اولين واقف در اسلام
مخيريق از عالمان بزرگ اهل کتاب در مدينه بود. وي مردي ثروتمند بود و پيامبر را بسيار دوست داشت؛ از اين رو در روز شنبه اي که جنگ احد آغاز شد به يهوديان گفت: شما مي دانيد ياري دادن محمد بر شما لازم است، پس برخيزيد و او را ياري دهيد. آنها گفتند امروز شنبه است و طبق عقيده خودمان نبايد کاري انجام دهيم . مخيريق گفت شما شنبه اي نداريد سپس اسلحه خود را به دوش گرفت و براي ياري پيامبر به سمت احد حرکت کرد. وي قبل از حرکت، به خويشانش چنين وصيت کرد: اگر من امروز کشته شدم، دارايي من در اختيار محمد (ص) خواهد بود تا بنابر رهنمود خدا، در هر راهي که صلاح مي داند صرف کند. هنگامي که جنگ شروع شد، با دشمنان پيامبر جنگيد و کشته شد. پيامبر (ص) اموال اورا پذيرفت و وقف کرد. دارايي او هفت نخلستان بود که به "حوائط سبعه" معروف است؛ از اين رو اولين واقف در اسلام، پيامبر اکرم (ص) است که اموال مخيريق را وقف کرد.
ادامه دارد ...
منبع :
تاريخچه وقف بعد از اسلام
پس از ظهور دين اسلام، وقف با تأثير پذيري از جهان بيني اسلام و اعتقاد به معاد به صورتي استوار و جهت دار مطرح گرديد. بينش اسلامي باعث شدکه روز به روز بر شمار موقوفات افزوده شود، تا جايي که بسياري از مساجد، مدارس، بيمارستان ها، و... داراي املاک موقوفي شدند، تا از اين راه مخارج آنها تأمين شود.
معصومين عليهم السلام که الگوهاي عملي در مسير تکامل بشر مي باشند، در عمل به اين موضع پيش قدم بودند و اموال زيادي را براي مصارف مختلف وقف مي کردند.
ادامه دارد ...
منبع :
اسلام معنا بخش وقف
اسناد و شواهد در ايران باستان نيز گوياي اين مطلب است که تشکيلات يا از سوي دولت ها در اين خصوص ترتيب داده شده بود. هخامنشيان، اشکانيان و ساسانيان به عنوان دولت هايي مقتدر که در پي هم سرزميني وسيع را اداره مي نمودند و از اين تشکيلات برخوردار بوده اند، در اين زمينه پيش قدم مي باشند. ظهور اديان به ويژه دين مبين اسلام، وقف را معنايي روشن تر بخشيده است. رهنمودهاي قرآن کلام آسماني مسلمانان در تشويق انسان ها به خيرات و نکوهش مال اندوزي و نيز عملکرد پيامبر اسلام (ص) و ائمه اطهار در ترويج اين سنت حسنه، نقشي عظيم ايفا نموده است. رونق يافتن اين امر در شکوفايي اوضاع اقتصادي و اجتماعي کشورهاي اسلامي، تأثير چشمگيري داشت. موقوفات به عنوان ثروت هاي عمومي و منبع درآمدي براي عموم مردم مورد توجه حکام و دولت ها قرار گرفته و به صورت نهادين درآمده. با پيروزي انقلاب اسلامي ايران، وقف و اوقاف، فلسفه ديگري يافت و بسياري از موقوفات احيا گشته و درآمد آنها صرف نيات واقفين با رنگ مذهبي گرديده، چنان که امام خميني (ره) در اين مورد فرمودند:
اگر تبليغات دولت رايج شود، خواهيد ديد که از همين نذر و وصيت چه خدمت هايي به کشور و توده مردم مي شود و بي شک نيمي از اداره کشوررا اين گونه چيزها مي چرخاند.
ادامه دارد ...
منبع :
لینک مطلب :
وقف از نگاه حقوقي
اگر مال موقوفه توسط ديگري تلف شود و متلف مثل يا قيمت آن را بدهد در اين كه بدل مذكور خود به خود وقف ميباشد يا اينكه مجدداً بايد وقف گردد، بين صاحبنظران اختلاف است. دكتر امامي مفاداً عقيده دارد كه بدل مال بايد مجدداً وقف شود زيرا وقفيت مال موقوفه با تلف آن از بين رفته است و مال جديد نياز به وقف جديد دارد. دكتر كاتوزين به ملاك ماده 791 ق.م. ميگويد كه شخصيت حقوقي موقوفه در مال جديد ادامه دارد و اين نظر راجح است زيرا اگر نظر اول را بپذيريم معلوم نيست مال جديد را چه كسي بايد وقف نمايد و چه الزامي براي وقف كردن آن خواهد بود و اگر كسي بدل را وقف نكرد تكليف چه خواهد بود.
2ـ اگر مال موقوفه بكلي از بين نرفته است ولي صلاحيت انتفاع مورد نظر را ندارد مانند آنكه بناي خانه منهدم شود به طوري كه قابل سكونت نباشد ولي از عرصه آن به نحو ديگري ميشود استفاده كرد و يا درختي كه خشك شده ولي چوب آن قابل استفاده است در اين صورت بعضي از فقها وقف را باقي ميدانند (امام خميني در تحريرالوسيله ـ محقق حلي در شرايع ـ شهيد ثاني در مسالك ـ علامه حلي در قواعد ـ محقق ثاني در جامع المقاصد ـ سيدمحمدجواد حسيني عاملي در مفتاح الكرامه و غيرهم). بعضي قائل به تفصيل شدهاند بدين نحو كه اگر شرايط صريح يا ضمني وقف از بين برود، وقف باطل ميگردد مانند آنكه خانه براي سكونت و يا درخت براي استفاده از ثمره آن وقف گردد كه با انهدام خانه يا خشك شدن درخت وقف از بين ميرود؛ ليكن اگر منفعت به خصوص مورد نظر واقف نباشد وقف به حال خود باقي است و بنابراين عرصه خانه و تنه درخت خشك شده به حالت وقفيت باقي ميماند (نجفي در جواهرالكلام، طباطبايي در عروة الوثقي و غيرهم).
پس ميتوان گفت اگر انتفاع مورد نظر واقف شرط بقاي وقف باشد با از بين رفتن صلاحيت اينگونه انتفاع، وقف از بين ميرود و اين تحول گاه موجب فروش موقوفه و گاه سبب بطلان آن ميگردد، و در غير اين صورت به حال خود باقي است.
__ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
---------
منبع :
www.aqrazavi.org
