۲۲ درصد از تولید ناخالص داخلی كشور مربوط به بخش كشاورزی است. با این حال برای رونق آن در طول سال های گذشته چندان چاره اندیشی نشده است.

برخی بر این باورند كه مشكلات بخش كشاورزی ناشی از علمی نبودن و استفاده نكردن از دانش روز است. عده ای دیگر تكنولوژی و وسایل مدرن را راه حل برون رفت از مشكلات كشاورزی می دانند. این مطلب مروری است بر مشكلات این بخش با تكیه بر استفاده از مكانیزاسیون در صنعت كشاورزی.

امنیت غذایی و تأمین غذا یكی از محوری ترین استراتژی های تدوین شده دهه های اخیر در متن برنامه های توسعه اقتصادی فرهنگی كشور بوده كه نقشی بسزا در عرصه حركت، توسعه و پویایی بخش كشاورزی كشور و استقلال آن را به دنبال خواهد داشت. غذا به عنوان اساسی ترین نیاز بشر، اگرچه در نگاه اولیه تأمین و تهیه آن، نما و ماهیتی كشاورزی و مزروعی داشته لیكن تأمل و تعمق در آن لزوم برانگیختن عزم و اراده ملی و گسترده را مورد تأكید و تأیید قرار می دهد. لذا داشتن نگرشی برای تأمین این امنیت كه به خودی خود ملاحظات متنوع سیاسی، اقتصادی، تكنولوژیكی و ... را دارد، صرفاً و لزوماً متوجه بخش كشاورزی و دست اندركاران، برنامه ریزان و فعالان این عرصه نیست. چرا كه امنیت غذایی با در نظرگیری مؤلفه های تأثیرگذار مستقیم و غیرمستقیم مرتبط با آن، موضوعی ملی بوده و نیازمند همسویی، همراهی و انسجام بخش های مختلف تصمیم سازی و تصمیم گیری در سطح كلان كشور است.

علی رغم ظرفیت های غنی و بالقوه موجود در حوزه كشاورزی و توانمندی های تخصصی و انسانی، لیكن به دلیل بروز محدودیت های منطقه ای و گاهاً جهانی در منابع پایه ای تولید این بخش از جمله محدودیت در منابع آب كشاورزی، زمین و عرصه كشت و زرع، ملاحظات اكولوژیك و زیست محیطی و ... هر اهل فنی را متقاعد بر بهره گیری و استفاده از دانش و تكنولوژی در این راه می سازد. ضمن این كه رشد روزافزون جمعیت جهان و از طرفی ثبات و در برخی موارد كاهش در منابع اصلی تولید محصولات كشاورزی مشخص می گردد، دستیابی به استقلال و امنیت در تولید محصولات كشاورزی، دیگر از طریق راهكارها و راه حل های مرسوم و موجود چاره ساز نبوده و نیاز به ترسیم، معرفی و به كارگیری تكنیك های جدید و مؤثر دارد و همین امر مؤید لزوم و ضرورت دانش محوری و برنامه محوری در دستیابی به اهداف و افق های ترسیمی خواهد بود.

باید مدنظر داشت بخش كشاورزی نیز به عنوان یكی از بخش های اصلی اقتصاد در كنار صنعت و خدمات، با داشتن سهمی حداقل ۲۲ درصدی از تولید ناخالص ملی، نقشی بسزا در اقتصاد كشور دارد. لذا نظر به وابستگی متقابل این بخش با سایر حوزه های اقتصادی از جمله صنعت و معدن، خدمات و ... ارتقا و پایداری آن حقیقتاً بدون در نظرگیری آثار و تعاملات سایر حوزه ها میسر نخواهد بود.

با این اوصاف اگرچه ملاحظه ساختار عمومی كشور، ساختاری سنتی، با ملاحظات و تمایلات صنعتی را به ذهن متبادر می سازد لیكن می بایست برنامه ها و اهداف به گونه ای ترسیم گردند كه ضمن در نظر گیری وجوه فرهنگی و اجتماعی موجود در ساختار فعلی زمینه لازم جهت صنعتی شدن و برقراری نگرش فرآیندی در توسعه و تكمیل بخش كشاورزی نیز فراهم آید.

وجه تمایز اصلی كشورهای توسعه یافته و توسعه نیافته در دو عنصر صنعت وسرمایه مشخص شده است. كشورهای توسعه یافته با تلاش و حضور مؤثربخش خصوصی و آزادسازی اقتصادی و سرمایه گذاری در بخش تحقیقات به یك پیوستگی كامل تكنولوژیك، طی سیری طبیعی، دست یافته اند و در مقابل كشوهای توسعه نیافته علی رغم اذعان و پذیرش این امر به دلیل ملاحظات سیاسی و اجتماعی و همچنین انحصارطلبی و مدیریت كشورهای توسعه یافته در انتقال دانش، صرفاً مصرف كننده و به نوعی وابسته بی چون و چرا به كشورهای گروه اول گردیده اند.

و در كنار تمامی موارد ذكر شده و سایر موارد كه ذكر آن از حوصله این گفتار خارج بوده، نكته كلیدی و اساسی در پیشبرد این هدف، انسجام، هماهنگی و همگنی نگاه و برنامه ها جهت توسعه صنعتی بخش كشاورزی است كه این امر نیز خود نیازمند درك و همگرایی درونی و بیرونی در اركان تصمیم ساز كشور است.

ادامه مطلب

بهار ۹۰ می تواند آغازی نو برای اقتصاد ایران باشد. هر چند جریان تغییرات اقتصادی از ۲ سال پیش شروع شده، با این حال امسال نقطه عطفی برای آن است.

عطف از آن جهت که اولین گام اصلاحات اقتصادی مقتدرانه برداشته شد و برخلاف نظر بسیاری از صاحب نظران و اقتصاددانان، نه تنها اقشار جامعه آسیبی ندیدند، بلکه محرومان از این اصلاحات سود برده و رفاه آنان افزایش یافت.

بر همین مبنا، سرمایه ای که از موفقیت اجرای طرح هدفمندی یارانه ها نصیب جامعه اقتصادی شده و اعتماد از دست رفته ای که در حوزه اقتصاد بازگشته، می طلبد که از این سرمایه و اعتماد نهایت بهره مندی صورت پذیرد و با یک توان مضاعف، سد توسعه نیافتگی در ایران شکسته شود.

براساس همین منطق بود که امسال از سوی مقام معظم رهبری، سال جهاد اقتصادی نامیده شد. جهاد زمانی صورت می پذیرد که عمل جهاد از مقبولیت عمومی برخوردار باشد و مردم از نظر فکری و روحی آمادگی مبارزه و حذف مانع پیش رو را داشته باشند. موفقیتی که از اجرای طرح هدفمندی یارانه ها به دست آمد، به تمام عناصر تشکیل دهنده نظام اقتصادی این شهامت را داد که چنانچه پشت هر اصلاح اقتصادی، پشتکار، همت و تدبیر باشد، قادر خواهند بود که سخت ترین موانع را از پیش رو بردارند و مسیر را برای پیشرفت و توسعه هموار نمایند. بنابراین با استفاده از همین اراده ایجاد شده، می توان سایر محدودیت های اقتصاد را با رفتارهای جهادی اصلاح کرد و قله های ترقی را یکی پس از دیگری فتح نمود. به منظور دستیابی به موفقیت با استفاده از رفتارهای جهادی، توجه به شرایط زیر ضروری است:

۱) رفتارهای جهادی برگرفته از ارزش های دینی و اخلاقی است. لذا موتور حرکت در این گونه اقدامات بهره مندی از نیروهای معنوی است. ایران در این خصوص بویژه در ایام دفاع مقدس بهره های فراوانی از انگیزه های معنوی برده و چنانچه در این سال و در عرصه اقتصادی قرار است اقدامی جهادی شود، لازم است که آن تجربیات را دوباره واکاوی کرد و مجدداً در کالبد جامعه تزریق کرد. طبیعی است استفاده از ابزارهای متداول و مادی موجود در دنیا قادر نخواهد بود که اقدامی جهادی در حوزه اقتصاد را نمایان کند. آنچه می تواند جهشی بزرگ در عرصه اقتصاد فراهم نماید، بهره مندی از روحیات معنوی است.

۲) ویژگی دوم رفتارهای جهادی، شهامت و ایستادگی در مقابل پدیده های به ظاهر غیرقابل شکست است. طبیعی است چنانچه موانع به آسانی قابل حل باشد، نیازی به رفتار جهادی نیست. آنچه اقدامی را جهادگونه می نمایاند، شکست ناممکن ها و چاره اندیشی برای موانع بزرگ و غیرقابل دسترس است. لذا رفتار جهادی در اقتصاد، بهبود و از بین بردن پدیده های نامیمون است که سالیان سال به جان اقتصاد ایران افتاده و اجازه رشد و شکوفایی را نمی دهد. مواردی همچون بیکاری، تورم، فساد و توزیع ناعادلانه درآمد و ثروت که حل این موانع میسر نیست مگر با اقدامی جهادی.

۳) همراه با شهامت و ایستادگی در مقابل سختی ها، تدبیر و استفاده از تکنیک ها و تاکتیک های روز، عنصر دیگر رفتار جهادی است. بی شک هیچ گاه شهامت و ایستادگی مترادف با جهالت و استفاده تام از قوه قهریه نیست بلکه جهاد علیه پدیده منفی زمانی معنا پیدا می کند که شهامت و تدبیر با هم همراه باشد و معضلات با تیغ عقل و قدرت از بین روند و اصلاح رفتارها بر مدار درایت و اقتدار صورت پذیرد.

۴) یکی دیگر از مؤلفه های رفتار جهادی، بهره مندی از روحیه ساده زیستی است که انصافاً لازمه و شرط حقیقی پایداری پیشرفت و توسعه است. بی تردید در مقام اصلاحات اقتصادی، انگیزه های مادی و مالی بسیار فریبنده است و در این مرحله پای بسیاری از دلدادگان به نظام و انقلاب را سست و دل و عقل آنها را فریفته است. لذا یکی از استوانه های رفتار جهادی، اغفال نشدن در مقابل زرق و برق دنیا و چشم داشتن به اجر اخروی است.

۵) و در نهایت ایثار و از خودگذشتگی، راز و رمز رفتار جهادی است. از حق خود گذشتن و پایبند بودن به اصول اخلاقی، غایت رفتار جهادی است. هدفی که فی الواقع جامعه ما سخت نیازمند آن است و به دلیل نبود آن، آفت های بسیاری گریبانگیر نظام اقتصادی ما شده است. حقیقت آن است که جهاد اقتصادی نیازمند ترویج فرهنگ جهادی است و چنانچه فرهنگ جهادی رواج یابد، خود به خود جهاد اقتصادی رخ می دهد.
 
 وبلاگ یک استکان چای داغ
http://chaei.blogfa.com
--------
منبع :
روزنامه جام جم ( www.jamejamonline.ir )