وقف از نگاه حقوقي
بعضي از فقها امكان فروش مال وقف را با مقتضاي ذات عقد وقف و مفاد اراده واقف در تعارض ميدانند زيرا اراده واقف، حبس عين به طور دايم و تسبيل منافع است و به همين جهت آن را «صدقه جاريه» گفتهاند. اينان عقيده دارند كه موقوفه قابل فروش نيست و در مواردي كه فروش آن مجاز شناخته شده وقف باطل ميشود و ملك به صورت «طلق» به فروش ميرسد. شيخ محمدحسن نجفي در جواهرالكلام و سيدمحمد كاظم طباطبايي در عروة الوثقي از اين عقيده پيروي كردهاند.
بعضي عدم امكان فروش را مقتضاي ذات عقد وقف ندانستهاند و آن را در تضاد با اراده واقف نميدانند و آنچه باعث ميشود كه از فروش وقف جلوگيري گردد خروج مال از ملكيت واقف و پاي بند بودن موقوف عليهم به مفاد وقف و حق طبقات ديگر است و به ويژه توجه به روايات وارده در اين مورد ميباشد، از قبيل «صدقة لاتباع و لاتوهب و لاتورث» و «الوقوف علي حسب ما يوقفها اهلها». بنابراين عقيده، وقف با پيدايش «امكان فروش» از بين نميرود و تنها با «فروش» باطل ميشود. ميتوان گفت تا زماني كه هدف از وقف قابل تحقق است مجوز فروش موقوفه به وجود نميآيد و مواردي كه اجازه فروش داده شده است به گونهاي است كه ديگر اراده واقف، قابليت تحقق ندارد و بنابراين انتفاي هدف موجب بطلان وقف ميشود ولي باز هم ماهيت وقف از بين نميرود و به همين جهت بدل وقف در صورت تلف و ثمن معامله و مالي كه با آن خريده ميشود خود به خود وقف است.
ادامه دارد ...
منبع :
www.aqrazavi.org
فصل يازدهم
فروش موقوفه
مبحث اول ـ موارد امكان فروش
1ـ چنان كه گذشت ماهيت وقف، حبس مال است كه خود به معني عدم نقل و انتقال است و علي الاصول نبايد موقوفه از وضعيت وقفي خودخ ارج شود و بدين جهت رهن آن نيز جايز نميباشد زيرا ممكن است در اثر عدم پرداخت دين منجر به فروش ملك مورد رهن گردد و ماده 349 ق.م. اصولاً بيع وقف را جايز نميداند. بنابراين در بعضي موارد كه قانونگذار امكان فروش را پيشبيني كرده امري استثنايي و خلاف اصل است.
__ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
---------
