عترت طاهرین ـ علیهم السلام ـ بر اساس آیات قرآن و حدیث متواتر ثقلین، همتای قرآن بوده، و تمسك به یكی از آن دو، بدون دیگری، مساوی با ترك هر دو ثِقل است و دستیابی به دین كامل، تمسك به هر دو ثِقل است. قرآن و عترت، عصاره نبوت و تداوم بخش رسالت هستند كه هدایت بشر را تا قیامت تضمین می‎كنند.[1]

قرآن، اسلام مكتوب است و اهل بیت اسلام ناطق.

قرآن، راه است و اهل بیت، رهبر.

قرآن، قانون است و اهل بیت قانون‎شناس و مجری قانون.

قرآن مشعل است و امام، مشعل‎دار و قرآن ، كتاب حكمت است و اهل بیت الگوی حكمت.

در این تحقیق، به این موضوع بررسی می‎شود كه آیا اهل بیت ـ علیهم السلام ـ و ویژگیهای آنها در قرآن بیان شده است؟

درباره این موضوع باید گفته شود كه كلمه «اهل بیت» در قرآن در سه آیه آمده است. آیه اول: سوره قصص آیه 12، «هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى أَهْلِ بَیْتٍ یَكْفُلُونَهُ لَكُمْ» این آیه اشاره به قصد حضرت موسی ـ علیه السّلام ـ دارد، زمانی كه طفل صغیری بوده و شیر هیچ دایه‎ای را در كاخ فرعون قبول نمی‎كرد. خواهر موسی به آنها گفت: «آیا مایلید كه من شما را بر خانواده‎ای كه دایه و پرستار این طفل شوند؛ راهنمایی كنم».

اهل بیت در این آیه دارای هیچ ابهامی نیست چون آن كسی كه درخانواده دایه و پرستار طفل است؛ مادر خانواده است.

سخنراني حاج آقا ميرباقري

ويژگي و امتياز قرآن نسبت بهديگر کتب آسماني

قرآن نور الهي و كتاب هدايت خداي متعال است و به تعبير نوراني قرآن،«وَ مُهَيمِناً عَلَيه»(مائده: 48) است و همه کتاب هاي آسماني كه براي هدايت انسان نازل شدند، نور هدايت الهي اند. وقتي خداي متعال انجيل و تورات را توصيف مي کند، مي فرمايد: «آتَيناهُ الْإِنْجيلَ فيهِ هُدي وَ نُورٌ». (مائده: 46) در كتاب انجيل و تورات، هدايت و نور الهي متجلي است. همه كتاب هاي آسماني كه خداي متعال به انبياي گذشته عنايت كرده، سرشار از نور و هدايت و رحمت الهي هستند، آن رحمت خاصه اي كه خداي متعال شامل مؤمنين مي کند، در کتاب هاي آسماني نازل شده است، ولي قرآن كتابي جامع است كه همه کتاب هاي آسماني را در برمي گيرد. آنچه در کتاب هاي آسماني نازل شده، بخشي از قرآن است. كما اين كه نبوتي هم كه انبياي الهي داشتند، نازله نبوت نبي اکرم و جزيي از نبوت نبي اکرم(ص) است.

خصوصيت نور نبي اکرم اسلام

در واقع آن نبوت حقيقي كه خبر از غيب است و همه درهاي غيب عالم را به وسيله آن به سوي بندگان خدا مي گشايد، همان نبي اکرم(ص) است. كتابي هم كه خداي متعال به اين وجود مقدس عنايت كرده، يك چنين كتاب نوراني اي است. نورانيت اين كتاب مشتمل بر همه کتاب هاي آسماني است. نوري كه به وسيله نبي اکرم(ص) نازل شده، كامله همه انوار هدايتي است كه به وسيله اولياي الهي بر افروخته شده است. همه انبيا، چراغ هدايت بشرند، ولي هدايتي كه به وسيله نبي اکرم(ص) نازل شده، جامع همه کتاب هاي آسماني است كه به وسيله اين شخص شخيص، بر دنيا و براي هدايت ما نازل شده است. همه هدايت هايي كه خداي متعال شامل حال بندگان خودش مي کند، عبارت است از نورانيت آن نور هدايت الهي.

شرط هدايت پذيري

خداي متعال در قرآن مي فرمايد: «فَمَنْ يرِدِ اللَّهُ أَنْ يهْدِيهُ يشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ». (انعام: 125) اگر خداي متعال بخواهد كسي را هدايت بكند، در قدم اول به او شرح صدر مي دهد كه مقدمه پذيرش حقيقت اسلام است. وجود مقدس رسول الله(ص) اين شرح صدر را چنين معنا مي کند: «نورٌ يقع في قلب مؤمنه يشرح له صدره يشرح له صدره و ينفصه».[1]

جايگاه اسلام و قرآن و معارف در وجود انسان

در روايت هست كه قلب، چهار مرتبه دارد. يك مرتبه اش صدر است كه جاي اسلام است، مرتبه باطني تر آن قلب است كه جاي ايمان است. مرتبه باطني ديگر فؤاد است كه جاي رؤيت و معرفت الهي است. مرتبه چهارم، جاي ذكر الهي است: «إنّما يتذكّر اولو الألباب».

هم چنين مرتبه اي که نور هدايت نازل مي شود، در قدم اول همان نوري است كه وارد قلب مي شود و قلب را بسط مي دهد و قلب براي پذيرش حقيقت قرآن و اسلام آماده مي شود. خداوند متعال در قرآن مي فرمايد: «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ» (عمران: 19) در اين مرحله تسليم خداي متعال بودن، آشکار مي شود.

هدايت متناوب و مستمر قرآن

وقتي نورانيت در قلب انسان پديد آمد، انسان تسليم خداي متعال مي شود. البته بعد از اين، هدايت هاي ديگري نيز هست. هدايت هاي بعدي آغاز مي شود و انسان به ايمان و معرفت و ذكر و محبت خداي متعال مي رسد. اين سير، سير نورانيت انسان است و اين نورانيت، همان نورانيت قرآن است.

حقيقت قرآن

حقيقت قرآن، حقيقت دين خداست که به اسلام و ايمان و معرفت و ذكر خدا مي رسد. خداوند در قرآن مي فرمايد: «قَدْ أَنْزَلْنا إِلَيكُمْ نُوراً». (طلاق:174) اين ذكر در قرآن هم تفسير شده که اين كتاب آسماني، ذكر خداست. خداوند مي فرمايد:«إِلَيكُمْ نُوراً». (طلاق: 174)

در جايي ديگر پروردگار مي فرمايد: «يا أَيهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ». (يونس: 57) اين كتاب الهي، موعظه پروردگار شماست، مواعظي از طرف پروردگار است که نازل شده است. او شما را مي شناسد و مي داند چه موعظه هايي بايد به شما بكند و چه موعظه هايي قلبتان را متأثر مي کند. از اين رو، آن مواعظ را فرستاده است. وقتي اين موعظه ها گفته مي شود، انظار و تبشيرها و بيم ها و تهديدهاي قرآن نيز بيان مي شود. اگر كسي گوش به پندهاي الهي گوش بدهد، از حالت غفلت بيرون مي آيد و بيدار مي شود.

خداوند متعال مي فرمايد: «وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ». (يونس: 11) اگر كسي در قدم بعد با قرآن هم گام شد، مي خواهد موانع را بردارد. بيماري هاي قلبي انسان، مانع حركت انسان مي شود. حسد، بخل، كبر، ريا، ترس نا به جا و اميد به غير، جزو موانع هستند. اگر مرتبه دوم نور قرآن نازل شد، بيماري ها پاك مي شود. قرآن شافع است. اينكه اميرالمؤمنين (ع) فرمود: شب ها متقين سر پا مي ايستند و خبردار، قرآن را تلاوت مي کنند و دواي دردهاي شان را از قرآن به دست مي آوردند، نشانه اين است كه باطن قرآن، شفاي همه بيماري هاست. اگر آن هدايت و نور و رحمتي كه خداي متعال به واسطه اين وجود مقدس نازل كرده است، وارد قلب شود، همه صفت هاي رذيله و بيماري هاي قلب، نظير شرك و بخل و كفر را اصلاح مي کند.

اثرات نور قرآن بر انسان

اگر كسي از نورانيت قرآن استفاده كرد و انوار آن وارد قلبش شد، بيدار مي شود و مي خواهد گام در راه بگذارد. اين جاست که هدايت هاي قرآن فرا مي رسد. خدا و هدايت قرآن، انسان را قدم به قدم نوراني تر مي کند و راه را به انسان نشان مي دهد. هر چه جلوتر برويد، اين هدايت و نور قرآن، پررنگ تر و پر فروغ تر مي شود. در نهايت خداوند مي فرمايد:«وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنينَ»(يونس: 57) قرآن، رحمت خداي متعال براي مؤمنين است.

رحمت خاصه قرآن

مرحوم علامه طباطبايي مي فرمايد: رحمت براي مؤمنان، رحمت خاصه است، نه رحمت عامه كه همه عالم را آن رحمت خاصه در بر گرفته است، يعني يقين، حيات طيبه، ايمان، توكل. آخرين مرتبه بهره مندي انسان اين است كه به رحمت قرآن و باطن رحمت الهي و رحمت خاصي برسد كه شامل مؤمنين مي شود. قرآن، چنين كتابي است.

لازمه حرکت به سوي خدا

انسان اگر بخواهد به طرف خداي متعال حركت بكند، بايد با نور پيش برود. اين نور مرتبه به مرتبه، نازل مي شود که عبارت است از موعظه، شفا، هدايت و رحمت. مراتب نورانيت قرآن بدين گونه است كه عامل هدايت انسان است و وارد قلب مي شود و آرام آرام قلب انسان را از مرتبه اول قلب كه صدر انسان است، با نور اسلام آشنا مي کند. قلب انسان نيز با نور ايمان، نوراني و فؤاد ايمان، به نور رؤيت و معرفت، منور مي شود. باطن قلب انسان هم به نور ذكر كه حقيقت ذكر قرآن است، نوراني مي شود. خداوند مي فرمايد: «قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيكُمْ ذِكْراً». (طلاق: 10) اگر كسي به ذكر قرآني برسد، قلبش نوراني و باطن وجود انسان زنده مي شود.

سينه پيامبر و اهل بيت(ع)، جايگاه قرآن

جاي اصلي اين نور پر فروغي كه خداي متعال براي هدايت مؤمنين و همه امت ها نازل كرده، كجاست؟ خداي متعال جاي اصلي آن را معرفي مي کند و مي فرمايد: جاي آن صدر نبي اکرم(ص) است. اگر بخواهيم مسئله نور الهي را تشبيه كنيم، مثل يك چراغ دان است كه در چراغ دان، نوري روشن شده است، چراغ دان يعني صدر نبي اکرم(ص). حضرت مثل نور خدا هستند. يك چراغ داني است كه خدا نوري در آن روشن كرده است. اين چراغ چيست؟ فرمود: چراغ، همان نور نبوت قرآن است. خداي متعال حقيقت قرآن را که اين چراغ باشد، در قلب نبي اکرم(ص) روشن كرده و محل اين هدايت، قلب مقدس نبي اکرم (ص) است. اين چراغ هدايت در اين قلب روشن شده است. حضرت درهاي قرآن را به روي عالم گشودند. خداوند مي فرمايد: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ». (رعد: 7) انظارهاي قرآني را در عالم آوردند و مراتب بعدي هدايت قرآن به وسيله ائمه جاري شد.

خداوند مي فرمايد: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ» (رعد: 7) هر جمعيتي و قومي كه مي آيد، هادياني دارد. در روايات هست که وجود مقدس رسول الله (ص) انظار كلي را كردند، آن هدايتي كه خداي متعال در قلب نبي اکرم (ص) نازل كرده، قرآن است. اين هدايت، آرام آرام، به وسيله ائمه در جامعه بشري جاري شد. ما هادي امم هستيم. هدايت نبي اکرم (ص) به وسيله ما به مؤمنين مي رسد.

از اين رو، اگر كسي ارتباط با معصومين نداشته باشد، به هدايت نبي اکرم (ص) و هدايت قرآني دست نمي يابد. خدا در قرآن مي فرمايد، اگر كسي بخواهد به قرآن و هدايت و نور و رحمت و شفاي قرآن راه پيدا بكند و اگر مي خواهد به مقصد برسد، نشاني آن، قلب ائمه است.

پروردگار در قرآن مي فرمايد: «بَلْ هُوَ آياتٌ بَيناتٌ في صُدُورِ الَّذينَ أُوتُوا الْعِلْمَ». (عنکبوت: 4) همه قرآن آيات بينات است. اگر كسي به او برسد، به خدا مي رسد. دلالت قرآن به خداي متعال، ابهام ندارد. اگر انسان نمي رسد، براي اين است كه به اين آيات بينات نرسيده است. جاي اين آيه هاي واضح خدا كجاست؟ خدا مي فرمايد: «في صُدُورِ الَّذينَ أُوتُوا الْعِلْمَ». (عنکبوت: 4) امام باقر فرمودند كه آن صدور، قلب و سينه هاي ما و جاي قرآن، در قلب ماست. پس قرآن هدايت الهي است که همه هدايت ها را در بر مي گيرد. هر كس بخواهد هدايت شود، به ياري قرآن مي تواند هدايت شود و با اين قرآن بايد به همه مراتب ايمان برسد و به صفات حميده دست يابد. با قرآن صفات رذيله پاک مي شود. حقيقت توحيد در قرآن تجلي مي کند.

«قد تجلي الله في كلامه».[2]خداي متعال در كتاب خودش تجلي كرده است. اگر قرآن وارد قلبي شد، تجلي الهي وارد آن قلب مي شود. جايگاه اصلي اين كتاب الهي، صدر نبي اکرم (ص) است. از اين رو، رسيدن به هدايت قرآني، از طريق ائمه هداه معصومين، ممكن و ميسر است. در قرآن اين ذكر به ائمه (ع) و نبي اكرم (ص) و قرآن تفسير مي شود. پروردگار يکتا مي فرمايد: «قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيكُمْ ذِكْراً». (عنکبوت: 49) حقيقت ذكر در وجود آن ها و جزيي از وجود آن هاست. به وسيله آن ها اين هدايت و نور در جامعه انساني منتشر مي شود. دشمن نيز همه تلاشش اين بوده كه جلوي انتشار نور را در عالم بگيرد و نگذارد نور قرآن و هدايتي كه خدا به قلب نبي اکرم (ص) نازل كرده و بعد در قلوب ائمه نازل شده، در عالم منتشر شود. گسترش نور قرآن در قلوب انسان ها در جامعه انساني و نوراني شدن قلوب به نور قرآن، از طريق ائمه هداه معصومين است که سرچشمه هاي نورند.

ملازمت قرآن با اهل بيت(ع)

برخي گفته اند كتاب نامه اي از طرف خدا و وجود مقدس پيامبر اکرم(ص) هم نامه رسان بوده و همه چيز تمام شده است و خبر ديگري نيست. اين كتاب را که جايش در قلب اميرالمؤمنين(ع) است و به وسيله اميرالمؤمنين بايد در جامعه بشري نشر يابد، به كتابي ساده تبديل کرده اند.

امام صادق(ع) فرمودند: خدا نفرموده قرآن آيات بيناتي است، بلکه فرموده«في صُدُورِ الَّذينَ أُوتُوا الْعِلْمَ». (عنکبوت: 49) اين اولين كاري بوده كه در تحريف قرآن كردند. قرآن را از اهل بيت(ع) جدا كردند. وقتي اين کار را انجام دادند، باب فهم قرآن به روي بشريت بسته شد. اين گمراهان باب جريان نور قرآن را بستند. حضرت فرمودند: «إِنَّمَايعْرِفُ الْقُرْآنَ مَنْ خُوطِبَ بِهِ».

ما مخاطب قرآن هستيم. ما قرآن را مي فهميم. وقتي قرآن را به يك كتاب تبديل كرديد، يعني از اميرالمؤمنين علي (ع) جدا كرديد. اين كتاب ديگر کتاب هدايت نيست، اين همان نکته اي است كه وجود مقدس رسول الله(ص) در آخرين لحظات عمرشان بسيار روي آن تأكيد کردند و بارها فرمودند: «إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَينِ كِتَابُ اللَّهِ وَ عِتْرَتِي مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّواابداً لَنْ يفْتَرِقَا حَتَّي يرِدَا عَلَي الْحَوْضَ».[3]

اين دو حقيقت را كه براي شما آوردم، با خودم نمي برم. كتاب و عترت من، جدا شدني نيست، بلکه حقيقتي است که جايش در صدر اميرالمؤمنين (ع) است. وقتي در روايات آيه نور معنا مي شود، مي فرمايد مصباح، چراغ قرآن است. چراغ نبوت حقيقتي است كه در قلب نبي اکرم (ص) است و بعد مي فرمايد: زجاجه، قلب اميرالمؤمنين است. اين چراغ به قلب اميرالمؤمنين منتقل شده است. تحريف اول قرآن اين است که مي گوييد قرآن، مركب روي كاغذ است. نامه خداست که آمده و پيامبر هم نامه رسان بوده و اکنون از دنيا رفته است. ما اين نامه را مي خوانيم و خودمان عمل مي کنيم. «حَسْبُنَا كِتَابُ اللَّهِ».[4]

اين اولين قدمي بود كه مردم در جهت محروميت از نور برداشتند. از اين رو، نگذاشتند اين نور منتشر شود. شبهه هايي هم ايجاد كردند كه خود آن ها عين فتنه است. اصل فتنه، صاحب فتنه است. فتنه ها جلو نشر نور قرآن را گرفت و اجازه نداد که اين نور منتشر شود. بعد از آيه نور، بحث نور الهي و قرآن در قلب نبي اکرم(ص) است. اين نور بايد در وجود و قلب مؤمن جاري شود. در روايات هم ديديد مشكات انوار، قلب مؤمن است.

آثار نور در قلب مؤمن

حضرت فرمودند: اگر كسي مؤمن شود، به ايمان مي رسد. نور، وجود نبي اکرم (ص) و قرآن در قلبش پديد مي آيد.

خداوند مي فرمايد:«فَالْمُؤْمِنُ مَنْ يتَقَلَّبُ فِي خَمْسَةٍ مِنَ النُّورِ مَدْخَلُهُ نُورٌ وَ مَخْرَجُهُ نُورٌ وَ عِلْمُهُ نُورٌ وَ كَلَامُهُ نُورٌ وَ مَصِيرُهُ يوْمَ الْقِيامَةِ». (نور: 40)

نور در هر كاري وارد شود، ورود و خروجش نوراني و علمش نور و سيرش در عوالم تا رسيدن به درجات قرب و جنت، نور است. اين همان نور هدايت است. خداوند در قرآن مي فرمايد: «ظُلُماتٍ في بَحْرٍ لُجِّي يغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ إِذا أَخْرَجَ يدَهُ لَمْ يكَدْ يراها». (نور: 40) كاري كردند كه در اين تاريكي مؤمن هم نمي تواند خودش را بشناسد و نمي تواند از چيزي كه خدا به او داده، بهره مند شود. در شرايطي كه اين اتفاق افتاد و اين فضاي ظلماني پيش آمد، شفاعت امام حسين (ع) اين است كه امام، نور قرآن و هدايت قرآني را منتشر کند. اگر سيدالشهدا (ع) بخواهد بشر را هدايت كند، بايد اين ظلمت را بردارد تا اين ظلمت برداشته نشود، هدايت قرآن به دست نمي آيد و بهره مندي از نور قرآن ممكن نيست. از اين رو، شفاعت وجود مقدس سيدالشهدا (ع) در رفع اين ظلمت است، ظلماتي كه هيچ كس ديگري نمي تواند آن را محو کند. شايد معناي اين آيه است: «وَ مَنْ لَمْ يجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ». (نور: 40)

اگر خدا در اين ظلمات به كسي نور ندهد، نور ديگري نيست. اگر وجود مقدس امام نباشد، هيچ نوري نمي تواند اين ظلمت را بشكافد. در حقيقت قيام سيدالشهدا (ع) حركتي براي بيداري، براي برداشتن اين ظلمت تو در تو و پيچيده و بسيار سنگين و ماندگار است. حضرت مي خواهند خيمه تاريكي را بردارند تا امكان نشر حقيقت و درك حقيقت قرآن و آن ديني كه نبي اکرم(ص) آوردند، ميسر شود. تا آن ظلمت نرود، اين دين آشکار نمي شود. از اين رو، در عصر ظهور دعا مي کنيم: «وَ اقْصِمْ بِهِ جَبَابِرَةَ الْكُفْرِ وَ اقْتُلْ بِهِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنَافِقِينَ وَ جَمِيعَ الْمُلْحِدِينَ حَيثُ كَانُوا مِنْ مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبِهَا بَرِّهَا وَ بَحْرِهَا وَ امْلَأْ بِهِ الْأَرْضَ عَدْلًا وَ أَظْهِرْ بِهِ دِينَ نَبِي».[5]

اول بايد عالم از كفر و جور و تاريكي پاك شود، وقتي پاك شد، آن گاه حقيقت دين و قرآن و ولايت ظهور مي کند، وگرنه امكان اينكه باطن دين فهميده شود و چيزي كه در باطن عالم است، آشکار شود و همه بهره مند شوند، نيست. حقيقت بايد ظاهر شود و از پرده غيب بيرون بيايد. تا از پرده غيب بيرون نيايد، نمي توان از آن استفاده کرد. شفاعت سيدالشهدا (ع) اين گونه است كه خيمه تاريكي را برمي دارند و دولت باطل با شهادت ايشان سرنگون مي شود. وقتي خداي متعال در سوره مباركه فجر مي خواهد قصه سيدالشهدا (ع) را براي نبي اکرم (ص) نقل كند ـ شايد تسليتي به وجود مقدس رسول الله (ص) باشد ـ از سير حضرت به طرف عوالم قرب سخن به ميان مي آيد. قسم به آن صبح روشن عالم كه آن صبح روشن عالم، صبح ظهور و آغاز ظهور نور امام زمان (عج) و نور قرآن در عالم است و به حضرت بشارت مي دهد كه يك فجر است.

خداوند در قرآن مي فرمايد: «وَ لَيالٍ عَشْرٍ وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ». (والفجر: 2) اين آيه اشاره به حضرات معصومين و امام زمان (عج) دارد. خداوند به حضرات معصومين بشارت مي دهند كه فجر، در انتظار است. «وَ لَيالٍ عَشْرٍ وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ وَ اللَّيلِ إِذا يسْرِ». (والفجر: 3 و 2)

حضرت فرمودند: «دَوْلَةُ تَسْرِي إِلَي قِيامِ الْقَائِمِ».[6]دولت ائمه جور تا ظهور ادامه دارد. از اين رو، شفاعت سيدالشهدا (ع) اين است که نور هدايت را در جامعه منتشر کند، سپس حضرت از قصه فراعنه تاريخ مي گويند، بعد آن بشارت پاياني را به وجود مقدس رسول الله مي دهند: «يا أَيتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعي إِلي رَبِّكِ راضِيةً مَرْضِيةً». (والفجر: 28 و 27) فرزند مقدس تو، صاحب نفس مطمئنه اي است كه صحنه سنگين عاشورا، او را متلاطم نمي کند و اين نفس مطمئنه از گودي قتلگاه، با دعوت خداي متعال معراجي دارد.

امام صادق(ع) فرمودند: اين سوره را زياد در نوافل و فرائض نماز واجب و مستحب بخوانيد، چون سوره امام حسين(ع) است. وقتي گفتند كجاي اين سوره مربوط به سيدالشهداست، حضرت آيات آخر سوره والفجر را خواندند. در انتهاي سوره، بحث رجعت نبي و رجوع سيدالشهدا (ع) به عوالم قرب و جوار الهي و مقامات قرب حضرت مطرح است و صدر سوره، درباره طلوع فجر است. پس حضرت معراج و افق گشايي براي عالم دارند كه هر دو از بركات عاشوراست، هم حضرت به مقام ضيافت مي رسند و هم اينكه صبح عالم به نور قرآن روشن و آن جريان ظلمت سقيفه با عاشورا برداشته مي شود، به دليل آن ظلمت است که راه هدايت به سوي قلوب مؤمنين بسته است. شايد نكته رجعت اين است كه وقتي آن ظلمت برداشته مي شود، مؤمنين بايد دوباره بيايند و در عالم متنعم شوند. آن گاه حقيقت قرآن تجلي مي کند.

«وَ أَظْهِرْ بِهِ دِينَ نَبِيك».[7]حقيقت ولايت حقه، تجلي در عالم ظهور مي کند. وقتي که ظاهر شد، همه از آن بهره مند مي شوند. همه اين ها از بركات امام حسين (ع) است. در وسط سوره هم بحث درباره هلاك فراعنه تاريخ است. اگر فرعون ها معاقبه مي شوند، به خاطر شهادت سيدالشهدا (ع) است. اصل عقاب، به اين دليل است.

موسي كليم، براي عده اي درخواست توبه كرد. خدا فرمود هر كه را بگويي مي آمرزم، جز قاتل سيدالشهدا (ع). اين آدم قابل بخشش نيست. از اين رو، هلاك آن ها هم به حادثه عاشورا برمي گردد. خداوند مي فرمايد: «وَ جي ءَ يوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يوْمَئِذٍ يتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ» (والفجر: 23)

اين انسان به همان اصحاب سقيفه تفسير شده است. کساني جريان ظلمت را به پا كردند و اين ظلمت به جايي كشيد كه حضرت براي رفع ظلمت بايد جان شان را تقديم کنند.

در قرآن مي خوانيم: «وَ جي ءَ يوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يوْمَئِذٍ يتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ وَ أَنَّي لَهُ الذِّكْري يقُولُ يا لَيتَني قَدَّمْتُ لِحَياتي فَيوْمَئِذٍ لا يعَذِّبُ عَذابَهُ أَحَدٌ.» (والفجر: 25 و 24 و 23)

آن روز مي فهمد، ولي ديگر فايده ندارد. به راستي اين ماجرا چيست كه خداي متعال، احدي را مثل او عذاب نمي دهد؟

خداوند مي فرمايد:«لا يعَذِّبُ عَذابَهُ أَحَدٌ وَ لا يوثِقُ وَثاقَهُ أَحَدٌ». (والفجر: 26 و 25) اين همان جرياني است كه به عاشورا و شفاعت امام حسين (ع) منتهي شد، يعني حقيقت قرآن و نور، به واسطه حضرت در عالم متجلي گشت.

«إنّ الحسين مصباح الهدي».[8]به همين دليل است که در سوره نور و در آيه نور، مصباح، وجود مقدس سيدالشهداست، آن چراغي كه خدا برافروخته كه حقيقت نور قرآن در آن متجلي است و حقيقت قرآن در او ظهور دارد و حقيقت هدايت نبي اکرم (ص) در آن تجلي مي کند. عاشورا نقطه ظهور هدايت سيدالشهدا (ع) و برافروختن اين چراغ است. اين چراغ همواره روشن است.

خداوند مي فرمايد: «يكادُ زَيتُها يضي ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ»(نور: 35) تا چه رسد به ناري كه روزي با شعله محبت خدا درگير شود. چه اتفاقي مي افتد؟ عاشورا نقطه اي است كه شعله محبت خدا با حقيقت سيدالشهدا (ع) درگير و اين چراغ روشن شده. اين محبت همه عالم را مشتعل و نوراني كرده است. عاشورا نقطه تلاقي چراغ با نار محبت خداست و هميشه روشن بوده است. در آن لحظه يك اشتعالي پيدا كرده كه عوالم، مهمان اين نور قرآن و نور سيدالشهدا (ع) هستند. برافروختگي اين چراغ از «يكادُ زَيتُها» (نور: 35) است. از روغني كه هميشه آماده نور بخشيدن است. خداوند مي فرمايد: «وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ». (نور: 30) علم امام است كه هميشه در عالم منتشر مي شود و لحظه اي كه با نار برخورد مي کند، ظهوري ويژه اي در عالم شکل مي گيرد. عاشورا نقطه اشتعال اين چراغ است، نقطه اشتعال زيت به نار محبت خدا است.

ذکر مصيبت حضرت قمر بني هاشم (ع)

«السَّلَامُ عَلَيكَ يا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ وَ عَلَي الْأَرْوَاحِ الَّتِي حَلَّتْ بِفِنَائِكَ.[9]السَّلَامُ عَلَيكَ أَيهَا الْعَبْدُ الصَّالِحُ الْمُطِيعُ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَينِ أَشْهَدُ لَكَ بِالتَّسْلِيمِ وَ التَّصْدِيقِ وَ الْوَفَاءِ وَ النَّصِيحَةِ لِخَلَفِ النَّبِي ص الْمُرْسَلِ وَ السِّبْطِ الْمُنْتَجَبِ وَ الدَّلِيلِ الْعَالِمِ وَ الْوَصِي الْمُبَلِّغ».[10]

ما با همه وجود شهادت مي دهيم كه شما نسبت به آن مظلوم تنها شده اي كه همه مسلمان ها ـ به ظاهر مسلمان ها ـ پشت به پشت هم داده بودند كه او را بكوبند و نابود كنند، كوتاهي نكرديد. شما تكليف را روي دوش ديگران نينداختيد، بلكه اول شانه خودتان را زير بار تكليف دفاع از امام حسين(ع) قرار داديد. شما دفاع كرديد. وقتي دشمن به لشکر امام حسين(ع) حمله كرد، قمر بني هاشم لشکر را متفرق كرد و دوباره آن را در بيابان آرايش داد. حالا شما كجاي عالم سراغ داريد يك چنين فرمانده اي، يك چنين شجاعي، در راه مشك آب، جان خودش را تقديم کند؟ اينكه چرا امام حسين(ع) او را فرستاد، يك سخن است. سخن دوم اين است كه با وجود آن که به حسب ظاهر، رسيدن به آب ناممكن و كارهاي مهم تري به جز آب بود، ولي وقتي امام حسين(ع) فرمود: آب بياور، درنگ نكرد. من نمي دانم چگونه پسر اميرالمؤمنين اين محاصره سخت و سنگين شريعه را شكست. چهار هزار نفر كه بسياري از آن ها تيرانداز بودند، از دور او را هدف قرار دادند و شريعه را محاصره كردند. با وجود اين، خودش را به آب رساند و مشك را پر از آب كرد.

ادبا و شعرا در اين باره حرف ها دارند. بعضي مي گويند قمر بني هاشم دستش را زير آب برد، بعد به خودش نهيب زد و گفت اين دست به آبي خورده كه نصيب امام حسين(ع) نمي شود و بايد در راه خدا برود. گويي كفاره اين است كه چرا دست تو خنكي آب را لمس كرد و چرا نگاه تو به آب افتاده است. پس كفاره اش اين است كه اين دست بايد هدف تير قرار بگيرد، ولي بعضي ها گفتند آب به اسب پيچيد و التماس كرد و از حضرت عباس(ع) خواست كه من تشنه توام. اين حقيقتي ملكوتي است. در روايات داريم که اشتياق مؤمن از مؤمن به بهشت بيشتر است. آب دور پاي اسب عباس مي چرخيد و التماس مي كرد. عباس هم آب را در كف دست و مقابل چشمانش گرفت و نگاه كرد تا بيشتر آب را احساس كند. «فرم الماء علي الماء».[11]از اين رو، مزد عباس اين بود. پس كفاره نيست. اين آدم مؤدب است. آب را لمس مي کند و مي خواهد آب را احساس كند و هم سهم آب را بدهد و هم اينكه خوب آب را احساس كند و به خاطر امام حسين (ع) از آب بگذرد. آب را نريخت. «رمي الماء علي الماء»،[12]چرا كه «فذكر عطش الحسين»[13]ديد. هيچ كس از امام حسين (ع) تشنه تر نيست. وقتي علي اكبر آمد و گفت: بابا ديگر خسته شدم و نمي توانم بجنگم و سنگيني اسلحه مرا خسته و تشنگي مرا فرسوده کرده است، حضرت فرمود: «هات لسانك». بعضي ها گفتند وقتي امام زبانش را در دهان امام حسين (ع) گذاشت، شرمنده شد. امام حسين (ع) خيلي تشنه تر از علي اكبر بود. بعضي مقاتل چيزهايي نوشتند که گاهي خواندني نيست. نوشتند وقتي تشنگي شدت يافت، حضرت براي كاهش تشنگي، زبانش را در دهان علي اصغر گذاشت. اين خواندني نيست. شايد كسي كه نقل كرده، نفهميده امام حسين (ع) چه كرده است. بعضي بزرگان با وجود مقاماتي كه دارند، مي گويند آب دهان امام رضا (ع) را در خواب خورديم يا در خواب حضرت آب دهانشان را لطف كردند، به ما دادند. در هر صورت تشنگي امام حسين (ع) خيلي عجيب بود. قبل از عاشورا، انبيا براي اين عطش گريستند.

همه آرزويش اين بوده كه وقتي امام حسين (ع) به ميدان مي رود، ديگر تشنه نباشد. وقتي به ميدان مي رود، بچه هايش ديگر تشنه نباشند. وقتي دختر سه ساله اش را مي بوسد و خداحافظي مي کند، نگويد بابا تشنه ام، ولي متأسفانه اين اتفاق نيفتاد. او خيلي تلاش كرد خودش را سپر مشك قرار بدهد. عزيزي در روضه اي که مي خواند، گفت: حضرت عباس (ع) مثل كسي كه از دشمن فرار کند، به طرف خيمه ها مي رفت، كه آب را برساند، ولي لحظه اي پيش آمد كه ديگر متحير در ميدان ايستاد، نه دست داشت، نه چشم. آبي هم نمانده بود. دست سقّا جدا شده بود. آب روي زمين ريخته بود. كم كم پرچمي كه با بازوها نگه مي داشت، رها شد و روي زمين افتاد. طولي نكشيد که صداي عباس از كنار علقمه آمد. امام حسين (ع) به سرعت آمد، ولي با اينكه با سرعت آمد، وقتي رسيد كه «إن كثر دهري و قلّتي التي».[14]امام حسين (ع) كنار بدن قمر بني هاشم نماند و بدن را هم به خيمه نياورد.

[1]. أعلام الدين، حسن ديلمي، 135، باب صفة المؤمن ...، ص 10.

[2]. عوالي اللآلي، ابن ابي جمهور، ص 4116، الجملة الثانية في الأحاديث المتعلقة.

[3]. بحارالأنوار، مجلسي، ج 23، ص 108، باب 7، فضائل أهل البيت ع و النص علي.

[4]. همان، ج 22، ص 473، باب 1، وصيته ص عند قرب وفاته و فيه.

[5]. بحارالأنوار، مجلسي، ج 53، ص 173، باب 31، ما خرج من توقيعاته ع ... .

[6]. بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج 24، 78، باب 30، أنهم عليهم السلام النجوم و العلامات و فيه بعض غرائب التأويل فيهم صلوات الله عليهم و في أعدائهم ...، ص 67.

[7]. الإحتجاج على أهل اللجاج،احمدبن علي طبرسي، ج 2، 495، ذكر طرف مما خرج أيضا عن صاحب الزمان ع من المسائل الفقهية و غيرها في التوقيعات على أيدي الأبواب الأربعة و غيرهم ...، ص 479.

[8]. عيون أخبارالرضا(ع)، شيخ صدوق،ج 1، ص 243، 24، باب ما جاء عن الرضا ع من خبر.

[9]. وَ أَنَاخَتْ بِرَحْلِكَ عَلَيْكُمْ مِنِّي سَلَامُ اللَّهِ أَبَداً مَا بَقِيتُ وَ بَقِيَ اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ وَ لَا جَعَلَهُ اللَّهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنْ زِيَارَتِكُمْ السَّلَامُ عَلَى الْحُسَيْنِ وَ عَلَى عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ وَ أَصْحَابِ الْحُسَيْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِين ـ زيارت عاشووا.

[10]. بحارالأنوار، مجلسي، ج 98، ص 277، باب 20، زيارة العباس رضي الله عنه.

[11]. غم نامه کربلا، اشتهاردي، ص 148.

[12]. همان.

[13]. همان

[14]. لهوف، سيدبن طاووس، ص 161.
 

در جلسه پيش درباره آيه «اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتى و رضيت لكم الاسلام دينا» ⁽¹⁾ بحث كرديم و عرض كرديم كه قرائن داخلى آيه و هم شواهد خارجى - يعنى اخبارى كه از طرق شيعه و سنى در شان نزول اين آيه وارد شده است - نشان مى‏دهد كه اين آيه درباره موضوع غدير خم بوده است.چون بحث ما در آيات قرآن در اين زمينه است‏يعنى آياتى كه شيعه در اين باب استدلال مى‏كنند، دو سه آيه ديگر را نيز كه مورد استدلال علماى شيعه هست عرض مى‏كنيم براى اينكه درست روشن بشود كه سبك استدلال چيست.

يكى از آن آيات، آيه ديگرى است از سوره مائده و تقريبا شصت آيه بعد از اين آيه.آن آيه اين است: يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربك و ان لم تفعل فما بلغت رسالته و الله يعصمك من الناس ⁽²⁾ .

لازم است مقدمه‏اى را عرض بكنم تا مفاد اين آيه را توضيح بدهم.اين مقدمه،

.............................................................. 1.مائده/3. 2.مائده/67.

صفحه : 910

كمكى هم به مطلبى كه در آيه پيش گفتيم مى‏كند.

وضع خاص آياتى كه درباره اهل بيت است

مطلبى كه واقعا رمز مانند است اين است كه به طور كلى در قرآن آياتى كه در مورد اهل بيت پيغمبر است و مخصوصا آياتى كه لااقل از نظر ما شيعيان در مورد اميرالمؤمنين است، يك وضع خاصى دارد و آن اينكه در عين اينكه دلائل و قرائن بر مطلب در خود آيه وجود دارد ولى گويى يك كوششى هست كه اين مطلب در لابلاى مطالب ديگر يا در ضمن مطلب ديگرى گفته شود و از آن گذشته شود.اين جهت را آقاى محمد تقى شريعتى در كتاب خلافت و ولايت در ابتداى بحثشان نسبتا خوب بيان كرده‏اند.البته ديگران هم اين مطلب را گفته‏اند ولى در فارسى شايد اول بار بيانى باشد كه ايشان ذكر كرده‏اند.رمز مطلب چيست؟ضمن پاسخ اين سؤال جواب كسانى هم كه مى‏گويند اگر خدا مى‏خواست كه[جانشينى پيغمبر(ص)]بر على(ع)تنصيص بشود چرا اسمش در قرآن به صورت صريح نيست، داده مى‏شود.

آيه تطهير

مثلا آيه‏اى داريم به نام آيه تطهير: انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا ⁽¹⁾ .

اگر ما باشيم و همين آيه و همين قسمت، مى‏گوييم مفاد خيلى آشكارى دارد: خدا چنين اراده كرده است و مى‏كند كه از شما اهل البيت پليدى را زايل كند، پاك و منزهتان بدارد «يطهركم تطهيرا» شما را به نوع خاصى تطهير و پاكيزه كند.تطهيرى كه خدا ذكر مى‏كند معلوم است كه تطهير عرفى و طبى نيست كه نظر به اين باشد كه بيماريها را از شما زايل مى‏كند، ميكروبها را از بدن شما بيرون مى‏كند.نمى‏خواهم بگويم اين، مصداق تطهير نيست، ولى مسلم تطهيرى كه اين آيه بيان مى‏كند، در درجه اول، از آن چيزهايى است كه خود قرآن آنها را رجس مى‏داند.رجس و رجز و اينجور

.............................................................. 1.احزاب/33.

صفحه : 911

چيزها در قرآن يعنى هر چه كه قرآن از آن نهى مى‏كند، هر چه كه گناه شمرده مى‏شود، مى‏خواهد گناه اعتقادى باشد يا گناه اخلاقى و يا گناه عملى.اينها رجس و پليدى است.اين است كه مى‏گويند مفاد اين آيه، عصمت اهل بيت‏يعنى منزه بودن آنها از هر نوع آلودگى است.

فرض كنيد ما نه شيعه هستيم و نه سنى، يك مستشرق مسيحى هستيم كه از دنياى مسيحيت آمده‏ايم و مى‏خواهيم ببينيم كتاب مسلمين چه مى‏خواهد بگويد.اين جمله را در قرآن مى‏بينيم، بعد مى‏رويم سراغ تاريخ و سنت و حديث مسلمين.مى‏بينيم نه تنها آن فرقه‏اى كه شيعه ناميده مى‏شوند و طرفدار اهل بيت هستند، بلكه آن فرقه‏اى هم كه طرفدارى بالخصوصى از اهل بيت ندارند، در معتبرترين كتابهايشان هنگام بيان شان نزول آيه، آن را در وصف اهل بيت پيغمبر دانسته‏اند و در آن جريانى كه مى‏گويند آيه در طى آن نازل شد، على(ع)هست و حضرت زهرا و حضرت امام حسن و حضرت امام حسين و خود رسول اكرم.و در احاديث اهل تسنن است كه وقتى اين آيه نازل شد، ام سلمه ⁽¹⁾ كه يكى از زنهاى پيغمبر است مى‏آيد خدمت‏حضرت و مى‏گويد: يا رسول الله!آيا من هم جزء اهل البيت‏شمرده مى‏شوم يا نه؟مى‏فرمايد: تو به خير هستى ولى جزء اينها نيستى.[مدارك] اين[مطلب]هم يكى و دو تا نيست، عرض كردم در روايات اهل تسنن زياد است.

همين آيه را ما مى‏بينيم كه در لابلاى آيات ديگرى است و قبل و بعدش همه درباره زنهاى پيغمبر است.قبلش اين است: «يا نساء النبى لستن كاحد من النساء» ⁽²⁾ اى زنان پيغمبر!شما با زنان ديگر فرق داريد(البته نمى‏خواهد بگويد امتياز داريد)، گناه شما دو برابر است زيرا اگر گناهى بكنيد اولا آن گناه را مرتكب شده‏ايد و ثانيا هتك حيثيت‏شوهرتان را كرده‏ايد، دو گناه است، كار خير شما هم دو برابر اجر دارد چون هر كار خير شما دو كار است، همچنانكه اينكه مى‏گويند ثواب كار خير سادات و گناه كار شرشان مضاعف است نه از باب اين است كه مثلا يك گناه درباره اينها با ديگران فرق دارد، بلكه بدين جهت است كه يك گناه آنها مى‏شود دو گناه.به عنوان مثال اگر يك

.............................................................. 1.او زنى است كه در ميان ما شيعه فوق‏العاده احترام دارد، بعد از خديجه مجلل‏ترين زن پيغمبر است.در ميان اهل تسنن هم خيلى محترم است.از نظر آنها بعد از خديجه و عايشه، ام سلمه است. 2.احزاب/32.

فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَیهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ
سپس آدم از پروردگارش کلماتی دریافت داشت؛ (و با آنها توبه کرد.) و خداوند توبه او را پذیرفت؛ چرا که خداوند توبه‌پذیر و مهربان است.

«البقرة/37»

الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِینَ
اینها حقیقتی است از جانب پروردگار تو؛ بنابر این، از تردید کنندگان مباش!

«آل عمران/60»

فَمَنْ حَاجَّكَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِینَ
هرگاه بعد از علم و دانشی که (در باره مسیح) به تو رسیده، (باز) کسانی با تو به محاجه و ستیز برخیزند، به آنها بگو: «بیایید ما فرزندان خود را دعوت کنیم، شما هم فرزندان خود را؛ ما زنان خویش را دعوت نماییم، شما هم زنان خود را؛ ما از نفوس خود دعوت کنیم، شما هم از نفوس خود؛ آنگاه مباهله کنیم؛ و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.

«آل عمران/61»

إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلَّا اللَّهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَكِیمُ
این همان سرگذشت واقعی (مسیح) است. (و ادعاهایی همچون الوهیت او، یا فرزند خدا بودنش، بی‌اساس است.) و هیچ معبودی، جز خداوند یگانه نیست؛ و خداوند توانا و حکیم است.

«آل عمران/62»

ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَیكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا یغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ یظُنُّونَ بِاللَّهِ غَیرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِیةِ یقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَیءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ یخْفُونَ فِی أَنْفُسِهِمْ مَا لَا یبْدُونَ لَكَ یقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَیءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِی بُیوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِینَ كُتِبَ عَلَیهِمُ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِیبْتَلِی اللَّهُ مَا فِی صُدُورِكُمْ وَلِیمَحِّصَ مَا فِی قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِیمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ
سپس بدنبال این غم و اندوه، آرامشی بر شما فرستاد. این آرامش، بصورت خواب سبکی بود که (در شب بعد از حادثه احد،) گروهی از شما را فرا گرفت؛ اماگروه دیگری در فکر جان خویش بودند؛ (و خواب به چشمانشان نرفت.) آنها گمانهای نادرستی -همچون گمانهای دوران جاهلیت- درباره خدا داشتند؛ و می‌گفتند: «آیا چیزی از پیروزی نصیب ما می‌شود؟!» بگو: «همه کارها (و پیروزیها) به دست خداست!» آنها در دل خود، چیزی را پنهان می‌دارند که برای تو آشکار نمی‌سازند؛ می‌گویند: «اگر ما سهمی از پیروزی داشتیم، در این جا کشته نمی‌شدیم!» بگو: «اگر هم در خانه‌های خود بودید، آنهایی که کشته‌شدن بر آنها مقرر شده بود، قطعا به سوی آرامگاه‌های خود، بیرون می‌آمدند (و آنها را به قتل می‌رساندند). و اینها برای این است که خداوند، آنچه در سینه‌هایتان پنهان دارید، بیازماید؛ و آنچه را در دلهای شما (از ایمان) است، خالص گرداند؛ و خداوند از آنچه در درون سینه‌هاست، با خبر است.

«آل عمران/154»

الَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِینَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِیمٌ
آنها که دعوت خدا و پیامبر (ص) را، پس از آن همه جراحاتی که به ایشان رسید، اجابت کردند؛ (و هنوز زخمهای میدان احد التیام نیافته بود، به سوی میدان «حمرار الاسد» حرکت نمودند؛) برای کسانی از آنها، که نیکی کردند و تقوا پیش گرفتند، پاداش بزرگی است.

«آل عمران/172»

لَتُبْلَوُنَّ فِی أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِینَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِیرًا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ
به یقین (همه شما) در اموال و جانهای خود، آزمایش می‌شوید! و از کسانی که پیش از شما به آنها کتاب (آسمانی) داده شده [= یهود]، و (همچنین) از مشرکان، سخنان آزاردهنده فراوان خواهید شنید! و اگر استقامت کنید و تقوا پیشه سازید، (شایسته‌تر است؛ زیرا) این از کارهای مهم و قابل اطمینان است.

«آل عمران/186»

یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! (در برابر مشکلات و هوسها،) استقامت کنید! و در برابر دشمنان (نیز)، پایدار باشید و از مرزهای خود، مراقبت کنید و از خدا بپرهیزید، شاید رستگار شوید!

«آل عمران/200»

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ یا أَیهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِی خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِیرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِی تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَیكُمْ رَقِیبًا
ای مردم! از (مخالفت) پروردگارتان بپرهیزید! همان کسی که همه شما را از یک انسان آفرید؛ و همسر او را (نیز) از جنس او خلق کرد؛ و از آن دو، مردان و زنان فراوانی (در روی زمین) منتشر ساخت. و از خدایی بپرهیزید که (همگی به عظمت او معترفید؛ و) هنگامی که چیزی از یکدیگر می‌خواهید، نام او را می‌برید! (و نیز) (از قطع رابطه با) خویشاوندان خود، پرهیز کنید! زیرا خداوند، مراقب شماست.

«النساء/1»

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ أُوتُوا نَصِیبًا مِنَ الْكِتَابِ یؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَیقُولُونَ لِلَّذِینَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِینَ آمَنُوا سَبِیلًا
آیا ندیدی کسانی را که بهره‌ای از کتاب (خدا) به آنان داده شده، (با این حال)، به «جبت» و «طاغوت» [= بت و بت‌پرستان‌] ایمان می‌آورند، و درباره کافران می‌گویند: «آنها، از کسانی که ایمان آورده‌اند، هدایت یافته‌ترند»؟!

«النساء/51»

یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَیرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلًا
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [= اوصیای پیامبر] را! و هرگاه در چیزی نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر بازگردانید (و از آنها داوری بطلبید) اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید! این (کار) برای شما بهتر، و عاقبت و پایانش نیکوتر است.

«النساء/59»

یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ وَجَاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید! و وسیله‌ای برای تقرب به او بجوئید! و در راه او جهاد کنید، باشد که رستگار شوید!

«المائدة/35»

قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَیحْزُنُكَ الَّذِی یقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لَا یكَذِّبُونَكَ وَلَكِنَّ الظَّالِمِینَ بِآیاتِ اللَّهِ یجْحَدُونَ
ما می‌دانیم که گفتار آنها، تو را غمگین می‌کند؛ ولی (غم مخور! و بدان که) آنها تو را تکذیب نمی‌کنند؛ بلکه ظالمان، آیات خدا را انکار می‌نمایند.

«الأنعام/33»

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلَى مَا كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتَّى أَتَاهُمْ نَصْرُنَا وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ وَلَقَدْ جَاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِینَ
پیش از تو نیز پیامبرانی تکذیب شدند؛ و در برابر تکذیبها، صبر و استقامت کردند؛ و (در این راه،) آزار دیدند، تا هنگامی که یاری ما به آنها رسید. (تو نیز چنین باش! و این، یکی از سنتهای الهی است؛) و هیچ چیز نمی‌تواند سنن خدا را تغییر دهد؛ و اخبار پیامبران به تو رسیده است.

«الأنعام/34»

أُولَئِكَ الَّذِینَ آتَینَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ یكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَیسُوا بِهَا بِكَافِرِینَ
آنها کسانی هستند که کتاب و حکم و نبوت به آنان دادیم؛ و اگر (بفرض) نسبت به آن کفر ورزند، (آیین حق زمین نمی‌ماند؛ زیرا) کسان دیگری را نگاهبان آن می‌سازیم که نسبت به آن، کافر نیستند.

«الأنعام/89»

أُولَئِكَ الَّذِینَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَیهِ أَجْرًا إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْعَالَمِینَ
آنها کسانی هستند که خداوند هدایتشان کرده؛ پس به هدایت آنان اقتدا کن! (و) بگو: «در برابر این (رسالت و تبلیغ)، پاداشی از شما نمی‌طلبم! این (رسالت)، چیزی جز یک یادآوری برای جهانیان نیست! (این وظیفه من است)»

«الأنعام/90»

وَمَا وَجَدْنَا لِأَكْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ وَإِنْ وَجَدْنَا أَكْثَرَهُمْ لَفَاسِقِینَ
و بیشتر آنها را بر سر پیمان خود نیافتیم؛ (بلکه) اکثر آنها را فاسق و گنهکار یافتیم!

«الأعراف/102»

وَالَّذِینَ یمَسِّكُونَ بِالْكِتَابِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ إِنَّا لَا نُضِیعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِینَ
و آنها که به کتاب (خدا) تمسک جویند، و نماز را برپا دارند، (پاداش بزرگی خواهند داشت؛ زیرا) ما پاداش مصلحان را ضایع نخواهیم کرد!

«الأعراف/170»

إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ یقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَیقْتُلُونَ وَیقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَیهِ حَقًّا فِی التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِیلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیعِكُمُ الَّذِی بَایعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ
خداوند از مؤمنان، جانها و اموالشان را خریداری کرده، که (در برابرش) بهشت برای آنان باشد؛ (به این گونه که:) در راه خدا پیکار می‌کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند؛ این وعده حقی است بر او، که در تورات و انجیل و قرآن ذکر فرموده؛ و چه کسی از خدا به عهدش وفادارتر است؟! اکنون بشارت باد بر شما، به داد و ستدی که با خدا کرده‌اید؛ و این است آن پیروزی بزرگ!

«التوبة/111»

أَفَمَنْ هُوَ قَائِمٌ عَلَى كُلِّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَجَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ قُلْ سَمُّوهُمْ أَمْ تُنَبِّئُونَهُ بِمَا لَا یعْلَمُ فِی الْأَرْضِ أَمْ بِظَاهِرٍ مِنَ الْقَوْلِ بَلْ زُینَ لِلَّذِینَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَصُدُّوا عَنِ السَّبِیلِ وَمَنْ یضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ
آیا کسی که بالای سر همه ایستاده، (و حافظ و نگهبان و مراقب همه است،) و اعمال همه را می‌بییند (،همچون کسی است که هیچ یک از این صفات را ندارد)؟! آنان برای خدا همتایانی قرار دادند؛ بگو: «آنها را نام ببرید! آیا چیزی را به او خبر می‌دهید که از وجود آن در روی زمین بی‌خبر است، یا سخنان ظاهری (و تو خالی) می‌گویید؟!» (نه، شریکی برای خدا وجود ندارد؛) بلکه در نظر کافران، دروغهایشان زینت داده شده، (و بر اثر ناپاکی درون، چنین می‌پندارند که واقعیتی دارد؛) و آنها از راه (خدا) بازداشته شده‌اند؛ و هر کس را خدا گمراه کند، راهنمایی برای او وجود نخواهد داشت!

«الرعد/33»

وَیقُولُ الَّذِینَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِیدًا بَینِی وَبَینَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ
آنها که کافر شدند می‌گویند: «تو پیامبر نیستی!» بگو: «کافی است که خداوند، و کسی که علم کتاب (و آگاهی بر قرآن) نزد اوست، میان من و شما گواه باشند!»

«الرعد/43»

وَلَقَدْ عَهِدْنَا إِلَى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِی وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا
پیش از این، از آدم پیمان گرفته بودیم؛ اما او فراموش کرد؛ و عزم استواری برای او نیافتیم!

«طه/115»

قَالَ اهْبِطَا مِنْهَا جَمِیعًا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَإِمَّا یأْتِینَّكُمْ مِنِّی هُدًى فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَای فَلَا یضِلُّ وَلَا یشْقَى
(خداوند) فرمود: «هر دو از آن (بهشت) فرود آیید، در حالی که دشمن یکدیگر خواهید بود! ولی هرگاه هدایت من به سراغ شما آید، هر کس از هدایت من پیروی کند، نه گمراه می‌شود، و نه در رنج خواهد بود!

«طه/123»

وَمَا أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِی إِلَیهِمْ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
ما پیش از تو، جز مردانی که به آنان وحی می‌کردیم، نفرستادیم! (همه انسان بودند، و از جنس بشر!) اگر نمی‌دانید، از آگاهان بپرسید.

«الأنبیاء/7»

الَّذِینَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ
همان کسانی که هر گاه در زمین به آنها قدرت بخشیدیم، نماز را برپا می‌دارند، و زکات می‌دهند، و امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند، و پایان همه کارها از آن خداست!

«الحج/41»

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِی الْأَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَیمْسِكُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِیمٌ
آیا ندیدی که خداوند آنچه را در زمین است مسخر شما کرد؛ و (نیز) کشتیهایی را که به فرمان او بر صفحه اقیانوسها حرکت می‌کنند؛ و آسمان [= کرات و سنگهای آسمانی‌] را نگه می‌دارد، تا جز بفرمان او، بر زمین فرو نیفتند؟ خداوند نسبت به مردم رحیم و مهربان است!

«الحج/65»

اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِیهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِی زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّی یوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَیتُونَةٍ لَا شَرْقِیةٍ وَلَا غَرْبِیةٍ یكَادُ زَیتُهَا یضِیءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلَى نُورٍ یهْدِی اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ یشَاءُ وَیضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَیءٍ عَلِیمٌ
خداوند نور آسمانها و زمین است؛ مثل نور خداوند همانند چراغدانی است که در آن چراغی (پر فروغ) باشد، آن چراغ در حبابی قرار گیرد، حبابی شفاف و درخشنده همچون یک ستاره فروزان، این چراغ با روغنی افروخته می‌شود که از درخت پربرکت زیتونی گرفته شده که نه شرقی است و نه غربی؛ (روغنش آنچنان صاف و خالص است که) نزدیک است بدون تماس با آتش شعله‌ور شود؛ نوری است بر فراز نوری؛ و خدا هر کس را بخواهد به نور خود هدایت می‌کند، و خداوند به هر چیزی داناست.

«النور/35»

فِی بُیوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَیذْكَرَ فِیهَا اسْمُهُ یسَبِّحُ لَهُ فِیهَا بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ
(این چراغ پرفروغ) در خانه‌هایی قرار دارد که خداوند اذن فرموده دیوارهای آن را بالا برند (تا از دستبرد شیاطین و هوسبازان در امان باشد)؛ خانه‌هایی که نام خدا در آنها برده می‌شود، و صبح و شام در آنها تسبیح او می‌گویند...

«النور/36»

فَمَا لَنَا مِنْ شَافِعِینَ
(افسوس که امروز) شفاعت‌کنندگانی برای ما وجود ندارد،

«الشعراء/100»

وَلَا صَدِیقٍ حَمِیمٍ
و نه دوست گرم و پرمحبتی!

«الشعراء/101»

وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً یهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا وَكَانُوا بِآیاتِنَا یوقِنُونَ
و از آنان امامان (و پیشوایانی) قرار دادیم که به فرمان ما (مردم را) هدایت می‌کردند؛ چون شکیبایی نمودند، و به آیات ما یقین داشتند.

«السجده/24»

النَّبِی أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ وَأُولُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِی كِتَابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَالْمُهَاجِرِینَ إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلَى أَوْلِیائِكُمْ مَعْرُوفًا كَانَ ذَلِكَ فِی الْكِتَابِ مَسْطُورًا
پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است؛ و همسران او مادران آنها [= مؤمنان‌] محسوب می‌شوند؛ و خویشاوندان نسبت به یکدیگر از مؤمنان و مهاجران در آنچه خدا مقرر داشته اولی هستند، مگر اینکه بخواهید نسبت به دوستانتان نیکی کنید (و سهمی از اموال خود را به آنها بدهید)؛ این حکم در کتاب (الهی) نوشته شده است.

«الأحزاب/6»

مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ ینْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا
در میان مؤمنان مردانی هستند که بر سر عهدی که با خدا بستند صادقانه ایستاده‌اند؛ بعضی پیمان خود را به آخر بردند (و در راه او شربت شهادت نوشیدند)، و بعضی دیگر در انتظارند؛ و هرگز تغییر و تبدیلی در عهد و پیمان خود ندادند.

«الأحزاب/23»

وَقَرْنَ فِی بُیوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِیةِ الْأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِینَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَكُمْ تَطْهِیرًا
و در خانه‌های خود بمانید، و همچون دوران جاهلیت نخستین (در میان مردم) ظاهر نشوید، و نماز را برپا دارید، و زکات را بپردازید، و خدا و رسولش را اطاعت کنید؛ خداوند فقط می‌خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملا شما را پاک سازد.

«الأحزاب/33»

ذَلِكَ الَّذِی یبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَیهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَى وَمَنْ یقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِیهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ
این همان چیزی است که خداوند بندگانش را که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند به آن نوید می‌دهد! بگو: «من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم درخواست نمی‌کنم جز دوست‌داشتن نزدیکانم [= اهل بیتم‌]؛ و هر کس کار نیکی انجام دهد ، بر نیکی‌اش می‌افزاییم؛ چرا که خداوند آمرزنده و سپاسگزار است.

«شوری/23»

كَانُوا قَلِیلًا مِنَ اللَّیلِ مَا یهْجَعُونَ
آنها کمی از شب را می‌خوابیدند،

«الذاریات/17»

وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ یسْتَغْفِرُونَ
و در سحرگاهان استغفار می‌کردند،

«الذاریات/18»

وَالَّذِینَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّیتُهُمْ بِإِیمَانٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّیتَهُمْ وَمَا أَلَتْنَاهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَیءٍ كُلُّ امْرِئٍ بِمَا كَسَبَ رَهِینٌ
کسانی که ایمان آوردند و فرزندانشان به پیروی از آنان ایمان اختیار کردند، فرزندانشان را (در بهشت) به آنان ملحق می‌کنیم؛ و از (پاداش) عملشان چیزی نمی‌کاهیم؛ و هر کس در گرو اعمال خویش است!

«الطور/21»

وَالَّذِینَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِیمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ یحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَیهِمْ وَلَا یجِدُونَ فِی صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَیؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ یوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
و برای کسانی است که در این سرا [= سرزمین مدینه‌] و در سرای ایمان پیش از مهاجران مسکن گزیدند و کسانی را که به سویشان هجرت کنند دوست می‌دارند، و در دل خود نیازی به آنچه به مهاجران داده شده احساس نمی‌کنند و آنها را بر خود مقدم می‌دارند هر چند خودشان بسیار نیازمند باشند؛ کسانی که از بخل و حرص نفس خویش باز داشته شده‌اند رستگارانند!

«الحشر/9»

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِینٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ یكُنْ شَیئًا مَذْكُورًا
آیا زمانی طولانی بر انسان گذشت که چیز قابل ذکری نبود؟!

«الإنسان/1»

إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِیهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِیعًا بَصِیرًا
ما انسان را از نطفه مختلطی آفریدیم، و او را می‌آزماییم؛ (بدین جهت) او را شنوا و بینا قرار دادیم!

«الإنسان/2»

إِنَّا هَدَینَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا
ما راه را به او نشان دادیم، خواه شاکر باشد (و پذیرا گردد) یا ناسپاس!

«الإنسان/3»

إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِینَ سَلَاسِلَ وَأَغْلَالًا وَسَعِیرًا
ما برای کافران، زنجیرها و غلها و شعله‌های سوزان آتش آماده کرده‌ایم!

«الإنسان/4»

إِنَّ الْأَبْرَارَ یشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا
به یقین ابرار (و نیکان) از جامی می‌نوشند که با عطر خوشی آمیخته است،

«الإنسان/5»

عَینًا یشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ یفَجِّرُونَهَا تَفْجِیرًا
از چشمه‌ای که بندگان خاص خدا از آن می‌نوشند، و از هر جا بخواهند آن را جاری می‌سازند!

«الإنسان/6»

یوفُونَ بِالنَّذْرِ وَیخَافُونَ یوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِیرًا
آنها به نذر خود وفا می‌کنند، و از روزی که شر و عذابش گسترده است می‌ترسند،

«الإنسان/7»

وَیطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِینًا وَیتِیمًا وَأَسِیرًا
و غذای (خود) را با اینکه به آن علاقه (و نیاز) دارند، به «مسکین» و «یتیم» و «اسیر» می‌دهند!

«الإنسان/8»

إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا
(و می‌گویند:) ما شما را بخاطر خدا اطعام می‌کنیم، و هیچ پاداش و سپاسی از شما نمی‌خواهیم!

«الإنسان/9»

إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا یوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِیرًا
ما از پروردگارمان خائفیم در آن روزی که عبوس و سخت است!

«الإنسان/10»

فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَلِكَ الْیوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا
(بخاطر این عقیده و عمل) خداوند آنان را از شر آن روز نگه می‌دارد و آنها را می‌پذیرد در حالی که غرق شادی و سرورند!

«الإنسان/11»

وَجَزَاهُمْ بِمَا صَبَرُوا جَنَّةً وَحَرِیرًا
و در برابر صبرشان، بهشت و لباسهای حریر بهشتی را به آنها پاداش می‌دهد!

«الإنسان/12»

مُتَّكِئِینَ فِیهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا یرَوْنَ فِیهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِیرًا
این در حالی است که در بهشت بر تختهای زیبا تکیه کرده‌اند، نه آفتاب را در آنجا می‌بینند و نه سرما را!

«الإنسان/13»

وَدَانِیةً عَلَیهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِیلًا
و در حالی است که سایه‌های درختان بهشتی بر آنها فرو افتاده و چیدن میوه‌هایش بسیار آسان است!

«الإنسان/14»

وَیطَافُ عَلَیهِمْ بِآنِیةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِیرَا
و در گرداگرد آنها ظرفهایی سیمین و قدحهایی بلورین می‌گردانند (پر از بهترین غذاها و نوشیدنی‌ها)،

«الإنسان/15»

قَوَارِیرَ مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِیرًا
ظرفهای بلورینی از نقره، که آنها را به اندازه مناسب آماده کرده‌اند!

«الإنسان/16»

وَیسْقَوْنَ فِیهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِیلًا
و در آنجا از جامهایی سیراب می‌شوند که لبریز از شراب طهوری آمیخته با زنجبیل است،

«الإنسان/17»

عَینًا فِیهَا تُسَمَّى سَلْسَبِیلًا
از چشمه‌ای در بهشت که نامش سلسبیل است!

«الإنسان/18»

وَیطُوفُ عَلَیهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ إِذَا رَأَیتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَنْثُورًا
و بر گردشان (برای پذیرایی) نوجوانانی جاودانی می‌گردند که هرگاه آنها را ببینی گمان می‌کنی مروارید پراکنده‌اند!

«الإنسان/19»

وَإِذَا رَأَیتَ ثَمَّ رَأَیتَ نَعِیمًا وَمُلْكًا كَبِیرًا
و هنگامی که آنجا را ببینی نعمتها و ملک عظیمی را می‌بینی!

«الإنسان/20»

عَالِیهُمْ ثِیابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا
بر اندام آنها [= بهشتیان‌] لباسهایی است از حریر نازک سبزرنگ، و از دیبای ضخیم، و با دستبندهایی از نقره آراسته‌اند، و پروردگارشان شراب طهور به آنان می‌نوشاند!

«الإنسان/21»

إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاءً وَكَانَ سَعْیكُمْ مَشْكُورًا
این پاداش شماست، و سعی و تلاش شما مورد قدردانی است!

«الإنسان/22»

إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاءً وَكَانَ سَعْیكُمْ مَشْكُورًا
این پاداش شماست، و سعی و تلاش شما مورد قدردانی است!

«الإنسان/22»