"محمدرضا فرزين"‌ با تشريح اصلاح الگوي مصرف و محورهاي طرح تحولات اقتصادي، چالش ها و موانع ساختاري اقتصاد کشور در عملياتي کردن اصلاح الگوي مصرف،'گفت: ‌اصلاح الگوي مصرف يک مفهوم بسيار کلي است که هم در بخش و ابعاد مختلف فرهنگي، رفتار مصرفي مردم، دولتمردان و برنامه هاي مشخص و هم در سياست هاي اقتصادي بايد ديده شود.
وي با اشاره به اينکه طرح تحول اقتصادي در راستاي اصلاح الگوي مصرف است،‌ اظهار داشت: به عنوان نمونه در مقدمه لايحه هدفمند کردن يارانه ها چهار محور اساسي، ‌تخصيص بهينه منابع، ‌تحقق عدالت، اصلاح ساختار اقتصادي و مديريت مصرف ديده شده است.
سخنگوي کارگروه طرح تحول اقتصادي، ادامه داد: در بخش حامل هاي انرژي علاوه بر اصلاح قيمت نفت، انجام يکسري اصلاحات غيرقيمتي در اقتصاد نيز ضروري است تا بسوي اصلاح الگوي مصرف حرکت کنيم که مجموعه اين عوامل در لايحه ديده شده است.
وي افزود: لايحه هدفمند کردن يارانه ها يک بسته سياستي منسجم براي اصلاح الگوي مصرف انرژي است.
به گفته فرزين، براي بهبود و اصلاح الگوي مصرف از طرح هاي بهينه سازي مصرف انرژي در کشور در بين خانوارها و توليدکنندگان و همچنين از حمل و نقل عمومي به ويژه حمل و نقل ريلي حمايت مي شود.
سخنگوي طرح تحول اقتصادي گفت: در راستاي اصلاح الگوي مصرف‌، بسته هايي نيز ‌در بخش کشاورزي و صنعت در حوزه بهينه سازي منابع تهيه و اجرا خواهد شد.
 

شايد بتوان گفت مهمترين عاملي که باعث شده اتلاف انرژي در کشور ما سرانه مصرفي بالايي داشته باشد، نبود آگاهي و فرهنگ سازي مناسب در اين بخش است.
بدون شک کشورهاي موفق و پيشرفته ، بالا بردن سطح آگاهي هاي عمومي در زمينه مصرف بهينه انرژي را مهمترين عامل به وجود آورنده عزم همگاني در کاهش مصرف انرژي دانسته اند و استفاده از رسانه هاي عمومي از قبيل راديو، تلويزيون و روزنامه ها را به عنوان ابزارهاي بسيار کارآمد در اين زمينه ذکر کرده اند. اغراق نيست اگر بگوييم اولين و مهمترين گام درباره بهينه سازي مصرف انرژي در کشور بالا بردن سطح آگاهي هاي مردم و فرهنگ سازي است. بر اين اساس ، با توجه به نقش و اهميت اين موضوع تلاش شده است ، پيشنهادها و راهکارهاي مناسبي که با اجراي آنها بتوان اصول مصرف و فرهنگ بهينه سازي و بهره وري انرژي را در جامعه ايراني نهادينه کرد، ذکر شود. اهم اين پيشنهادهاعبارتند از: اعمال مقررات ملي ساختمان و اجراي آيين نامه 2800به همراه رعايت اصول مبحث 19مقررات ملي ساختمان - بازنگري آيين نامه ها و قوانين شهرسازي با ملحوظ نظر قراردادن مساله بهينه سازي و اتلاف نکردن انرژي - تلاش در جهت تحقق اصول بهره وري از طريق ادارات و سازمان هاي دولتي و خصوصي در کشور - توسعه دولت الکترونيک و جلوگيري از سفرهاي غيرضروري شهري - حرکت از کثرت به وحدت سازمان هاي متولي امور انرژي کشور- استفاده از منابع تجديدپذير و پايان ناپذير انرژي - جايگزيني منابع ايمن ، ارزان و پاک انرژي از قبيل انرژي هسته اي با سوختها و منابع فسيلي - معرفي دوره اي سازمان ها و ادارات نمونه در موضوع صرفه جويي در مصرف انرژي - اعطاي تسهيلات و مشوقهاي مادي به واحدهايي که در حد متعادل و کمتر انرژي مصرف مي کنند- جلوگيري از برقهاي غيرمجاز و سوئاستفاده ها- نصب کنتورهاي چند تعرفه و اعمال نرخهاي متفاوت براي ساعات عادي و اوج مصرف برق - مراجعه بازرسان انرژي به منازل و ادارات براي بررسي و تحقيق درخصوص اتلاف انرژي (بازرسي انرژي )- راه اندازي گروههاي ثابت و ساير آموزش بهينه سازي مصرف انرژي در سطح شهر (اتوبوس هاي ثابت و سيار)- ترويج فراخوان هاي عمومي در جهت فرهنگ سازي براي کاهش مصرف انرژي در کشور- برپايي نمايشگاه هاي موقت و دائم بهينه سازي و اصول مصرف انرژي - برگزاري دوره هاي آموزشي کوتاه مدت براي مديران و مسوولان بخشهاي صنعتي و آموزشي - استفاده از تجربيات ديگر کشورهاي پيشرو در اين زمينه همچنين الگوبرداري از نوع و نحوه برنامه ريزي آنها در مسير مقابله با اتلاف انرژي -برپايي و راه اندازي کارگاه هاي آموزشي اصول بهينه سازي مصرف انرژي در سطح کشور- تهيه بروشور و دفترچه هاي راهنماي بهينه سازي و مصرف انرژي و پخش مناسب و گسترده آن در مدارس و مراکز آموزشي -درج اطلاعات ، پيشنهادها و پيامهاي آموزشي مربوط به امور انرژي روي قبوض برق و گاز -ارسال پيامهاي آموزشي از طريق سرويس پيام کوتاه (SMS)- پخش انيميشن و تيزرهاي جذاب و پرمحتواي تلويزيوني درخصوص آموزش و يادگيري اصول مصرف بهينه انرژي (مانند پخش برنامه داوود خطر و سيا ساکتي به منظور يادآوري مفاهيم ، مباني و مخاطرات در آموزش راهنمايي و رانندگي)- نمايش اطلاعيه ها و پيامهاي آموزشي روي بيلبوردهاي تبليغاتي درون شهري - استفاده وسيع از راديو، تلويزيون و جرايد براي اطلاع رساني و آگاه سازي عمومي و تقويت فرهنگ مصرف انرژي - گنجاندن مساله بهره وري و مصرف بهينه انرژي در کتابهاي درسي دانش آموزان - راه اندازي بانکهاي اطلاعاتي به منظور شناسايي ، معرفي و مطالعه نشريات و منابع معتبر بين المللي - حمايت از طرحها و پايان نامه هاي دانشجويي در مباحث مرتبط با بهبود و بهينه سازي مصرف انرژي - انعقاد تفاهم نامه همکاري با کشورهاي پيشرو در مباحث مربوط به بهينه سازي مصرف انرژي - تشويق و حمايت از محققان و مولفان در مباحث مختلف انرژي آينده نگري ايجاب مي کند دولت و سازمان هاي متولي امور انرژي هر چه سريع تر با برنامه ريزي و وضع قوانين و مقررات و آگاه سازي مردم براي مصرف هوشمندانه انرژي و رعايت اصول و نکات فني به منظور بهره وري و بهينه سازي مصرف انرژي بيش از پيش گام بردارد تا اين هدف مهم ملي محقق شود.
ارسلان محمدي
منبع:روزنامه جام جم
 

• تنها اسراف در مصرف آب و برق و گاز که خیلی هم اهمیت دارد نیست که لطمات شدیدی به اقتصاد ما می زند.

• تنها اسراف در مصرف آب و برق و گاز که خیلی هم اهمیت دارد نیست که لطمات شدیدی به اقتصاد ما می زند. بطوریکه آمارها نشان می دهد و خود مسئولین بارها اعلام کرده اند داروهائی که برای بیماران در کشور ما تجویز می شود بسیار بیش از حد لازم است. همچنین بعضی رویه های غلط اداری که بتدریج در شبکه اداری ما رایج شده است نیز مشکلات و خسارات مالی فراوانی را باعث می شود. دیگر امروزه داشتن منشی با اطاق و مبلمان و تلفن و کامپیوتر جداگانه، مخصوص وزرا معاونین و مدیران پرکار که حجم کار آنان داشتن چنین امکاناتی را ایجاب می کند نیست، بلکه دیده شده هر مسئولی بقدر نفوذ و امکان دسترسی که به بودجه دارد چنین امکاناتی را برای خود دست و پا می کند که علاوه بر تحمیل هزینه غیرلازم به بیت المال باعث معطلی و اتلاف وقت مراجعین می شود. وقتی کسی نامه ای را می خواهد به اداره ای بدهد باید به اطاق منشی اداره مراجعه کند و پس از کسب اجازه از منشی و معطلی معمول وارد اطاق رئیس شده و نامه خود را به رویت او برساند در صورت موافقت او نامه در دبیرخانه ثبت شده و تازه بورکراسی معمول برای رسیدگی به موضوع نامه شروع شود.
  در اینجا این پرسشها مطرح می شود چه مسئولینی با چه حجم کاری باید دم و دستگاه منشی و تشریفات آنرا داشته باشند؟ چرا باید مراجعین یکی بعد از دیگری با اجازه منشی وارد اطاق رئیس شوند مگر رئیس با همه مراجعین حرفهای محرمانه ای دارد مگر آن مبل های متعددی که در اطاق رئیس گذاشته شده برای نشستن مراجعین نیست؟ گذاشتن اینگونه موانع در راه ارتباط مردم با دستگاه اداری و مسئولین مملکت برای چیست؟ چنین قید و بندهائی که در بعضی دستگاه های نوظهور که روز بروز هم بیشتر می شود قبلاً معمول نبوده است. چرا نامه ای را که شخصی می خواهد به اداره ای بدهد باید قبل از ثبت در دفتر، در واقع پذیرش نامه رئیس اداره باید اجازه ثبت نامه را بدهد یعنی خواسته های مردم را قبل از رسیدگی کنترل و انتخاب کند؟ مردم باید بتوانند همه خواسته های خود را مستقیماً در مراجع اداری منعکس کنند و اداره مربوطه طبق مقررات به آن رسیدگی کرده جواب طرف را بدهد. انتخاب درخواستهای مردم بوسیله مسئولین و نپذیرفتن بعضی از آنها و برقراری چنین تشریفات زائد و هزینه بر به معنای ایجاد فاصله بین مردم و مسئولین مملکتی است. در صورتی که مردم بتوانند دورنگار نامه خود را به اداره ای بفرستند و آن نامه جریان اداری خود را طی کرده و پاسخ آن به همان شماره دورنگار ارسال شود در اکثر موارد مراجعه حضوری متقاضی لازم نبوده از بسیاری از آمد و رفت های خیابانی، تحمل و ایجاد ترافیک های بیشتر و مصرف سوخت و آلوده کردن هوا و اتلاف وقت اشخاص جلوگیری خواهد شد. انجام همین امر ساده که هیچ منع قانونی هم ندارد باعث حذف خیلی از هزینه های مادی و معنوی و جلوگیری از اتلاف وقت مردم خواهد شد.
  همچنین بی مبالاتی هائی که در هزینه کردن بعضی بودجه ها می شود مشکلات و خسارات زیادی ببار می آورد. برای اینکه کلی گوئی نشده و نمونه روشنی را بنمایانم که قابل رویت و رسیدگی باشد بعضی اقدامات شهرداری مهرشهر کرج را عنوان می کنم. آسفالت خیابانهای مهرشهر مخصوصاً خیابانهای فرعی تقریباً همیشه خراب و پر چاله و در نقاط زیادی دارای گودی است که در مواقع بارندگی و حتی آب پاشی پر از آب می شود.
  هر سال نیز شهرداری اقدام به لکه گیری یا تعمیر بعضی نقاط می کند که پس از شش ماه یا کمتر یا با یک بارندگی وضع بشکل سابق برمی گردد که باز نوبت لکه گیری و تعمیرات فرا می رسد و این دور باطل یعنی خرابی همیشگی خیابانها و هزینه کردن هر ساله شهرداری برای تعمیر با آسفالت های نامرغوب غیراستاندارد ادامه دارد. هزینه آسفالت از سه بخش خرید ماده آسفالت، حمل و نقل و اجرای آسفالت تشکیل می شود و شهرداری بجای خرید یکباره آسفالت مرغوب و استاندارد آنطور که در همه دنیا معمول است یک بار برای چندین سال متحمل این مخارج می شود ولی با تکرار عملیات تعمیرات بیش از تفاوت قیمت هزینه آسفالت استاندارد و نامرغوب، هزینه حمل ونقل و اجرای مکرر آسفالت را می دهد و همیشه هم آسفالت ها خراب و مردم در زحمت اند. شهرداری که خریدار عمده این مصالح است و کارشناسان کافی در اختیار دارد باید بداند مقدار قیر و همچنین نوع و اندازه شن آسفالت معین و تعریف شده است و نوع غیراستاندارد آن را باید جنس تقلبی دانست، و شهرداری نباید به هر علت خریدار کالای تقلبی باشد.
  به موازات و در کنار آسفالت شهرداری، سازمان فاضلاب کانال هائی را که برای نصب لوله های فاضلاب حفاری کرده آسفالت کرده که آسفالت اخیر بر خلاف آسفالت شهرداری صاف و یکدست و متراکم با شن ریز بوده و تاکنون اگرچه به علت نقص زیرسازی در بعضی نقاط نشست هائی دارد ولی مرغوبیت آسفالت آن نسبت به آسفالت شهرداری کاملاً محسوس است. چرا نباید شهرداری اقلا از چنین آسفالتی استفاده کند. مسئول و جواب گوی این خسارتها کیست؟
  مسئله جالب تصمیم شهرداری در تجدیدنظر در طرح پوشش کف پیاده روهای مهر شهر است به این صورت که پوشش موزائیک سطح پیاده روها را به طرح فانتزی عجیبی تغییر داده یعنی پوشش اصلی کف را سنگهای کاملا سفید حدوداً چهل در چهل سانتیمتر به ردیف در عرض پیاده رو در کنار هم قرار داده و فاصله هر دو ردیف را در عرض پیاده رو نواری به عرض حدود ده سانتیمتر سنگ تر اورتن بتونه شده قرمز رنگ چند میلیمتر پایین تر از سطح سنگ سفید اصلی کار گذاشته بطوریکه به علت گودی چند میلیمتری نوار سنگ تراورتن، در قدم گذاشتن در پیاده رو، ناصافی زیر پای خود را کاملا حس می کنید یا در عدم دقت در قدم برداشتن مخصوصا در دویدن بچه ها امکان گیر کردن نوک کفش به برجستگی سنگ فرش اصلی نسبت به نوار قرمز فاصله سنگها، امکان زمین خوردن وجود دارد. همچنین سطح صاف سنگفرش سفید اصلی با یک بارندگی و یا شستن لغزنده شده و امکان زمین خوردن عابرین را فراهم می کند و دیگر اینکه سفیدی سنگ فرشهای اصلی باعث نمایان بودن گل حتی چرک معمولی جای کفش عابرین می شود. علاوه بر این چون این سنگهای سفید مانند موزائیک ابعاد کاملا مشخصی ندارند و در کار گذاشتن آن نیز دقت لازم نشده است فاصله سنگها در بعضی نقاط خالی و در بعضی نقاط بطرز نامناسب و زشتی از سیمان انباشته شده است جمع این همه عیب در یک کار ساده فرش پیاده رو واقعا عجیب است! و این شاهکار را هر کس می تواند در پیاده روی اطراف شهرداری مهر شهر ملاحظه کند. تعجب در این است که در همسایگی و چسبیده به ساختمان شهرداری، محکم ترین و زیباترین کف پوش پیاده رو اجرا شده و شهرداری نتوانسته از آن یاد بگیرد. وتعجب آورتر اینکه بجای اینکه این اصلاحات! را از نقاط زیادی که پیاده روهای آن فرش نشده است شروع کنند اول شروع به تخریب موزائیکهای صحیح و سالم خیابان امام خمینی کرده و ابتکارات اصلاحی را از آنجا شروع کرده اند. در این مورد با دورنگار، درخواستی از شهرداری شد که به آن اعتنائی نکردند. ممکن است تصور شود پرداختن به چنین اقدامات خلاف یا اشتباهی که در یک شهرک کرج انجام شده چندان واجد اهمیت و قابل ذکر نباشد ولی اولا چنین مدیریتی در زندگی صدها هزار ساکنین این منطقه به انواع مختلف تأثیر سوء خود را ظاهر می کند و نیز برخورد با آن باعث جلوگیری از مسئولیت ناپذیری بعضی مسئولین در همه امور مملکت است.
  اقدام دیگر این شهرداری که مفید و قابل توجه است اقدام به کشت درخت و ایجاد فضای سبز در زمینهای بایر شهرداری است که هزینه های اولیه آن یعنی حفر محل های کشت درخت و احداث جوی و مخصوصا آبیاری آن در فصل تابستان مبلغ قابل توجهی است. ولی متأسفانه درختان کاج و سرو کشت شده اغلب کوچک و ضعیف است که با محدودیت امکان آبیاری آن تصور نمی شود که یک تابستان هم دوام آورند و در صورت دوام آوردن هم سالهای زیادی باید آبیاری شوند تا از لحاظ آبیاری خودکفا شده و بی نیاز شوند و متأسفانه نقاط مشابهی در مهرشهر وجود دارد که سالهای قبل به همین ترتیب درخت کاری شده و به علت بی آبی قسمت زیادی از درخت های کشت شده آن از بین رفته است.موارد ذکر شده از بی اعتنائی نسبت به صرفه جوئی در هزینه کردن بیت المال و عدم انجام کار صحیح و با ارزش در قبال هزینه صرف شده همچنین عدم توجه به رضایت مردم در انجام امور چیزی است که به علت امکان وقوع آن در موارد مختلف باید با آن برخورد جدی شده و موارد پیگیری شود.

•  

• غلامعلی رهبری

• چگونگی صرفه‌جویی و مصرف انرژی، آب و زمان در سراسر دنیا

• دنیای پر از هیاهو و پرمشغله امروز، به کمتر کسی فرصت دوراندیشی و تفکر درباره حفظ سرمایه‌های پرارزش مانند انرژی، زمان و ... می‌دهد. این در حالی است که آمارها و تحقیقات نشان می‌دهد، به‌رغم زمان‌های گذشته که نیاز به صرفه‌جویی و پس‌انداز سرمایه‌ها محسوس نبود، رشد جمعیت، تغییرات آب و هوایی و کاهش دسترسی به منابع طبیعی بشر امروز را با بحران جدی کمبود منابع مواجه خواهد کرد و در صورت درست استفاده نکردن از منابع موجود، میراثی به غیر از خشکسالی، کمبود انرژی، بیماری و فقر برای نسل‌های آتی باقی نخواهد ماند.
  صرفه‌جویی به معنای مصرف به بهترین نحو ممکن با در نظر گرفتن شرایطی از قبیل منابع موجود، موقعیت اقتصادی و اوضاع اقلیمی جهان است. کسب آگاهی و دانش‌اندوزی در خصوص موارد نامبرده، افراد جوامع مختلف را بیشتر به سمت و سوی آینده‌نگری و استفاده بهینه از منابع سوق می‌دهد. باید توجه داشت درست مصرف کردن و پس‌انداز، نه تنها ضامن آینده‌ای روشن برای فرد و اطرافیان او است، بلکه تأمین کننده آسایش و رفاه هزاران همنوع در قرن حاضر و آینده خواهد شد. شاید تصور این نکته کمی سخت باشد که جلوگیری از هدر رفتن یک قطره آب در هر خانواده می‌تواند از مرگ هزاران نفر که در اثر ابتلا به بیماری‌های عفونی ناشی از کم‌آبی جان خود را از دست می‌دهند، پیشگیری کند.
  بسیاری از افراد به دلیل نداشتن اطلاعات کافی یا مشغله‌های فکری روش‌های استفاده بهینه یا صرفه‌جویی را نمی‌دانند و قادر نیستند از زمان درست استفاده کرده، در مصرف آب صرفه‌جویی کنند یا بخشی از درآمد خود را پس‌انداز کنند. در اکثر کشورهای توسعه‌یافته، برنامه‌های جامعه و راهکارهای مختلف به منظور صرفه‌جویی تدوین شده و در اختیار افراد قرار می‌گیرد.
  ● آب
  استرالیا، از جمله کشورهایی است که مسئولان هر سال با ارائه بروشور و پخش تبلیغات مردم را نسبت به میزان آب مصرفی و مورد نیاز آنها در مصارف گوناگون، منابع موجود آبی، میزان هدر رفتن آب و راهکارهایی که می‌توان صرفه‌جویی کرد، آگاه می‌کنند.
  افزایش تصاعدی هزینه آب برای مشتریان پرمصرف یکی دیگر از راهکارهایی است که در این کشور اجرا می‌شود. هدر رفتن هر قطره آب در ثانیه سبب از بین رفتن ۱۲۰ هزار لیتر آب در سال می‌شود.
  تعمیر شیر آب و جلوگیری از هدر رفتن قطره‌های آب، نگهداری بطری‌های آب در یخچال به منظور پیشگیری از هدر رفتن آن برای سرد شدن، زمان‌بندی و برنامه‌ریزی برای حمام کردن، بستن شیر آب هنگام شست‌وشوی ظروف، تمیز کردن خانه و مسواک زدن در مواقعی که به آب نیاز نیست، شست‌وشوی اتومبیل در کارواش با استفاده از مقادیر اندک آب، قرار دادن آجر یا بطری شیشه‌ای حاوی ماسه در محفظه سیفون برای جلوگیری از هدر رفتن آب، استفاده از شیرهای خروجی تنظیم‌ شونده در حمام و آشپزخانه، نصب کنتورهای خانگی به منظور تعیین میزان آب مصرفی و... از جمله روش‌هایی است که در کشورهای مختلف برای صرفه‌جویی در مصرف آب به کار گرفته می‌شود. در برخی کشورها برای خانواده‌هایی که پیشرفت قابل ملاحظه‌ای در صرفه‌جویی آب می‌کنند، پاداش و جوایزی در نظر گرفته می‌شود.
  تجربه نشان می‌دهد، در منازل و اماکنی که گل و گیاه پرورش داده می‌شود، میزان آب مصرفی به بیشترین مقدار خود می‌رسد، این در حالی است که در بسیاری از موارد مقادیر اندک آب و تا حدی که خاک گیاه یا گلدان مرطوب باشد، کافی بوده و نیازی به استفاده بیشتر نیست.
  کارشناسان معتقدند، آبیاری گیاهان در ساعت‌های توفانی و زمان‌هایی که وزش باد شدید است، باعث اتلاف آب می‌شود.تحقیقات نشان می‌دهد، جایگزین کردن شیرآلات فرسوده، سینک، ماشین‌های ظرفشویی، لباسشویی و سیفون‌های قدیمی با انواع جدید آن تا ۵۰ درصد از اتلاف و هدر رفتن آب پیشگیری می‌کند.
  علامت‌گذاری در سطح آب موجود در استخرها و نظارت به منظور جلوگیری از هدر رفتن آن از دیگر روش‌هایی است که برای این منظور به کار می‌رود. بطور کلی سطح آب استخر در روز نباید بیشتر از دو سانتیمتر کاهش پیدا کند. همچنین بهتر است، آن استخر چند سانتیمتر کمتر از حد معمول
  پر شود.
  با بستن شیر آب هنگام مسواک زدن در هر دقیقه ۱۲ لیتر آب صرفه‌جویی می‌شود و در یک خانواده چهار نفره این رقم معادل صرفه‌جویی ۶۰۰ لیتر آب در یک هفته است. بستن شیر آب هنگام شستن موهای سر با شامپو، در طول هفته بطور متوسط، باعث صرفه‌جویی ۱۵۰ لیتر آب می‌شود.
  ● زمان
  بسیاری از افراد در جست‌وجوی دستیابی به مدت زمان بیشتر برای انجام امور روزانه هستند با مدیریت زمان و صرفه‌جویی وقت می‌توان ساعات دیگری برای انجام کارها اختصاص داد و با آرامش خیال و دور از استرس به انجام کارها پرداخت.
  در کشورهای توسعه یافته، مدیریت وقت یکی از روش‌های کسب موفقیت است.
  اولویت‌بندی و قرار دادن کارهای دشوار و وقت‌گیر در ابتدای فهرست و انجام آن در ساعات اولیه روز، سبب می‌شود که زمان زیادی پس‌انداز شود.
  تحقیقات نشان می‌دهد انجام کارهایی که بدون برنامه‌ریزی و تمرکز و با استرس انجام می‌شود، باعث اتلاف ۸۰ درصدی زمان می‌شود. انسان‌های موفق با تهیه لیست و گزارش از نتیجه انجام کارهای حتی به ظاهر ساده، زمان خود را پس‌انداز می‌کنند.
  انجام کارهایی مانند صحبت کردن با تلفن، خریدهای غیرضروری و پیاده‌روی باعث اتلاف زمان می‌شوند و باید در انتهای فهرست قرار بگیرند.
  ثبت زمان‌هایی که برای انجام این امور صرف می‌شود و محاسبه آن در پایان روز، نشان می‌دهد اکثر افراد مدت زمان زیادی را برای انجام کارهای بیهوده صرف می‌کنند.
  مقایسه نتایج بدست آمده از زمان‌های صرف شده با روزهای گذشته، انجام کارهای گروهی، تعیین اهداف کوتاه و طولانی‌مدت، یادگیری و ارتقای مهارت مسئولیت‌پذیری از دیگر روش‌هایی است که از اتلاف وقت پیشگیری می‌کند.
  کنترل زمان مستلزم این است که افراد خود را در موقعیت نجات و لحظات پایانی یک مسابقه در نظر بگیرند و با سرعت هرچه بیشتر برای رسیدن به موفقیت تلاش کنند.
  استفاده از پیغام‌گیر و منشی تلفنی و اختصاص دادن زمان‌های ویژه برای نمونه قبل از صرف ناهار یا شام برای مکالمات تلفنی یا دریافت و فرستادن پیغام‌های الکترونیکی و کمک خواستن از دیگران از دیگر راهکارهای صرفه‌جویی در وقت است.
  ●‌ انرژی
  در اکثر کشورهای توسعه‌یافته برای پیشگیری از هدر رفتن انرژی برنامه‌های متعددی در دست اجرا است.
  تعویض یا تمیز کردن فیلتر دستگاه‌های برقی یکبار در ماه، نصب ترموستات‌ها‌ی دیجیتالی برای تنظیم دمای اتاق، استفاده بهینه و صحیح از فضای منزل و قرار ندادن وسایل اضافی در منزل، استفاده از حوله یا دستمال پارچه‌ای
  به جای دستمال کاغذی، بسته بودن در و پنجره هنگام استفاده از وسایل گرما یا سرمازا، نصب درزگیر در و پنجره برای جلوگیری از ایجاد سرما در فصل زمستان، تعویض جداره‌های پنجره و درها و روغن‌کاری در صورت نیاز، نصب عایق‌های فایبرگلاس زمانی که از شومینه استفاده نمی‌شود، از جمله روش‌هایی است که باعث صرفه‌جویی انرژی می‌شود.
  از دیگر راهکارهای پیشنهادی می‌توان به باز نگذاشتن در یخچال و فریزر، کاهش فشار آب، تنظیم دمای یخچال و فریزر و جلوگیری از سرد شدن بیش از اندازه، تمیز کردن فوری گاز پس از طبخ غذا، کاهش زمان طبخ غذا، نصب هواکش، استفاده از آب جوش تنها در موارد ضروری، نصب لامپ‌های کم مصرف، خارج کردن فوری لباس‌ها از ماشین لباسشویی، غبارروبی لامپ‌ها هر دو هفته یکبار، بستن در پارکینگ بویژه هنگام زمستان، استفاده از وسایل برقی آشپزخانه در اندازه‌های کوچک، کاهش میزان استفاده از کیسه‌های پلاستیکی هنگام خرید، استفاده از برچسب‌های انرژی، شارژ مجدد باتری‌ها و خرید محصولات کاغذی به جای استفاده از انواع پلاستیکی آن اشاره کرد.

• ورود به «جامعه صنعتی بازار» که شکل گیری آن به تدریج، پس از انقلاب صنعتی، در کشورهای غربی آغاز شد و در نیمه دوم قرن بیستم، به وضوح، در بیشتر سرزمین های پیشرفته صنعتی مشاهده می شود، دگرگونی های گسترده ای را در زمینه های مختلف پدید آورده است.

• ورود به «جامعه صنعتی بازار» که شکل گیری آن به تدریج، پس از انقلاب صنعتی، در کشورهای غربی آغاز شد و در نیمه دوم قرن بیستم، به وضوح، در بیشتر سرزمین های پیشرفته صنعتی مشاهده می شود، دگرگونی های گسترده ای را در زمینه های مختلف پدید آورده است. برای اولین بار در طول تاریخ، انسان ها با کالاهایی محاصره شدند که بیشتر آنها را نمی شناختند و مصرف این کالاها برایشان عجیب، و در بسیاری موارد، باورنکردنی بود. هرچند برخی از این کالاها پیش تر هم وجود داشتند و از آنها استفاده به عمل می آمد، اما اینک به گونه ای کاملاً متفاوت و با ویژگی های ناشناخته عرضه می شدند. این کالاها به تدریج، بازار مصرف را انباشتند و در کنار کالاهای دیگری قرار گرفتند که پیش تر برای عموم، شناخته شد و قابل مصرف بودند. در این شرایط، دیگر دانش و هوش مصرف کننده، به تنهایی برای استفاده بهینه از کالاها پاسخگو نبود و نیاز به دانش وسیع تری برای شناخت و به کارگیری کالاهای متنوع احساس می شد.
  شکل تکامل یافته جامعه صنعتی بازار، «جامعه مصرف کننده» است. این جامعه، با انبوهی از کالاهای ساخته شده و طبقه بندی شده، روبه روست که به راحتی در دسترس خریداران قرار می گیرند و آنان را بر آن می دارند که از میان مجموعه ای گسترده از یک نوع کالا، آن را که بیش تر می پسندند، انتخاب و خریداری کنند. ویژگی دیگر جامعه مصرف کننده، این است که کالاهای متنوع، دایماً به نحوی، در معرض دگرگونی و تغییر اساسی هستند و به ندرت، در مدتی طولانی، کالایی به همان شکل اولیه خود، باقی می ماند.
  افزایش بی سابقه و بسیار چشمگیر درآمد واقعی و قابل تصرف شهروندان در اکثر کشورهای پیشرفته صنعتی، آزادی عمل در خرید و انتخاب و مصرف کالاهای عرضه شده و افزایش اوقات فراغت، عواملی بوده اند که به مصرف انبوه کالاها در جوامع مصرف کننده انجامیده است. عوامل یاد شده، این جوامع را برآن داشته اند که به فعالیت های بازاریابی روی آورده و با استعانت از آنها، به بسط و گسترش بیشتر مصرف بپردازند و از قلمروی مصرف کالاهای ضروری، پا فراتر نهاده و به شکل کاملاص متفاوت از پیشینیان، رفتار کنند. به علاوه، باید در نظر داشت که مفهوم کالاها و مصارف ضروری، در مقایسه با گذشته، کاملاً دگرگون شده است. آنچه پنجاه سال پیش ضروری بود، امروز ضروری نیست یا برعکس، آنچه امروز به عنوان ضرورت مطرح می شود، پنجاه سال پیش، اساساً مطرح نبود. حتی کالاهایی مثل مواد غذایی نیز از این قاعده مستثنا نیستند و نمی توان گفت مواد غذایی ضروری امروز، دیروز هم ضروری بوده اند و یا برعکس. از این رو، باید تعریف دیگری از مصارف ضروری ارایه کرد و آن را در جوامع مختلف، به گونه ای متمایز، مورد توجه قرار دارد. حتی در یک جامعه واحد، با توجه به نوع معیشت افراد و بسیاری از عوامل دیگر که در متن های بازاریابی به تفصیل آمده اند، نوع کالاهای ضروری در میان گروه های مختلف افراد، متفاوت است به علاوه، در جامعه مصرف کننده، هرگاه عده ای از مصرف کنندگان بخواهند از بند مصرف برخی از کالاها برهند، بازاریابان و دست اندرکاران تبلیغات، آنان را تشنه مصرف دیگری می کنند و با خود پیش می برند و نمی گذارند که آتش تنور مصرف، به خاموشی گراید. در این حال، می توان گفت که مصرف، پایان ناپذیر است و هرگز نمی توان از دام آن رهایی یافت.
  در چنین شرایطی، آنچه بازاریابان و دست اندرکاران تبلیغات و به طورکلی، ارباب ایجاد مصرف که به گونه ای خود را خدمتگزاران تمدن جدید بشری می دانند ـ مصراً به آن باور دارد، این است که تا وقتی بخش قابل ملاحظه ای از جمعیت، به درآمد قابل تصرف مطمئنی دسترسی یافته، اوقات فراغت قابل ملاحظه ای دارد و از امنیت شغلی نسبی برخوردا است، باید شرایط مطئنی برای مصرف او فراهم آورد و نگذاشت که این شرایط مطلوب، به هدر رود و شیوه معیشت و مصرف، به همان شکل سابق، برقرار بماند؛ بلکه باید مصرف، قلمروی خود را گسترده تر کند و به پیشروی ادامه دهد.
  در اثر پیوند یافتن مصرف و بازار آن با رسانه های جمعی الکترونیکی و ارتباط این دو با سرگرمی های عمومی و رایج، و ورزش ها، به یکباره ارباب بازار، با امکان بازی بی پایان در ارسال پایم های تکامل یافته و اثرگذار و در برخی موارد، شبه واقعی و حتی مقدس و غیر قابل بحث، روبه رو شدند که آنان را بر آن داشت تا از این طریق، زمینه را برای پذیرش عموم و مصرف کنندگان بالقوه موردنظر خود فراهم آورند و مفاهیم و نگرش های آنها را در زمینه هایی چون راه های گوناگون خوشبختی و شادمانی و موفقیت اجتماعی، دگرگون کنند و تعبیری جدید و پذیرفتنی و غیر قابل سرپیچی از این مفاهیم، در ذهن آنها پدید آوردند. این کار، چندان ساده نبود و نیاز به دانش، مهارت و خلاقیت های وسیعی داشته است که روز به روز بر پیچیدگی آن افزوده می شود.
  دست اندرکاران فعالیت های بازاریابی، در سال های اخیر، به خوبی دریافته اند که جامعه صنعتی بازار به سرعت به سمت جامعه مصرف در حرکت است. آنها این واقعیت را نیز دریافته اند که در برخی از جوامع پیشرفته صنعتی، دیری است بی آنکه کسی با خبر شود و یا نشانه ای مشخص آشکار شود، این اتفاق افتاده است و به عبارتی، کار از دست رفته است. به تعبیر برخی ، تا سال های اخیر، دیدگاه و تفکر مادر مورد مصرف، بسیار ابتدایی بوده و اقتصاد دانان آن را توجیه و توصیه و پشتیبانی می کرده اند. سنت و دیدگاه و جریان فرهنگی قدرتمندی، بیانگر این مفهوم و منادی فایده های اخلاقی و اجتماعی کار زیاد و سنگین و تبعیت از صاحبان اقتدار و مدیران و کارآفرینان در جهت افزایش مداوم تولید بوده است و برای مصرف، ارزش چندان زیادی قایل نبوده و آن را چندان توصیه نکرده است. بر اساس مطالعات «آلبرت هیرشمن»، اقتصاددان و مورخ عقاید اقتصادی، حمله به مصرف گرایی کار تازه ای نبوده و ریشه در سال ها پیش، یعنی زمانی که مفاهیم توسعه اقتصادی در ادبیات توسعه مطرح شد، دارد. به نظر او، شرایط و امکانات تولیدی تازه، که شکل های اولیه آن در قرن هجدهم میلادی ظاهر شد، همواره این نگرانی را پیش آورده است که وجود کالاهای تازه و به میزان چشمگیر، موجب فساد در جامعه و سوق دادن مردم به سوی تنبلی و تن پروری شود و قدرت مؤلد را از انسان های کوشا بازستاند. صاحبان این تفکر، فقط کار و تولید را توصیه کرده و ان را ضامن بقا و توسعه جامعه بشری دانسته و صرفه جویی و امساک در مصرف را اخلاقی حسنه و قابل ستایش قلمداد کرده اند.
  در طلیعه ظهور قرن بیستم، این واقعیت خود را به خوبی آشکار کرد که برای بهره برداری بیشتر و مناسب تر از توان فراوان سازمان های تولیدی، که روز به روز به آن افزوده می شد، راهی جز مصرف انبوه وجود ندارد. به عبارت دیگر، با تحقق تولید انبوه، مصرف انبوه، اجتناب ناپذیر است. در چنین حال و هوایی است که «قانون بازار ژان باپتیست سه» مطرح می شود و خود را به تفکرات بسیاری از تولیدکنندگان تحمیل می کند. پس از این است که مبارزه بر سر تصاحب بازارها در می گیرد و تولید کنندگان بزرگ، برای به دست آوردن بازار مصرف، به سرزمین های دور روی می آورند و با نیروی نظامی خود، به فتح این سرزمین ها می پردازند و آنها را مستعمره خویش می کنند. این رقابت فشرده و همواره فزاینده، بشریت را به جنگ های بزرگی واداشت که پا از مرزهای یک یا دو کشور فراتر نهاده، به جنگی جهانگیر، بدل شدند و این رهایی، روز به روز بیشتر و بیشتر شده است که مبادا آن جنگ بزرگ که بشر همواره از آن واهمه داشته و از آن می پرهیزد، رخ نشان دهد.
  در چنین شرایطی، برخی از دانشمندان راه چاره را افزایش مصرف عموم و فراهم کردن رفاه عمومی برای همه دانسته و برآنند تا روش هایی را بیابند که ضمن استفاده عموم از مصرف زیاد در تمام زمینه ها، چرخ سرمایه گذاری و تولید، از کار نیفتد و همواره به گردش خود به گونه ای فزاینده، ادامه دهد. بحران نظام تولید را، جز مصرف بیشتر، چاره دیگری نیست. اما با این حال بسیاری متوجه این نکته شدند که توده مردم، هرگز در مصرف خود، جانب اعتدال و درستی را رعایت نکرده، به مصرف لجام گسیخته در برخی زمینه ها و مصرف اندک در مورد عده ای دیگر از کالاها، روی می آورند. این امر، راه اعتدال را نمی پیمایند و این افراط و تفریط، عنان اختیار نظام اقتصادی را از دست اداره کنندگان جامعه می گیرد و به هیچ وجه، به نفع نظام صنعتی نیست. در این حالت، لزم است یک مرجع تشخیص دهنده برای تولید و مصرف در جامعه وجود داشته باشد تا بتواند به درستی، به این کار مهم، سامان دهد.
  به هرحال، نظام صنعتی و نظام مصرف، پابه پای هم رشد کردند و در اوایل قرن بیستم، سازوکارهای حاکم بر خود را اجرا کردند. صاحبان صنایع و بازرگانان، به تدریج به فراگیری اصول بازار و روابط حاکم بر آن پرداخته و خود را آماده روزها و ساعات مشخص کار کردند. وقت شناسی، تبعیت از ماشین، گذران زندگی از طریق دستمزد و پیروی از کارفرمایان، برای کارگران معنا یافت. برای جوامع دهقانی تا سال ها، پذیرش این نظم، دشوار بود و آنان به صورت مردمانی کله شق و بی اعتنا به موازین پذیرفته شده برای زندگی جدید، معرفی شدند. به تدریج با ورود آنها به دنیای صنعت، میزان تعطیلات و دامنه جشن های طولانی که روزها طول می کشد، کاهش یافت و در عوض، به روزها و ساعات کاری افزوده شد. طبقه جدید کارگر شکل گرفت و اتحادیه های کارگری پدیدار شدند، اما در عین حال، کشاورزان نسبت به حفظ فرهنگ و شرایط زندگی خود، مقاومت می کردند و به راحتی، به جوامع صنعتی نمی پیوستند.
  «هربرت گوتمن»، مورخ سرشناس، در مقاله ای، به خوبی این نکات را تحلیل و بررسی کرده است. علاوه بر این، او نشان داده است که چگونه مهاجران اروپایی که به امریکای شمالی پا نهاده اند، در ابتدا تا مدتی در برابر فرهنگ های دیگر حالت تدافعی می گرفتند و سعی در حفظ فرهنگ خود داشتند.
  «رژه ها و تظاهرات و مراسم روستایی، سوگندهای مذهبی و شورش های مربوط به غذا، و بسیاری چیزهای دیگر در فرهنگ و رفتار مهاجران سال های اول قرن بیستم که به آمریکا پا نهاده بودند و در کارخانه های این کشور کار می کردند … همه، طبیعی و بخشی از رفتار مهاجران در برابر فرهنگ های دیگر بود و جزیی از فرهنگ پذیری جدید به شمار می رود.» که به مفاهیم رفتاری ای همچون تشخیص ذات و عرض اندام کردن و صیانت ذاتِ آنها مربوط بوده است. هم جنبه های مذهبی و هم عناصر غیر مذهبی در مهاجرت اقوام و جاومع آنها تأثیر داشته و در جامعه جدید، بسیاری از رفتارهای ظاهراً ناهنجار را به وجود می آورد. این عناصر، باعث همبستگی های کاری و گاه اعتصابات کارگری می شود. این فرهنگ گروهی یا آداب و رسوم قومی، نه تنها وسیله ای برای بقا و دوام در کشاکش های کاری و شغلی و کاریابی و غیره شده، بلکه ابزاری قابل اتکا برای جلوگیری از تبعیض ها، تحقیرهای اجتماعی و بی عدالتی هاست. به علاوه، این فرهنگ گروهی، موجب حفظ پایگاه ها در دنیایی می شود که به زودی انسان ها را فراموش می کند و آنان را به جهانی سوق می دهد که در آن، ریشه ها برایشان ناشناخته است. از همه مهم تر، این فرهنگ، مفاهیم و اشیایی گرانبها را برای اعضای فرهنگ، مقدس نگاه می دارد و وفاداری به نیاکان و میراث های باقی مانده از آنان و نیز حافظه گروهی میان اعضای گروه را تقویت می کند و روشن تر جلوه می دهد.
  به تدریج، الگوهای فرهنگی قدیم و رفتارهای حاکم بر روابط، دگرگون می شود و اجرای آن از هم می گسلند. در زندگی شهری و روابط حاکم بر آن، دیگر همبستگی های قومی و قبیله ای و روستایی نمی تواند دوام آورد. شیوه زندگی دگرگون می شود. یگانگی و تداوم زندگی روزمره و ارتباط ابعاد آن با هم در قالب های تولیدی، مثل شب نشینی ها، صله رحم و بازی ها، از هم گسسته می شوند و جای خود را به قالب های دیگری می دهند. به تدریج قالب های جدید، جایگزین قالب های قدیم می شوند و فرهنگ تازه، فرهنگ کهنه را کنار می زند.
  آنچه تا مدت ها باقی می ماند، کنکاش و تلاش برای حفظ پاره ای از فرهنگ قدیم و حسرت روزگار گذشته است، که بعضاً طی دو ـ سه نسل، از میان می رود. این فرایند، به ویژه تسریع خواهد شد اگر محل کار و خانه کارگران یکی شود و آنان در گروه های جدید، با کارگران دیگر دسته بندی و ناچار به زندگی مشترک شوند. پیوندهای جدید و ناشناخته بودن بخش کاری که در خطوط مونتاژ و تولید انجام می دهند، آنان را به پذیرش ارزش های جدید، راغب تر می کند.
  «رفتارهای فردی کاملاً شکل گرفته درگذشته که بر اساس عناصر مذهبی و ارزش های مشخص قومی و قبیله ای شناخته می شوند، نمی توانند چندان در برابر ضربات سهمگین دگرگونی های صنعتی و صنعت گرایی مقاومت کنند و دیر یا زود، تسلیم آن می شوند.» «نسبی گرایی فرهنگی» به دست آمده از این آمیختگی، که گروه های متعدد قومی و قبیله ای ر در بر می گیرد، مفهوم قابل ملاحظه ای است که جا دارد در جای دیگری، از ابعاد مختلف، به آن پرداخته شود؛ اما به طور مختصر، باید اشاره کرد که این آمیختگی، کم و بیش، به «خودگرایی» اقتصاد نسبتاً متمایل به خود و فسادپذیر، از دست رفتن چسبندگی خانوادگی، بی تفاوتی نسبت به دیگران و اشکال جدید گذران اوقات فراغت، که بیشتر فردی است و دیگر به دیگران وابسته نیست، منجر می شود. اینجاست که می توان برای ساعت ها در روز، فرد را پای تلویزیون میخکوب کرده و نگذاشت از صندلی خود بلند شود و به کار دیگری بپردازد.
  این تغییرات گوناگون و در عین حال مرتبط با یکدیگر، بر مجاری ارتباطی عموم اثر گذارده و نیز ابعاد گوناگون زندگی آنان را به شکل دلخواه خود درمی آورد، به عبارت دیگر، تا جزیی ترین روابط و فعالیت های فردی و اجتماعی مردم رسوخ و الگوهای رفتاری آنها را تنظیم و تدوین می کند.
  یکی از جامعه شناسان برجسته دهه های پیش، «دیوید رایزمن» در اثر گرانسنگ خود، «جماعت تنها»، به خوبی این دگرگونی ها را بررسی و ارزیابی کرده است. او گروه ها و جوامع را به «هدایت از درون» و «هدایت از برون» تقسیم بندی و ویژگی های آنها را به این شرح کرده است: در جوامع هدایت از درون، هدف ها در اوایل زندگی شکل گرفته، قرص و محکم در طول زندگی فرد، باقی می مانند و به ندرت از وقایع بعدی، اثر می پذیرد و دگون می شوند؛ اما در جوامع هدایت از برون، هدف ها به شکلی پیوسته، با توجه به عوامل بیرونی دگرگون می شوند و از حالی به حال دیگر، تغییر شکل می دهند. جوامع هدایت از درون، تأکید بر تولید دارند و جوامع هدایت از برون، بیشتر به مصرف می پردازند. رایزمن بر این باور است که حرکت در اکثر جوامع صنعتی، از هدایت از درون به سوی هدایت از برون است. او این حرکت را جزء ماهوی جامعه صنعتی و صنعت گرایی می داند.
  توسعه و گسترش صنعت گرایی، خود مستلزم ان است که جامعه، کانون تأکید و تمرکز خود را از اخلاق تولیدی که در واقع همان «اخلاق پروتستلنی» است که «ماکس وبر» پیش تر، آن را دقیقاً ارزیابی و داوی کرده است ـ به «اخلاق مصرفی» تغییر می دهد و در این جحت، به سرعت گام برمی دارد. این حرکت در واپسین سال های قرن نوزدهم آغاز و در ربع اول قرن بیستم. کاملا ًچهره پیروز خود را نشان داده است. «روزالیند ویلیلامز» که در پژوهش های ارزشمند خود، درباره تفکرات فرانسوی، در این برهه سرنوشت ساز از تاریخ بشر، کندوکاو کرده است؛ این سال ها را سال های طلایی برای «دنیای رویایی مصرف کننده» نامگذاری کرده و به آن توجه عالمانه ای مبذول داشته است. در این دوره، فروشگاههای زنجیره ای بزرگ تأسیس شدن و رو به گسترش نهادند. در اندک زمانی، همه چیز دچار دگرگونی شد. با برپایی نمایشگاه های بزرگ و نمایش های خیره کننده متعددی که در «کریستال پالاس» از سال های ۱۸۵۱ شکل گرفت و در آن شگفتی های دانش، فن آوری و دنیای ماشین در رأس فعالیت ها مطرح گردید، تکامل استحاله جامعه از «جامعه تولیدی» به «جامعه مصرفی» ممکن شد. با برگزاری نمایشگاه پاریس در سال ۱۹۰۰ این جریان شتاب بیشتری گرفت. «در نمایشگاه سال ۱۹۰۰، لذت های محسوس و ملموس مصرف گرایی، کاملاً غلبه خود را بر لذت های انتزاعی توسعه دانش مورد نظر و مرسوم، تحمیل کرد.»
  با ظهور و ورود کالاهای مصرفی ارزان قیمت با حجم زیاد به بازار، عرضه کنندگان و بازرگانان، به بسط ذایقه مصرف مردم دست زده و آنها را در برخی موارد، طبقه بندی و جداسازی کردند. از سوی دیگر، مصرف کالاهای زیادی که در گذشته، فقط ویژه خواص جامعه و ثرتمندان بود، به تدریج در طبقات پایین هم رواج افت؛ به طوری که در دهه سوم و چهارم قرن بیستم، میزان مصرف یک فرد عادی از مصرف لردها، دوک ها و اشراف قرن هیجدهم، بیشتر شد. دیگر بسیاری از کالاها از انحصار طبقاتی به در آمدند؛ تنها تفاوت از نظر طبقاتی، در مصرف کالاهای گران، با کیفیت و ظریف، و فاقد کالاهای ارزان و کم کیفیت و خشن بود که دسته اول به ثروتمندان و دسته دوم به مردمان عادی اختصاص داشت. مثلاً اتومبیل برای همه بود؛ اما نوع آن، با توجه به ثروت و پایگاه و وضعیت افراد فرق می کند. در اینجا بود که زیرکی تولید کنندگان، وارد عمل شد و رویاهای بسیاری از مردمان فقیر را که سال ها پیش در آرزوی مصرف برخی از کالاها بودند، جامعه عمل پوشاند و آنان با شادمانی ظاهری به مصرف کالاهای موردنظر خود، پرداختند. اما باید توجه داشت که این، یک روی سکه بود؛ روی دیگر آن، دلواپسی های ریشه داری را مطرح می کرد که خردمندان به آسانی نمی توانستند گریبان خود را از چنگ آنها برهانند. برای روشن تر شدن این وضع، ناگزیریم مجدداً به آن دوران برگردیم و اروپا و غرب آن زمان را، به معنی وسیع کلمه، بازبینی کنیم. این بازبینی ـ هر چند یک قرن از آن روزگار ـ برای ما بسیار سودمند و آموزنده است؛ چرا که با توجه به تأخیر زمانی جامعه ما در صنعتی شدن، می تواند چاره بسیاری از عملکردهای نادرست را برایمان روشن سازد.
  با ورود به قرن بیستم، در مغرب زمین، بسیاری که در شرایط مطلوب به سر می بردند و از درآمد زیادی برخوردار بودند، دو نگرانی بزرگ داشتند و نظرشان در مورد حرکت جامعه بشری به جلو، به شدت آشفته بود. این دو نگرانی ، عبارت بودند از: نخست وحشت از اینکه پلیس و نیروی نظامی ـ یا به بعبارت بهتر، قوای قهریه ـ روزی آن قدرت را نداشته باشند که بتوانند در برابر خشونت هایی که به طور فزاینده علیه نظم حاکم و اموال مردم اعمال می شوند، ایستادگی کرده و آنها را خاموش سازند؛ دوم، هراس از اینکه مبادا توده محروم، روزی زنجیر محکم اخلاقیات حاکم را که مذهب و فرهنگ سنتی، از دیرباز، با مهارت و استادانه، به دست و پای آنها بسته بود، بگسلند و سر به شورش بنهند و فرهنگ کهن را پاس ندارند. شماری از متفکران، چاره را در آن می دیدند که این طبقه نوساخته و صاحب امتیاز ـ که در پیله ای بس فشرده از محافظه کاری مأوا گزیده بود ـ به گونه ای، بخشی از عطایای طبیعی را به دیگران واگذارد و نیز به آنها کمی منزلت، احترام به خود، مهارت برای زندگی بهتر و توانایی، اعطا کند تا آنان نیز احساس مالکیت و تعلق نسبت به نظام کنند و به گونه ای،خود به سوی محافظه کاری کشیده شوند. از نظر این متفکران. چنین کاری موجب حفظ نظم عمومی می شود و تضمینی برای تداوم بلند مدت امتیازی خاص شده، فراهم می کند.
  علی رغم کشاکش های اولیه، این دیدگاه در بیشتر کشورهای صنعتی به گونه ای اجتناب ناپذیر مطرح شد و مورد توجه عموم قرار گرفت؛ ولی به تدریج، این گفته ها و عمل به آنها دیگر تأثیر لازم را از دست داد و شیرینی آن برای توده محروم و کم بضاعت، به نوعی تلخی محرومیت و تحمیق بدل شد. دراین شرایط دیگر این حربه، کارساز نبود و می بایست امید دیگری در دل توده ها ایجاد کرد. این امید، با تلاش صاحبان صنایع برای مهیا کردن زمینه مصرف برای توده ها، شکل گرفت. محصول فراوان خطوط تولید که به ارزانی و با شرایط سهل، در اختیار توده مشتاق قرار می گرفت، آنها را برای سالیان دراز مشغول نگاه می داشت و به گونه ای منطقی، قادر بود نیروی عظیم آنها را که می توانست تخریبی باشد، مهار کند. به این ترتیب، از یک سو، نیروی لازم برای کار در کارخانه مهیا می شد و از سوی دیگر، این گروه عظیم «برون دادِ» بی شمار کارخانه را مصرف می کردند. به این ترتیب، هر دو سوی معا مله، بهره مند می شدند؛ کارگردان و توده مردم،رفاه بیشتری به دست می آوردند، و صاحبان صنایع، می توانستند بی وقفه به تولید خود ادامه دهند و بر ثروت خود بیفزایند.
  اولین کسی که به این نکته توجه کرد، نویسنده امریکایی، «سایون ان. پاتن» بود. او در کتابی که به سال ۱۹۰۷ منتشر شد و «مبانی جدید تمدن» نام گرفت، این نکته را مطرح کرد که جامعه، از این پس نباید به مهار آرزوها و خواسته های شهروندان بپردازد و انان را، چون گذشته، به صرفه جویی و قناعت فرا بخواند؛ بلکه برعکس، باید آنان را تشویق و تحریک به مصرف بیشتر کند و از آنها بخواهد که برای مصرف بیشتر خود، کار بیشتری انجام دهند؛ مصرف بیشتر با تلاش بیشتر. این امر، جامعه را به سوی وفور و رفاه می برد.
  باید در نظر داشت که این اندیشه، می تواند خود به گونه ای منشأ چیزی باشد که به آن «فرهنگ مصرف» می گویند. این فرهنگ، زیربنای تفکراتی است که بر اساس آنها، شخصیت و «خوداجتماعی» جدیدی مبتنی بر «فردگرایی» و «فردیت» پدیدار شده که با توجه به تعاریف «رایزن»، در چارچوب «هدایت از برون» شکل می گیرد. این شخصیت و خود اجتماعی، به تدریج خود را از قید نمادها وهنجارهای رفتاری محدود کننده که خاص فرهنگ های قدیمی تضعیف شده است و به آرامی رو به زوال می رود، می رهاند. معیارهای ثابت موفقیت در این فرهنگ ها، یعنی ارزش های اخلاقی، جای خود را به ارزش های بازار و عرضه و تقاضا می دهند. بازار و ارزش های حاکم بر آن که از بن قانون اقتصادی ـ یعنی عرضه و تقاضا ـ تغذیه می شوند، ارزش افراد و کارهای دانشمند یا فیلسوف که سالیان سال کار می کند،بیشتر می شود و صدها برابر، پاداش دریافت می کند.
  خود اجتماعی جدید، دارای معیار موفقیت نامحدودی است. هرگز نقطه پایانی برای موفقیت وجود ندارد. در خود اجتماعی قدیم که در فرهنگ «هدایت از درون» ریشه داشت، جایی مشخص، اوج موفقیت بود و فرد، پس از رسیدن به آن، احساس آرامش می کرد. اما خود اجتماعی جدید، هرچه می تازد،هنوز راه درازی در پیش دارد. معیارهای وضع شده موفقیت، هرچند در زمان خاصی غیر قابل دسترس باشند، پدید می آیند و افراد زیادی به سوی آنها کشیده می شوند. این شرایط از یک طرف، سازنده و ارزنده است و انسان را به سوی کمال سوق می دهد؛ اما از جهت دیگر، درد و حرمان را به بشر تحمیل می کند و او را چون «سیزیف»، بر آن می دارد که بار گران سنگ را به دوش کشد و با مشقت،از کوه بالا رود و تقدیر چنین باشد که پس از به زمین نهادن آن، سنگ به زیر کوه بغلتد و او درباره همان کار را تکرار کند. سرگشتگی و حرمان بشر امروزی، علی رغم همه توانایی هایی که دارد و با وجود تمام بهره ای که نعمت های جهان می برد، به نوعی از همین تفکر نشئت گرفته است.
  این نیز از سر تصادف نیست که در ایالات متحد امریکا و دیگر کشورهای مغرب زمین، که زودتر از کشورهای دیگر جهان به این الگوی فکری و رفتاری روی آورده اند، و فرهنگ مصرف در آنها توسعه یافته است، درآمد مهم ترین عامل تعیین «پایگاه اجتماعی» افراد است. درآمد، دسترسی به توسعه یافته است، درآمد، مهم ترین عامل تعیین «پایگاه اجتماعی» افراد است. درآمد دسترسی به هرآنچه را که فرد بخواهد، ممکن می سازد.درآمد، معیار خوبی برای موفقیت فرد در دسترسی به هر چیز ملموس و مشهود ـ در هر لحظه ای که بخواهد ـ می شود.
  همان طور که «ویلیام لیس» و همکاران او در کتاب «ارتباطات اجتماعی در تبلیغات» با توجه به یافته های «رایزمن» و دیگر نظریه پردازان معاصر، گفته اند،شخصیت هدایت شونده از برون در برابر محیطی که دایماً تغییر می کند، به شدت اثر پذیر است، و به سرعت خود را با تغییرات محیطی هماهنگ می کند. این سازگاری و قدرت انطباق پذیری او با محیط وی را کاملاً مهیای پذیرش فشارهای گروه های همتراز یا همتایان می کند. استفاده از این فشارها در بازاریابی و تبلیغات جدید، کاملاً از روش های جدید اقناع و ترغیب تبعیت کرده و زیرکانه، میزان مصرف کالاها را به چندین برابر ، افزایش می دهد.
  با توجه به شرایط حاکم بر محیط اجتماعی سال های اولیه قرن بیستم، بسیار دشوار بود که جامعه ای بدون «فرهنگ هدایت از برون» بتواند به سرعت توسعه یابد و به دستاوردهای قابل ملاحظه ای نایل شود. به این ترتیب «خانواده گسترده» قدیم و قیود جوامع قومی و قبیله ای، از هم پاشیدند و جای خود را به شهر نشینی و گم گشتگی در جماعت های بزرگ افراد دادند. فرد، دیگر در شهر های بزرگ چند میلیونی، در عین زیستن با هزاران انسان، تنها بود و کم و بیش، می توانست به راحتی هرآنچه دلش می خواست انجام دهد. مصرف او اینک، به خواسته خود او ارتباط می یافت. دگرگونی از هر سو فرد را دربرگرفته و او خود را مجبور به پیروی از تغییرات مداوم می دید. دگرگونی های فنی، تولید را آسان و مصرف را آسان تر کرد و فرد، اکنون، با مصرف خود، بودن خود را به اثبات می رساند.
  تبلیغات در این شرایط، به خوبی می تواتد اثربخش باشد. با تبلیغ می توان انسان سرگردان را که از فشارهای مختلف محیطی ـ به ویژه محیط اجتماعی ـ رنج می برد، به آسانی تحت تأثیر قرار داد و او را به سوی خواسته معینی به حرکت درآورد. با گسترش صنعت گرایی، تبلیغات جایگزین ارزش های پروتستان و اخلاقی صرفه جویی شد و انسان غربی ـ به ویژه آمریکایی ـ را به شدت به سوی خود کشاند و او را بر آن داشت که مصرف را جوهر وجودی خود به عنوان انسان متمدن، ـ به زعم خود ـ بداند. در این جابه جایی ارزش ها تبلیغات تا حد چشمگیری، موجب پیدایش نوعی فرهنگ عمومی شد که در آن، استفاده از کالایی خاص، حامل بار اخلاقی معینی گردید. برای مثال، پدر غربی خوب، در ذهن عامه مردم، کسی است که بیمه عمر قابل ملاحظه ای به نفع اعضای خانواده خود خریداری کرده باشد تا پس از مرگ او، فرزندان و همسرش درآسایش نسبی به سر برند. نکته ای که در این نگرش وجود دارد، آن است که ایمنی واقعی در جامعه، بر عهده مؤسسات بیمه است نه خانواده و یا دولت. با این نگرش، به تدریج، وظایف و عملکردهای خانواده و دولت و دیگر نهادهای اجتماعی، محدود می شود.
  درباره تبلیغات، در سال های اخیر بسیار نوشته شده است و صاحب نظام، آن را بخش نافذ و قابل ملاحظه ای از فرهنگ صنعتی جدید دانسته اند. بعضی از متفکران، تبلیغات را گرامی داشته و بر این باورند که از طریق آن، دسترسی به کالاها و حق انتخاب برای مصرف کننده، فراهم می شود؛ اما برخی دیگر، تبلیغات را وسیله ای در دست تولید کننده سرمایه دار برای اثرگذاری بر تورده های مصرف کننده و تحت کنترل در آوردن آنها می دانند مدافعات تبلیغات، مدعی اند که این ابزار، آن چنان که عده ای از قدرت فراوان ان هراسیده اند، تأثیر اغوا کننده ندارد و فقط اطلاعاتی در اختیار مصرف کنندگان احتمالی می گذارد تا با آگاهی بیشتر و بهتر، بتوانند انتخاب کنند.
  آنچه در این نوشتار مورد علاقه ماست، این است که چرا و چگونه، تبلیغات بازرگانی در جابه جایی و شکل گیری ارزش ها نقش دارد و در جهت گیری رفتارهای مصرف کننده، مؤثر است.
  سالانه مبالغ گزافی هزینه تبلیغات می شود و طبیعی است که این هزینه را در نهایت، جامعه مصرف کننده می پردازد. در سال ۱۹۹۳ میلادی، تنها در ایالات متحد امریکا ۱۴۰ میلیارد دلار، هزینه تبلیغات بازرگانی شده و در همین سال، در بقیه کشورها، بیش از ۱۶۰ میلیارد دلار که حدود ۸۶ میلیارد دلار آن مربوط به اروپای غربی است، صرف این کار شده است. در مجموع ، فقط در سال ۱۹۹۳ در کشورهای صنعتی، تبلیغات برای کالاهای تولید شده، حدود ۳۰۰ میلیارد دلار هزینه در برداشته است. که با این رقم، می توان میلیون ها انسان گرسنه را تا آخر عمرشان سیر کرد و هزارها سازمان مولد به وجود آورد که نیازمندان کالا تولید کنند.
  عده ای بر این باورند که بخش عمده ای از این هزینه، یا دور ریختنی است و یا اینکه نمی توان اثر بخشی آن را ارزیابی کرد. آنان معتقدند که معمولاً تولیدکنندگان و عرضه کنندگان، علاوه بر تبلیغات، از روش های دیگر بازاریابی، به ویژه روش های مختلف فروش و راهبردهای بازارافزایی یا توسعه فروش استفاده می کنند. با توجه به نکات، بسیار دشوار خواهد بود که تأثیر هر کدام را جداگانه، مشخص و اثر بخشی تبلیغات را محاسبه کرد.
  علاوه بر عملیات توسعه فروش و آمیخته بازار که عمدتاً مؤسسات حرفه ای در بازاریابی و تبلیغات، تواماً آنها را به کار می گیرند، شرایط حاکم بر جامعه و بازار نیز نقش عمده ای در موفقیت یا عدم موفقیت فروش کالا دارد. از این رو، نمی توان گفت فقط تبلیغات موجب افزایش کالا نمی شود؛ چرا که مصرف، به عوامل متعددی همچون مصرف گذشته، شرایط بازار، حالت های روانی حاکم بر جامعه و صدها عامل دیگر بستگی دارد.
  این نکته نیز حایز اهمیت است که بدانیم اکثر مصرف کنندگان، در برابر تبلیغات، بی دفاع و تسلیم محض نیستند. «بنسون» از طریق مطالعه جامعی دریافته است که خریداران از فروشنده های زنجیره ای در نیمه اول قرن بیستم، آگهی های تجاری مؤسسات را با وسواس قابل ملاحظه و احتیاط کامل مورد توجه قرار می دادند. تحقیقات جدیدتر نشان داده است که فقط ۹ درصد از تماشاگران تلویزیون ـ که تبلیغی را دقایقی پیش تر از تلویزیون دیده بودد ـ در پاسخ به سئوال پرسشگران از طریق تلفن، توانسته بودند مارک کالا را در ذهن داشته باشند و به خاطر آورند. بیشتر مردم، عمل خرید و مصرف خود را از طریق «محیط اطلاعاتی» انجام می دهند؛ جایی که منابع فراوان تفسیر آگهی های تجارتی مطرح شده را به ذهن آنها می آورند. مصرف کنندگان، عمدتاً بر اساس تجربه های شخصی خود، اطلاعات اولیه و قابل ملاحظه ای از کالا و کالاهای مشابه دیگر و حتی جایگزین آن دارند. به علاوه، مصرف کنندگان در جامعه زندگی می کنند و دوستان و آشنایان فراوانی دارند که آنها نیز بر عادت مصرف آنها تأثیر می گذارند.
  ممکن است برخی از مردم، اطلاعات کمی نسبت به کالا و بازار و کالاهای مشابه داشته باشند و در آن صورت، در برابر تبلیغات ـ آن گونه که ادعا می شود ـ آسیب پذیرتر هستند و می توان ادعا کرد که تبلیغ، در انتخابات آنها نقش مهمی ایفا می کند. «شودسون» مدعی است که بسیاری از افراد، مانند کودکان و تا حدودی فقرا و بی سوادان و یا کم سوادان و مردان کشورهای جهان سوم، دچار «ناآگاهی موضعی» و یا «ناآگاهی ساختاری» هستند. برای چنین افرادی، تبلیغات چندان اثربخش نبوده و تأثیر مستقیمی از تأثیر تبلیغات بر آنها مشهود نیست و نمی توان کفت که خرید و مصرف انها به دلیل تبلیغات بوده است.
  انتقاد دیگری که عده ای به تبلیغات، وارد کرده اند، این است که تبلیغات، مردم را مجبور به مصرف می کند و آنان را بر آن می دارد که از مصرف، تصوری مثبت داشته باشند. در این صورت، تبلیغات باعث نیازهای کاذب می شود. «استیوات اون» چنین می اندیشد که سازمان های بازرگانی ، مجبورند فرهنگ مصرف کننده خاصی را به دو دلیل، ایجاد و گسترش دهند؛ نخست برای «تغذیه و تداوم برنامه های تولید» و دوم جذب خنثی کردن و در برگرفتن انگیزه های دایماً در حال تغییر طبقه زحمتکش و مصرف کنندگان از نظر اون، تبلیغات بازرگانی، یعنی عامل اولیه تحقیق انسان ها که از طریق آن، شعور طبقاتی خود را از دست می دهند؛ افراد شعوری که هویت کاری و حرفه ای آنها را شکل داده است. مردم با از دست دادن این شعور، هویت مصرفی به دست می آورند. درکلام اون، «با انتقال مفهوم «کلاس» به توده، سازمان های بازرگانی امیدوارند فردی پدید آید که بتواند نیازها و خستگی و دلمشغولی خود را در چارچوب مصرف کالا جای دهد تا اینکه به کیفیت زندگی بپردازد که پیش تر، آن را با کار خود سامان می داد.»
  عده ای دیگر، بر این باورند که بحث وی بسیار ساده اندیشانه و دور از واقعیت است. آنها برای مدعای خود، دلایل چندی می آورند؛ اول اینکه طبقه زحمتکش، دارای درآمد و مزد کمی است و این درآمد اندک، به آنها اجازه ورود به فرهنگ مصرف را نمی دهد. دوم اینکه، جابه جایی چشمگیر و وسیع فرهنگ، مانند رشد فرهنگ مصرف، ابعاد گوناگونی داشته و عوامل زیادی در آن دخالت دارند: «تبلیغات و فرهنگ مصرف قرن بیستم، ریشه در طبیعت متحول بازار سال های واپسین قرن نوزدهم دارد و توسعه آن، همراه با دگرگونی های حاصل از مد، حمل و نقل و مراسلات و ارتباطات بوده است. توسعه شهرنشینی و جو فرهنگی مرتبط با واقعیات اجتماعی و تحرک جغرافیایی و اجتماعی نیز در این امر بی تأثیر نبوده اند. به علاوه،دگرگونی های ایجاد شده در فرایندهای تولید در صنایع مختلف و افزایش ظرفیت تولید و میزان کالاهای بیرون آمده از خطوط تولید، بدون افزایش هزینه تمام شده و در بیشتر موارد کاهش آن، همه و همه موجب آن شدند که به بازاریابی و توزیع و فعالیت های وابسته به آنها توجه فراوان تری مبذول شود.»
  از این رو، می توان گفت در نظر بسیاری، برخلاف اون نه تنها تبلیغات، مضر نیست؛ بلکه برای حرکت جامعه به سوی توسعه و ورود به جهان صنعتی، لازم است. بدون وجود سازوکارهای مناسب برای تبلیغات تجاری، نمی توان به جامعه ای کارآمد در زمینه صنعت دست یافت. آنچه مهم است این که بدانیم جامعه جدید، بر اساس «محیط اجتماعی» جدید پدید آمده است و بدون درک سازوکارهای این محیط اجتماعی جدید، هر عمل و حرکتی، در هر زمینه ای توأم با دشواری و شکست خواهد بود.
  شک نیست که با از دست رفتن توانایی های محیط اجتماعی گذشته در حال دشواری های موجود، محیط اجتماعی جدید، با دیدگاه های متعارض روبه رو خواهد بود و باید برای دشواری ها راهی بیابد. اما اغلب چنین تصور می شود که محیط اجتماعی جدید، در مسیری خلاف آنچه باید باشد، حرکت می کند. بسیاری از متفکران و دلسوختگان نظم قدیم، سعی در تدوین روش هایی دارند که تا حد قابل ملاحظه ای، مبتنی بر درمان است و بر آن اند که به روزهای خوب گذشته پربار، باز گردند. «جکسون لیرز» و همکاران او. معتقدند که در این وضعیت، باید انسان جدید را با «واقعیت اجتماعی» جدید آشنا کرد و به او آموخت که در محیط اجتماعی جدید، چگونه می تواند موفق باشد و چگونه می تواند از بار غم و حرمان خویشتن، بکاهد. آنها معتقدند که با کمرنگ شدن حمایت گروهی و اجتماعی فرد ـ که خاص نظام اجتماعی قدیم بوده است ـ او دچار مشکل می شود و نمی داند چه باید بکند. ابن سرگشتگی، فرد را به شدت می آزارد. از این رو، با حذف حمایت گروهی، به وی باید آموخت که چگونه در «فردیت» خود زندگی کند و چگونه از توانایی های موجود در خویشتن خویش بهره گیرد تا بتواند در جامعه ای با ویژگی های جامعه صنعتی، زندگی کند. نظام آموزشی در این جامعه، باید به فرد بیاموزد که چگونه انسانی اجتماعی در عین «فردیت» خود باشد. انسان در این جامعه، باید به مجموعه ای پایان ناپذیر از آموزش ها و تمرین هایی دست زند که به خود باوری، خودشکوفایی، خوداتکایی و غیره می انجامد و او را توانا می سازد که به راحتی، خود را به جامعه ای که در آن زندگی می کند، ارایه و عرضه کند و در روابط میان فردی در برابر رقیبان، دوستان و همکاران و دیگران، به موفقیت دست یابد. او باید بیاموزد که چگونه بر دیگران اثر گذارد و آنان را بر آن دارد که او را بپذیرند. وی، سلطه بر دیگران از طریق زور بازو و قدرت های قهریه را به روش های اقناعی بدل می کند.
  برای رهایی از سرگشتگی ها و نامردی ها، اقتدار و آموزش های مبتنی بر اقتدار، چاره گشا هستند. در برابر جهان آشفته و پیچیده موجود. انسان نیاز به پرورش خود دارد. پرورش در جهت شهرنشینی، درک فن آوری و درک روابط بازار. این درک، نیازمند شناخته صحیح کالاهای مصرفی و در نتیحه، روی آوردن به سوی تبلیغات به عنوان وسیله ای کارآمد برای اطلاع رسانی است و اینکه هر انسان کارآمد، از کلیه امکانات و ابزار قدرت خود ـ که همانا توان مالی است ـ تا جای ممکن، استفاده کند.
  از طرف دیگر، برای پاسخگویی به نیازهای برخاسته جدید و ایجاد رضایت در انسانی که در زندگی جدید، نیازهای فراوانی یافته و حتی ساده ترین نیاز او، خود به شکل گسترده ای درآمده است، صنعت و تجارت، احساس نیاز شدید به فروش انبوه یافته و باید به هر طریق ممکن به این نیازهای انبوه، پاسخ دهد. صنایع نمی تواند برای مدتی هرچند کوتاه، کالاهای ساخته شده را در خط تولید و یا انبارهای خود نگاه دارند. صرفه و صلاح آنها در این است که این گردش را بسیار سریع سازند و از این رو، روش های کارآمدی چون «درست بموقع» یا «Jit» را مورد استفاده قرار دهند. در چنین شرایطی، همان طور که «دانپل پرپ»مطرح کرده است، تبلیغات چاره ساز است. پرپ این قوله را بیشتر از زاویه «کسب و کار» می نگرد؛ اما «لیرز»، همان طور که اشاره شد، از زاویه فرهنگ، شاید به ظاهر، این دو دیدگاه، متباین به نظر آیند؛ ولی در نهایت اگر با واقع نگری بیشتری به مسئله پرداخته شود، هر دو به یک هدف چشم دوخته اند؛ پاسخ به نیازهای بشر در عصر صنعت گرایی، شهرنشینی و کلان شهرنشینی و اشکال بسیار جدید ارتباطات در چنین حال و هوای، بازاریابی و علوم و فنون وابسته به آن ـ به ویژه تبلیغات ـ به عنوان فعالیتی حرفه ای، مطرح می شود و سازمان ها و شرکت های بزرگ و کوچک، هرکدام به فراخور حال خود، بخش های کارآمد و مورد توجه بازاریابی را در خود شکل می دهند و جایگاه قابل ملاحظه ای در ساختار سازمانی خود برای آن، قایل می شوند.
  با شکل گیری این شرایط در اوایل قرن بیستم، تبلیغات بازرگانی، به شکل مثبت یا منفی با قوت هرچه بیشتر، وارد عرصه شد و بخش عظیمی از فعالیت های رسانه ها را به خود اختصاص داد. در سال ۱۹۲۰، حدود دو سوم از درآمد روزنامه ها و مجلات را تبلیغات تأمین کرد. مهم تر از حجم و اندازه تبلیغات در عرصه فعالیت های ارتباطی، این حقیقت است که تبلیغات، موحب بسط و گسترش کالاها و خدمات در سطوح وسیع ملی و بین المللی شده است. دیگر کالای خاصی نمی تواند در منطقه محدودی باقی بماند؛ بلکه به راحتی، سراسر گیتی را طی می کند. کالاها اینک هویت ویژه خود را می یابند و با این هویت، به خانه ها و دل های مردم راه پیدا می کنند. تبلیغات این هویت را به کالاها و مارک ها می دهد، و در روابط بازار، جایگاه والایی می یابد.
  آنچه ما به عنوان مردم سرزمین و فرهنگی صاحب تمدن و در عین حال در حال توسعه، لازم است در مورد تبلیغات بدانیم، این است که از تبلیغات می توان به خوبی برای اطلاع رسانی، بازگشایی و پاسخ دادن به نیازهای نیازمندان استفاده کرد. به کمک تبلیغات می توانیم صنایع وتولیدات خود را گسترش دهیم و برای آنها بازار بیابیم؛ ولی در عین حال، باید از مصرف زدگی و مصرف گرایی لجام گسیخته بپرهیزیم و از این ابزار، برای استقرار شرایطی انسانی و عقلانی و ایجاد روابطی منطقی استفاده کنیم.

•  

• منبع: سایت - باشگاه اندیشه - به نقل از persialearn.com

• ایجاد توازن و تعادل در مصرف باعث ترقی خواهد شد

• اساس تکامل جوامع بشری به رشد و تکامل خانواده مرتبط است بطوری که مهمترین ابعاد نظری، باورها، روش‌ها و کارکردها در این نهاد کوچک شکل می‌گیرد.با توجه به آنکه انتقال باورها از یک نسل به نسل‌های آینده توسط خانواده صورت می‌گیرد و به شکل فطری، آموزشی و عملی انتقال پیدا می‌کند، می‌توان گفت خانواده مهمترین نقش را در ایجاد هنجارها و فرهنگ‌ها از جمله صرفه‌جویی برعهده دارد.
  ● اصلاح فرهنگ
  با توجه به این‌که جامعه ما دین‌مدار و ارزشی است، صرفه‌جویی نیز یک وظیفه همگانی تلقی می‌شود. همواره باید به این نکته توجه کرد که خداوند انسان‌ها را با نزول نعمت و گاهی با نبود آن امتحان می‌کند بنابراین می‌توان گفت زندگی متعادل و بدون اسراف می‌تواند کمک شایانی به پیشرفت‌ خانواده و در نهایت جامعه داشته باشد.
  مهری سویزی، مشاور وزیر و مدیرکل امور زنان، در این رابطه می‌گوید: با توجه به آنکه امسال، تحت عنوان اصلاح الگوی مصرف نامگذاری شده است نیاز به تأمل بیشتری در این رابطه است تا سطح، عمق و ژرفا، تعدد و تنوع موضوعات آن مشخص شود. عنوان صرفه‌جویی به معنی توان‌بخشی است. در واقع این عنوان به آن معنی نیست که باید مصرف کم شود بلکه منظور آن است که با برقراری توازن بتوان برخی کمبودها را افزایش داد.
  در این رابطه جامعه ما بشدت دچار بدمصرفی و کم و یا پرمصرفی است بنابراین باید بتوان در همه سطوح تعادل برقرار کرد. مهری سویزی در مورد نمونه برقراری تعادل در زندگی از تغذیه نامناسب خانواده‌ها می گوید و توصیه می‌کند افراد باید توازن و تعادل را در هر بخشی از زندگی خود جایگزین کنند. برای مثال در کشور ما ایران، مصرف سرانه ماهی بسیار کم است در حالی که باید خانواده‌ها بیش از گذشته از گوشت ماهی استفاده کنند. لذا نحوه صحیح مصرف نوعی صرفه‌جویی است بطوری که دیده شده است معمولاً چای پس از صرف غذا میل می‌شود در حالی که اگر در زمان خاص خود استفاده شود نه تنها ضرری ندارد بلکه می‌تواند خواصی به دنبال داشته باشد، لذا صرفه‌جویی به معنی مصرف نکردن نیست بلکه باید از هر چیزی به نحوه صحیح استفاده کرد. وی در ادامه می‌گوید: هفت عرصه برای صرفه‌جویی و مصرف درست تعریف شده است که خوراک، پوشاک، مسکن، انرژی، بهداشت، تفریح و ورزش و اثاثیه منزل و زندگی را شامل می‌شود که موضوعات ذکر شده دائماً در ارتباط با یکدیگر هستند.
  تحقیقی که توسط مهری سویزی انجام شده است حاکی از آن بوده است که در ایران عمر وسایل خانگی از جمله یخچال ۱۴ سال کمتر از کشورهای سازنده است. وی دلیل این موضوع را اهمیت ندادن به دستور استفاده و نکات مهم هنگام استفاده از وسیله برقی می‌داند. از طرفی یکی از مهمترین جنبه‌های صرفه‌جویی، نگهداری صحیح از وسایل شخصی است که می‌تواند کمک زیادی به کاهش هزینه‌ها داشته باشد. در صورتی که یک لباس در نهایت سلیقه و برای مدت طولانی نگهداری شود می‌تواند آراستگی فرد را حفظ کند اما دیده می‌شود افرادی دائم در حال خرید لباس هستند ولی زیبایی و آراستگی ندارند.
  ● تغییر الگوها
  الگوسازی و فرم‌دهی جامعه نقش مهمی در افزایش فرهنگ مردم دارد.
  نهاد قانونگذار، نهاد اجرایی، فرهنگی، اقتصادی، رسانه‌ها، خانواده و نهاد نظارت عرصه‌های مختلفی در جامعه هستند که می‌توانند الگوهای رفتاری مناسبی را در جامعه بوجود ‌آورند.مهری سویزی در این باره می‌گوید: در هر جامعه‌ای، قانون قدرت خاموشی است که پس از تصمیم‌گیری الگوهایی را در افراد جامعه بوجود می‌آورد که برای نمونه می‌توان به الزامی شدن بستن کمربند ایمنی و رعایت قوانین رانندگی اشاره کرد. نهاد اجرایی نیز به وسیله نوع خدمات، نوع مصرف و تأمین سهم فرهنگی در الگوسازی جامعه نقش دارد.
  ● نقش خانواده
  خانواده نیز که در یک کلام از پدر، مادر و فرزندان تشکیل شده است سهم بسزایی در الگوسازی دارد. به این ترتیب که پدر خانواده با برنامه‌ریزی می‌تواند خانواده را هدایت کند تا نه اسراف کنند و نه دچار کمبود شوند. مادر نیز که جنبه محور بودن دارد و رفتارهای خانواده از او الگوبرداری می‌شود، می‌تواند سطح فکر و عمل فرزندان را افزایش دهد تا با صرفه‌جویی و حذف هزینه‌های غیرضروری بتوانند آینده بهتری را برای خود رقم بزنند.
  مینو اصلانی، مسئول بسیج بانوان کشور در این رابطه می‌گوید: جامعه ما یک جامعه اخلاقی، معنوی و دارای حدود الهی است که خانواده در آن نقش مهمی دارد. بطوری که مقام معظم رهبری در این رابطه فرموده‌اند: استفاده نادرست از نعمت‌های الهی باعث می‌شود خداوند آنها را از انسان سلب ‌کند تا به سختی دچار شود، زیرا اسراف کردن باعث از بین رفتن سرمایه‌ها و چشم و هم‌چشمی می‌شود.
  اصلانی می‌افزاید: در صورتی که هر خانواده‌ای براساس درآمد خود هزینه‌هایش را تنظیم کند و در کنار آن مبالغی از درآمد خود را پس‌انداز و به سرمایه‌گذاری اختصاص دهد، باعث رشد اقتصادی جامعه نیز شده است.مینو اصلانی نقش زنان را در کاهش هزینه‌های خانواده، پررنگ‌تر می‌داند و می‌گوید: با توجه به آنکه فرزندان الفت بیشتری با مادر دارند، زنان می‌توانند با تدابیری مؤثر، فرزندانی صرفه‌جو تربیت کنند. بصیرت و نگاه زن به خانواده اهمیت زیادی دارد و در صورتی که مادران به فرزندان‌شان یاد دهند که چگونه از وسایل شخصی خود مراقبت بیشتری کنند و یا وسایلی را که هنوز قابل استفاده هستند به کار گیرند، می‌تواند فرهنگ صرفه‌جویی را در آنها تقویت کند. مادر خانواده با گفت‌وگو و مشورت به فرزندان می‌تواند بیاموزد که لباس، شخصیت‌ساز نیست بلکه ادب، علم و احترام به دیگران به انسان شخصیت می‌دهد. همچنین نپوشیدن لباس جدید نشان‌دهنده فقر نیست بلکه نگاه درستی است که از اسراف کردن جلوگیری می‌کند.
  وی می‌افزاید: تغییر فرهنگ یک جامعه نیاز به صبر و استقامت دارد و نمی‌توان فرهنگ یک جامعه را در مدت زمان کوتاهی تغییر داد بنابراین علاوه بر خانواده، رسانه‌ها نیز کمک زیادی باید داشته باشند زیرا در صورتی که آموزش‌ها و فرهنگ‌سازی‌ها هم از طرف خانواده باشد و هم از جانب رسانه‌ها، بحث و اظهارنظر در مورد آن نتیجه بهتری خواهد داشت.
  ● مصرف صحیح
  در هر جامعه‌ای روحیه تجمل‌گرایی مانع از تعالی جامعه می‌شود لذا فرهنگ‌سازی اهمیت زیادی پیدا می‌کند. در جوامع غربی نیز مصرف بیش از اندازه، آنها را به نابودی کشانده است. در صورتی که نگاه درستی به صرفه‌جویی وجود داشته باشدو هر چیزی در جای خود قرار گیرد، کمک زیادی به اقتصاد جامعه می‌شود.
  به گفته دکتر مینو اصلانی توجه بیشتری در نگهداری وسایل، عمر آن را افزایش می‌دهد و تأثیر بسزایی در کاهش مصرف دارد. محافظت از سلامت جسم نیز از مسئولیت‌هایی است که کوتاهی در آن، نوعی اسراف محسوب می‌شود در حالی که جامعه ما باید از فرهنگ غنی و ملی خود الگو گیرد.وی در مورد پیامدهای مصرف درست و بجا در خانواده می‌گوید: پرورش روحیه صرفه‌جو، جمع‌گرا و حضور اجتماعی خانواده در این حوزه باعث می‌شود که افراد تنها به سرنوشت خود نیندیشند بلکه خود را در همه موفقیت‌ها سهیم بدانند و روحیه کم‌مصرف و پرکار بودن را که از ارزش‌های الهی است و نزد خداوند جایگاه زیادی دارد، در آنها تقویت شود.
  ● صرفه‌جویی و اقتصاد جامعه
  مصرف صحیح بازتابی از فرهنگی است که در خانواده‌ها شکل می‌گیرد و با توجه به آنکه جامعه ما نسبت به جوامع دیگر، مصرفی است فرهنگ‌سازی و آموزش والدین به فرزندان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
  بطور طبیعی هرگونه آموزش خانواده به فرزندان به عنوان یک کانون مهم در شکل‌گیری شخصیت آنها، کمک زیادی به نسل‌های آینده می‌کند.دکتر حسین راغفر، دکترای اقتصاد و عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا مهم‌ترین عامل مصرفی بودن مردم جامعه را، تأثیر اقتصاد نفتی می‌داند و می‌گوید: استفاده از منابع نفتی در کشور ما ایران باعث شده است تا بسیاری از کالاها به قیمت ارزان عرضه شود در حالی که هزینه آن را نسل‌های بعدی باید بپردازند. نوع الگوی تولیدی و برقراری رفاه بیشتر باعث رواج فرهنگ چشم‌و هم‌چشمی و برقرار نشدن عدالت می‌شود که آثار مخربی خواهد داشت. بنابراین محصولات باید به گونه‌ای در اختیار مردم قرار گیرد که انرژی بین نسل‌های آینده به صورت عادلانه‌ای تقسیم شود.
  دکتر راغفر در رابطه با علل کم‌مصرف بودن جوامع دیگر می‌گوید: عوامل متعددی در نوع الگوی مصرفی آنها نقش دارد. از جمله آنکه در چنین کشورهایی امکان پولدار شدن به سرعت و به اصطلاح یک شبه وجود ندارد و رشد اقتصاد آنها نیاز به زمان زیادی دارد بنابراین مردم برای پول‌شان ارزش بیشتری قائل هستند زیرا ناشی از تلاش خود آنهاست و همواره به فرزندان خود نیز می‌آموزند که برای بدست آوردن پول، لازم است تلاش کنند و در نتیجه در خرج کردن آن نیز دقت زیادی داشته باشند.
  وی می‌افزاید: این نکته چنان برای آنها پراهمیت است که در خانواده‌ها حتی با داشتن سرمایه کافی، به فرزندان خود آموزش می‌دهند تا در سنین کم مشغول به کارهای سبک مانند توزیع روزنامه شوند. در واقع هدف آنها کسب درآمد نیست بلکه به آنها می‌آموزند تا اهمیت پولی را که بدست آورده‌اند و وقت خود را برای آن صرف کرده‌اند، بدانند. این طرز تفکر آنها باعث می‌شود تا فرزندان‌شان فقط مصرف‌کننده نباشند و ارزش پول خود را بیشتر از گذشته بدانند در نتیجه در نوع مصرف خود نیز توجه بیشتری خواهند کرد.

•  

• جوانه خانی

• به نظر می رسد تمام خانواده ولو سه نفره و یا حتی دو نفره به دفترچه یادداشت هزینه ها نیاز دارند. بخشی مربوط به هزینه های غیرضروری، بخش مختص به هزینه های ضروری و مهم تر از همه فهرستی از مخارج روزانه.

• شاعر چه هوشمندانه گفته است: چو دخلت نیست، خرج آهسته تر کن!
  درست خرج کردن هنر است اما ما و شما چه قدر به این هنر آ شناییم؟
  به نظر می رسد تمام خانواده ولو سه نفره و یا حتی دو نفره به دفترچه یادداشت هزینه ها نیاز دارند. بخشی مربوط به هزینه های غیرضروری، بخش مختص به هزینه های ضروری و مهم تر از همه فهرستی از مخارج روزانه.
  ▪ کدام هزینه ها ضروری اند: هزینه های ضروری را می توان متعادل تر کرد. آغاز هر ماه فهرستی از مخارج ضروریتان را در دفترچه یادداشت کنید مثلا: خورد و خوراک، اجاره خانه، قبض های تلفن، آب، برق و گاز، تلفن همراه، پوشاک و … جمع این رقم پولی است که تا پایان ماه نباید صرف چیز دیگری شود. اکنون می توانید بنویسید که چگونه می توان هزینه هر کدام را کاهش داد از حذف تلفن های طولانی و خاموش کردن تلویزیون در موارد غیرضروری گرفته تا استفاده از لامپ های کم مصرف و خورد و خوراک که شامل خریدهای هوشمندانه نیز خواهد بود. حالا خودتان حساب کنید همین چند مورد کوچک که ذکر آن رفت در آخر ماه چه مبلغی را در کیف پول یا حساب شما باقی می گذارد، نگویید: ای بابا با این پول ها که چیزی حل نمی شود!
  ▪ هزینه های غیرضروری: و چه غیرضروری به برخی از هزینه ها به منزله حذف کامل آن از برنامه اقتصادی تان نیست بلکه می توانید آن را در اولویت های پس از ضروریات قرار دهید. اکنون دو پرسش مطرح است فکر کنید و سپس پاسخ دهید: آیا این طرح در زندگی ام موثر است و چنانچه موثر است، چه قدر؟ بی تردید یک سفر تابستانی در روحیه شما بسیار موثر است اما اگر پس از بازگشت با مشکل بی پولی رو به رو شوید حتما این هزینه کردن اضافی و به دور از حزم و احتیاط بوده است. اکنون اگر این مشکل را تا به حال نداشته اید در دفتر هزینه ها یادداشت کنید که در سفرهای قبلی چند مورد خرج اضافه(مانند غذای زیاد و یا فانتزی و یا سوغات بی مصرف و تزیینی و …) داشته اید. این مخارج را از سفر بعدی حذف کنید.
  مورد بعدی رفتن به غذاخوری و یا کافی شاپ هاست بسیاری از خانواده ها در برنامه هفته ای یک شب را در رستوران غذا می خورند که می توان آن را به سه هفته یک بار کاهش داد. با گرم شدن هوا می توان غذای خانگی را دردامن طبیعت نوش جان کرد. چنانچه دانشجو هستید و کمی در تنگنای مالی قرار دارید به جای پرداخت مبلغ به باشگاه های ورزشی از ورزش صبحگاهی در پارک ها استفاده کنید.
  ▪ یادداشت مخارج روزانه مهم است
  هر شب چند دقیقه ای را به یادداشت کردن مخارج روزانه خود از ریز تا درشت اختصاص دهید. با این کار، هم حساب خرج دست تان می آید و هم پس از مدتی متوجه برخی مخارج می شوید که دایما در زندگی تان تکرار می شوند و هیچ ضرورتی هم ندارد؛ فقط به آن عادت کرده اید و انصافا ترک عادت کاری است بس دشوار!
  ● چرا و چگونه پولمان را هدر می دهیم؟
  ▪ جبران یک خلا شخصیتی: گاه برخی از ما برای پوشاندن کمبود اعتماد به نفس، به سمت خرید کردن تقریبا یورش می بریم تا اطرافیان و دوستان را تحت تاثیر قرار دهیم اما آنها اغلب باهوش هستند و زیاد تحت تاثیر این خریدهای عجیب و غریب قرار نگرفته و خیلی زود اصل قضیه را می فهمند.
  ▪ با دیگران رو دروایسی داریم: پیش آمده که دو نفر میهمان دعوت کرده ایم اما برای هشت نفر غذا و مخلفات و دسر و نوشابه و میوه و غیره تدارک دیده ایم. بدانیم که با پذیرایی مفصل از میهمان هم او را معذب کرده ایم و هم به فکر جبران کردن همانند انداخته ایم.
  ▪ اسراف از سر بیکاری: از بیکاری حوصله تان سر می رود و خرید می کنید یا از یک برج خرید به پاساژی دیگر می روید و کافی شاپ در شهر نمانده که شما به آن سرک نکشیده باشید و بالاخره شام را در جمع دوستان صرف می کنید تا صرفا در خانه بیکار نمانده باشید. این کار بسیار مضر است و فقط یک مسکن کوتاه مدت است. بگردید و علاقه واقعی تان را بیابید در این صورت از سرزنش دیگران هم در امان خواهید بود.
  ▪ گاه بیش از حد مواظب کلاستان هستید!: تصور کنید که به مغازه ای می روید و جنسی را قیمت می کنید چنان از اخم فروشنده جا می خورید که خجالت می کشید بگویید گران است و آن را می خرید و یا بدتر از آن خجالت می کشید به دوستانتان بگویید مایل به رفتن به رستوران گران تر از سطح بودجه تان نیستید. یک نکته در این موضوع واضح است و آن کم آوردن پول در ته هر ماه است.
  ▪ محبت دیگران خریدنی نیست: هر از گاهی دیگران را با خریدهای گران قیمت سورپرایز می کنید اما در عین ناباوری باز هم میزان محبت شما کمتر از مبلغ خرج شده است و یا شاید دوستانتان به بذل و بخشش این چنینی اساسا نیاز ندارند.
  این مهم نیست که چگونه پول در می آورید، پولتان از پارو بالا می رود یا چکه چکه از دست صاحب کارتان می چکد یا به صورت قلمبه به حساب شما سرازیر می شود. هر طور که پول در بیاورید آخرین جایی که پول از آنجا از دست تان خارج می شود کیف پول شماست ایستگاهی که پول هایتان را فقط و فقط برای خرج کردن در آن قرار می دهید چون هیچ آدم عاقلی پولش را در کیف پولش پس انداز نمی کند. به همین خاطر لازم است این آخرین ایستگاه، یک حساب و کتابی هم داشته باشد.
  ● ویژگی های یک کیف پول خوب
  ۱) یک کیف پول خوب بخرید. کیف پولی که از همراه داشتن خالی آن هم لذت ببرید. در این صورت روحیه تان هم در مواقع بی پولی حفظ می شود.
  ۲) سعی کنید کیف پولتان همیشه همراهتان باشد. این طور عادت به داشتن اش می کنید و این باعث می شود همراه نبودن کیف تان را با جا گذاشتن در منزل توجیه نکنید. هر از گاهی هم کیف پولتان را کنترل کنید.
  ۳) پول هایتان را داخل کیف منظم کنید. از بزرگ به کوچک، تراول ها را از هم جدا بگذارید. در این وضعیت احتمال دادن ایران چک ۵۰ هزار تومانی به جای کرایه تاکسی به حداقل می رسد.
  ۴) هیچ وقت رمز عابر بانکتان را روی آن ننویسید. نوشتن شماره حساب اشکالی ندارد ولی رمز کارت در صورت گم شدن کیف آن را تبدیل به یک هدیه خوب برای یابنده می کند.
  ۵) پول هایتان را به مقادیر یکسان تقسیم کنید تا با یک نگاه سریع حساب کار و اوضاع جیبتان دستتان بیاید. اگر کیف تان این قابلیت را دارد جاهای مختلف را به خرج های مختلف اختصاص دهید.
  ۶) همه کارت های شناسایی تان را یک جا نگذارید تا با گم شدن آنها یک جا سردرگم شوید. بعضی کارت ها برای گرفتن المثنی کارت های دیگر لازمند.
  ۷) یک کارت نشانی با تلفن تماس خود داخل کیف بگذارید تا آن شهروند خیر بتواند با شما تماس بگیرد.
  ۸) کیف تان را با کارت ویزیت های مختلف و کارت های تبلیغاتی سنگین نکنید.
  ۹) همیشه مقداری پول به عنوان پشتیبان و روز مبادا نگه دارید خیلی به عابر بانک ها اعتماد نکنید. تجربه نشان داده آنها در روز مبادا پشت آدم را خالی می کنند!

•  

• مهری موسی وند

• طبيعتا قدرت خريد Purchasing Power با مصرف گرايي در يك كشور بايد رابطه عكس برقرار كند. يعني به هر ميزان يك جامعه مصرف گراتر باشد توان خريد مردم در آن نيز پايين تر است. تقاضاي فزاينده براي كالاهاي غير ضرور بخشي از منابع در دست خانوارها را از هزينه شدن در زمينه كالاهاي اصلي منحرف مي كند.

• طبيعتا قدرت خريد Purchasing Power با مصرف گرايي در يك كشور بايد رابطه عكس برقرار كند. يعني به هر ميزان يك جامعه مصرف گراتر باشد توان خريد مردم در آن نيز پايين تر است. تقاضاي فزاينده براي كالاهاي غير ضرور بخشي از منابع در دست خانوارها را از هزينه شدن در زمينه كالاهاي اصلي منحرف مي كند. هرچند مصرف گرايي در يك جامعه خود نشان از بالابودن قدرت خريد آنها دارد. اين سيكل تركيبي در نهايت به يك وضعيت بحراني منجر مي شود.
  بنابر آمارهاي جهاني مصرف گرايي به شكل غير قابل اجتنابي در سراسر دنيا در حال رشد است و يكي از دلايل اصلي بحران غذايي فرارو، اسراف در مصرف است.
  تركيه كه زماني نه چندان دور يكي از هفت كشور خودكفا در زمينه توليد محصولات كشاورزي بود، امروزه به يكي از واردكنندگان اين نوع محصولات تبديل شده است.اين كشور همچنين به رغم داشتن بدهي هاي سنگين در سال گذشته ميلادي براي واردات كالاهاي مصرفي 19 ميليارد دلار هزينه كرد. بررسي ارقام بازرگاني خارجي تركيه نشان مي دهد، تنها طي شش سال اخير واردات كالاهاي مصرفي اعم از پايدار و ناپايدار به اين كشور، بيش از 381درصد رشد داشته است.
  چين و روسيه طي ده سال گذشته شاهد رشد قابل تامل مصرف گرايي در كشورشان بوده اند. چين يكي از كشورهاي جهان است كه داراي سريع ترين رشد بازار مصرف بوده است. پس از سال 1978 ميلادي، ميانگين سرعت رشد سالانه آن به 14/4 درصد رسيده و سه برابر سطح متوسط جهاني بوده است.
  مصرف داخلي، دوسوم اقتصاد آمريكا را تشكيل مي دهد. چهل درصد واردات آمريكا از چين است. به دنبال كاهش شديد قدرت خريد مردم آمريكا، دپارتمان بازرگاني اين كشور اعلام كرد: فروش مسكن در آمريكا در ماه مارس با 8/5 درصد كاهش به كمترين ميزان در 16 سال گذشته رسيد. ايران نيز از روندهاي اقتصادي جهاني مستثني نبوده و متاسفانه مصرف گرايي در سالهاي اخير به بخشي از فرهنگ عمومي تبديل شده است. مقايسه سبد كالاي مصرف در خانواده ها حداقل در10 سال گذشته نشان مي دهد كه به طور شگفت انگيزي مصرف گرايي در بين مردم ايران اشاعه يافته است.
  البته با تمام اين اوصاف بايد اذعان كرد كه چند دهك پايين جامعه در ايران كه در آمد ثابتي دارند تحت فشارهاي اقتصادي موجود و افزايش قيمتها قدرت خريدشان كاهش يافته كه دولت تلاش دارد به واسطه برخي از سياستهاي حمايتي از قبيل سهام عدالت و افزايش پلكاني درآمد ها اين خلارا برطرف كند.
  رئيس جمهور در نشست خبري اخير خود با خبرنگاران گفت: “وضعيت معيشت سرجمع بهتر از قبل است. مصرف سرانه، قدرت خريد افزايش يافته است... ما علاقه مند بوديم كه قدرت خريد افزايش پيدا بكند اما نرخ ها افزايش پيدا نكند يا بسيار كمتر از نسبتي كه امروز افزايش پيدا كرده است، باشد.اما عواملي خارج از اراده دولت وارد شد كه داريم تلاش مي كنيم آنها را مهار كنيم.”
  احمدي نژاد در جمع خبرنگاران با اشاره به طرح جامع اقتصادي دولت كه در اواسط تير ماه اعلام مي شود عملاافق روشني را فرا روي مشكلات اقتصادي موجود گشود و در حالي كه جامعه به آستانه برآورد انتظارات خود نزديك مي شود از يك تصميم اقتصادي بزرگ در دولت خبر داد.
  اما در كنار اين طرح كلان درون دالانهاي اجتماعي و در بين مردم نيز بايد يك تصميم بزرگ براي مقابله با مصرف گرايي و جلوگيري از اسراف گرفته شود. به خصوص در سالي كه كشور با بحران خشكسالي روبرو است.چندي پيش رهبر فرزانه انقلاب اسلامي تنقيح مناط فرمودند و راه اساسي مقابله با مشكلات اقتصادي موجود را انضباط مالي، صرفه جويي و پرهيز از اسراف دانستند. اين ديدگاه اقتصادي ناظر به وظايف دولت و ملت است. اگر در ژاپن امروز تنها يك درصد مردم در بخشهاي دولتي مشعول به كار هستند و اگر 97 درصد مردم آمريكا از بخش خصوصي حقوق مي گيرند اين تحول و پيشرفت اقتصادي مرهون يك تصميم ملي است كه از تعامل مردم و دولت سرچشمه مي گيرد.
  به هر حال دولت با توجه به روي كار آمدن نيروهاي فعال و پر توان در عرصه هاي اقتصادي كشور بايد هر چه سريع تر برنامه هاي اقتصادي خود را در افكار عمومي طرح كند و پس از بازخوردگيري آنها به سرعت اجرا نمايد. مردم نيز قادرند دراين تلاش شبانه روزي دولت از سر قاعده "انقاذ غريق" و جلوگيري از بحران اقتصادي در كشور با صرفه جويي و مبارزه با مصرف گرايي در خانواده ها سهيم باشند.

   

•  

•    نويسنده: صالح - اسكندري

• آب از هر چیزی گران بها تر است ، بدون موبایل می توان زندگی کرد ، بدون ماشین می توان زندگی کرد، بدون طلا می توان زندگی کرد و... اما بدون آب بیش از چند روز نمی توان زنده ماند و حیات نابود خواهد شد.

• آب از هر چیزی گران بها تر است ، بدون موبایل می توان زندگی کرد ، بدون ماشین می توان زندگی کرد، بدون طلا می توان زندگی کرد و... اما بدون آب بیش از چند روز نمی توان زنده ماند و حیات نابود خواهد شد.
  پس آب از هر چیزی ارزشمندتر و گران بها تر از هر گنچی است که روی زمین داریم.
  فرایند تصفیه آب خیلی هزینه بر و مشکل است وقتی یک لیوان آب را روی زمین میریزیم باید فکر کنیم که در همین بندر لنگه خودمان افراد زیادی هستند که آبهای کرم زده آب انبارها را می نوشند و شاید در آینده ای نه خیلی دور مجبور باشیم آب را بصورت بطری یا گالن های بزرگ خریداری کنیم و حتما هم چنین خواهد شد ، چون کمبود آب یک شوخی نیست .
  واقعا کسانی که آب آشامیدنی به این ارزشمندی را باز میکنند و ساعتها با فشار زیاد مشغول شستن حیاط و ماشین و ... میشوند چطور جواب از بین بردن حق دیگران برای استفاده از آب را به خود و خداوند خواهند داد؟
  مهمترین منبع تامین آب باران است که هم در امور نظافت و شخصی و هم درصنایع بسیار حائز اهمیت است. مصرف آب فقط به امور شخصی و مصارف خانگی محدود نمی شود بلکه در صنایع برای خنک نگه داشتن دستگاه ها و موتورها به آب نیاز داریم.
  همانطور که می دانیم دمای کره زمین رو به افزایش است. این مسئله توازن میان آب مصرفی و آب مورد نیاز را برهم می زند. بدین ترتیب آب مصرفی بیشتر از ذخایر آبی موجود می شود. این عدم توازن علاوه بر صنایع کشاورزی را هم تحت الشعاع قرار می دهد و انسان را از نعمت داشتن آب تسویه شده و تغذیه مناسب محروم می سازد.
  اگر شما در منطقه ای زندگی می کنید که کمبود آب ندارد خوش شانس هستید. تقریبا ۶۰۰ میلیون انسان در ۳۵ کشور با کمبود شدید آب مواجه هستند.پیش بینی می شود که ظرف پنج سال آینده حداقل ۳۶ ایالت در امریکا به دلیل مسائل مربوط به دما و رشد جمعیت و مشکل مواد زائد با کمبود آب روبرو شوند.
  دکتر پرویز کردوانی متخصص مسائل آب که از چند دهه پیش استاد دانشگاه و از چهره های ماندگار علمی کشور می گوید:
  یکی از تحفه هایی که به خیال عوام از نشانه های تمدن و فرهنگ به شمار میرود ، مصرف کردن است تا آنجا که مردم ما خانواده های پر مصرف و پرخرج را خانواده هایی با سطح بالا میدانند . بنابراین کسی که بداند تنها ماده ای که نمی توان از خارج وارد کرد ( آب) است میداند که باید آنرا درست مصرف کند .
  . ایران همیشه با مسئله کمبود آب مواجه بوده ، هست و خواهد بود ما باید خومان را آماده کنیم که با شرایط سخت تر از اینهم مدارا کنیم میزان بارندگی منطقه ما یک سوم میزان بارندگی دنیاست و کشاورزی مهمترین فعالیت ما بشمار میرود به همین دلیل به آب بیشتری نیاز داریم چرا که ۹۰% آب کشور صرف کشاورزی میشود .
  دکتر کردوانی گفت جامعه ای که آب زیاد مصرف میکند آب بیشتری هم آلوده میکند . ما بهترین و گواراترین آب دنیا داریم و با ندانم کاری و عدم برنامه ریزی صحیح آن را به بدترین آب تبدیل میکنیم وی افزود صرفه جویی خساست نیست بلکه استفاده بهینه و به اندازه نیاز است .
  مورد دیگر صرفه جویی در ادارات است در بسیاری از ادارات و سازمانها به دلیل داشتن فضای سبز مصرف آب بی رویه است و هیچ تعهدی در قبال صرفه جویی آب ندارند . دکتر کردوانی درباره اینکه به چه وسیله میتوان مصرف آب منزلش اینمه کاهش دهد میگوید فرهنگ مهمتر از خود صرفه جویی است ما فرهنگ صرفه جویی نداریم ، صرفه جویی نکردن تجدد و تمدن نیست ، عین بی فرهنگی است.
  وی در ادامه وضعیت آب کشور را بسیار نگران کننده بیان کرد و افزود هر روز بابرداشت بی رویه از منابع زیرزمینی آب شیرین در حال اتمام واز طرف دیگر در حال شورشدن میباشد . فقط احداث آبخیزداری و ایجاد سد میتوان بر مشکلات فائق آمد زیر با این برداشت بی رویه منابع زیرزمینی در مدت ۱۰ الی ۱۵ سال آینده سفره های آب زیر زمینی به اتمام میرسد . وی در پایان راههای استفاده از آب را اسراف در مصرف آب – امساک در مصرف – صرفه جویی ( درست و بهینه مصرف کردن ) – هدردادن بیان کرد .
  دکتر کردوانی توضیح میدهد بعضی ها ممکن است فکر کنند که صرفه جویی خساست است بنابراین مسئله خساست نیست بلکه درست زندگی کردن است.
  بعضی از قسمتهای زیر نقل شده از صحبتهای دکتر کردوانی میباشد.
  مطلب زیاده برای گفتن اما من بقیه آن را به وجدان انسانی شما و Humanity شما واگذار میکنم. و در اینجا راههایی برای کاهش هدر روی آب و صرفه جویی در مصرف آن برایتان خواهم گفت.
  راه هایی ارزان قیمت برای جلوگیری از هدر روی آب و صرفه جویی در مهمترین ماده برای حیات بشر:
  ۱) اگرچه توالت و حمام کوچکترین اتاق در منزل است اما حدود ۷۵ درصد آب منزل در این مکان مصرف می شود. در یک دوش گرفتن به طور متوسط به مدت شش دقیقه حدود ۶۰ لیتر آب مصرف می شود. مدت دوش گرفتن خود را به پنج دقیقه یا کمتر کاهش دهید ، از دوش با جریان کم آب استفاده کنید
  ۲) بجای حمام رفتن های طولانی مدت دوش بگیرید. با دوش گرفتن ۲-۳ برابر کمتر از حمام رفتن آب مصرف می شود.در طول مدت حمام حتما در هنگام شامپو زدن به سر و یا شستن بدن با لیف آب را ببندید.
  ۳) شیر های آبی که چکه می کنند را تعمیر کنید. نشتی ها لوله ها را برطرف کنید .
  شیر آبی که در هر ثانیه یک بار چکه می کند سالانه ۶۰۰۰ لیتر آب را هدر می دهد که همین میزان آب می تواند آب مصرفی روزانه ۴۰ نفر را تامین کند.
  ۴) از دریچه قطع و وصل آب برای شیرهای آب خود استفاده کنید ( سنسورهای الکترونیکی برای قطع و وصل خودکار شیرهای آب)
  ۵) توالت دشمن آب است در امریکا ۱۸ میلیارد لیتر آب تازه برای فلاشینگ(سیفون) توالت مصرف می شود!
  ۶) از سیفون های دوکاره استفاده کنید(برحسب نوع استفاده شما از توالت کار میکنند). در تکنولوژی جدید تا ۶۷ درصد نسبت به توالت های قدیمی در مصرف آب صرفه جویی می شود. و یا از سیفون های با حجم تانک کوچکتر استفاده کنید.
  ۷) اگر در تابستان می خواهید آب سرد میل کنید اینقدر آب را باز نگذارید تا سردشود. بلکه همیشه یک بطری آب در یخچال داشته باشید.
  ۸) در موقع مسواک زدن آب را بیهوده باز نگذارید. در هر دقیقه ۱۰ لیتر آب بهمین دلیل به هدر می رود. قبل از مسواک زدن یک لیوان آب با خود ببرید و با آن دهان خود را بشویید.
  ۹) در زمان شستن میوه ها آب را باز نگذارید. ظرفی را پر از آب کنید و میوه را در آن بشویید و سپس آبکشی کنید.
  ۱۰) کتری را به اندازه مورد نیاز آب کنید .
  ۱۱) هنگام شستن ظرف ها آب را بیهوده و با فشار زیاد باز نگذارید ، بعد از شستن ظرفها با اسکاچ آب را با فشار کم باز کنید و بسرعت ظرفها بشویید. متاسفانه وسواس بسیاری از خانمها در شستن ظرف و شستن لباسها و کلا شستشوی زیاد در منزل باعث هدر روی بسیار زیادی از آب است.
  ۱۲) برای شستن ظروف با مایع ظرفشویی غلیظ باید آب زیادی مصرف کرد. از مایع رقیق شده ظرفشویی استفاده کنیم.
  ۱۳) آبهایی که از شتشوی میوه ها و سبزیها بجای میماند دور نریزید ، آنها را به گلدانها بدهید. باغچه ها و گلدانهایمان را با آب درون لوله آبیاری نکنیم بلکه آب اضافی شست وشوی سبزی و کاهو را پای درخت و گلدانها بریزیم
  ۱۴) باغچه خانه را در طول روز آب پاشی نکنید و این کار را به عصر محول کنید تا آب بخار نشود. میزان آبی که هر شخص در موقع آبیاری یکساعته باغچه هدر می دهد می تواند مصرف روزانه یک خانواده چهار نفری را تامین کند.
  ۱۵) ابتکار دیگری که در منزل به می توان به خرج داد، کم کردن فشار آب بوده که با این کار هم خطر ترکیدگی لوله کم میشود و هم اینکه آب کمتری در خانه جریان دارد . برای این کار شیر فلکه اصلی آب را کمی ببندید تا فشار کم شود.
  ۱۶) تا زمانی به اندازه کل گنجایش ماشین لباسشویی لباس کثیف ندارید از ماشین لباسشویی استفاده نکنید. یک بار استفاده از ماشین لباسشویی با کل ظرفیت کمتر از دو بار با نصف ظرفیت آب مصرف می کند.
  ۱۷) در هنگام شستشوی اتومبیل بجای استفاده از شیلنگ آب از سطل آب استفاده کنید.
  ۱۸) بجای کاشت چمن در محط های غیر ضروری که زیاد آب میخواهد از برگ های سبز ( پاپیتال ) که آب نمی خواهند بجای آن بکاریم و پای درختان خانه گونی بیندازیم و پای درختان جلوی خانه در خیابان پوشال بریزیم که مانع تبخیر آب نشوند .

•  

• محمد فرامرز

• مصرف آب و برق را مدیریت کنیم...

• مقام معظم رهبری:
  ـ راه اساسی مقابله با مشکلات اقتصادی موجود، انضباط مالی، صرفه جویی و پرهیز از اصراف است.
  ـ اسراف در مصرف آب شرب و نیز آب کشاورزی از جمله مسایلی است که باید با توجه مردم و مسوولان حل شود.
  ـ خشکسالی در ایران پدیده ای دفعی و کم سابقه نیست و باید برای علاج آن، به تحقیقات و برنامه ریزی همه جانبه دست زد.
  آیت الله العظمی مکارم شیرازی:
  اگر مردم صرفه جویی داشته باشند، مشکلات مربوط به خشکسالی را به راحتی می توان پشت سر گذاشت.
  ▪ برای اتو کشی لباس ها صبر کنیم تا مقدار آنها به اندازه کافی برسد .
  ▪ یادمان باشد استفاده از دور تند کولر در ساعات اوج مصرف ، خاموشی را افزایش می دهد.
  ▪ از قرار دادن غذای گرم در داخل یخچال خودداری کنید تا یخچال شوکه نشود!!
  ▪ با انتخاب بهترین وسیله برقی به افزایش انرژی برق کمک کنیم .
  ▪ بیایید قدر قطرات آب را مثل لحظات زندگی بدانیم .
  ▪ آیا می دانید طول عمر لامپ های کم مصرف هشت برابر بیشتر و مصرف آنها پنج برابر کمتر از لامپ های معمولی است ؟!
  ▪ استفاده از لامپ های کم مصرف ، روشی مفید برای کاهش هزینه های مالی خانواده است .
  ▪ از استفاده مکرر از توستر و مایکروفر تنها برای گرم کردن حجم بسیار کم مواد غذایی خودداری کنیم .
  ▪ قبل از روشن کردن جارو برقی ؛ لوله های آن را کنترل کنید تا گرفتگی نداشته و باعث هدر رفتن انرژی نگردد.
  ▪ در هنگام استفاده از وسایل سرمایشی ، پس از حمام کردن از باز گذاشتن در حمام ، خودداری کنیم .
  ▪ قبل از خواب ، بررسی کنیم که آیا شیرهای آب هم به خواب رفته اند؟!
  ▪ بیایید دستانمان را به خاموش کردن لامپ های اضافی عادت دهیم .
  ▪ با درست مصرف کردن برق ، شب را برای همگان روشن نگاه داریم .
  ▪ درست مصرف کردن را بیاموزیم و آموزش بدهیم .
  ▪ با مصرف درست انرژی برق ،لذت دیدن برنامه های تلویزیونی را با دیگران تقسیم کنیم .
  ▪ یک چراغ روشن بهتر از صد چلچراغ خاموش است .
  ▪ پرده ها را کنار بزنیم و چراغها را خاموش کنیم تا صبح خود را با تابش زیبای آفتاب ، آغاز نماییم .
  ▪ برای آسمان بزرگ یک خورشید کافی است ؛ برای خانه کوچک ما چند چراغ کافی است ؟!
  ▪ اگر کودکانمان به آب بازی علاقه دارند ؛ آنها را به استخر ببریم و نگذاریم آب تصفیه شده را هدر دهند .
  ▪ در پایان هر روز از خود بپرسیم : امروز چه قدر به افزایش نیروی برق و آب کمک کرده ایم ؟!
  ▪ می توانیم با استفاده از یک بطری ظرفیت سیفون یا فلاش تانک توالت را کاهش دهیم .
  ▪ وقتی با پلوپزهای بزرگ برای دو نفر غذا می پزیم در واقع انرژی زیادی را هدر داده ایم!
  ▪ هر روز روش های تازه ای برای آبیاری زمین های کشاورزی ابداع می شود،ما چه قدر از این روشها استفاده می کنیم تا برق کمتری مصرف شود؟
  ▪ استفاده از بهترین وسایل در کارخانه ها مصرف انرژی را به نحو چشمگیری کاهش می دهد
  ▪ کشاورزان کم مصرف ترین راه را برای آبیاری زمین های خود انتخاب می کنند تا برق به خانه های ما برسد.
  ▪ صنعت کشاورزی فقط نیازمند آب نیست چرا که برای اّب رسانی به زمین برق هم لازم است
  ▪ آبیاری بهینه زمینهای کشاورزی از فشار به پمپ های آب جلوگیری می کند .
  ▪ پیش بینی برق اضطراری برای صنایع و بیمارستانها ، راه جلوگیری از بروز خسارت های احتمالی است .
  ▪ کار آفرینان و صنعتگران عزیز ! به استفاده از دستگاهها و فن آوری های نوین و کم مصرف بیندیشیم .
  ▪ استفاده از دستگاههای صنعتی فرسوده و قدیمی و با راندمان پایین انرژی یکی از موارد استفاده نادرست از انرژی است .
  ▪ در خرید دستگاههای صنعتی به فن آوری ها و انرژی های نو بیندیشیم .
  ▪ با دستگاههای پیشرفته و به روز ، چرخ صنعت را بهتر بچرخانیم .
  ▪ کارآفرین عزیز! شاید بیشترین خرج اضافی کارگاهتان را دستگاههای قدیمی ، فرسوده و پر مصرفتان می تراشد !
  ▪ حتی کولرها هم طاقت گرمای آفتاب داغ تابستان را ندارند ...کولرها رادر محل سایه قرار دهیم .
  ▪ در فصل تابستان ، پوشیدن لباس هایی که رنگ روشن دارند ؛ باعث می شود که کمتر احساس گرما کنیم .
  ▪ با از بین بردن برفک های یخچال ، به سرمایش بهتر و بیشتر آن کمک کنیم .
  ▪ یادمان باشد ، در ساعات اوج مصرف ، کمترین استفاده را از وسایل برقی داشته باشیم .
  ▪ کولر گازی تان را در مسیر باد قرار بدهید تا منزل شما را بیشتر خنک کند .
  ▪ یادمان باشد ، هنگام خروج طولانی از منزل ، فلکه اصلی انشعاب آب را ببندیم .
  ▪ بهتر است برای شستن سبزی ها ابتدا آنها را در ظرفی بخیسانیم و سپس آب بکشیم .
  ▪ برای نظافت حیاط ، می توان به جای استفاده از آب ، از جارو و خاک انداز استفاده کرد .
  ▪ هنگام احداث ساختمان ، از کارگران بخواهید که از آب تصفیه نشده استفاده کنند .
  ▪ معلمان عزیز!در مراکز آموزشی ، روش های صحیح استفاده ا ز آب را به دانش آموزان ، یاد بدهید.
  ▪ صنعتگران مهم ترین نقش را در بهینه مصرف کردن انرژی به عهده دارند.
  - درست مصرف کردن را از کودکی به فرزندان مان آموزش دهیم
  - روشن کردن لامپ اضافی، دلیل قطعی قطعی برق است!
  - هدیه دادن روشنایی، ساده ترین کار است، برق را به دیگران هم هدیه بدهیم!
  - آیا تا به حال فکر کرده اید که چه وسایلی در خانه شما با برق کار نمی کند؟
  - بعد از تابستان می توانید از سه لامپ صد وات به جای بخاری استفاده کنید!
  - نیمه خالی لیوان هم مهم است، آب را هدر ندهیم!
  - آب رفته به جوی برنمی گردد... در مصرف آب صرفه جویی کنیم!
  - چرا از قبض تلفن همراه و پول پیامک ها می ترسیم، اما از مصرف برق نگران نیستیم؟!
  - لطفا تا آمدن تلویزیون ها، لباسشویی ها، اتوها و پخش صوت های خورشیدی در مصرف برق صرفه جویی کنید!
  - هم اکنون یک لامپ اضافه را خاموش کنیم!
  - برای مصرف برق هزار بهانه وجود دارد، اما برای صرفه جویی یک بهانه کافی است!
  - بنی آدم اعضای یکدیگرند ... در مصرف برق صرفه جویی کنیم!
  - "در کارگه کوزه گری رفتم دوش/ کردم همه ی چراغها را خاموش/ در مصرف برق صرفه جویی بکنید/ ای کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش"!
  - برق نعمت است، داشتنش ثروت است، صرفه جویی فرصت است...
  - جز چراغی که به خانه رواست چراغهای دیگر را خاموش کنید!
  - مطمئن باشید کولر روشن شما تاثیری در خنک شدنتان در بیرون از خانه ندارد!
  - کسی به دنبال مقصر نیست، ما به دنبال تعهد در مصرف می گردیم!
  - درست مصرف کردن یعنی اینجا چراغی روشن است که هرگز خاموش نمی شود!
  - درست مصرف کنیم تا نیاز به صرفه جویی نباشد...
  - آیا شما هم به عنوان مشترکین کم مصرف معرفی شده اید؟ یا...
  - چراغ خانه تان روشن باد، این بهترین دعای یک هموطن است!
  - کافیست به اطراف نگاه کنیم، چراغ های روشن اضافه می درخشند
  - برای نورپردازی خانه خود حتما با یک متخصص مشورت کنید
  - کافیست دستان ما به خاموش کردن چراغ اضافه عادت کند
  - شب را برای همه روشن نگه داریم!
  - برای بهینه مصرف کردن ساده ترین بهانه ها کافیست
  - فرصت را برای صرفه جویی از دست ندهیم
  - هم اکنون کلید در دست شماست، یک لامپ اضافه را خاموش کنید!
  - درست مصرف کنیم و به دیگران هم بیاموزیم!
  - آیا خانه شخصی شما هم به اندازه یک ورزشگاه فوتبال احتیاج به نورافکن دارد!
  - نصب "اینورتر" در کولرهای گازی پنجره ای باعث افزایش راندمان آنها می گردد.
  - تمیز بودن کندانسور کولر به لحاظ عبور جریان هوا تا میزان زیادی از جریان برق مصرفی کولر می کاهد.
  - سرویس به موقع و تمیز نمودن فیلتر هوا و رادیاتور، تاثیر زیادی در کاهش مصرف برق کولر دارد.
  -درجه تنظیم دما (ترموستات) کولرها در فصل تابستان بین ۲۵-۲۱ درجه سانتیگراد تنظیم شود.
  - از نور روز حداکثر استفاده به عمل آید و از روشن کردن لامپ های اضافی پرهیز شود.
  - چیدمان وسایل اداری در اتاق های کار به گونه ای باشد که مانع ورود نور طبیعی نشود.
  - شیشه های پنجره اتاق ها برای عبور نور طبیعی، همواره پاکیزه شوند.
  - به استانداردهای روشنایی توجه گردد و از روش های پرتوافشانی فنی، اقتصادی و بهداشتی استفاده شود.
  - چنانچه محل کار یا موضع کار به نور بیشتری نیاز دارد، از نور عمومی (روشنایی سقف اتاق) کمتر و از نور موضعی استفاده شود.
  - به طور مرتب لامپ ها، حبابها و پرتو افشانها، تمیز و غبار روبی گردند. زیرا در اثر غبار گرفتگی لامپها و حباب ها، روشنایی موثر از ۱۵ الی ۲۵ درصد کاهش می یابد.
  - از کلیدهای زمان دار در راهروها و محل های عبور استفاده شده و لامپ های فضای بلااستفاده خاموش گردند.
  - از لامپ های با توان الکتریکی مناسب در فضاهای بسیار کوچک نظیر راه پله و دستشویی استفاده شود.
  - سعی شود محوطه پشت کولر دارای فضای مناسبی برای گردش هوا باشد.
  - از اتصال بیش از اندازه بارهای الکتریکی به مدار برق خودداری گردد.
  - کامپیوترهای کیفی (laptop) تنها در حدود ۱۰ درصد کامپیوترهای رومیزی، انرژی مصرف می کنند.
  ▪ کولر منزل هر چقدر هم برای خنک کردن خانه تلاش کند زورش به گرمای لامپ های پر مصرف نمی رسد
  ▪ شبها با نور ملایم تر روشنایی مداوم تری را در خانه خود داشته باشیم
  ▪ برای کاهش مصرف انرژی از حالا به بعد شمارش کنید چند بار درب یخچال را بیهوده باز و بسته می کنیم
  ▪ خانه ما هم از آفتاب سهمی دارد چراغ ها را خاموش کنیم، پرده ها را کنار بزنیم و سهم بیشتری از آن را دریافت کنیم
  ▪ وقتی هزینه های برق با درآمدمان هم خوانی ندارد یعنی دیگر نباید روی روشنایی لامپ های پر مصرف حساب کرد
  ▪ کسی نمی داند لامپ های پرمصرف کدام طرفی هستند گاهی به نفع روشنایی کار می کنند گاهی به نفع خاموشی
  ▪ به کودکان خود بگویید خاموش کردن لامپ های اضافی برای این است که آنها هم بتوانند آینده ای درخشان داشته باشند
  ▪ رفت و آمدهای مکرر مواد غذایی به یخچالتان باعث ایجاد مزاحمت برای کارکرد آن و همچنین افزایش برق مصرفی می شود
  ▪ به درجات مناسب اتوی خود حین اتوی لباس ها توجه کنید تا آن هم به میزان برق مصرفی خانه تان توجه کند
  ▪ آب رفته به این راحتی ها به جوی برنمی گردد!
  ▪ یک سطل آب هم همان کاری را با ماشینتان می کند که یک شلنگ باز!
  ▪ هزاران کیلومتر قناب برای قطره ای آب، راز رنج گذشتگان در چه بود؟
  ▪ ارمغان آبادانی است، آبادانی را بیشتر کنیم
  ▪ صدای پای آب، صدای پای زندگی است
  ▪ برق متولد آب است، با صرفه جویی در مصرف آب، تولید برق را نیز بالا خواهیم برد
  ▪ هر ایرانی، یک قطره صرفه جویی، هفتاد میلیون قطره
  ▪ آب تصفیه شده گزینه مناسبی برای پر کردن استخر نیست
  ▪ قطره قطره سیلی شود، جلوی چکه شیرها را بگیریم
  ▪ هر قطره صرفه جویی من، زمینی تشنه را سیراب خواهد کرد
  ▪ یک قطره آب، یک دنیا زندگی است
  ▪ با وسایل کاهنده مصرف آب چقدر آشنایید؟
  ▪ اگر باغچه را در خنکای صبح یا بعد از ظهر آب بدهیم، گل ها سیراب تر می شوند
  ▪ در خانه اگر کس است، یک لامپ بس است
  ▪ من یکی از هفتاد میلیون ایرانی ام که می توانم جلوی خاموشی را بگیرم
  ▪ هموطن! چراغ خانه ات همیشه روشن! برق را درست مصرف کنیم
  ▪ داشتن شش لامپ کم مصرف بر روی لوستر مساوی است با یک لامپ عادی!
  ▪ پر نوری پر مصرفی نیست می توان از لامپ های کم مصرف پر نور هم استفاده کرد
  ▪ فروشندگان محترم! با صرفه جویی در مصرف برق، مابه التفاوت هزینه را به مشتریان تخفیف بدهید
  ▪ سیم کشی با کیفیت ساختمان هم یک راه برای صرفه جویی در مصرف برق است
  ▪ روشنایی نعمتی است که ارزشش را در خاموشی می توان یافت
  ▪ مصرف زدگی نتیجه ای جز زیان دیدگی ندارد
  ▪ خیابان های روشن خطر تصادفات را کاهش می دهد، با مصرف صحیح برق خیابان ها را روشن نگه داریم
  ▪ تهران! شب از تو دور است، اگر صرفه جویی کنی
  ▪ بی برقی را چون برای خود نمی پسندی، برای دیگران هم مپسند
  ▪ وقتی خورشید سخن می گوید، همه چراغ ها خاموش می شوند
  ▪ محافظ الکتریکی بهترین راه برای جلوگیری از زیان دیدگی وسایل برقی است
  ▪ کنتور برق نمایانگر میزان مسوولیت پذیری ماست
  ▪ در ساعات اوج مصرف به استفاده از مهمترین وسایل برقی بیندیشیم
  ▪ یک سوم مصرف برق کشور، مصرف خانگی است، به خانه هایمان بیندیشیم
  ▪ برای خاموش نشدن چراغ صنعت و تولید کشور، به استفاده درست از برق بیندیشیم
  ▪ با صرفه جویی های کوچک مان، صنایع بزرگمان را حمایت کنیم
  ▪ ایرانیان یک درصد دنیا را تشکیل می دهند و دو درصد فراورده های نفتی دنیا را مصرف می کنند
  ▪ رشد مصرف انرژی ایرانیان در ده سال گذشته سه برابر نرخ جهانی است
  ▪ علاوه بر شکل ظاهری شاخص دیگری برای انتخاب وسایل برقی وجود دارد؟
  ▪ با خرید وسایل برقی کم مصرف، کارخانه ها را به تحقیق، طراحی وساخت این گونه وسایل تشویق کنیم
  ▪ خرید وسایل برقی کم مصرف، تشویق کارخانه ای است که بیشتر به مشتریان خود احترام گذاشته است
  ▪ برچسب انرژی برانگیزاننده حس رقابت سالم در صنایع
  ▪ یخچال ها بر اساس آب و هوای مناطق ساخته می شوند، در هنگام خرید به این نکته توجه داشته باشید
  ▪ پاک کردن مرتب یخچال از یخچال، باعث صرفه جویی در مصرف برق می شود
  ▪ حجم یخچال را با توجه به تعداد افراد خانواده انتخاب کنید
  ▪ وسیله سرما ساز را در کنار وسیله گرماساز قرار ندهید
  ▪ قرار دادن غذای گرم یخچال فشاری مضاعف را به موتور یخچال وارد می کند
  ▪ هر چه می توانید در یخچال را کمتر باز بگذارید
  ▪ سبزیجات تازه از سبزیجات منجمد مفیدتر است، هر چه می توانیم تازه تر مصرف کنیم
  ▪ بعد از هر بار شست و شوی یخچال فریزر، اجازه بدهید دستگاه چند ساعت به صورت خالی و دربسته کار کند
  ▪ خرابی نتیجه طبیعی بی توجهی به وسایل برقی در زمان خاموشی هاست
  ▪ هنگام بروز خاموشی، کشیدن دوشاخه وسایل برقی از پریز را فراموش نکنیم
  ▪ کشیدن همه وسایل برقی از پریز در هنگام خاموشی خیالی آسوده برای شما و وسیله برقی شما به ارمغان می آورد
  ▪ کشیدن دوشاخه از پریز در هنگام قطع برق اطمینان به سلامت وسایل برقی است
  ▪ قرار دادن کولر روی دور تند در وقت پیک مصرف، خطر قطع برق را افزایش می دهد.
  ▪ در ساعات اوج مصرف از به اوج رساندن مصرف وسایل برقی خودداری کنیم
  ▪ شایسته است در ساعات اوج مصرف از کمترین توان وسایل برقی سرمایشی استفاده کنیم
  ▪ در ساعات اوج مصرف آب و برق وظیفه صرفه جویی دو چندان می شود
  ▪ هر کسی می تواند برای صرفه جویی روش های خلاقانه ای را ابداع نماید
  ▪ استفاده از نور طبیعی برای صرفه جویی نیست برای سلامتی است
  ▪ در قرعه کشی صرفه جویی در مصرف آب همه برنده اند. هر قطره یک امتیاز
  ▪ پیشگیری بهتر از درمان است مصرف درست بهتر از خاموشی
  ▪ کالاهایی که کم مصرف تر هستند دوام بیشتری دارند، پس در هنگام خرید وسایل برقی به میزان مصرف کالا توجه کنید
  ▪ یخچال ها ۲۷ درصد هزینه برق خانوار را به خود اختصاص می دهند، در خرید یخچال، به برچسب انرژی آن توجه کنیم
  ▪ سیستم روشنایی و سرمایش اتاق خود را پس از ساعت اداری خاموش کنید
  ▪ کشیدن دوشاخه از پریز در هنگام قطع برق باعث می شود که در وصل مجدد برق به مشکل برنخوریم
  ▪ صرفه جویی در مصرف برق یعنی فرصت بیشتر برای استفاده از نعمت سوخت های فسیلی
  ▪ رشد مصرف انرژی در ایران ۵ برابر رشد مصرف متوسط جهانی است؛ به فکر آینده باشیم
  ▪ منابع زمین محدودند؛ نعمت های خدا را درست مصرف کنیم
  ▪ مصرف درست برق یعنی هزینه کمتر و حس خوشایند شرکت در حرکتی ملی
  ▪ خانم های خانه دار می توانند الگوی مصرف بهینه برق برای اعضای خانواده باشند
  ▪ کوچکترین اسرافی می تواند گران تمام شود؛ از بیهوده روشن ماندن وسایل برقی جلوگیری کنیم
  ▪ مصرف بهینه برق برابر است با طولانی تر شدن عمر مفید وسایل خانه
  ▪ مادر عزیزم از اینکه ماشین لباسشویی و اتو را با همدیگر استفاده نمی کنی از تو ممنونم
  ▪ بهترین درجه حرارت اتاق در تابستان ۱۸ تا ۲۲ درجه است
  ▪ به کودکانمان ارزش انرژی و مصرف بهینه را بیاموزیم
  ▪ ظاهر زیبا و قیمت پایین کالای برقی تنها دلیل خرید آن نیست باید به مصرف بهینه برق توجه کنیم
  ▪ از وسایل برقی پرمصرف مثل اتو، سماور برقی و اجاق برقی کمتر استفاده کنیم
  ▪ برای نزدیک کردن استاندارد مصرف لوازم برقی، اجناس ایرانی کم مصرف بخریم
  ▪ صرفه جویی امروز من، آسایش فردای کودک من
  ▪ به کودکانمان بیاموزیم که قناعت را سرمایه همیشگی خویش کنند
  ▪ با مصرف درست، صدای پای آب را همیشگی کنیم
  ▪ برای مصرف درست آب و برق، شما چه پیشنهادی دارید؟ آماده شنیدنیم
  ▪ هنگام کارهای ساختمانی مواظب لوله های آب و سیم های برق باشیم
  ▪ آب ها نباید از آسیاب بیفتد در مصرف آب صرفه جویی کنیم
  ▪ یک بار خرید وسیله برقی، یک عمر استفاده از برق، کم مصرف ترینشان را انتخاب کنیم
  ▪ لامپ های اضافی مقصران اصلی خاموشی هستند
  ▪ تا برق هست باید به فکر درست مصرف کردن باشیم
  ▪ آیا می دانید برای درست مصرف کردن آب و برق هزاران راه و ایده خوب وجود دارد؟
  ▪ به کودکان خود بیاموزیم که چراغ ها را به وقت خاموش کنند تا به وقت هم از روشنی آن استفاده کنند
  ▪ هیچ وقت دیر نیست حالا تصمیم بگیرید کدام چراغ برای خاموشی مناسب است
  ▪ بدون برق مهمانی و دید و بازدیدها رونقی ندارد برق به زندگی روشنی و نشاط می دهد قدرش را بدانیم
  ▪ مرداد هم از راه رسید تا ما همچنان راه تیر را در درست مصرف کردن ادامه دهیم!
  ▪ خورشید مرداد مهربان اما گرم است برق را درست مصرف کنیم
  ▪ انرژی برق جایگزین ندارد آن را درست مصرف کنیم
  ▪ کیسه جاروبرقی را تمیز نگه داریم تا انرژی برق در آن به هدر نرود
  - تصفیه آب، دشوار و پر هزینه است، آن را بیهوده هدر ندهید.
  - ده درصد تولید برق به طور مستقیم وابسته به ذخیره آب پشت سدهاست. با صرفه جویی در مصرف آب، از قطعی برق جلوگیری کنیم.
  - فصل گرما را با صرفه جویی و درست عمل کردن آب و برق به سلامت بگذرانیم.
  - آسایش خانواده را در فصل تابستان با مصرف بهینه آب و برق تضمین کنیم.
  - قطرات آب را چون لحظات زندگی پاس بداریم.
  - لامپ های رشته ای بیش از ۹۵ درصد انرژی را به طور مستقیم به گرما و تنها ۵ درصد آن را به نور تبدیل می کنند.
  - لامپ های رشته ای مانند یک بخاری برقی کوچک است که اندکی نیز نور تولید می کند.
  - زمان اوج مصرف برق از حدود اذان مغرب تا ۴ ساعت بعد از آن است.
  ـ استفاده از روشنایی روز به دلیل حفظ سلامت چشم، شادابی، پیشگیری از افسردگی و صرفه جویی انرژی بسیار مهم است.
  - یخچالها ۲۷ درصد هزینه برق خانوار را به خود اختصاص می دهند، در خرید یخچال، به برچسب انرژی آن توجه کنیم.
  - سیستم روشنایی و سرمایش اتاق خود را پس از ساعت اداری خاموش کنید.
  - طول عمر لامپ های کم مصرف ۸ برابر بیشتر و مصرف آنها ۵ برابر کمتر از لامپ های معمولی است.
  - استفاده از لامپ کم مصرف راهکاری مفید برای کاهش هزینه های جاری خانواده است.
  - استفاده از لامپ کم مصرف بازدهی بیشتر و هزینه کمتر را به دنبال دارد.
  - چرخ زندگی بدون آب از حرکت می ایستد، زندگی با آب جریان دارد.
  - استفاده از سیستم های مدرن آبیاری، افزایش محصول و تقویت اقتصاد ملی را به همراه دارد.
  - منابع آبی، جزو ثروت همگانی است، بیایید در مصرف آب صرفه جویی کنیم.
  - با مصرف صحیح و صرفه جویی، از افت کیفیت برق جلوگیری کنیم.
  - با مصرف صحیح و بهره گیری از الگوی درست استفاده از حامل های انرژی، از قطع برق جلوگیری کنیم.
  - قیمت برق مصرفی به صورت تصاعدی محاسبه می شود، هر چه میزان مصرف برق بیشتر باشد، قیمت هر کیلووات برق مصرفی نیز بیشتر خواهد شد.
  - کالاهایی که کم مصرف تر هستند دوام بیشتری دارند، پس در هنگام خرید وسایل برقی به میزان مصرف کالا توجه کنید.
  - در زمان اوج مصرف، احتمال نوسانات برق و در نتیجه آسیب دیدن وسیله برقی شما بیشتر است، حتی الامکان در زمان اوج مصرف، از وسایل برقی پر مصرف استفاده نکنید.
  - دقت در انتخاب ساعات به کار انداختن وسایل برقی، از وظایف شهروندی ماست.
  - مصرف برق را کاهش دهید تا از تخفیف های مشترکان کم مصرف بهره مند شوید.
  - مصرف بهینه انرژی را فرهنگ سازی کنیم.
  - پولی را که از کاهش مصرف برق صرفه جویی می شود، می توان در جای بهتری همچون خرید کتاب و یا کلاس های تقویتی و یا ورزشی سرمایه گذاری کرد.
  - با توجه به وضعیت آب در کشور به ویژه در سال جاری، لازم است مساله اسراف نکردن در آب جدی گرفته و در بخش کشاورزی نیز از روش صحیح و عاقلانه برای آبیاری استفاده شود.
  - صرفه جویی در مصرف آب راهی برای بقای سالم زندگی و نسل آینده است.
  - گسترش فرهنگ صرفه جویی ضروروت امروز و فرداست.
  شهروند محترم!
  برای صرفه جویی در مصرف آب:
  - موقع مسواک زدن شیر آب تصفیه شده را باز نگذارید.
  - آب پخش کن دوش حمام را با نوع جدید آن (سردوش مصرف) تعویض کنید.
  - برای آب دادن به درختان، درختچه ها، بوته ها و گل ها از روش آبیاری قطره ای استفاده کنید.
  - برای دوش گرفتن در حمام، زمان بگیرید و آن را به کمتر از ۵ دقیقه برسانید، با این روش ماهیانه حدود ۴۰۰۰ لیتر آب صرفه جویی خواهد شد.
  - بهتر است برای شستن سبزی ها ابتدا آنها را در ظرفی بخیسانید و سپس آب بکشید.
  - از جریان آب به منظور آب شدن یخ گوشت یا دیگر مواد غذایی منجمد استفاده نکنید، برای آب شدن یخ مواد خوراکی منجمد، آن را در هوای آزاد قرار دهید.
  - هنگام استفاده از دستشویی شیر آب را به طور مداوم باز نگذارید چون جریان دایم آب موجب هدرروی آن می شود.
  - اگر دوش حمام شما در کمتر از ۲۰ ثانیه یک ظرف چهارلیتری را بتواند پر از آب کند در آن صورت حتما آن را با یک سردوش کاهنده مصرف عوض کنید.
  - برای نظافت حیاط به جای مصرف آب، بهتر است از جارو استفاده کنید.
  - تمام شیلنگ ها، اتصالات و شیرها را به طور مرتب کنترل کنید تا از نشتی آب جلوگیری شود.
  - لوله های آب منزل خود را عایق بندی کنید، عایق کاری لوله های گرم، روشی است که هدر رفتن آب را قبل از خروج آب گرم کاهش می دهد.
  - لوله های آب گرم را عایق بندی کنید تا برای رسیدن آب گرم به شیر آب، لازم نباشد آن را بی دلیل باز بگذارید.
  - ماشین های لباسشویی معمولا مقدار زیادی آب مصرف می کنند. بنابراین صبر کنید تا مقدار لباس های کثیف به اندازه ظرفیت کامل ماشین برسد.
  - یک بطری پر از آب یا یک کیسه نایلونی پر از شن و کاملا دربسته را در مخزن آب توالت فرنگی و یا فلاش تانک قرار دهید تا مصرف آب را در هر بار کشیدن سیفون کاهش دهید.
  - آب خنک مورد استفاده خود را همواره در یخچال نگهدارید تا هر گاه که یک لیوان آب خنک می خواهید، مجبور نباشید شیر آب را برای مدت زیادی باز بگذارید.
  - برای نوشیدن آب به جای آنکه شیر آب را به مدت زیادی باز بگذارید تا خنک تر شود، بهتر است ابتدا چند قطعه یخ در لیوان قرار دهید و سپس شیر آب را باز کنید.
  - به کودکان آموزش دهیم تا با بستن به موقع شیر، آب را هدر ندهند.
  - به جای شستن خودرو با شیلنگ آب، از یک سطل آب هم می توان استفاده کرد.
  - اکنون که کمبود آب در شهر احساس می شود لزومی به شست و شوی پیاده روی مقابل مغازه و منزل نیست.
  - هنگام احداث ساختمان از کارگران ساختمانی بخواهید از آب تصفیه شده استفاده نکنند.
  - زمانی که سرگرم آب دادن باغچه و گل های منزل هستید با شنیدن صدای زنگ تلفن یا زنگ در، ابتدا شیر آب را ببندید و بعد به آنها پاسخ دهید.
  - تا حد امکان از آب شرب برای فضای سبز استفاده نشود. باغچه را در شب یا صبح زود آبیاری کنید تا از تبخیر آب جلوگیری شود.
  - نصب کولر در سایه و با استفاده از پوشش مناسب و جلوگیری از نشت آب کولرهای آبی، باعث صرفه جویی زیاد در مصرف آب می شود.
  - زمانی که به مسافرت می روید، ضروری است شیر فلکه بعد از کنتور آب را ببندید تا از وقوع هرگونه حادثه پیشگیری شود.
  - در مراکز آموزشی و مدارس به اطفال و دانش آموزان محدودیت منابع آب و روش های صرفه جویی آن را آموزش دهیم.
  - هر گونه اتلاف قابل توجه آب را (شکستگی لوله ها، باز بودن لوله ها، هدرروی آب در هر نقطه) به مرکز ارتباطات مردمی (تلفن ۱۲۲) اطلاع دهید.
  - تعویض واشر شیر آب برای جلوگیری از چکه کردن آب، کار دشواری نیست.
  جدول استاندارد مصرف آب آشامیدنی بر اساس ۱۳۰ لیتر برای یک نفر در روز
  ▪ استحمام: ۴۳ لیتر
  ▪ دستشویی: ۲۶ لیتر
  ▪ لباسشویی: ۵.۱۷ لیتر
  ▪ پخت و پز: ۱۳ لیتر
  ▪ نظافت خانه و آبیاری باغچه: ۵.۸ لیتر
  ▪ کولر و تهویه: ۵.۴ لیتر
  ▪ آشامیدنی و غیره: ۵.۴ لیتر
  ▪ ظرفشویی: ۱۳ لیتر
  ▪ جمع کل: ۱۳۰ لیتر