسوق... واکل لحمه من معصیة اللّه ؛(3)
ناسزا گفتن به مؤمن جایز نیست و نباید در غیابش از او به بدی یاد کرد.»
اسلام به قدری به امنیت مردم توجه دارد که حتّی نگاه به درون خانه ی دیگران را جایز نمی داند.
بدون اجازه به خانه ی دیگران وارد شدن و نیز نگاه کردن به درون خانه ی دیگران از محرمات به شمار می آید؛ به گونه ای که اگر شخص متعرّض به هنگام دفاع اهل خانه، کشته شود، خونش هدر است.(4)
امنیت در قانون اساسی:
در قانون اساسی جمهوری ا:.8)لامی ایران که حاصل تلاش حق طلبانه ی ملّت مسلمان ایران است، به مسأله ی امنیّت توجّه ی خاصی مبذول شده است.
در اصل بیست و دوم آمده است: «حیثیت، جان، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون تجویز کند.
در اصل یکصد و هفتاد و ششم، تشکیل شورای عالی امنیت ملی را به عنوان یکی از راهکارهای استقرار امنیّت ملی بر شمرده است.
در اصل سوّم، شانزده هدف برای دولت جمهوری اسلامی ایران متذکر شده است که تحقق بندهای 1، 5، 6، 7، 9، 12 و 14 به استقرار امنیّت وابسته است.
همچنین در اصل بیست و یکم پنج وظیفه برای دولت جمهوری اسلامی ایران بیان شده است که بند اول آن منوط به برقراری امنیت است.
و نیز در اصل چهل و سوم برای تحقق استقلال اقتصادی نه راهکار بر شمرده است که تمامی این راهکارها به استقرار امنیّت متّکی و وابسته است.
مقام معظم رهبری حضرت آیت اللّه خامنه ای در این خصوص بیان داشت:
«در همه ی شئون زندگی امنیت یک ضرورت برای انسان است. در دوران عبادت، در دوران سازندگی، در دوران تجارت، هر فعّالیّتی که انسان بخواهد بکند، محتاج امنیّت است.»(5)
ادامه مطلب
کسایی مروزی، ممدوح و برگزیده خدا و رسولش را با تصریح به آیه «مودّتِ قربی» و آیه «مباهله» و سوره «هل اتی» می ستاید و آن حضرت را «رکن مسلمانی»، «ولیِّ بی مانند» و «سرّ ذوالجلال» می داند و «امیرالمؤمنین»، «امام المتّقین»، «امام امّت»، «برگزیده امّت» توصیف می کند و با صراحت می گوید که پیامبر(ص) او را ثنا کرد و ستود و همه کارها را به او سپرد.
2 دقیقی طوسی، ابو منصور محمّد بن احمد (م341ه):
| کیوس وار بگیرد همی به چشم آلوس | بسان فرّخ شهبا امیر روز غدیر19 |
پر واضح است که مراد از «امیر روز غدیر» امیرمؤمنان علی(ع) است و تا آنجا :77/ه ما تفحّص کردیم توان گفت که این بیت دقیقی، قدیمترین شعری است که با صراحت تمام از روز غدیر سخن گفته است.
قرن پنجم
3 منوچهری دامغانی (م432ه):
| آهنی در کف، چون مرد غدیرخم | به کَتِف باز فکنده سر هر دو کُم20 |
در لغت نامه دهخدا، زیر مدخل «غدیرخم» به همین بیت از منوچهری استشهاد شده است و مصحّح دیوان، آقای دبیر سیاقی نیز نوشته است: «ظاهراً [!] مراد حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) است.»21،با عنایت به بیت مورد بحث، یکی از پژوهشگران نوشته است: «ظاهراً نخستین شعری که در آن، نامِ غدیرخم آمده، از منوچهری دامغانی باشد». 22 امّا چنانکه پیش از این آوردیم معلوم شد که یک قرن پیش از منوچهری، دقیقی طوسی از «امیر روز غدیر» نام برده بود. دیگر اینکه منوچهری دامغانی یادکرد دیگری نیز از غدیرخم دارد و با بهره جستن از صنعت ایهام التناسب می گوید:
| کس را خدای، بی هنری مرتبت نداد | بیهوده هیچ سیل نیاید سویِ غدیر |
| باشد همو بزرگ و چنو روزِ او بزرگ | باشد شقی حقیر و چنو روزِ او حقیر23 |
ادامه مطلب