موعود

برخی از علمای اهل سنت در صدد انکار و توجیح روایات مهدویت برآمده تا این موضوع مهم را در جامعه لوث کنند که از آن جمله می‏توان از افراد زیر نام برد:
1- ابن خلدون؛ او گر چه موضوع مهدویت را مشهور بین کافه اهل اسلام در گذر زمان می‏داند ولی با تمسک به قاعده جرح، مقدم بر تعدیل است(139) در صدد ابطال روایات مهدویت برآمده است.(140)
2- محمد ابوزهره؛ او نیز خط ابن خلدون را ادامه داده و می‏گوید: علمای اهل سنت در سندهای این احادیث خدشه کرده‏اند و لذا این عقیده را نزد اهل سنت ثابت نمی‏داند.(141)
3- سعد محمد حسن از شیوخ ازهر؛ او نیز به دنبال نقادین احادیث مهدویت رفته و حرف‏های آنها را تکرار می‏کند.(142)
4- محمد فرید وجدی؛ او می‏گوید: بسیاری از امامان حدیث، احادیث مهدویت را تضعیف نموده‏اند....(143)
5- احمد امین مصری؛ او نیز به کلام ابن خلدون رضایت داده است.(144)
6- شیخ جبهان؛ او نیز از جمله کسانی است که گمان کرده احادیث مهدویت همگی باطل است.(145)
7- شیخ سائح لیبیایی؛ او نیز از جمله کسانی است که احادیث مهدویت را نقد کرده است.(146)
پاسخ اجمالی:
از آنجا که تکیه گاه کلام عموم مخالفین احادیث مهدویت، ابن خلدون است لذا در نقد کلمات آنها به ردّ کلام ابن خلدون به صورت اجمالی بسنده می‏کنیم:
1- ابن خلدون هنگام نقد احادیث مهدویت تنها به برخی از روایات می‏پردازد در حالی که روایات دیگری وجود دارد که از صحت سند برخوردار است. لذا دکتر بستوی 46 روایت را با سند صحیح یا حسن در زمینه مهدویت در کتاب خود آورده است.(147)
2- او تنها اسامی برخی از صحابه را نقل کرده که احادیث مهدویت را نقل کرده‏اند در حالی که بیش از اینهاست، و لذا شیخ عبدالمحسن بن حمد العباد اسامی 26 نفر از صحابه را که ناقل احادیث مهدویتند نقل کرده است.(148)
3- همو می‏گوید: ابن خلدون شخصی مورخ است نه رجالی و لذا به تضعیفات او توجهی نمی‏شود....(149)
4- اینکه ابن خلدون جرح را مقدم بر تعدیل می‏داند نزد اهل سنت عمومیت ندارد؛ زیرا عوامل جرح نزد آنان مختلف است. برخی با کوچک‏ترین جهت راوی را جرح می‏کنند لذا متخصصان فن شرط کرده‏اند که علت جرح باید تفسیر شود که به چه جهتی بوده است. از جمله کسانی که این قاعده را قبول ندارند ابن حجر عسقلانی، قاضی سبکی، خطیب بغدادی، نووی، سخاوی، سیوطی و سندی است.
دکتر عبدالحکیم بستوی می‏گوید: حتی در صورتی که جرح در راوی به اثبات برسد هر جرحی روایت را از اعتبار ساقط نمی‏کند بلکه برخی از جرح‏ها است که شدید بوده و مستلزم ترک روایت است. و برخی تا این حد نیست، بلکه راوی متصف به جرح با غیر خود از کسانی که دارای اعتبارند تقویت شده و روایتش قابل احتجاج است.(150)
5- ابن خلدون احادیث را احصا نکرده و نمی‏داند که از حد تواتر گذشته است و لذا احتیاج به بررسی سندی ندارد.